തേ തസ്യ ഫണനിഃ ശ്വാസ- വഹ്നിനാപഹതത്വിഷഃ । നിസ്തേജസോഽസുരാഃ സര്വേ ബഭുവുരമിതദ്യു തേ
വാസുകിയുടെ ഫണിയിൽ നിന്നുള്ള തീപൊള്ളുന്ന ശ്വാസം കൊണ്ടു, അന്നേദിവസം എല്ലാ അസുരന്മാരുടെയും ശക്തി ക്ഷയിച്ചു, അവർ തളർന്നു.
തേനൈവ മുഖനിഃശാസ-വായുനാസ്തബലാഹകൈഃ പുച്ഛപ്രദേശേ വര്ഷദ്ഭിസ്തഥാ ചാപ്യായിതാഃ സുരാഃ
വാസുകിയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള ശ്വാസവായു കൊണ്ട് കനത്ത മേഘങ്ങൾ വാൽ ഭാഗത്ത് രൂപപ്പെട്ടു, അവിടെ മഴപെയ്തു, അതിലൂടെ ദേവന്മാർക്ക് ഉല്ലാസം ലഭിച്ചു.
ക്ഷീരോദമധ്യേ ഭഗവാന് കൂര്മ്മരൂപോ സ്വയം ഹരിഃ । മന്ഥനാദ്രേ രധിഷ്ഠാനം ഭ്രമതോഽഭൂന്മഹാമുനേ
ക്ഷീരസമുദ്രത്തിന്റെ നടുവിൽ, ഭഗവാൻ ഹരി താനെ കുര്മ്മരൂപത്തിൽ മാറി, കുലുക്കുന്ന പർവതത്തിന് അടിസ്ഥാനം ആയി, മഹാമുനിയേ.
രൂപേണാന്യേന ദേവാനാം മധ്യേ ചക്രഗദാധരഃ । ചകര്ഷ ഭോഗിരാജാനം ദൈത്യമധ്യേഽപരേണ ച
മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വച്ചുകൊണ്ട്, ഭോഗിരാജനെ വലിച്ചു; ദൈത്യന്മാരുടെ ഇടയിൽ മറ്റൊരു രൂപവും സ്വീകരിച്ചു.
ഉപര്യ്യക്രാന്തവാന് ശൈലം ബൃഹദൂരൂപേണ കേശവഃ । തഥാപരേണ മൈത്രയ യന്ന ദൃഷ്ടം സുരാസുരൈഃ
വലിയ രൂപത്തിൽ കേശവൻ പർവതത്തെ മുകളിൽ നിന്ന് പിന്താങ്ങി; മഹർഷേ, ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും കാണാനാകാത്ത മറ്റൊരു രൂപവും അവൻ എടുത്തു.
തേജസാ നാഗരാജാനം തഥാപ്യായിതവാന് ഹരിഃ । അന്യേന തേജസാ ദേവാന് ഉപബൃം ഹിതവാന് വിഭുഃ
തന്റെ ശക്തിയാൽ ഹരി നാഗരാജാവിനെ ഉജ്ജീവിപ്പിച്ചു; മറ്റൊരു ശക്തിയാൽ ദേവന്മാരെയും ശക്തിപ്പെടുത്തി.
മഥ്യമാനേ തതസ്തസ്മിന് ക്ഷീരാബ്ധൌ ദേവ-ദാനവൈഃ । ഹവിര്ധാമാഭവത് പൂര്വ്വ സുരഭിഃ സുരപൂജിതാ
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും ക്ഷീരസമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോൾ, ആദ്യം ഹവിർദായിനിയായ, ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന സുരഭി ഉദിച്ചു.
ജഗ്മുര്മ്മുദം തതോ ദേവാ ദാനവാശ്ച മഹാമുനേ । വ്യാക്ഷിപ്തചേതസശ്ചൈവ ബഭൂവുസ്തിമിതേക്ഷണാഃ
അതിനുശേഷം ദേവന്മാർ സന്തോഷിച്ചു, ദാനവന്മാരും അതുപോലെ, മഹാമുനിയേ; എന്നാൽ അവരുടെ മനസ്സുകൾ അശാന്തമായിരുന്നു, കണ്ണുകൾ ആശ്ചര്യത്തോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
കിമേതദിതി സദ്ധാനാം ദിവി ചിന്തയതാം തതഃ । ബഭൂവ വാരുണോ ദേവീ മദാധൂര്ണിതലോചനാ
സ്വർഗത്തിൽ വിശുദ്ധഭക്തരായവർ 'ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് ആലോചിച്ചപ്പോൾ, മദത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുറ്റുന്ന വാരുണി ദേവി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
കൃതാവര്ത്താതൂ തതസ്തസ്മാത് ക്ഷീരോദാദൂ വാസയന് ജഗത് । ഗന്ധേന പാരിജാതോഽഭൂദൂ ദേവസ്ത്രീനന്ദസ്തരുഃ
അപ്പോൾ ക്ഷീരസമുദ്രം കുലുക്കിയതിന്റെ ഫലമായി, അതിന്റെ സുഗന്ധം ലോകമാകെ പരത്തിയ പാരിജാതം എന്ന ദിവ്യവൃക്ഷം ഉദിച്ചു.
രൂപൌദാര്യ്യഗുണോപേതസ്തതശ്ചാപ്സരസാം ഗണഃ । ക്ഷീരോദധേഃ സമുത്പന്നോ മൈത്രയ പരമാദ്ഭുതഃ
അനന്തസൗന്ദര്യവും ഉദാരതയും ഗുണങ്ങളുമുള്ള അത്ഭുതകരമായ അപ്സരസുകളുടെ സംഘം ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചു, മൈത്രേയ.
തതഃ ശീതാംശുരഭവജൂജഗൃഹേ ത്വം മഹേശ്വരഃ । ജഗൃഹുശ്ച വിഷം നാഗാഃ ക്ഷീരോദാജ്വ സമുത്ഥിതമ്
അതിനുശേഷം ചന്ദ്രൻ ഉദിച്ചു; മഹേശ്വരാ, നീ അതിനെ സ്വീകരിച്ചു; ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന വിഷം നാഗങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തു.
തതോ ധന്വന്തരിര്ദേവഃ ശ്വേതാമ്ബരധരസ്സ്വയമ് । വിഭ്രത്കമണ്ഡലും പുര്ണമമൃതസ്യ സമുത്ഥിതഃ
അതിനുശേഷം ധന്വന്തരി ദേവൻ, വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച്, നിറഞ്ഞ കമണ്ഡലും കൈവശം വച്ച്, അമൃതം കൈവശമാക്കി സ്വയം ഉദിച്ചു.
തതഃ സ്വസ്ഥമനസ്കാസ്തേ സര്വ്വേ ദൈതേയ-ദാനവാഃ । ബഭൂവുര്മ്മുദിതാഃ സര്വ്വേ മൈത്രേയ മുതിഭിഃ സഹ
അതിനുശേഷം എല്ലാ ദൈത്യന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും മനസ്സുകൾ ശാന്തമായി, അവർ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു, മൈത്രേയ.
തതഃ സ്ഫുരത്കാന്തിമതീ വികാസികമലേ സ്ഥിതാ । ശ്രീര്ദേവീ പയസസ്തസ്മാദുത്ഥിതാ ഭൃതപംകജാ
അപ്പോൾ പ്രകാശവും ഭംഗിയുമുള്ള ദേവി ശ്രീ, വിരിഞ്ഞ താമരപ്പൂവിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ, താമരയുടെ താങ്ങോടെ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചു വന്നു.
താം തുഷ്ടു വുര്മ്മുദാ യുക്താഃ ശ്രീസൂക്തേനേ മഹര്ഷയഃ । വിശാവസുമുഖാസ്തസ്യാ ഗന്ധര്വാഃ പുരതോ ജഗുഃ
ആ ദേവിയെ മഹർഷിമാർ സന്തോഷത്തോടെ ശ്രീസൂക്തം പാടി സ്തുതിച്ചു; വിശാവസുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗന്ധർവന്മാർ അവളുടെ മുന്നിൽ പാടിത്തുടങ്ങി.
ഘൃതാചീപ്രമുഖാ ബ്രഹ്മന് നനൃതുശ്ചാപ്സരോഗണാഃ । ഗങ്ഗാദ്യാഃ സരിതസ്തോയൈഃ സ്നാനാര്ഥമുപതസ്ഥിരേ
ഘൃതാചിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ അപ്സരസുകൾ നൃത്തംചെയ്തു; ഗംഗയുടേത് തുടങ്ങി നദികൾ അവളെ കുളിപ്പിക്കാൻ വെള്ളം കൊണ്ടുവന്നു.
ദീഗൂഗജാ ഹേമപാത്രസ്ഥമ് ആദായ വിമലം ജലമ് । സ്നാപയാഞ്ചക്രിരേ ദേവീം സര്വ്വലോകാമമ്ലഹേശ്വരീമ്
ദിശകളുടെ രക്ഷകർ സ്വർണ്ണപാത്രങ്ങളിൽ ശുദ്ധജലം കൊണ്ടുവന്ന് എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും അധിപതിയായ ദേവിയെ കുളിപ്പിച്ചു.
ക്ഷീരോദോ രുപധൃക് തസ്യൈ മാലാമമ്ലാനപങ്കജാമ് । ദദൌ വിഭൂഷണാന്യങ്ഗ വിശ്വകര്മാ ചകാര ച
പാൽക്കടൽ രൂപം എടുത്ത് അവളെ കെടുകൂടാത്ത താമരമാല നൽകി; വിശ്വകർമ്മൻ അവളുടെ ശരീരത്തിന് അലങ്കാരങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി.
ദിവ്യമാല്യാമ്ബരധരാ സ്നാതാ ഭൂഷണഭൂഷിതാ । പശ്യതാം സര്വ്വദേവാനാം യയൌ വക്ഷഃസ്ഥലം ഹരേഃ
ദിവ്യമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, അലങ്കാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, പൂമാല ചാർത്തി, സ്നാനം കഴിഞ്ഞ ശ്രീദേവി, എല്ലാ ദേവന്മാരും നോക്കുന്പോൾ ഹരിയുടെ നെഞ്ചിലേക്ക് നടന്നു.
തയാവലോകിതാ ദേവാ ഹരിവക്ഷഃസ്ഥലസ്ഥയാ । ലക്ഷ്മ്യാ മൈത്രയ സഹസാ പരാം നിര്വൃതിമാഗതാഃ
ഹരിയുടെ നെഞ്ചിൽ നില്ക്കുന്ന ലക്ഷ്മി ദേവി ദേവന്മാരെ നോക്കിയപ്പോൾ, മൈത്രേയ, അവർ എല്ലാവരും ഉടനടി പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു.
ഉദ്രഗം പരമം ജഗ്മുര്ദൈത്യാ വിഷ്ണുപരാങൂമുഖാഃ । ത്യക്താ ലക്ഷമ്യാ മഹാഭാഗ വിപ്രചിത്തിപുരോഗമാഃ
ലക്ഷ്മി വിട്ട്, വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞ്, വിപ്രചിത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദൈത്യർ അതിയായി വിഷമിച്ചു.
തതസ്തേ ജഗൃഹുര്ദ്ദൈത്യാ ധന്വന്തരികരേ സ്ഥിതമ് । കമണ്ഡലും മഹാവീര്യ്യാ യത്രാസ്തേ തദൂ ദ്രിജാമൃതമ്
അപ്പോൾ മഹാശക്തിയുള്ള ധന്വന്തരിയുടെ കൈയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അമൃതം നിറച്ച കമണ്ഡലു ദൈത്യർ പിടിച്ചെടുത്തു.
മായയാ ലോഭയിത്വാ താന് വിഷ്ണുഃ സ്ത്രീരൂപമാസ്ഥിതഃ । ദാനവേഭ്യസ്തദാദായ ദേവേഭ്യഃ പ്രദദൌ വിഭുഃ
വിഷ്ണു സ്ത്രീരൂപം സ്വീകരിച്ച് മായയാൽ അവരെ വഞ്ചിച്ചു, ദാനവന്മാരിൽ നിന്ന് അമൃതം എടുത്ത് ദേവന്മാർക്ക് നൽകി.
തതഃ പപുഃ സുരഗണാഃ ശക്രാദ്യാസ്തത് തദാമൃതമ് । ഉദ്യതായുധനിസ്ത്രിംശാ ദൈത്യാസ്താംശ്വ സമഭ്യയുഃ
ഇന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ദേവന്മാർ ആ അമൃതം കുടിച്ചു; ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി ദൈത്യർ അവരെ ആക്രമിക്കാൻ ഓടി.
പീതേഽമൃതേ ച ബലിഭിര്ദേവൈര്ദൈത്യചമുസ്തദാ । വധ്യമാനാ ദിശോ ഭേജേ പാതാലം തു വിവേശ വൈ
ദേവന്മാർ അമൃതബലത്തോടെ യുദ്ധംചെയ്തപ്പോൾ, ദൈത്യസൈന്യം തോൽക്കുകയും എല്ലാദിശകളിലേക്കും ഓടിപ്പോകുകയും, ഒടുവിൽ പാതാളത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു.
തദാ ദേവാ മുദാ യുക്താഃ ശങ്ര്വചക്രഗദാഭൃതമ് । പ്രണിപത്യ യഥാപൂര്വമ് ആശാസത ത്രിവിഷ്ടപമ്
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ദേവന്മാർ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ ധരിച്ചവനോട് മുമ്പുപോലെ വന്ദനം ചെയ്ത് സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതഃ പ്രസന്നഭാഃ സൂര്യ്യഃ പ്രയയൌ സ്വേന വര്ത്മനാ । ജ്യോതീംഷി ച യഥാമാര്ഗ പ്രയയുര്മു നിസത്തമ
ശൂര്യൻ വീണ്ടും പ്രകാശം നിറഞ്ഞ് തന്റെ വഴിയിൽ മുന്നോട്ട് പോന്നു; നക്ഷത്രങ്ങളും തങ്ങളുടെ പാതയിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
ജജ്വാല ഭഗവാംശ്വോജ്വ ശ്വൌരുദീപ്തിര്വ്വിഭാവസുഃ । ധര്മ്മേ ച സര്വ്വഭൂതാനാം തദാ മതിരജായത
ഭഗവാൻ അഗ്നി ദീപ്തിയായി ജ്വലിച്ചു; അപ്പോൾ എല്ലാ ജീവികളുടെയും മനസ്സിൽ ധർമ്മം ഉദിച്ചു.
ത്രൈലോക്യഞ്ച ശ്രിയാ ജുഷ്ടം ബഭൂവ മുനിസത്തമ । ശക്രശ്വ ത്രിദശശ്രേഷ്ഠഃ പുനഃ ശ്രീമാനജായത
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, മൂന്നു ലോകങ്ങളും ഐശ്വര്യത്തോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു; ദേവന്മാരുടെ നേതാവായ ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും മഹത്വം നേടി.