मधुसूदनाच्या मधुर गाण्याचा आवाज ऐकताच, गोकुळातील गोपिका आपल्या घरांमध्ये असलेल्या सर्व कामांना बाजूला ठेवून, जलद पावले टाकत कृष्णाजवळ धावून गेल्या. काही गोपिका कृष्णासोबत मंद स्वरात गात होत्या, तर काही त्याचे गाणे एकाग्रतेने ऐकत होत्या; काही गोपिका मात्र मनातल्या मनात कृष्णाचा स्मरण करत होत्या. एक गोपिका "कृष्णा, कृष्णा" म्हणत लाजली, तर दुसरी प्रेमाने वेडी होऊन, कोणतीही लाज न ठेवता त्याच्या जवळ गेली. काही गोपिका, घराबाहेर वडीलधाऱ्यांना पाहून, घरातच राहिल्या; पण त्या कृष्णामध्ये पूर्णपणे तल्लीन होऊन, डोळे बंद करून गोविंदाचे ध्यान करत राहिल्या. कृष्णाच्या स्मरणाने गोपिकांच्या आनंदाचा ओघ वाढत गेला, आणि त्यांच्या पूर्वसंचित पुण्याचा क्षय झाला; कृष्णाच्या विरहाच्या दुःखात त्यांच्या सर्व पापांचा नाश झाला आणि त्या रिकाम्या झाल्या. त्यातील एक गोपिका, विश्वाची उत्पत्ती आणि ब्रह्माचे स्वरूप या चिंतनात मग्न होऊन, कृष्णाच्या खऱ्या स्वरूपाचा विचार करत मुक्तीला पोहोचली; तिचा श्वास थांबला. गोपिकांनी कृष्णाला वेढून घेतले; गोविंदाने त्या रात्रीचा, शरदाच्या चंद्रासारखा आनंद घेतला आणि रास नृत्याचा प्रारंभ करण्याची उत्कंठा व्यक्त केली. गोपिका, गटागटात, कृष्णाच्या लीला अनुकरण करत, त्याच्या कृतींची नक्कल करत होत्या; कृष्णा दुसरीकडे गेला की, त्या वृंदावनाच्या अंतर्भागात भटकत होत्या. कृष्णा दूर गेल्यावर, गोपिकांनी आपले मन आवरले आणि एकमेकींना म्हणाल्या, "मी कृष्णा आहे—पहा माझी मोहक चाल!" दुसरी म्हणाली, "माझ्या गाण्याला ऐका, कृष्णाचे गाणे मी गाते!" आणखी एक म्हणाली, "दुष्ट कालिया, इथेच थांब! मी कृष्णा आहे!" आणि हातावर मारून, कृष्णाच्या सर्व शरारती हावभावांची नक्कल केली. दुसरी गोपिका म्हणाली, "गोपकांनो, घाबरू नका—इथेच निश्चिंत राहा! मी गोवर्धन उचलला आहे; पावसाची चिंता करू नका." आणखी एक गोपिका कृष्णाची नक्कल करत म्हणाली, "मी धेनुकाचा नाश केला; आता मी माझ्या इच्छेनुसार भटकते आहे." गोपिका, कृष्णाच्या विविध लीला अनुकरण करत, वृंदावनाच्या सुंदर कुंजांमध्ये एकत्र भटकत होत्या. त्यातल्या एका गोपिकेने, तिच्या अंगावर रोमांच उमटलेले आणि कमळासारखे डोळे फुललेले, जमिनीवर पाहत म्हणाली, "पहा, हे पाऊलखुणा—ध्वज, वज्र, अंकुश आणि कमळाच्या चिन्हांनी सजलेली—ही कृष्णाची पावले आहेत, त्याच्या खेळकर चालाने सजलेली." काही भाग्यवान, सुंदर गोपिका कृष्णासोबत गेली आहे; तिच्या जवळच्या आणि बारीक पाऊलखुणा कृष्णाच्या पावले शेजारी दिसतात. इथे, दमोधराने तिच्यासाठी फुलं वेचली असावी, कारण फक्त त्याच्या मोठ्या पावलेच्या पुढच्या भागाचा ठसा दिसतो. इथे ती गोपिका फुलांनी सजून कृष्णासोबत बसली होती; तिच्या पूर्वजन्मात तिने विश्वात्मा विष्णूची पूजा केली होती. नंदपुत्राने तिला फुलांची माळ घालून, या मार्गावर पुढे गेला—पहा! एक गोपिका, तिच्या कंबरेच्या वजनामुळे, procession मधून मागे पडली; ती जास्त वेगाने चालू शकत नव्हती, तिच्या पायाचे फक्त टोक जमिनीला लागत होते. दुसरी गोपिका, तिच्या मित्राला म्हणाली, "पहा! ही कृष्णाच्या हातात हात घालून चालली आहे; तिच्या पावलेवरून दिसते की ती स्वतः चालत नाही." कृष्णाच्या हाताचा स्पर्श झाल्याने, त्या चतुर गोपिकेने थोडी नाराजी व्यक्त केली; तिच्या पावलेवरून दिसते की ती हळू चालत, निराश झालेली आहे. नक्कीच, तिने कृष्णाला "लवकर परतू दे" असे सांगितले असेल; कृष्णाने तिच्या मार्गावर वेग वाढविला. कृष्णा झाडांच्या कुंजात प्रवेश केला आणि त्याच्या पावलेच्या खुणा आता दिसेनाशा झाल्या. "परत चला; चंद्रप्रकाश या ठिकाणी पोहोचत नाही," असे गोपिकांनी सांगितले. कृष्णाला न दिसल्याने गोपिका निराश झाल्या आणि परतल्या. त्या यमुनेच्या किनारी आल्या आणि कृष्णाच्या विरहात गात राहिल्या. नंतर, गोपिकांनी कृष्णाला येताना पाहिले; त्याचे कमळासारखे तेजस्वी मुख, तीन लोकांचे रक्षण करणारा, सहजपणे येत होता. एक गोपिका, गोविंदाला येताना पाहून, आनंदाने "कृष्णा, कृष्णा!" असे म्हणाली; तिने काहीच दुसरे बोलले नाही. दुसरी गोपिका, भुवरासारख्या डोळ्यांनी, तिच्या कपाळावर चिन्हे करून, हरीला पाहत, त्याच्या कमळमुखाचा आस्वाद घेत होती. आणखी एक गोपिका, गोविंदाला पाहून, डोळे बंद करून, त्याच्या स्वरूपाचे ध्यान करत, योगात तल्लीन झाल्यासारखी दिसत होती. माधवाने काही गोपिकांना प्रेमळ शब्दांनी, काहींना वक्र भुवरांच्या नजरेने, तर काहींना हाताच्या स्पर्शाने जिंकले. त्यांच्या मन आनंदित झालेल्या गोपिकांसोबत, हरिने रासमंडळात आदराने आणि प्रेमाने खेळ केला. रासमंडळ तयार झाल्यावरही, गोपिका कृष्णाच्या जवळ राहण्याची उत्कंठा ठेवून, एका जागी स्थिर राहिल्या नाहीत. हरिने प्रत्येक गोपिकेचा हात धरून, रासमंडळ तयार केला; त्याच्या हाताच्या स्पर्शाने त्यांच्या डोळ्या बंद झाल्या. मग रास नृत्याचा गूंज झाला, पैंजन्यांचा नाद, गाण्याचा आणि वाद्याचा संगतीत आवाज. गोपिका कृष्णाचे, शरदचंद्राचे, चंद्रप्रकाशाचे आणि कमळ तलावाचे गाणे गात होत्या, पण त्यांच्या ओठांवर सतत "कृष्णा" हेच नाव घुमत होते. रास नृत्यातील थकव्यामुळे, एका गोपिकेने तिचा वेलासारखा हात मधुसूदनाच्या खांद्यावर ठेवला, तिच्या पैंजन्यांचा आवाज घुमला. एक गोपिका, तेजस्वी हातांनी, कृष्णाला मिठी मारली, त्याला किस केले, आणि गाणे-स्तोत्रांनी मधुसूदनाचे कौतुक केले. ज्यावेळी तिचा गाल हरीच्या गालाला लागला, तिच्या हातावर रोमांच उमटले आणि तिच्या अंगावर घाम जमा झाला. रासगानात "कृष्णा" असा आवाज अधिकाधिक उंच झाला; "कृष्णा, कृष्णा" म्हणत, त्यांच्या आवाजात तीन स्तर उमटले. कृष्णा दूर गेला तेव्हा, गोपिका त्याच्या दिशेने पुढे सरकल्या, काहींनी त्याच्या विरुद्ध, तर काहींनी त्याच्या सोबत, हरीकडे अगतिकतेने आकर्षित झाल्या.