തതോ ഹാഹാകൃതം സര്വം ത്രൈലോക്യം ദ്വിജസത്തമ । വജ്രചക്രകരൌ ദൃഷ്ട്വാ ദേവാരാജജനാര്ദനൌ ॥ ൫,൩൦.
വജ്രവും ചക്രവും കൈവശമുള്ള ദേവേന്ദ്രനെയും ജനാർദ്ദനനെയും കണ്ടു മൂന്നു ലോകവും ഭയത്തോടെ നിലവിളിച്ചു.
ക്ഷിപ്തം വജ്രമഥേന്ദ്രേണ ജഗ്രാഹ ഭഗവാന്ഹരിഃ । ന മുമോച തദാ ചക്രം ശക്രം തിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത് ॥ ൫,൩൦.
ഇന്ദ്രൻ വജ്രം എറിഞ്ഞപ്പോൾ, ഭഗവാൻ ഹരിച് അതു പിടിച്ചു; അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ചക്രം വിടാതെ, ഇന്ദ്രനോട് 'നിൽക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
പ്രണഷ്ടവജ്രം ദേവേന്ദ്രം ഗരുഡക്ഷതവാഹനമ് । സത്യഭാമാബ്രവീദ്വീരം പലായനപരായണമ് ॥ ൫,൩൦.
വജ്രം നഷ്ടപ്പെട്ട ദേവേന്ദ്രനും, പരിക്കേറ്റ ഗരുഡനിൽ കയറിയിരിക്കുന്നവനും ഓടിപ്പോകാൻ ഉദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, സത്യഭാമാ ആ വീരനോട് പറഞ്ഞു.
ത്രൈലോക്യേശ ന തേ യുക്തം ശചീഭര്തുഃ പലായനമ് । പാരിജാതസ്രഗാഭോഗാ ത്വാമുപസ്ഥാസ്യതേ ശചീ ॥ ൫,൩൦.
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ അധിപതിയായ ഭർത്താവേ, ശചിയുടെ ഭർത്താവായ നിനക്ക് ഓടിപ്പോകുന്നത് യോജിച്ച കാര്യമല്ല; പാരിജാത മാലയിൽ അലങ്കരിച്ച ശചി തന്നെ നിന്റെ അടുത്ത് വരും.
കീദൃശം ദേവരാജ്യം തേ പാരിജാതസ്രഗുജ്ജ്വലാമ് । അപശ്യതോ യഥാപൂര്വം ഗ്രണയാഭ്യാഗതാം ശചീമ് ॥ ൫,൩൦.
നീ പഴയപോലെ ശചിയെ കാണാൻ കഴിയാതെ, പാരിജാത മാലയിൽ ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ച് അവൾ വരുന്നത് നോക്കേണ്ടി വന്നാൽ, ദേവേന്ദ്രത്വത്തിന് എന്ത് മൂല്യമുണ്ട്?
അലം ശക്ര പ്രയാസേന ന വ്രീഡാം ഗന്തുമര്ഹസി । നീയതാം പാരിജാതോയം ദേവാഃസംതു ഗതവ്യഥാഃ ॥ ൫,൩൦.
മതി, ഇന്ദ്രാ, ഈ പോരായ്മയ്ക്ക്; നീ ലജ്ജിക്കേണ്ടതില്ല. പാരിജാതം കൊണ്ടുപോകട്ടെ, ദേവന്മാർക്ക് ഇനി വിഷമം വേണ്ട.
പരിഗര്വാവലേപേന ബഹുമാനപുരഃസരമ് । ന ദദര്ശ ഗൃഹം യാതാമുപചാരേണ മാം ശചീ ॥ ൫,൩൦.
അഹങ്കാരത്തിലും സ്വയം പ്രശംസയിലുമാണ് ശചിക്ക് മനസ്സ്; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ വീട്ടിൽ കടന്നപ്പോൾ അവൾ എന്നെ നോക്കിയില്ല, ഒരു ആദരവും കാണിച്ചില്ല.
സ്ത്രീത്വാദഗുരുചിത്താഹം സ്വഭര്തൃശ്ലാഘനാപരാ । തതഃ കൃതവതീ ശക്ര ഭവതാ സഹ വിഗ്രഹമ് ॥ ൫,൩൦.
സ്ത്രീയായതിനാൽ എന്റെ മനസ്സ് ദുർബലമായിരുന്നു; ഭർത്താവിനെ മാത്രം പ്രശംസിക്കാനായിരുന്നു എന്റെ മനസ്സ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം ഈ സംഘർഷത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടത്, ഇന്ദ്രാ.
തദലം പാരിജാതേന പരസ്വേന ഹൃതേന മേ । രൂപേണ ഗര്വിതാ സാ തു ഭര്ത്രാ കാ സ്ത്രീ ന ഗര്വിതാ ॥ ൫,൩൦.
മതി, മറ്റൊരാളാൽ എടുത്തുപോയ ഈ പാരിജാതം എനിക്ക് വേണ്ട. അവൾ തന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ അഭിമാനിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഭർത്താവിൽ അഭിമാനം കാണാത്ത സ്ത്രീ ആരാണ്?
ശ്രീപരാശര ഉവാച ഇത്യുക്തോ വൈ നിവവൃതേ ദേവരാജസ്തയാ ദ്വിജ । പ്രാഹ ചൈനാമലം ചണ്ഡി സഖ്യുഃ ഖേദോക്തിവിസ്തരൈഃ ॥ ൫,൩൦.
ശ്രീ പരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അവൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവേന്ദ്രൻ തിരിച്ചു പോയി. പിന്നെ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'മതി, ചണ്ഡികേ, നിന്റെ സഖിയോടുള്ള ഈ കുറ്റാരോപണങ്ങൾ.'
ഇന്ദ്ര ഉവാച ന ചാപി സര്ഗസംഹാരസ്ഥിതികര്താഖിലസ്യ യഃ । ജിതസ്യ തേന മേ വ്രീഡാ ജായതേ വിശ്വരൂപിണാ ॥ ൫,൩൦.
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: സൃഷ്ടി, സംഹാരം, നിലനിൽപ്പ് എല്ലാം ചെയ്യുന്ന, എല്ലാ രൂപങ്ങളുമുള്ള അവനാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടതിൽ എനിക്ക് ലജ്ജയില്ല.
യസ്മാജ്ജഗത്സകലമേതദനാദിമധ്യാദ്യസ്മിന്യതശ്ച ന ഭവിഷ്യതി സര്വഭൂതാത് । തേനോദ്ഭവപ്രലയപാലനകാരണേന വ്രീഡാ കഥം ഭവതി ദേവി നിരാകൃതസ്യ ॥ ൫,൩൦.
ഈ ലോകം ആദിയുമില്ല, നടുവുമില്ല, അവസാനം ഇല്ല; അതെല്ലാം അവനിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്, അവനെ ഒഴിവാക്കി ഒന്നും ഉണ്ടാവില്ല. സൃഷ്ടിക്കും സംഹാരത്തിനും നിലനിൽപ്പിനും കാരണനായ അവനാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടതിൽ എനിക്ക് എങ്ങനെ ലജ്ജ ഉണ്ടാകാം, ദേവി?
സകലഭുവനസൂതിര്മൂര്തിരല്പാല്പസൂക്ഷ്മാവിദിതസകലവേദ്യൈര്ജ്ഞായതേ യസ്യ നാന്യൈഃ । തമജമകൃതമീശം ശാശ്വതം സ്വേച്ഛയൈനം ജഗദുപകൃതിമര്ത്യം കോ വിജേതും സമര്ഥഃ ॥ ൫,൩൦.
സകല ലോകങ്ങളുടെയും ഉത്ഭവമായ രൂപം, സൂക്ഷ്മമായതും, എല്ലാവരും അന്വേഷിച്ചിട്ടും അറിയാൻ കഴിയാത്തതുമായ അവൻ, ജനനമില്ലാത്തവൻ, സൃഷ്ടിക്കപ്പെടാത്തവൻ, ശാശ്വതനായ ഇശ്വരൻ, തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ലോകത്തിന് ഉപകാരമാകുന്നവൻ — മനുഷ്യരിൽ ആരാണ് അവനെ ജയിക്കാൻ കഴിയുക?
സംസ്തുതോ ഭഗവാനിത്ഥം ദേവരാജേന കേശവഃ । പ്രഹംസ്യ ഭാവഗമ്ഭീരമുവാചേദം ദ്രിജോത്തമ ।। ൫-൩൧-
ദേവേന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ഭാവഗംഭീരമായ മുഖത്തോടെ, ഹസിച്ചുകൊണ്ട് കേശവൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ.
ദേവരാജോ ഭവാനിന്ദ്രോ വയം മര്ത്ത്യാ ജഗത്പതേ ! ക്ഷന്തവ്യം ഭവതാ ചദമപരാധകൃത മമ ।। ൫-൩൧-
ദേവരാജാവായ ഭവാൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ; ഞങ്ങൾ മനുഷ്യർ മാത്രം, ലോകനാഥാ! ഞാൻ ചെയ്തതിൽ തെറ്റ് ഉണ്ടെങ്കിൽ ഭവാൻ ക്ഷമിക്കണം.
പാരിജാതതരുശ്വായം നീയതാമുചിതാസ്പദമ । ഗൃഹീതോഽയം മയാ ശക്ര!സത്യാവചനകാരണാത് ।। ൫-൩൧-
ഈ പാരിജാതവൃക്ഷം യോജിച്ച സ്ഥലത്ത് കൊണ്ടുപോകട്ടെ; സത്യവാക്ക് പാലിക്കാനാണ് ഞാൻ ഇതു എടുത്തത്, ഇന്ദ്രാ.
വജ്രഞ്ചേദം ഗൃഹാണ ത്വം യത്ത്വയാ പ്രഹിതം മയി । തവൈവൈതത് പ്രഹരണാം ശക്ര!വൈരിവിദാരണമ് ।। ൫-൩൧-
ഇന്ദ്രാ, നീ എന്റെ മേലേക്ക് എറിഞ്ഞ ഈ വജ്രായുധം തിരികെ എടുക്കൂ. ശത്രുക്കളെ തകർക്കാൻ അതു നിന്റെ തന്നെ ആയുധമാണ്.
വിമോഹയസി മാമീശ!മര്ത്ത്യോഽഹമിതി കിം വദന് । ജാനീമസ്ത്വാം ഭഗവതോ ന തു സൂക്ഷ്മവിദോ വയമ് ।। ൫-൩൧-
പ്രഭോ, 'ഞാൻ മരണമുള്ളവനാണ്' എന്നു പറയുന്നതിലൂടെ എന്നെ കുഴപ്പിപ്പിക്കാനാണോ? ഞങ്ങൾ നിന്നെ ദൈവമായി അറിയുന്നു, പക്ഷേ നിന്റെ ആന്തരിക സ്വഭാവം ഞങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലാവുന്നില്ല.
യോഽസി സോഽസി ജഗത്ത്രണ!പ്രവൃത്തൌ നാഥ!സംസ്ഥിതഃ । ജഗതഃ ശല്യനിഷ്കര്ഷം കരോഷ്യസുരസൂദന ।। ൫-൩൧-
ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്നവനേ, നീ ആരാണോ അതേ തന്നെയാണ്. സകലത്തിന്റെയും ആരംഭത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നവനേ, അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, നീ ലോകത്തിലെ കുരുക്കുകൾ നീക്കുന്നു.
നീയതാം പാരിജാതോഽയം കൃഷ്ണ!ദ്രാരവതീം പുരീമ് । മര്ത്ത്യലോകേ ത്വയാ ത്യക്തേ നായം സംസ്ഥാസ്യതേ ഭുവി ।। ൫-൩൧-
കൃഷ്ണാ, ഈ പാർിജാതമരം ദ്വാരകയിൽ കൊണ്ടുപോവണം. നീ ഈ മനുഷ്യലോകം വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, ഈ മരം ഭൂമിയിൽ നിലനിൽക്കില്ല.
തഥേത്യുക്ത്വാ ച ദേവേന്ദ്രമാജഗാമ ഭുവം ഹരിഃ । പ്രസക്തൈഃ സിദ്ധ-ഗന്ധര്വ്വൈഃ സ്തൂയമാനസ്തഥഷിംഭിഃ ।। ൫-൩൧-
അങ്ങനെ ദേവേന്ദ്രനോടു 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ് ഹരി ഭൂമിയിൽ എത്തി. സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സിംഹങ്ങളും അവനെ സ്തുതിച്ചു.
തതഃ ശങ്ഖമുപാധ്മായ ദ്രാരകോപരി സംസ്ഥിതഃ । ഹര്ഷമുത്പാദയാമാസ ദ്രാരകാവാസിനാം ദ്രിജ ।। ൫-൩൧-
ശേഷം, ദ്വാരകയുടെ മുകളിൽ നിന്ന് ഹരി ശംഖം ഊതിയപ്പോൾ, ദ്വാരകയിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയ സന്തോഷം പടർന്നു.
അവതീര്യ്യഥ ഗരുड़ാത് സത്യഭാമാസഹായവാന് । നിഷ്കുടേ സ്ഥാപയാമാസ പാരിജാതം മഹാതരുമ ।। ൫-൩൧-
ഗരുഡനിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, സത്യഭാമയോടൊപ്പം, ആ മഹത്തായ പാർിജാതമരം അവൻ അങ്കണത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
യമഭ്യേത്യ ജനഃ സര്വ്വോ ജാതിം സ്മരതി പൌര്വ്വികീമ് । വാസ്യതേ സാദരാഃ സര്വ്വേ ദേഹബന്ധാനമാനുഷാന് । ദദൃശുഃ പാദപേ തസ്മിന് കുര്വ്വന്തോ സുഖദര്ശനമ് ।। ൫-൩൧-
ആ മരം സമീപിച്ച എല്ലാവർക്കും അവരുടെ മുൻജന്മം ഓർമ്മയായി. മനുഷ്യശരീരത്തിൽ പെട്ട എല്ലാവരും ആദരവോടെ അങ്ങോട്ട് കൂടി, ആ വൃക്ഷത്തെ സന്തോഷത്തോടെ നോക്കി.
തതസ്തേ സാദരാഃ സര്വ്വേ ദേഹബന്ധാനമാനുഷാന് । ദദൃശുഃ പാദപേ തസ്മിന് കുര്വ്വന്തോ മുഖദര്ശനമ് ।। ൫-൩൧-
ശേഷം, മനുഷ്യശരീരത്തിൽ പെട്ട എല്ലാവരും ആദരവോടെ ആ വൃക്ഷത്തിങ്കൽ കൂടി, മുഖം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ അതിനെ നിരീക്ഷിച്ചു.
കിങ്കരൈഃ സമുപാനീതം ഹസ്ത്യശ്വാദി തതോ ധനമ । സ്ത്രിയശ്വ കൃഷ്ണോ ജഗ്രാഹ നരകസ്യ പരിഗ്രഹാന് ।। ൫-൩൧-
അതിനുശേഷം, ദാസന്മാർ ആനകളും കുതിരകളും അടങ്ങിയ സമ്പത്തും കൊണ്ടുവന്നു; കൃഷ്ണൻ നരകാസുരന്റെ സ്ത്രീകളെയും അവന്റെ സമ്പത്തും ഏറ്റെടുത്തു.
തതഃ കാലേ ശുഭേ പ്രാപ്ത ഉപയേമേ ജനാര്ദ്ദനഃ । താഃ കന്യാ നരകേണാസന് സര്വ്വതോ യാഃ സമാഹ്ടതാഃ ।। ൫-൩൧-
ശേഷം, നല്ല സമയത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നരകാസുരൻ എല്ലായിടങ്ങളിൽ നിന്ന് കൂട്ടിച്ചേർത്ത ആ കന്യകളെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
ഏകസ്മിന്നേവ ഗോവിന്ദഃ കാലേ താസാം മഹാമതേ! ജഗ്രാഹ വിധിവത് പാണീന് പൃഥഗൂഗേഹേഷു ധര്മ്മതഃ ।। ൫-൩൧-
ഒരു സമയത്ത് തന്നെ, മഹാമതിയായ ഗോവിന്ദൻ, ഓരോ വീട്ടിലും, മതപ്രകാരം, അവരവരുടെ കൈകൾ പിടിച്ചു വിവാഹം കഴിച്ചു.
ഷോड़ശസ്ത്രീസഹസ്ത്രാണി ശതമേകം തഥാധികമ് । താവന്തി ചക്ര രൂപാണി ഭഗവാന് മധുസൂദനഃ ।। ൫-൩൧-
പതിനാറായിരത്തി ഒരുനൂറ് സ്ത്രീകൾ—അവളവരുടെ കൂടെ ഭഗവാൻ മധുസൂദനൻ അത്രയും രൂപങ്ങൾ എടുത്തു.
ഏകൈകശ്യേന താഃ കന്യാ മേനിരേ മധുസൂദനമ് । മമൈവ പാണിഗ്രഹണം ഭഗവാന് കൃതവാനിതി ।। ൫-൩൧-
ഓരോ കന്യയും, ഭഗവാൻ മധുസൂദനൻ തന്നെ വ്യക്തിപരമായി അവളുടെ കൈ പിടിച്ചു വിവാഹം കഴിച്ചതാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു.