തതഃ പടേ സുരാന് ദൈത്യാന് ഗന്ധര്വ്വാംശ്വ പ്രധാനതഃ । മനുഷ്യാംശ്വാബിലിഖ്യാസ്യൈ ചിത്രലേഖാ വ്യദര്ശയത് ।। ൫-൩൨-
അപ്പോൾ ചിത്രലേഖ ഒരു വസ്ത്രത്തിൽ പ്രധാന ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും വരച്ച് അവളെ കാണിച്ചു.
അപാസ്യ സാ തു ഗന്ധര്വ്വാംസ്തഥോരഗസുരാസുരാന് । മനുഷ്യേഷു ദദൌ ദൃഷ്ടിം തേഷ്വപ്യന്ധകവൃഷ്ണിഷു ।। ൫-൩൨-
അവൾ ഗന്ധർവന്മാരെയും പാമ്പുകളെയും ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും ഒഴിവാക്കി. മനുഷ്യരിൽ, അന്ധകരും വൃഷ്ണികളും ആയവരിൽ അവളുടെ കാഴ്ച നിൽക്കി.
കൃഷ്ണ-രാമൌ വിലോക്യാസൌ സുഭ്രു ര്ലജ്ജാജड़േവ സാ । പ്രദ്യു മ്രദര്ശാനേ വ്രീड़ാ-ദൃഷ്ടിം നിന്യേഽന്യതോ ദ്രിജ ।। ൫-൩൨-
കൃഷ്ണനും രാമനും കാണുമ്പോൾ, ആ മനോഹരഭ്രൂവതിയായ യുവതി ലജ്ജയിൽ തല താഴ്ത്തി, കണ്ണ് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് തിരിച്ചു നോക്കി, ദ്വിജനേ.
ദൃഷ്ടമാത്രേ തതഃ കാന്തേ പ്രദ്യു മ്രതനയേ ദ്രിജ । ദൃഷ്ട്യാത്യര്ഥവികാശിന്യാ ലജ്ജാ ക്കാപി നിരാകൃതാ ।। ൫-൩൨-
പ്രദ്യുമ്നന്റെ മകനായ പ്രിയപുത്രൻ അവളെ നോക്കിയപ്പോൾ, അവളുടെ കണ്ണുകൾ ആനന്ദത്തിൽ വിരിഞ്ഞു, ലജ്ജ മുഴുവനും അകന്നു പോയി, ദ്വിജനേ.
സോഽയം സോഽയമിതീത്യുക്ത തയാ സാ യോഗഗാമിനീ । യയൌ ദ്രാരവതീമൂഷാം സമാശ്വാസ്യ തതഃ സഖീമ് ।। ൫-൩൨-
അവൾ 'ഇവനാണ്, ഇവനാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞു, മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി, സഖിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ദ്വാരകയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പോയി.
ചക്ര കര്മ്മ മഹച്ഛൌരിര്ബിബ്രാണോ മാനുഷീം തനുമ് । ജിഗായ ശക്ര സര്വ്വഞ്ച സര്വ്വദേവാംശ്വ ലീലയാ ।। ൫-൩൪-
ചക്രം കൈവശം വച്ച മഹാചോരൻ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച്, ഇന്ദ്രനെയും എല്ലാ ദേവന്മാരെയും എളുപ്പത്തിൽ ജയിച്ചു.
യജ്വാന്യദകരോത് കര്മ്മ ദിവ്യചേഷ്ടാവിഘാതകൃത് । തത് കഥ്യതാം മഹാഭാഗ!പരം കാതൂഹലം ഹി മേ ।। ൫-൩൪-
അവൻ യജ്ഞം നടത്തുന്നവരുടെ ദിവ്യകർമ്മങ്ങൾ തടഞ്ഞു; അതെന്താണെന്നു ദയവായി പറയൂ മഹാഭാഗനേ, അതിനേക്കുറിച്ച് എനിക്ക് വലിയ കൗതുകം ഉണ്ട്.
പരാശര ഉവാച । ഗദതോ മമ വിപ്രര്ഷേ!ശ്രൂയതാമിദമാദരാത് । നരാവതാരേ കൃഷ്ണേന ദഗ്ധാ വാരാണസീ യഥാ ।। ൫-൩൪-
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിയേ, നിങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യാവതാരമായ കൃഷ്ണൻ എങ്ങനെ വാരാണസിയെ ദഹിപ്പിച്ചു എന്നത് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
പൌണ്ഡുകോ വാസുദേവസ്തു വാസുദേവീഽഭവദ് ഭിവി । അവതീര്ണസ്ത്വമിത്യുക്തോ ജനൈരജ്ഞാനമോഹിതൈഃ ।। ൫-൩൪-
പൗണ്ഡ്രക വാസുദേവൻ, അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങി, ജനങ്ങൾ പറയുന്നതു കേട്ട് താൻ വാസുദേവൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു.
സ-മേനേ വാസുദേവോഽഹമവതീര്ണോ മഹീതലേ । നഷ്ടസ്മൃതിസ്തതഃ സര്വ്വ വിഷ്ണചിഹ്നിമചീകരത് ।। ൫-൩൪-
അവൻ 'ഞാനാണ് വാസുദേവൻ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നത്' എന്ന് കരുതി, സ്മരണ നഷ്ടപ്പെട്ട്, വിഷ്ണുവിന്റെ എല്ലാ ചിഹ്നങ്ങളും അണിഞ്ഞു.
ദൂതഞ്ച പ്രേരയാമാസ കൃഷ്ണായ സുമഹാത്മനേ । ത്യത്തവാ ചക്രാദികം ചിഹ്ന മദീയം നാമ ചാത്മനഃ ।। ൫-൩൪-
അവൻ മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണനോട്, 'നിന്റെ ചക്രം മുതലായ ചിഹ്നങ്ങളും, എന്റെ പേരും ഉപേക്ഷിക്കണം' എന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ദൂതനെ അയച്ചു.
വാസുദേവാത്മകം മൂढ़!മുത്തവാ സര്വ്വം വിശേഷതഃ । ആത്മനോ ജീവിതാര്ഥായ തതോ മേ പ്രണതി വ്രജ ।। ൫-൩൪-
'മൂഢനേ, വാസുദേവനോടു ബന്ധപ്പെട്ടതെല്ലാം, പ്രത്യേകിച്ച് നിന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി, ഉപേക്ഷിച്ച് എന്നെ വന്ദിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഇത്യുക്തഃ സമ്പ്രഹസ്യൈന ദൂതം പ്രാഹ ജനാര്ദ്ദനഃ । നിജചിഹ്നമഹം ചക്ര സമുത്സ്മരക്ഷ്യ ത്വയീതി വൈ ।। ൫-൩൪-
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ജനാർദ്ദനൻ ചിരിച്ചു ദൂതനോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ചിഹ്നമായ ചക്രം ഞാൻ തന്നെ ഓർത്ത് സംരക്ഷിക്കും.'
വാച്യഃ സ പൌണ്ഡ്രകോ ഗത്വാ ത്വയാ ദൂത!വചോ മമ । ജ്ഞാതസ്ത്വദ്രാക്യസദ്ഭാവോ യത് കാര്യ്യം തദ്രിധീയതാഭ് ।। ൫-൩൪-
'എന്റെ ഈ വാക്കുകൾ നീ പോയി പൗണ്ഡ്രകനോട് പറയൂ ദൂതനേ; നിന്റെ അസത്യമായ അവകാശം ഇപ്പോൾ അറിയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, വേണ്ടത് ചെയ്യൂ.'
ഗൃഹീതചിഹ്ന ഏവാഹമാഗമിഷ്യാമി തേ പുരമ് । സമുത്സ്ത്രക്ഷ്യാമി തേ ചക്ര നിജനിഹ്നമസംശയമ് ।। ൫-൩൪-
'എന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് ഞാൻ നിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് വരും; എന്റെ ചക്രം നിന്നെ향െ എറിയും, അതിൽ സംശയമില്ല.'
ആജ്ഞാപൂര്വ്വഞ്ച യദിദമാഗച്ഛേതി ത്വയോദിതമ് । സമ്പാദയിഷ്യേ ശ്വസ്തുഭ്യം തദപ്യേഷോഽവിലമ്ബിതമ് ।। ൫-൩൪-
'നീ പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ വരണമെന്ന് ആജ്ഞാപിച്ചതു പോലെ, നാളെ തന്നെ അതും നിർവഹിക്കും, ഒരു വൈകീറും ഇല്ല.'
ശരണാം തേ സമബ്യേത്യ കര്ത്താസ്മി നൃപതേ!തദാ । യഥാ ത്വത്ത്വോ ഭയം ബൂയോ ന മേ കിഞ്ചിദ്ഭവിഷ്യതി ।। ൫-൩൪-
'രാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ച്, ഇനി നിന്നിൽ നിന്നു എനിക്ക് ഭയം ഒന്നും ഉണ്ടാകാതെ പ്രവർത്തിക്കും.'
ഇത്യുക്തേഽപഗതേ ദൂതേ സംസ്മൃത്യാഭ്യാഗതം ഹരിഃ । ഗരുത്മന്തമഥാരുഹ്യ ത്വരിതം തത്പുരം യയൌ ।। ൫-൩൪-
ദൂതൻ പോയതിനു ശേഷം, ഹരി ആ കാര്യങ്ങൾ ഓർത്ത്, ഗരുഡനിൽ കയറി അതി വേഗത്തിൽ ആ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
സ ചാപി കേശവോദ്യോഗം ശ്രുത്വാ കാശിപതിസ്തദാ । സര്വ്വസൈന്യപരീവാരഃ പാര്ഷ്ണിഗ്രാഹ ഉപായയൌ ।। ൫-൩൪-
കേശവന്റെ ഒരുക്കങ്ങൾ കേട്ടു, കാശിരാജാവ് തന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തോടൊപ്പം യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് എത്തി.
തതോ ബലേന മഹതാ കാശിരാജബലേന ച । പൌണ്ഡ്രകോ വാസുദേവോഽസൌ കേശവാഭിമുഖം യയൌ ।। ൫-൩൪-
പിന്നീട്, വലിയ സൈന്യത്തോടും കാശിരാജാവിന്റെ സേനയോടും കൂടെ പൗണ്ഡ്രക വാസുദേവൻ കേശവനെ നേരിട്ട് നേരിട്ടു.
തം ദദര്ശ ഹരിര്ദ്ദൂരാദുദാരസ്യന്ദനേ സ്ഥിതമ് । ചക്രഹസ്തം ഗദാഖड़ ഗബാഹു പാണിഗതാമ്ബുജമ് ।। ൫-൩൪-
ഹരി ദൂരത്തിൽ നിന്നു, അതീവ ഭംഗിയുള്ള രഥത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവനെയും, ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വച്ച ശക്തമായ ഭുജങ്ങളോടും, കൈയിൽ താമരയുമായി ഇരിക്കുന്നവനെയും കണ്ടു.
സ്ത്രഗ്ധരം ധൃതശാങ്ഗഞ്ച സുപര്ണാരചിതധ്വജമ് । വക്ഷഃസ്ഥലേ കൃതഞ്ചാസ്യ ശ്രീവത്സം ദദൃശേ ഹിരഃ ।। ൫-൩൪-
അവൻ പുഷ്പമാല ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, ശംഖവും കൈവശമുണ്ട്, ഗരുഡം അണിഞ്ഞ പതാകയും അവനുണ്ട്; അവന്റെ നെഞ്ചിൽ ശ്രീവത്സം തെളിഞ്ഞു കത്തുന്നു.
കിരീടകൂണഡലധരം പീതവാസഃസമന്വിതമ് । ദൃഷ്ട്വാ തം ഭാവഗമ്ഭരം ജഹാസ ഗരുഡധ്വജഃ ।। ൫-൩൪-
അവൻ കിരീടവും കുണ്ഡലവും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, മഞ്ഞ വസ്ത്രം അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ആ ഗംഭീരമായ ഭാവം കണ്ടു, ഗരുഡപതാകയുള്ളവൻ ചിരിച്ചു.
യുയുധ ച ബലേനാസ്യ ഹസ്ത്യശ്വബഹലിനാ ദ്രിജ ! നിസ്ത്രിംശര്ഷ്ടിഗദാശൂലശക്തികാര്മ്മുകശാലിനാ ।। ൫-൩൪-
അവൻ തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം, ആനകളും കുതിരകളും കൂട്ടായി, വാൾ, കുന്തം, ഗദ, ത്രിശൂലം, ശൂലം, വില്ല് എന്നിവ കൈവശം വച്ച് യുദ്ധം നടത്തി.
ക്ഷണേന ശാര്ഹ്ഗനിര്മ്മുക്തൈഃ ശരൈരിഷുവിദാരണൈഃ । ഗദാചക്രനിപാതൈശ്വ സൂദയാമാസ തദൂബലമ് ।। ൫-൩൪-
ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ, ശാരംഗം വില്ലിൽ നിന്നു വിട്ട അമ്പുകളും, ഗദയുടെയും ചക്രത്തിന്റെയും പ്രഹരവും കൊണ്ട്, അവൻ ആ സൈന്യത്തെ തകർത്തു.
കാശിരാജബലഞ്ചൈവ ക്ഷര്യം നിത്വാ ജനാര്ദ്ദനഃ । ഉവാച പൌണ്ഡ്രകം മൂദ़മാത്മചിഹ്നോപലക്ഷ്ണമ് ।। ൫-൩൪-
ജനാർദ്ദനൻ, കാശിരാജാവിന്റെ സൈന്യത്തെ സംഹരിച്ച ശേഷം, സ്വയം ചിഹ്നങ്ങൾ ധരിച്ച മണ്ടനായ പൗണ്ഡ്രകനെ നോക്കി പറഞ്ഞു.
പൌണ്ഡ്രകോക്തം ത്വയാ യത്തു ദൂതവക്തൂണേ മാം പ്രതി । സമുതൂസൃജേതി ചിഹ്നാനി തത്തേ സമ്പാദയാമ്യഹമ ।।൫-൩൪-
നിന്റെ ദൂതൻ വഴി നീ എന്നോട് പറഞ്ഞത്, ഈ ചിഹ്നങ്ങൾ ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന്, അതെ, അതെല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്കായി ചെയ്യുന്നു.
ചക്രമേതത് സമുത്സൃഷ്ടം ഗദേയം തേ വിസര്ജിതാ । ഗരുത്മാനേഷ നിര്ദ്ദിഷ്ടഃ സമാരോഹതു തേ ധ്വജമ് ।। ൫-൩൪-
ഇനി ഈ ചക്രം ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, ഈ ഗദയും നിനക്കായി വിട്ടു; ഗരുഡൻ നിന്റെ പതാകയിൽ കയറിയിരിപ്പിൻ.
ഇത്യുജ്വാര്യ്യ വിമുക്തേന ചക്രണോസൌ വിദാരിതഃ । പോഥിതോ ഗദയാ ഭഗ്രോ ഗരുത്മാശ്വ ഗരുത്മതാ ।। ൫-൩൪-
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവനെ ചക്രം കൊണ്ട് വെട്ടി, ഗദ കൊണ്ട് തകർത്തു, ശക്തനായ ഗരുഡൻ അവന്റെ പതാകയും തകർത്തു.
തതോ ഹാഹാകൃതേ ലോകേ കാശിപുര്യ്യധിപോ ബലീ । യുയുധേ വാസുദേവേന മിത്രസ്യാപചിതൌ സ്ഥിതഃ ।। ൫-൩൪-
അതിനുശേഷം ലോകത്ത് വിലാപം മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ശക്തനായ കാശിരാജാവ്, സുഹൃത്തിനുവേണ്ടി നിലകൊണ്ടു, വാസുദേവനോടു യുദ്ധം ചെയ്തു.