ശക്തയോ യസ്യ ദേവസ്യ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദികാഃ । ഭവന്ത്യഭൂതപൂര്വസ്യ തദ്രിഷ്ണോഃ പരമം പദമ്
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും തുടങ്ങിയ ദേവതകളുടെ ശക്തികൾ, മുമ്പ് ഇല്ലാതിരുന്നവനിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. ആ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം തന്നെയാണ്.
സവ്വേശ സര്വ്വഭൂതാത്മന് സര്വ്വ സര്വാശ്രയാച്യുത । പ്രസീദ വിഷ്ണോ ഭക്താനാം ഭക്താനാം വ്രരകജ നോ ദൃഷ്ടിഗോചരമ്
സകലത്തിന്റെയും ഈശ്വരനേ, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവേ, എല്ലാം, എല്ലാവർക്കും ആശ്രയമായ അച്യുതനേ, വിഷ്ണുവേ, ഭക്തന്മാരോടു ദയചെയ്യണം; ഭക്തന്മാരായ ഞങ്ങൾക്കു നിന്റെ രൂപം കാണാനാകട്ടെ.
ഇത്യുദീരിതമാകര്ണ്യ ബ്രഹ്മണസ്ത്രിദശാസ്തതഃ । പ്രണമ്യോചുഃ പ്രസീദേതി വ്രജ നോ ദൃഷ്ടിഗോചരമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതുകേട്ട ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും നമസ്കരിച്ചു: 'ദയചെയ്യണം, ഞങ്ങളുടെ കാഴ്ചയിൽ വരിക.' എന്നു പറഞ്ഞു.
യന്നായ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ ജാനാതി പരമം പദമ് । തന്നതാഃ സ്മ ജഗദ്ധാ തവ സര്വ്വ ഗതാച്യുത
ഭഗവാനായ ബ്രഹ്മാവിനും അറിയാനാകാത്ത ആ പരമപദം—ലോകത്തെ നിലനിറുത്തുന്നവനേ, എല്ലാം നിൽക്കുന്ന അച്യുതനേ, ഞങ്ങൾ നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഇത്യന്തേ വചസസ്തേഷാം ദേവാനാം ബ്രഹ്മണസ്തഥാ । ഊചുര്ദേവര്ഷയഃ സര്വ്വൈ ബൃഹസ്പതിപുരോഗമാഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാവും, ബൃഹസ്പതി മുഖ്യനായ എല്ലാ ദൈവമുനികളും ചേർന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആദ്യോ യജ്ഞപുമാനിഡയോ യഃ സര്വ്വേഷാഞ്ച പൂര്വ്വജഃ । തം നതാഃ സ്മ ജഗത്സ്ത്രഷ്ടുഃ സ്ത്രഷ്ടാരമവിശേഷണമ്
ആദ്യനായവൻ, യാഗങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം, എല്ലാവർക്കും മുൻപുള്ള പിതാവ്, ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവായ സ്രഷ്ടാവിനെ ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഭഗവന് ഭൂതഭവ്യേശ ജഗന്മൂര്ത്തിധരാവ്യയ । പ്രസീദ പ്രണതാനാം ത്വം സര്വ്വേഷാം ദേഹി ദര്ശനമ്
ഭഗവാനേ, ഭൂതഭവ്യങ്ങളുടെ ഈശ്വരനേ, ലോകരൂപധാരിയായ അക്ഷയനേ, നമസ്കരിക്കുന്നവർക്കു ദയചെയ്യണം; എല്ലാവർക്കും നിന്റെ ദർശനം നൽകണം.
ഏഷ ബ്രഹ്മാ തഥൈവായം സഹ രുദൈസ്ത്രിലോചനഃ । സര്വാദിത്യഃ സമം പൂഷാ പാവകോഽയ സഹാഗ്നിഭിഃ
ഇവിടെ ബ്രഹ്മാവും, ത്രിലോചനനായ രുദ്രനും, എല്ലാ ആദിത്യന്മാരും, പൂഷനും, അഗ്നിമാരോടൊപ്പം പാവകനുമുണ്ട്.
അശ്വിനൌ വസവശ്ചേമേ സവ ചൈതേ മരുദൂഗണാഃ । സാധ്യാ വിശ്വേ തഥാ ദേവാ ദേവേന്ദ്രശ്ചായമീശ്വരഃ
അശ്വിനികൾ, വസുക്കൾ, സാവനും, മരുത് ദേവതകളും, സാദ്ധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, ദേവേന്ദ്രൻ എന്ന ദേവന്മാരുടെ നാഥനും ഇവിടെയുണ്ട്.
പ്രണാമപ്രവണാ നാഥ ദൈത്യസൈന്യപരാജിതാഃ । ശരണാം ത്വാമനുപ്രാപ്താഃ സമസ്താ ദേവതാഗണാഃ
നാഥാ, ദാനവസൈന്യത്താൽ തോറ്റ എല്ലാ ദേവതകളും വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ച്, ആശ്രയം തേടി നിങ്ങളുടെ അടുക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഏവ സംസ്തൂയമാനസ്തു ഭഗവാഞ്ഛരങ്വചക്രധൂക് । ജഗാമ ദര്ശനം തേഷാം മൈത്രേയ പരമേശ്വരഃ
മൈത്രേയാ, അങ്ങനെ ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ശാരംഗം വില്ലും ചക്രവും കൈവശമുള്ള പരമേശ്വരൻ അവർക്കു മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷനായി.
തം ദൃഷ്ട്വാ തേ തദാ ദേവാഃ ശര്ങ്വചക്രഗദാധരമ് । അപൂര്വ്വരൂപസംസ്ഥാനം തേജസാം രാശിമൂര്ജ്ജിതമ്
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ അവനെ ശാരംഗം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ളതായും, അതുല്യമായ രൂപത്തിലും, പ്രകാശത്തിന്റെ ഒരു മഹാസമൂഹമായും കണ്ടു.
പ്രണമ്യ പ്രണതാഃ പൂര്വ്വം സംക്ഷോഭസ്തിമിതേക്ഷണാഃ । തുഷ്ടുവുഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷം പിതാമഹപുരോഗമാഃ
ആദ്യം നമസ്കരിച്ച്, ഭയഭക്തിയോടെ വീർപ്പുമുട്ടിയ കണ്ണുകളോടെ, പിതാമഹൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ കമലനയനനെ സ്തുതിച്ചു.
നമോ നമോഽവിശേഷസ്ത്വം ത്വം ബ്രഹ്മാ ത്വം പിനാകധൃക് । ഇന്ദ്രസ്ത്വമഗ്രിഃ പവനോ വരുണഃ സവിതാ യമഃ
നമസ്കാരം, നമസ്കാരം, വ്യത്യാസമില്ലാത്തവനേ, നീ ബ്രഹ്മാവും, പിനാകം വഹിക്കുന്നവനും, ഇന്ദ്രനും, അഗ്നിയും, വായുവും, വരുണനും, സൂര്യനും, യമനും ആകുന്നു.
വസവോ മരുതഃ സാധ്യാ വിശ്വേ ദേവഗണാ ഭവാന് । യോഽയം തവാഗതോ ദേവ സമീപം ദേവതാഗണഃ
നീ വസുക്കളും, മരുതുകളും, സാദ്ധ്യന്മാരും, എല്ലാ ദേവതകളും തന്നെയാണ്. ദേവതകളുടെ ഈ കൂട്ടം ദേവാ, നിന്റെ അടുക്കലാണ് എത്തിയിരിക്കുന്നത്.
സ ത്വമേവ ജഗത്സ്ത്രഷ്ടാ യതഃ സര്വ്വഗതോ ഭവാന് । ത്വം യജ്ഞസ്ത്വം വഷടൂകാരസ്ത്വമോങ്കരഃ പ്രജാപതിഃ
നീ മാത്രമാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ്, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ. നീ യജ്ഞവും, വഷട് എന്ന ശബ്ദവും, ഓംകാരവും, പ്രജാപതിയും ആകുന്നു.
വേദ്യാവേദ്യഞ്ച സര്വ്വാത്മംസ്ത്വന്മയഞ്ചാഖിലം ജഗത് । ത്വാമത്ര ശരണാം വിഷ്ണോ പ്രയാതാ ദൈത്യനിര്ജ്ജിതാഃ
നീ അറിയുന്നവനും അറിയപ്പെടുന്നവനും, എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവും ആകുന്നു; ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിന്നാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ദാനവന്മാർക്കു കീഴടങ്ങിയ ഞങ്ങൾ, വിശ്ണുവേ, നിന്റെ അടുക്കൽ ആശ്രയം തേടിയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
വയം പ്രസീദ സര്വാത്മംസ്തേജസ്യാപ്യായയസ്വ നഃ । താവദര്ത്തിസ്തഥാ വാഞ്ഛാ താവന്മോഹസ്തഥാസുഖമ്
എല്ലാവിന്റെയും ആത്മാവായ ദേവാ, ഞങ്ങളോടു ദയചെയ്യണം; നിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞങ്ങളുടെ ശക്തി പുനരുദ്ധരിക്കണം. നിന്റെ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നതുവരെ ഞങ്ങളുടെ ദു:ഖവും ആഗ്രഹവും മോഹവും ദു:ഖവും മാത്രം നിലനിൽക്കട്ടെ.
യാവന്നായാതി ശരണം ത്വാമശേഷാഘനാശനമ് । ത്വം പ്രസാദം പ്രസന്നാത്മന് പ്രപന്നാനാം കുരുഷ്വ നഃ
എല്ലാ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നതുവരെ, ദയാനിധിയായ ദേവാ, നമുക്ക് അഭയം തേടിയവരോടു ദയ കാണിക്കണം.
തേജസാം നാഥ സര്വേഷാം സ്വശത്ത്യാപ്യായനം കുരു
എല്ലാ പ്രകാശത്തിന്റെയും നാഥാ, നിന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ എല്ലാവരുടെയും ശക്തി പുനരുദ്ധരിക്കണം.
ഏവം സംസ്തൂയമാനസ്തു പ്രണതൈരമരൈര്ഹരിഃ । പ്രസന്നദൃഷ്ടിര്ഭഗവാനിദമാഹ സ വിശ്വകൃത്
അങ്ങനെ നമസ്കരിച്ച ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ലോകസ്രഷ്ടാവായ ഹരി, ദയാപൂർവ്വം നോക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
തേജസോ ഭവതാം ദേവാഃ കരിഷ്യാമ്യുപബൃ ഹണമ് । വദാമ്യഹം യത് ക്രിയതാം ഭവദ്ഭിസ്തദിദ സുരാഃ
ദേവന്മാരേ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശക്തി പുനഃസ്ഥാപിക്കും; നിങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് പറയൂ.
ആനീയ സഹിതാ ദത്യൈഃ ക്ഷീരാബ്ധൌ സകലൌഷധീഃ । മന്ഥാനം മന്ദരം കൃത്വാ നേത്രം കൃത്വാ തു വാസുകിമ്
ദാനവന്മാരോടൊപ്പം എല്ലായിനം ഔഷധികളും കൂട്ടി ക്ഷീരസമുദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക; മന്ദരപർവ്വതം കുലുക്കുവാൻ ഉപയോഗിക്കുകയും, വാസുകിയെ കയറ്റിയാക്കുകയും ചെയ്യണം.
മഥ്യതാമഭൃതം ദേവാഃ സഹായേ മയ്യവസ്ഥിതേ । സാമപൂര്വ്വഞ്ച ദൈതേയാസ്തത്ര സാഹായ്യകര്മണി
എന്റെ സഹായത്തോടെ ദേവന്മാർ സമുദ്രം കുലുക്കട്ടെ; ദാനവന്മാർക്കും സമവായത്തോടെ ഈ സഹകരണപ്രവർത്തിയിൽ പങ്കാളികളാകണം.
സാമാന്യഫലഭോക്താരോ യൂയം വാച്യാ ഭവിഷ്യഥ മഥ്യമാനേ ച തത്രാബ്ധൌ യതൂ സമുത്പദ്യതേഽമൃതമ്
നിങ്ങൾക്ക് പൊതുവായ ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും എന്ന് പറയപ്പെടും; സമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന അമൃതം—
തത്പാനാദ് ബലിനോ യൂയമമരാശ്വ ഭവിഷ്യഥ । തഥാ ചാഹം കരിഷ്യാമി യഥാ ത്രിദശാവിദ്രിഷഃ । ന പ്രാപ്സ്യന്ത്യമൃതം ദേവാഃ കേവലം ക്ലേശഭാഗിനഃ
അത് കുടിച്ചാൽ നിങ്ങൾ ദേവന്മാർ ശക്തരും അമരന്മാരും ആകും; ദേവന്മാർക്ക് മാത്രം അമൃതം ലഭിക്കുമെന്നതുപോലെ ഞാൻ ക്രമീകരിക്കും; മറ്റുള്ളവർക്ക് കഷ്ടപ്പാട് മാത്രമേ ലഭിക്കൂ.
ഇത്യുത്തവാ ദേവദേവേന സര്വ്വ ഏവ തതഃ സുരാഃ । സന്ധാനമസുരൈഃ കൃത്വാ യത്നവന്തോഽമൃതേഽഭവന്
ദേവദേവന്റെ ആ നിർദ്ദേശം കേട്ട ശേഷം, എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരുമായി കൂട്ടുകെട്ട് ഉണ്ടാക്കി, അമൃതം നേടാൻ ഒരുമിച്ച് പരിശ്രമിച്ചു.
നാനൌഷധീഃ സമാനീയ ദേവ-ദൈതേയദാനവാഃ । ക്ഷിപ്ത്വാ ക്ഷിരാബ്ധീപയസി ശരദഭ്രാമലത്വിഷി
വിവിധ ഔഷധികൾ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും അവയെ ശരദ്കാലത്തെ മേഘങ്ങളും വള്ളികളും പോലെ തിളങ്ങുന്ന ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ ഇടിച്ചു.
മന്ഥാനം മന്ദരം നേത്രം കൃത്വാ ച വാസുകിമ് । തതോ മഥിതുമാരബ്ധാ മൈത്രൈയ തരസാമൃതമ്
മന്ദരപർവതത്തെ കുഴയാക്കി, വാസുകിയെ കയറ്റയാക്കി, അവർ അമൃതം നേടാൻ ശക്തിയായി കുലുക്കാൻ തുടങ്ങി, മഹർഷേ.
വിബുധാഃ സഹിതാഃ സര്വ്വേ യതഃ പുച്ഛം തതഃകൃതാഃ । കൃഷ്ണേന വാസുകേര്ദൈത്യാഃ പൂര്വ്വകായേ നിവേശിതാഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരും ചേർന്ന് വാസുകിയുടെ വാൽ പിടിച്ചു; കൃഷ്ണന്റെ ക്രമീകരണപ്രകാരം, ദൈത്യന്മാർ അവന്റെ തലയിൽ നിന്നു.