ജഹി കൃത്യാമിമാമുഗ്രാം വഹ്നിജ്വാലാജടാലകാമ് । ചക്രമുത്സൃഷ്ടമക്ഷേഷു ക്രീड़ാസക്തേന ലീലയാ ।। ൫-൩൪-
ഈ ഭയങ്കരിയായ, തീയുടെ ജ്വാലകളെപ്പോലെയുള്ള ചുരുളുകളുള്ള കൃത്യയെ, ദുഷ്ടരെ സംഹരിക്കാൻ കളിയോടെ നീ എറിയുന്ന ചക്രം കൊണ്ട് നശിപ്പിക്കൂ.
തദഗ്രിമാലാജടിലജ്വാലോദൂഗാരാതിഭീഷണാമ് । കൃത്യാമനുജഗാമാശു വിഷ്ണുചക്ര സുദര്ശനമ് ।। ൫-൩൪-
തീയുടെ മാലയും ചുരുളുകളും തീ പുകച്ചും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന കൃത്യയെ, വിഷ്ണുവിന്റെ സുദർശനചക്രം വേഗത്തിൽ പിന്തുടർന്നു.
ചക്രഗതാപവിധ്വസ്താ കൃത്യാ മാഹേശ്വരീ തദാ । നനാശ വേഗിനീ വേഗാത് തദപ്യനുജഗാമ താമ് ।। ൫-൩൪-
ചക്രം തട്ടി കൃത്യ മാഹേശ്വരിയെ ചിതറിച്ചു; എങ്കിലും അതിന്റെ വേഗത്തിൽ അവൾ മുന്നോട്ട് പോയി, ചക്രവും അവളെ പിന്തുടർന്നു.
കൃത്.യാ വാരാണസീമേവ പ്രവിവേശ ത്വരാന്വിതാ । വിഷ്ണചക്രപ്രതിഹതപ്രഭാവാ മുനിസത്തമ ।। ൫-൩൪-
വേഗതയോടെ കൃത്യ വാരാണസിയിൽ കയറി, വിഷ്ണുചക്രം അവളുടെ ശക്തി കുറച്ചു, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
തതഃ കാശിബലം ഭൂരി പ്മഥാനാം തഥാ ബലമ് । സമസ്തശസ്ത്രസ്ത്രയുതം ചക്രസ്യാഭിമുഖം യയൌ ।। ൫-൩൪-
അപ്പോൾ കാശിയുടെ വലിയ സൈന്യവും, പിശാചുകളുടെ സൈന്യവും, ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ച് മുഴുവൻ ചക്രത്തിനെതിരെ മുന്നേറി.
ശസ്ത്രസ്ത്രമോക്ഷചതുരം ദഗ്ധ്വാ തദൂബലമോജസാ । കൃത്യാഗര്ഭാമശേഷാം താം ദഗ്ധ്വാ വാരാണസീം പുരീമ് ।। ൫-൩൪-
ആയുധങ്ങൾ എറിയുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ചക്രം അതിന്റെ ശക്തിയിൽ ആ സൈന്യത്തെ മുഴുവനും ദഹിപ്പിച്ചു; പിന്നെ കൃത്യയെയും വാരാണസി നഗരത്തെയും മുഴുവനും ദഹിപ്പിച്ചു.
സഭൂഭൃദൂഭൃത്യപൌരാന്തു സാശ്വമാതങ്ഗമാനവാമ് । അശേഷകോഷകോഷ്ഠാം താം ദുനിംരീക്ഷ്യാം സുരൈരപി ।। ൫-൩൪-
ആ നഗരം, രാജാവും ഭൃത്യരും പൗരന്മാരും കുതിരകളും ആനകളും മനുഷ്യരും, മുഴുവൻ ധനവും ഭണ്ഡാരങ്ങളും ചേർന്ന്, ദേവന്മാർക്കുപോലും കാണാൻ ബുദ്ധിമുട്ടായ spectacle ആയി.
ജ്വാലാപരിപ്ലുതാശേഷ-ഗൃഹൃ-പ്രാകാരചത്വരാമ് । ദദാഹ തദ്ധരേശ്വക്രം സകലാമേവ താം പുരീമ് ।। ൫-൩൪-
എല്ലാ വീടുകളും മതിലും മുറ്റങ്ങളും തീയിൽ മുഴുകി; ഹരിയുടെ ചക്രം ആ നഗരം മുഴുവനും ദഹിപ്പിച്ചു.
അക്ഷീണാമര്ഷമത്യുഗ്രസാധ്യസാധനസസ്പൃഹമ് । തജ്വക്ര പ്രസ്ഫുരദ്ദീപ്തി വിഷ്ണോരഭ്യായയൌ കരമ് ।। ൫-൩൪-
ശക്തി കുറയാതെ, അത്യന്തം കോപത്തോടെ, ദുഷ്കരമായത് ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ, പ്രകാശം പടർത്തുന്ന ആ ചക്രം വീണ്ടും വിഷ്ണുവിന്റെ കൈയിലേക്ക് മടങ്ങി.
മൈത്രേയ ഉവാച । ഭൂയ ഏവാഹമിച്ഛാമി ബലഭദ്രസ്യ ധീമതഃ । ശ്രോതു പരാക്രമം ബ്രഹ്മന് ! തന്മമാഖ്യാതുമര്ഹസി ।। ൫-൩൫-
മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: വീണ്ടും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ബലഭദ്രന്റെ ധീരമായ വീര്യങ്ങൾ കേൾക്കാൻ; ബ്രാഹ്മണനേ, ദയവായി അവയെല്ലാം എന്നോട് പറയൂ.
യമുനാകര്ഷണാദീനി ശ്രുതാനി ഭഗവന്മയാ । തത് കഥ്യതാം മഹാഭാഗ! യദന്യത് കൃതവാന് ബലഃ ।। ൫-൩൫-
യമുനയെ വലിച്ചതും മറ്റും ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്, ഭാഗ്യവാനേ; ബലൻ ചെയ്തിട്ടുള്ള മറ്റെന്തെങ്കിലും ദയവായി പറയൂ.
പരാശര ഉവാച । മൈത്രേയ!ശ്രൂയതാം കര്മ്മ യദൂ രോമേണാഭവത് കൃതമ് । അനന്തേനാപ്രമേയേണ ശേഷേണാ ധരണീഭൃതാ ।। ൫-൩൫-
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: മൈത്രേയ, യദുക്കളിൽ അനന്തൻ, അളക്കാനാകാത്തവൻ, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവൻ ചെയ്ത ഒരു കാര്യം കേൾക്കൂ.
ദുര്യ്യോധനസ്യ തനയാം ഖയംവരകൃതക്ഷണാമ് । ബലാദാദത്തവാന് വീരഃ ശാമ്ബോ ജാമ്ബവതീസുതഃ ।। ൫-൩൫-
വീരനായ ജാംബവതിയുടെ മകൻ ശാംബൻ, ദുര്യോധനന്റെ മകളെ സ്വയംവരത്തിൽ ബലമായി പിടിച്ചെടുത്തു.
തതഃ ക്രുദ്ധാ മഹാവീര്യ്യാഃ കര്ണ-ദുര്യ്യോധനാദയഃ । ഭീഷ്മ-ഗ്രോണാദയശ്ചൈവ ബബുന്ധര്യഘി നിര്ജ്ജിതമ് ।। ൫-൩൫-൫?।। തച്ഛ്രത്വാ യാദവാഃ സര്വ്വേ ക്രോധം ദുര്യ്യോധനാദിഷു । മൈത്രേയ! ചക്രുശ്വ തതോ തിഹന്തു തേ മഹോദ്യമമ് ।। ൫-൩൫-
അപ്പോൾ കോപത്തോടെ കര്ണനും ദുര്യോധനനും മറ്റു മഹാവീര്യശാലികളും, ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും ചേർന്ന് ജയിച്ച ശാംബനെ പിടികൂടി.
താന് നിവാര്യ്യ ബലഃ പ്രാഹ മദലോലാകുലാക്ഷരമ് । മോക്ഷ്യന്തി തേ മദ്ധചനാദൂ യാസ്യാമ്യേകോ ഹി കൌരവാന് ।। ൫-൩൫-
ഇത് കേട്ട യദുക്കൾ എല്ലാവരും ദുര്യോധനനും മറ്റുള്ളവരോടും കോപംകൊണ്ടു, ശാംബനെ രക്ഷിക്കാൻ വലിയ ശ്രമം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ബലദേവസ്താതോ ഗത്വാ നഗരം നാഗസാഹ്വയമ് । ബാഹ്യോപവനമധ്യേഽഭൂദൂ ന വിവേശ ച തതൂപുരമ് ।। ൫-൩൫-
ബലഭദ്രൻ അവരെ തടഞ്ഞു, അഭിമാനത്തിൽ നിറഞ്ഞ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ നിർദ്ദേശംകൊണ്ട് അവർ ശാംബനെ വിട്ടയക്കും; ഞാൻ മാത്രം കൗരവരുടെ അടുക്കൽ പോകും.'
ബലമാഗതമാജ്ഞായ ഭൂപാ ദുര്യ്യോധനാദയഃ । ഗാമര്ഘ്യമുദകഞ്ചൈവ രാമായ പ്രത്യവേദയന് ।। ൫-൩൫-
ബലരാമൻ എത്തിയതായി മനസ്സിലാക്കി, ദുര്യോധനനും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും അവനെ ആദരിക്കാൻ പശു, അർഘ്യം, വെള്ളം എന്നിവ നൽകി.
ഗൃഹീത്വാ വിധിവത് സര്വ്വം തതസ്താനാഹ കൌരവാന് । ആജ്ഞാപയത്യുഗ്രസേനഃ ശാമ്ബമാശു വിമുഞ്ചത ।। ൫-൩൫-
അവയെല്ലാം ശരിയായ രീതിയിൽ സ്വീകരിച്ച ശേഷം, ബലരാമൻ കൗരവരോടു പറഞ്ഞു: 'ഉഗ്രസേനൻ ആജ്ഞാപിക്കുന്നു—ശീഘ്രം ശാംബനെ വിട്ടയക്കൂ.'
തതസ്തേ തദൂചഃ ശ്രുത്വാ ഭീഷ്മദ്രോണാദയേ ദ്രിജ । കര്ണാദുര്യ്യോധനാദ്യാശ്വ ചക്രുധുര്ദ്രിജസത്തമ ।। ൫-൩൫-
ഇത് കേട്ട ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും, കർണ്ണനും ദുര്യോധനനും മറ്റു കൂട്ടുകാരും കഠിനമായി കോപിച്ചു.
ഊചുശ്വ കുപിതാഃ സര്വ്വേ വാഹ്ലീകാദ്യാശ്വ കൌരവാഃ । അരാജ്യാര്ഹം യദോര്വ്വശമവേക്ഷ്യ മുസലായുധമ് ।। ൫-൩൫-
വാഹ്ലീകനെയും ഉൾപ്പെടുത്തി എല്ലാ കൗരവരും കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'മുസലായുധം കൈവശമുള്ള യാദവനെ, ഭരണത്തിന് അയോഗ്യനെന്നു കണ്ടിട്ടും, നമ്മൾ കീഴടങ്ങണമോ?'
ഭോ ഭോഃ !കിമേതദ്ഭവതാ ബലഭദ്രേരിതം ബചഃ । ആജ്ഞാം കുരുകുലോത്ഥാനാം യാദവഃ കഃ പ്രദാസ്യതി ।। ൫-൩൫-
അവർ പറഞ്ഞു: 'ഹോ! ബലഭദ്രാ, നീ പറയുന്ന ഈ ആജ്ഞ എന്താണ്? യാദവന്മാർക്ക് കൗരവകുലത്തിന് ആജ്ഞ നൽകാൻ ആരാണ് അധികാരം?'
ഉഗ്രസേനോഽപി യദ്യാജ്ഞാം കൌരവാണാം പ്രദാസ്യതി । തദലം പാണ്ഡുരച്ഛത്രൈര്നൃ പയോഗ്യൈര്വിड़മ്ബിതൈഃ ।। ൫-൩൫-
ഉഗ്രസേനനും കൗരവന്മാരോട് ആജ്ഞ നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, രാജാക്കന്മാർക്ക് വേണ്ടി വെച്ചിരിക്കുന്ന വെള്ളി കുടകളും ബഹുമാനങ്ങളും വേണ്ടാ!
തദൂഗച്ഛ ബല!പാപാഢ്യ ശാമ്ബമന്യായചേഷ്ടിതമ് । വിമോക്ഷ്യാമോ ന ഭവതോ നോഗ്രസേനസ്യ ശാസനാത് ।। ൫-൩൫-
'പോകൂ ബല! ശാംബൻ തെറ്റാണ് ചെയ്തതും ശിക്ഷയ്ക്ക് അർഹനുമാണ്. നിന്റെ ആജ്ഞയിലും ഉഗ്രസേനന്റെ കല്പനയിലും ഞങ്ങൾ അവനെ വിട്ടയക്കില്ല.'
പ്രണതിര്യാ കൃതാസ്മാകമാര്യ്യാണാം കുകുരാന്ധകൈഃ । നനാമ സാ കൃതാ കേയമാജ്ഞാ സ്വാമിനി ഭൃത്യതഃ ।। ൫-൩൫-
'കുകുരരും അന്ധകരും ഞങ്ങളോട് ആദരവോടെ പെരുമാറിയത് നമ്മുടെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ്. ഇപ്പോൾ ഈ ആജ്ഞ എന്ത്, ഒരു യജമാനൻ ദാസനോട് പറയുന്നതുപോലെ?'
ഗര്വ്വമാരോപിതാ യുയം സമാനാസനഭോജനൈഃ । കോ ദോഷോ ഭവതാം നിതിര്യത് പ്രീത്യാ നാവലോകിതാ ।। ൫-൩൫-
'നിങ്ങൾക്ക് സമാനമായ ഇരിപ്പും ഭക്ഷണവും നൽകി നമ്മൾ നിങ്ങളെ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചപ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് അഭിമാനം വന്നു. സ്നേഹത്താൽ നിങ്ങളെ താഴ്ന്നവരായി കണക്കാക്കാത്തത് ഞങ്ങളുടെ തെറ്റാണോ?'
അസ്മാഭിരര്ഘോ ഭവതോ യോഽയം ബല! നിവേദിതഃ । പ്ര മൂണൈതന്നൈതദസ്മാക കുല്യം യുഷ്മത്കുലോചിതമ് ।। ൫-൩൫-
'ബലാ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ ആദരിച്ച് നൽകിയ അർഘ്യം വെറും ഔപചാരികത മാത്രമാണ്. ഇത് ഞങ്ങളുടെ ആചാരമല്ല, നിങ്ങളുടെ വംശത്തിനും യോജിക്കുന്നതല്ല.'
ഇത്യുക്ത്വാ കുരവഃ സര്വ്വേ ന മുഞ്ചാമോ ഹരേഃ സുതമ് । കൃതൈകനിശ്വയാസ്തൂര്ണം വിവിശുര്ഗജസാഹ്വയമ് ।। ൫-൩൫-
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, എല്ലാ കൗരവരും പറഞ്ഞു: 'ഹരിയുടെ മകനെ ഞങ്ങൾ വിട്ടയക്കില്ല!' എന്നുറപ്പിച്ച്, ഉടൻ ഗജസാഹ്വയ എന്ന സഭാമന്ദിരത്തിലേക്ക് കടന്നു.
മത്തഃകോപേന ചാഘൂര്ണംസ്തദധിക്ഷേപജന്മനാ । അത്ഥായ പാര്ഷ്ണ്യാ വസുധാം ജഘാന സ ഹലായുധഃ ।। ൫-൩൫-
അവരുടെ അപമാനത്തിൽ ഉഗ്രകോപംകൊണ്ടു വിറയച്ചു നിന്ന ഹലായുധൻ തന്റെ കുതികാലുകൊണ്ട് ഭൂമിയെ അടിച്ചു.
തതോ വിദാരിതാ പൃഥ്വീ പാര്ഷ്ണിഘാതാന്മഹാത്മനഃ । ആസ്ഫോടയാമാസ തഥാ ദിശഃ ശബ്ദേന പൂരയന് ।। ൫-൩൫-
ആ മഹാത്മാവിന്റെ കുതികാലിന്റെ അടിയാൽ ഭൂമി പിളർന്ന്, അതിന്റെ ശബ്ദം എല്ലാ ദിശകളും നിറച്ചു.
സ ഉവാചാതിതാമ്രാക്ഷോ ഭ്രു കുടീകുടിലാനനഃ । അഹോ മദാപലേപോഽയമസാരാണാം ദ്രരാത്മനാമ ।। ൫-൩൫-
കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, മുഖം കോപത്തിൽ വളഞ്ഞ്, അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇതൊക്കെ ഉള്ളടക്കം ഇല്ലാത്തവരുടെ അഭിമാനമാണ്.'