ത്വയോക്തോഽ.യം ഗ്ലഹഃ സത്യം ന മമൈഷോഽനുമോദിതഃ । ഏവം ത്വയാ ചേദൂ വിജിതം മയാ ന വിജിതം കഥമ് ।। ൫-൨൮-
ഈ മത്സരം നീയാണല്ലോ പ്രഖ്യാപിച്ചത്, അതെ, അത് സത്യമാണു്. പക്ഷേ, അതിന് ഞാൻ സമ്മതിച്ചിട്ടില്ല. നീ ഇങ്ങനെ ജയിച്ചുവെന്നു പറയുമ്പോൾ, ഞാൻ എങ്ങനെ ജയിച്ചില്ലെന്നു പറയാം?
അഥാന്തരിക്ഷേ വാഗുച്ചൈഃ പ്രാഹ ഗമ്ഭീരനാദിനീ । ബലദേവസ്യ തദൂകോപം വര്ദ്ധയന്തീ മഹാത്മനഃ ।। ൫-൨൮-
അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ഗംഭീരമായ ശബ്ദം മുഴങ്ങി, അതു് മഹാത്മാവായ ബലദേവന്റെ കോപം കൂടുതൽ ഉണർത്തി.
ജിതം ബലേന ധര്മ്മേണ രുക്മിണോ ഭാഷിതം മൃഷാ । അനുക്ത്വാപി വചഃ കിഞ്ചിത് കൃതം ഭവതി കര്മ്മാ ।। ൫-൨൮-
ബലദേവൻ ധർമ്മപാതത്തിൽ ജയിച്ചു; രുക്മിയുടെ വാക്കുകൾ പൊള്ളയാണു്. ഒന്നും പറയാതിരുന്നാലും, ചെയ്ത പ്രവൃത്തി ഫലപ്രദമാകും.
തതോ ബലഃ സമുത്ഥായ കോപസംരക്തലോചനഃ । ജഘാനാഷ്ടാപദേനൈവ രുക്മിണം സുമഹാബലഃ ।। ൫-൨൮-
അതിനുശേഷം, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്ന ബലദേവൻ എഴുന്നേറ്റു, അതിവിശാലശക്തിയോടെ, അഷ്ടപദം കൊണ്ടു തന്നെയാണു് രുക്മിയെ അടിച്ചുതകർത്തത്.
കലിങ്ഗരാജഞ്ചാദായ വിസ്ഫുരന്തം ബലാദ ബലഃ । വഭഞ്ച ദന്താന് കുപിതോ യൈഃ പ്രകാശം ജഹാസ സഃ ।। ൫-൨൮-
ഭയത്തിൽ വിറയുന്ന കലിംഗരാജാവിനെ പിടിച്ചു, കോപത്തോടെ ബലദേവൻ അവൻ തുറന്ന് ചിരിച്ച പല്ലുകൾ ഒടിച്ചുകളഞ്ഞു.
ആകൃഷ്യ ച മഹാസ്തമ്ഭം ജാതരൂപമയം ബലഃ । ജഘാന യേഽന്യേ തത്പക്ഷാ ബൂഭൃതഃ കുപിതോ ബലാത ।। ൫-൨൮-
ശേഷം, ബലദേവൻ ഒരു വലിയ പൊന്നുനിലം പിടിച്ചു, കോപത്തോടെ രുക്മിയുടെ പക്ഷത്തുള്ള മറ്റു രാജാക്കന്മാരെയും അതുകൊണ്ട് അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.
തതോ ഹാഹാകൃതം സര്വ്വം പലായനപരം ദ്രിജ! തദ്രാജമണഡലം ഭീതം ബഭൂവ കുപിതേ ബലേ ।। ൫-൨൮-
അപ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരേ, ബലദേവന്റെ കോപം കണ്ട രാജമണ്ഡലത്തിലെ എല്ലാവരും ഭയത്തിൽ 'ഹാ ഹാ' എന്നു വിളിച്ചു ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ബലേന നിഹതം ശ്രുത്വാ രുക്മിണം മധുസൂദനഃ । നോവാച കിഞ്ചിന്മൈത്രേയ!രുക്മിണീ-ബലയോര്ഭയാത് ।। ൫-൨൮-
ബലദേവൻ രുക്മിയെ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്നു കേട്ട മധുസൂദനൻ, രുക്മിണിയെയും ബലദേവനെയും ഭയന്ന് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല, മൈത്രേയ.
ദ്വാരവത്യാം സ്ഥിതേ കൃഷ്ണേ ശക്രസ്ത്രിഭുവനേശ്വരഃ । ആജഗാമാഥ മൈത്രേയ മത്തൈരാവതപൃഷ്ഠഗഃ ॥ ൫,൨൯.
കൃഷ്ണൻ ദ്വാരകയിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രൻ, മദംപിടിച്ച ഐരാവതത്തിന്റെ മേൽ കയറി, അവിടെ എത്തി.
പ്രവിശ്യ ദ്വാരകാം സോഽഥ സമേത്യ ഹരിണാ തതഃ । കഥയാമാസ ദൈത്യസ്യ നരകസ്യ വിചോഷ്ടിതമ് ॥ ൫,൨൯.
അവൻ ദ്വാരകയിൽ കയറി, ഹരിയെ കണ്ടു, പിന്നെ ദാനവനായ നരകന്റെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞുതുടങ്ങി.
ത്വയാനാഥേന ദേവാനാം മനഷ്യത്വേപി തിഷ്ഠതാ । പ്രശമം സര്വദുഃഖാനി നീതാനി മധുസൂദന ॥ ൫,൨൯.
ദൈവങ്ങൾക്കായി നീ മനുഷ്യരൂപത്തിൽ നിലകൊണ്ടിട്ടും, മധുസൂദന, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും നീ അകറ്റി സമാധാനം കൊണ്ടുവന്നു.
തപസ്വിവ്യമനാര്ഥായ സോരിഷ്ടോ ധേനുകസ്തഥാ । പ്രവൃത്തോ യസ്തഥാ കേശീതേ സര്വേ നിഹതാസ്ത്വയാ ॥ ൫,൨൯.
തപസ്സുകാരെ ഉപദ്രവിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ധേനുകനും, അതുപോലെ തന്നെ കേശിയും, അങ്ങനെ പെരുമാറിയവരെല്ലാം നീ സംഹരിച്ചു.
കംസഃ കുവലയാപീഡഃ പൂതനാ ബാലഘാതിനീ । നാശം നീതാസ്ത്വയാ സര്വേ യേഽന്യേ ജഗദുപദ്രവാഃ ॥ ൫,൨൯.
കംസനും, കുവലയാപീഡനും, ബാലഹന്തയായ പൂതനയും, ലോകത്തെ ഉപദ്രവിച്ച മറ്റുള്ളവരും എല്ലാം നിന്റെ കൈവശം നശിച്ചു.
യുഷ്മദ്ദോര്ദഡസംഭൂതിപരിത്രാതേ ജഗത്ത്രയേ । യജ്വയജ്ഞാംശസംപ്രാപ്ത്യാ തൃപ്തിം യാന്തി ദിവൌകസഃ ॥ ൫,൨൯.
നിന്റെ ഭുജശക്തിയിൽ ലോകങ്ങൾ രക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർ വഴിയുള്ള യജ്ഞഫലങ്ങൾ ലഭിച്ച ദേവന്മാർ തൃപ്തരാകുന്നു.
സോഽഹം സാംപ്രതമായാതോ യന്നിമിത്തം ജനാര്ദന । തച്ഛുത്വാ തത്പ്രതീകാരപ്രയത്നം കര്തുമര്ഹസി ॥ ൫,൨൯.
അതുകൊണ്ട്, ജനാർദ്ദന, ഞാൻ ഒരു കാരണത്താൽ ഇപ്പോൾ വന്നിരിക്കുന്നു; അതു് കേട്ട ശേഷം അതിന് പരിഹാരം ചെയ്യാൻ നീ ശ്രമിക്കണം.
ഭൌമോഽയം നരകോ നാമ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരേശ്വരഃ । കരോതി സര്വഭൂതാനാമുപഘാതമരിന്ദമ ॥ ൫,൨൯.
ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച നരകൻ, പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരത്തിന്റെ രാജാവായി, എല്ലാ ജീവികളെയും ഉപദ്രവിക്കുന്നു, ശത്രുനാശകനേ.
ദേവസിദ്ദസുരാദീനാം നൃപാണാം ച നജാര്ദന । ഹൃത്വാ തു സോഽസുരഃ കന്യാ രുരുധേ നിജമന്ദിരേ ॥ ൫,൨൯.
ജനാർദ്ദന, ആ അസുരൻ ദേവന്മാരുടെയും സിദ്ധന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും രാജാക്കന്മാരുടെയും കന്യാക്കളെ പിടിച്ചു തന്റെ അരമനയിൽ തടഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഛത്രം യത്സലിലസ്രാവി തജ്ജഹാര പ്രചേതസഃ । മദംരസ്യ തഥാ ശൃങ്ഗം ഹൃതവാന്മണിപര്വതമ് ॥ ൫,൨൯.
വരുൺന്റെ വെള്ളം ചൊരിയുന്ന കുടയും, മന്ദരപർവതത്തിലെ മാണിക്യശിഖരവും, അതിദിയുടെ കുണ്ടലവും അവൻ മോഷ്ടിച്ചു.
അമൃതസ്ത്രാവിണീ ദിവ്യേ മന്മാതുഃ കൃഷ്ണകുഞ്ജലേ । ജഹാര സോഽസുരോ ദിത്യാ വാഞ്ഛത്യൈരാവതം ഗജമ് ॥ ൫,൨൯.
എൻ അമ്മ ദിതിയുടെ കറുത്ത ഛർദിയിൽ നിന്ന് അമൃതം ഒഴുകുമ്പോൾ, അതിനെ ആഗ്രഹിച്ച അസുരൻ എയർാവതം എന്ന ആനയെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
ദുര്നീതമേതദ്ഗോവിന്ദമയാ തസ്യ നിവേദിതമ് । യദത്ര പ്രതികര്തവ്യം തത്സ്വയം പരിമൃശ്യതാമ് ॥ ൫,൨൯.
ഗോവിന്ദാ, അവൻ ചെയ്ത ഈ ദുഷ്ടകൃത്യം അവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇതിൽ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് നീ തന്നെയാണ് ആലോചിക്കേണ്ടത്.
ശ്രീപരാശസ ഉവാച ഇതിശ്രുത്വാ സ്മിതം കൃത്വാ ഭഗവാന്ദേവകീസുതഃ । ഗൃഹീത്വാ വാസവം ഹസ്തേ സമുത്തസ്ഥൌ വരാസനാത് ॥ ൫,൨൯.
ശ്രീപരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഇതു കേട്ട ദേവകിയുടെ മകൻ ഭഗവാൻ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, ഇന്ദ്രന്റെ കൈ പിടിച്ച് അത്യുത്തമമായ ആസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
സംചിന്ത്യാഗതമാരുഹ്യ ഗരുഡം ഗഗനേചരമ് । സത്യഭാമാം സമാരോപ്യ യയൌ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം പുരമ് ॥ ൫,൨൯.
സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ ചിന്തിച്ച്, ആകാശത്തിൽ പറക്കുന്ന ഗരുഡനിൽ കയറി, സത്യഭാമയെയും കൂട്ടി, പ്രാച്യജ്യോതിഷപുരത്തേക്ക് യാത്രയായി.
ആരുഹ്യൌരാവതം നാഗം ശക്രോഽപി ത്രിദിവം യയൌ । തതൌ ജഗാമ കൃഷ്ണശ്ച പശ്യതാം ദ്വാരകൌകസാമ് ॥ ൫,൨൯.
ഇന്ദ്രൻ എയർാവതം എന്ന ആനയിൽ കയറി സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ കൃഷ്ണൻ, ദ്വാരകയിലെ ജനങ്ങൾ നോക്കിനിൽക്കേ, പുറപ്പെട്ടു.
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരസ്യാപി സമന്താച്ഛതയോജനമ് । ആചിതാ മൌരവൈഃ പാശൈഃ ക്ഷുരാന്തൈര്ഭൂര്ദ്വിജോത്തമ ॥ ൫,൨൯.
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, പ്രാച്യജ്യോതിഷപുരത്തിന്റെ ചുറ്റും നൂറ് യോജന ദൂരത്തിൽ മൂരന്റെ വലകളും മൂർച്ചയുള്ള കത്തികളുമിട്ട് പ്രതിരോധം ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു.
താഞ്ചിച്ഛേദ ഹരിഃ പാശാന്ക്ഷിപ്ത്വാ ചക്രം സുദര്ശനമ് । തതോ മുരഃസമുത്തസ്ഥൌ തം ജഘാന ച കേശവഃ ॥ ൫,൨൯.
അപ്പോൾ ഹരി സുദർശനചക്രം എറിഞ്ഞ് ആ വലകൾ എല്ലാം മുറിച്ചുകളഞ്ഞു. പിന്നെ മൂരൻ ഉയർന്ന് വന്നു, കേശവൻ അവനെ സംഹരിച്ചു.
മുരസ്യ തനയാന്സപ്ത സഹസ്രാംസ്താംസ്തതോ ഹരിഃ । ചക്രധാരാഗ്നിനിര്ദഗ്ധാംശ്ചകാര ശലഭാനിവ ॥ ൫,൨൯.
അതിനുശേഷം ഹരി, മൂരന്റെ ഏഴായിരം മക്കളെയും ചക്രത്തിന്റെ തീയിൽ പൊള്ളിച്ചുപോലെയാക്കി, അവരെ പുഴുക്കളെപ്പോലെ നശിപ്പിച്ചു.
ഹത്വാസുരം ഹയഗ്രീവം തഥാ പഞ്ചജനം ദ്വിജ । പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരം ധീമാംസ്ത്വാരാവാന്സമുപാദ്രവത് ॥ ൫,൨൯.
അസുരനായ ഹയഗ്രീവനെയും പഞ്ചജനനെയും കൊല്ലുകയും, ധീരനായ കൃഷ്ണൻ പ്രാച്യജ്യോതിഷപുരത്തേക്കു സമീപിക്കുകയും ചെയ്തു.
നരകേണാസ്യ തത്രാഭൂന്മഹാസൈന്യേന സംയുഗമ് । കൃഷ്ണസ്യ യത്ര ഗോവിന്ദോ യത്ര ഗോവിന്ദോ ജഘ്നേ ദൈത്യാന്സഹസ്രശഃ ॥ ൫,൨൯.
അവിടെ നരകാസുരൻ വലിയ സൈന്യവുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു. അവിടെ ഗോവിന്ദൻ ആയ കൃഷ്ണൻ ആയിരക്കണക്കിന് ദൈത്യരെ സംഹരിച്ചു.
ശസ്ത്രാസ്ത്രവര്ഷം മുഞ്ചന്തം തം ഭൌമം നരകം ബലീ । ക്ഷിപ്ത്വാ ചക്രം ദ്വിധാ ചക്രേ ചക്രീ ദൈതേയചക്രഹാ ॥ ൫,൨൯.
ശക്തനായ ഭൗമനായ നരകൻ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും മഴപോലെ എറിഞ്ഞപ്പോൾ, ചക്രധാരി കൃഷ്ണൻ തന്റെ ചക്രം എറിഞ്ഞ് ദൈത്യരുടെ കൂട്ടം രണ്ടായി പിളർത്തി.
ഹതേ തു നരകേ ഭൂമിര്ഗൃഹീത്വാദിതികുണ്ഡലേ । ഉപതസ്ഥേ ജഗന്നാഥം വാക്യം ചേദമഥാബ്രവീത് ॥ ൫,൨൯.
നരകനെ സംഹരിച്ചപ്പോൾ, ഭൂമി ആദിതിയുടെ കുണ്ഡലങ്ങൾ എടുത്ത്, ലോകനാഥനോടു സമീപിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.