തഥേത്യുക്ത്വാ ച ദേവേന്ദ്രമാജഗാമ ഭുവം ഹരിഃ । പ്രസക്തൈഃ സിദ്ധ-ഗന്ധര്വ്വൈഃ സ്തൂയമാനസ്തഥഷിംഭിഃ ।। ൫-൩൧-
അങ്ങനെ ദേവേന്ദ്രനോടു 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ് ഹരി ഭൂമിയിൽ എത്തി. സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സിംഹങ്ങളും അവനെ സ്തുതിച്ചു.
തതഃ ശങ്ഖമുപാധ്മായ ദ്രാരകോപരി സംസ്ഥിതഃ । ഹര്ഷമുത്പാദയാമാസ ദ്രാരകാവാസിനാം ദ്രിജ ।। ൫-൩൧-
ശേഷം, ദ്വാരകയുടെ മുകളിൽ നിന്ന് ഹരി ശംഖം ഊതിയപ്പോൾ, ദ്വാരകയിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയ സന്തോഷം പടർന്നു.
അവതീര്യ്യഥ ഗരുड़ാത് സത്യഭാമാസഹായവാന് । നിഷ്കുടേ സ്ഥാപയാമാസ പാരിജാതം മഹാതരുമ ।। ൫-൩൧-
ഗരുഡനിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, സത്യഭാമയോടൊപ്പം, ആ മഹത്തായ പാർിജാതമരം അവൻ അങ്കണത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
യമഭ്യേത്യ ജനഃ സര്വ്വോ ജാതിം സ്മരതി പൌര്വ്വികീമ് । വാസ്യതേ സാദരാഃ സര്വ്വേ ദേഹബന്ധാനമാനുഷാന് । ദദൃശുഃ പാദപേ തസ്മിന് കുര്വ്വന്തോ സുഖദര്ശനമ് ।। ൫-൩൧-
ആ മരം സമീപിച്ച എല്ലാവർക്കും അവരുടെ മുൻജന്മം ഓർമ്മയായി. മനുഷ്യശരീരത്തിൽ പെട്ട എല്ലാവരും ആദരവോടെ അങ്ങോട്ട് കൂടി, ആ വൃക്ഷത്തെ സന്തോഷത്തോടെ നോക്കി.
തതസ്തേ സാദരാഃ സര്വ്വേ ദേഹബന്ധാനമാനുഷാന് । ദദൃശുഃ പാദപേ തസ്മിന് കുര്വ്വന്തോ മുഖദര്ശനമ് ।। ൫-൩൧-
ശേഷം, മനുഷ്യശരീരത്തിൽ പെട്ട എല്ലാവരും ആദരവോടെ ആ വൃക്ഷത്തിങ്കൽ കൂടി, മുഖം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ അതിനെ നിരീക്ഷിച്ചു.
കിങ്കരൈഃ സമുപാനീതം ഹസ്ത്യശ്വാദി തതോ ധനമ । സ്ത്രിയശ്വ കൃഷ്ണോ ജഗ്രാഹ നരകസ്യ പരിഗ്രഹാന് ।। ൫-൩൧-
അതിനുശേഷം, ദാസന്മാർ ആനകളും കുതിരകളും അടങ്ങിയ സമ്പത്തും കൊണ്ടുവന്നു; കൃഷ്ണൻ നരകാസുരന്റെ സ്ത്രീകളെയും അവന്റെ സമ്പത്തും ഏറ്റെടുത്തു.
തതഃ കാലേ ശുഭേ പ്രാപ്ത ഉപയേമേ ജനാര്ദ്ദനഃ । താഃ കന്യാ നരകേണാസന് സര്വ്വതോ യാഃ സമാഹ്ടതാഃ ।। ൫-൩൧-
ശേഷം, നല്ല സമയത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നരകാസുരൻ എല്ലായിടങ്ങളിൽ നിന്ന് കൂട്ടിച്ചേർത്ത ആ കന്യകളെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
ഏകസ്മിന്നേവ ഗോവിന്ദഃ കാലേ താസാം മഹാമതേ! ജഗ്രാഹ വിധിവത് പാണീന് പൃഥഗൂഗേഹേഷു ധര്മ്മതഃ ।। ൫-൩൧-
ഒരു സമയത്ത് തന്നെ, മഹാമതിയായ ഗോവിന്ദൻ, ഓരോ വീട്ടിലും, മതപ്രകാരം, അവരവരുടെ കൈകൾ പിടിച്ചു വിവാഹം കഴിച്ചു.
ഷോड़ശസ്ത്രീസഹസ്ത്രാണി ശതമേകം തഥാധികമ് । താവന്തി ചക്ര രൂപാണി ഭഗവാന് മധുസൂദനഃ ।। ൫-൩൧-
പതിനാറായിരത്തി ഒരുനൂറ് സ്ത്രീകൾ—അവളവരുടെ കൂടെ ഭഗവാൻ മധുസൂദനൻ അത്രയും രൂപങ്ങൾ എടുത്തു.
ഏകൈകശ്യേന താഃ കന്യാ മേനിരേ മധുസൂദനമ് । മമൈവ പാണിഗ്രഹണം ഭഗവാന് കൃതവാനിതി ।। ൫-൩൧-
ഓരോ കന്യയും, ഭഗവാൻ മധുസൂദനൻ തന്നെ വ്യക്തിപരമായി അവളുടെ കൈ പിടിച്ചു വിവാഹം കഴിച്ചതാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു.
നിശാസു ച ജഗതസ്ത്രഷ്ടാ താസാം ഗുഹേഷു കേശവഃ । ഉവാസ വിപ്ര! സര്വ്വാസാം വിശ്വരൂപധരോ ഹരിഃ ।। ൫-൩൧-
രാത്രികളിൽ, ബ്രാഹ്മണാ, ലോകസ്രഷ്ടാവായ കേശവൻ, വിശ്വരൂപം ധരിച്ച് അവരിൽ ഓരോരുത്തരുടെയും മുറികളിൽ വസിച്ചു.
പരാശാര ഉവാച । പ്രദ്യു മ്രാദ്യാ ഹരേഃ പുത്രാ രുക്മിണ്യാഃ കഥിതാസ്തവ । ഭാനും ഭൈമരികഞ്ചൈവ സത്യഭാമാ വ്യജായത ।। ൫-൩൨-
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഹരിയുടെ രുക്മിണിയിൽ നിന്നുള്ള പുത്രന്മാരായ പ്രദ്യുമ്നനും മറ്റുള്ളവരും ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു. സത്യഭാമയിൽ നിന്ന് ഭാനുവും ഭൈമരികനും ജനിച്ചു.
ദീപ്തിമാന് താമ്രപക്ഷാദ്യാ രോഹിണയാം തനയാ ഹരേഃ । ബഭൂവുര്ജാമ്ബവത്യാഞ്ച ശാമ്ബാദ്യാ ബലശാലിനഃ ।। ൫-൩൨-
ദീപ്തിമാൻ, താമ്രപക്ഷൻ എന്നിവരും മറ്റുള്ളവരും രോഹിണിയിൽ നിന്നുള്ള ഹരിയുടെ പുത്രന്മാരാണ്. ജാംബവതിയിൽ നിന്ന് ശക്തരായ ശാംബനും മറ്റുള്ളവരും ജനിച്ചു.
തനയാ ഭദ്രവിന്ദാദ്യാ നാഗ്രജിത്യാം മഹാബലാഃ । സംഗ്രാമജിത്പ്രധാനാസ്തു ശൈവ്യായാന്ത്വഭവന് സുതാഃ ।। ൫-൩൨-
നാഗജിതിയിൽ നിന്ന് ഭദ്രവിന്ദൻ തുടങ്ങിയ മഹാബലശാലികൾ ജനിച്ചു. ശൈവ്യയിൽ നിന്ന് സംഗ്രാമജിതൻ മുഖ്യനായ പുത്രന്മാരും ഉണ്ടായി.
വൃകാദ്യാശ്വ സുതാ മാദ്രയാം ഗാത്രവത്പ്രമുഖാന് സുതാന് । അവാപ ലക്ഷ്മണാ പുത്രാഃ കാലിന്ദ്യാഞ്ച ശ്രുതാദയഃ ।। ൫-൩൨-
മാദ്രിയുടെ മകന്മാരിൽ ഗാത്രവാൻ മുതലായവരും, ലക്ഷ്മണയിൽ നിന്നുള്ള മകന്മാരും, കാലിന്ദിയിൽ നിന്നുള്ള ശ്രുതനും മറ്റു ചിലരും ജനിച്ചു.
അന്യാസാഞ്ചൈവ ഭാര്യ്യാണാം സമുതൂപന്നാനി ചക്രിണഃ । അഷ്ടായുതാനി പുത്രാണാം സഹസ്ത്രണാം ശതം തഥാ ।। ൫-൩൨-
മറ്റു ഭാര്യകളിൽ നിന്നുമൊക്കെ ചക്രധാരി എൺപതിനായിരം ഒന്ന് നൂറ് മകന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
പ്രദ്യു മ്രഃ പ്രഥമസ്തേഷാ സര്വ്വേഷാം രുക്മിണീസുതഃ । പ്രദ്യു മ്രാദനിരുദ്ധോഽഭൂദൂ വജൂസ്തസ്മാദജായത ।। ൫-൩൨-
അവരിൽ എല്ലാവരിലും പ്രധാനനായത് രുക്മിണിയുടെ മകൻ പ്രദ്യുമ്നനായിരുന്നു. പ്രദ്യുമ്നനിൽ നിന്ന് അനിരുദ്ധനും, അവനിൽ നിന്ന് വജ്രനും ജനിച്ചു.
അനിരുദ്ധോ രണോ രുദ്ധോ ബലേഃ പൌത്രീം മഹാബലഃ । വാണാസ്യ തനയാമൂഷാമുപയേമേ ദ്രിജോത്തമ ।। ൫-൩൨-
മഹാബലനായ അനിരുദ്ധൻ ബാണന്റെ മകൾ ഉഷയെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
യത്ര യുദ്ധമഭൂദൂ ഘോരം ഹരി-ശങ്കരയോര്മഹത് । ഛിന്ന സഹസ്ത്ര ബാഹൂനാം യത്ര വാണസ്യ ചക്രിണാ ।। ൫-൩൨-
അവിടെ ഹരിയും ശങ്കരനും തമ്മിൽ ഭയങ്കരവും വലിയതുമായ ഒരു യുദ്ധം നടന്നു. അപ്പോൾ ചക്രധാരി ബാണന്റെ ആയിരം കൈകൾ വെട്ടി നീക്കി.
മൈത്രേയ ഉവാച । കഥം യുദ്ധമഭൂദൂ ബ്രഹ്മന്നുഷാര്ഥേ ഹര-കൃഷ്ണയോഃ । കഥം ക്ഷയഞ്ച വാണസ്യ ബാഹൂനാം കൃതവാന് ഹരിഃ ।। ൫-൩൨-
മൈത്രേയൻ ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണനേ, സ്ത്രീയെക്കുറിച്ച് ഹരനും കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ എങ്ങനെ യുദ്ധം ഉണ്ടായി? ഹരിയ് എങ്ങനെ ബാണന്റെ കൈകൾ നശിപ്പിച്ചു?
ഏതത് സര്വ്വ മഹാഭാഗ! സമാഖ്യാതു ത്വമര്ഹസി । മഹത് കൌതൂഹലം ജാതം കഥാം ശ്രോതുമിമാം ഹരേഃ ।। ൫-൩൨-
മഹാഭാഗനേ, ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറയേണ്ടത് നിന്റെ കടമയാണ്. ഹരിയുടെ ഈ കഥ കേൾക്കാൻ വലിയ ആകാംക്ഷയുണ്ട്.
പരാശര ഉവാച । ഊഷാ വാണസുതാ വിപ്ര! പാര്വ്വതീം സഹ ശമ്ഭുനാ । ക്രീड़ന്തീമുപലക്ഷ്യോച്ചൈഃ സ്പൃഹാഞ്ചക്ര തദാശ്രയാമ് ।। ൫-൩൨-
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ബാണന്റെ മകൾ ഉഷാ ശംഭുവിനോടൊപ്പം പാർവതി കളിക്കുന്നതും കണ്ടു, അങ്ങനെ ഒരു കൂട്ടുകാരനുള്ള ആഗ്രഹം അവളിൽ ഉണർന്നു.
തതഃ സകലാചിത്തജ്ഞാ ഗൌരീ താമാഹ ഭാമിനീമ് । അലമത്യര്ഥതാപേന ഭര്ത്രാ ത്വമപി രംസ്യസേ ।। ൫-൩൨-
അപ്പോൾ എല്ലാം മനസ്സിലാക്കുന്ന ഗൗരി ആ കനകവണ്ണമായ പെൺകുട്ടിയോട് പറഞ്ഞു: ഇത്രയും വേദനയൊന്നും വേണ്ട, നിനക്കും ഭർത്താവിനൊപ്പം സന്തോഷം അനുഭവിക്കാൻ സാധിക്കും.
ഇത്യുക്തേ സാ തദാ ചക്ര കദേതി മതിമാത്മനഃ । കോ വാ ഭര്ത്താ മമേത്യേതാം പുനരപ്യാഹ പാര്വ്വതീ ।। ൫-൩൨-
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ 'എപ്പോൾ ഇത് നടക്കും? ആരാണ് എന്റെ ഭർത്താവ്?' എന്നിങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു. വീണ്ടും പാർവതി അവളോട് പറഞ്ഞു.
വൈശാഖശുക്ലദ്രാദശ്യാം സ്വപ്നേ യോഽഭിഭവം തവ । കരിഷ്യതി സ തേ ഭര്ത്താ രാജപുത്രി!ഭവിഷ്യതി ।। ൫-൩൨-
വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം സ്വപ്നത്തിൽ നിന്നെത്തുന്നവൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ ഭർത്താവാവുക, രാജകുമാരിയെ.
തസ്യാം തിഥൌ പുമാന് ഖപ്നേ യഥാ ദേവ്യാ ഉദീരിതമ് । തഥൈവാഭിഭവം ചക്ര രാഗഞ്ചക്ര തഥൈവ സാ ।। ൫-൩൨-
അന്നേ ദിവസം, ദേവി പറഞ്ഞതുപോലെ, ഒരു പുരുഷൻ സ്വപ്നത്തിൽ അവളോടു സമീപിച്ചു. അപ്പോൾ അവളെ സ്നേഹവും ആഗ്രഹവും നിറഞ്ഞു.
തതഃ പ്രബുദ്ധാ പുരുഷമപശ്യന്തീ തമുത്സുകാ । ക്വ ഗതോഽസീതി നിര്ലജ്ജാ മൈത്രേയോക്തവതീ സഖീമ് ।। ൫-൩൨-
പിന്നീട് ഉണർന്നു, ആ പുരുഷനെ കാണാനാവാതെ, ആകാംക്ഷയോടെ ലജ്ജയില്ലാതെ സഖിയോട് ചോദിച്ചു: 'അവൻ എവിടേക്ക് പോയി?''
വാണസ്യ മന്ത്രീ കുമ്ഭാണഡശ്വിത്രലേശാ തു തത്സുതാ । തസ്യാഃ സഖ്യഭവത് സാ ച പ്രാഹ കോഽയ ത്വയോച്യതേ ।। ൫-൩൨-
ബാണന്റെ മന്ത്രിയായിരുന്ന കുംബാണ്ഡന്റെ മകൾ ചിത്രലേഖയാണ് അവളുടെ സഖി. അവൾ ചോദിച്ചു: 'നീ പറയുന്നവൻ ആരാണ്?'
യദാ ലജ്ജാകുലാ നാസ്യൈ കഥയാമാസ സാ സതീ । തദാ വിശ്വാസമാനീയ സര്വ്വമേവാഭ്യവാദയത് ।। ൫-൩൨-
ലജ്ജയിൽ ആ പെൺകുട്ടി ഒന്നും പറയാതിരുന്നപ്പോൾ, ചിത്രലേഖ അവളിൽ വിശ്വാസം നേടുകയും എല്ലാം മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തു.
വിദിതാര്ഥാന്തു താമാഹ പുനരൂഷാ യഥോദിതമ് । ദേവ്യാ തഥൈവ തത്പ്രാപ്തൌ യോഽഭ്യുപായഃ കുരുഷ്വ തമ് । ൫-൩൨-
വിഷയം മനസ്സിലാക്കിയ ഉഷാ, നേരത്തെ പറഞ്ഞതുപോലെ, 'ദേവി പറഞ്ഞതുപോലെ അവൻ എനിക്ക് എത്താൻ വേണ്ട മാർഗം ചെയ്യണം' എന്ന് പറഞ്ഞു.