യേനാഗ്രിവിദ്യു ദൂരവിരശ്മിമാലാ കരാലമത്യുഗ്രനാനാം നയനാഞ്ജനാനി ।। ൫-൧൭-
ആയാളാല്, മിന്നല്പോലെയുള്ള ഭയാനകമായ, പല നിറത്തിലുള്ള കിരണങ്ങള് ദൂരേയ്ക്ക് വിടര്ന്നു, ദുഷ്ടരുടെ കണ്ണുകള് ഇരുണ്ടുപോകുന്നു.
യത്രാമ്ബു വിന്യസ്യ ബലിര്മ്മനോജ്ഞാ നവാപ ഭോഗാന് വസുധാതലസ്ഥഃ । തഥാമരത്വം ത്രിദശാധിപത്യം മന്വന്തരം പൂര്ണമപേതശത്രുഃ ।। ൫-൧൭-
ബലി അവന്റെ മേല് വെള്ളം ഒഴിച്ച്, ഭൂമിയില് വസിക്കുമ്പോള് മനോഹരമായ അനുഭവങ്ങള് നേടി, ശത്രുക്കളില്ലാതെ അമരത്വവും, ദേവന്മാരുടെ ആധിപത്യവും, ഒരു പൂര്ണ്ണ മന്വന്തരം ലഭിച്ചു.
അപ്യേഷ മാം കംസപരിഗ്രഹേണ ദോഷാസ്പദീഭൂതമദോഷദുഷ്ടമ് । കര്ത്താവമാനോപഹതം ധിഗസ്തു തജ്ജന്മനഃ സാധുബഹിഷ്കൃതം യത് ।। ൫-൧൭-
കംസനോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ട് പാപങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനം ആയതും, അപമാനിതനും, സന്മാര്ഗ്ഗികള് ഉപേക്ഷിച്ചവനുമായ എന്നെ, അവന് സ്വീകരിക്കുമോ?
ജ്ഞാനാത്മകസ്യാമലസത്ത്വരാശേരപേതദോഷസ്യ സദാ സ്ഫുടസ്യ കിം വാ ജഗത്യത്ര സമസ്തപുംസാമജ്ഞാതമസ്യാസ്തി ഹ്ടദി സ്ഥിതസ്യ ।। ൫-൧൭-
ജ്ഞാനസ്വരൂപനും, നിര്മലമായ സത്ത്വം നിറഞ്ഞവനും, പാപരഹിതനും, എല്ലായ്പ്പോഴും തെളിഞ്ഞവനും, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തില് വസിക്കുന്നവനും ആയ അവന് ഈ ലോകത്ത് അറിയാത്തത് എന്താണ്?
തസ്മാദഹം ഭക്തിവിനമ്രചേതാ വ്രജാമി സര്വ്വേശ്വരമീശ്വരാണാമ് । അംശാവതാരം പുരുഷോത്തമസ്യ അനാദിമധ്യാന്തമയസ്യ വിഷ്ണോഃ ।। ൫-൧൭-
അതിനാല് ഭക്തിയോടെ വിനയമുള്ള മനസ്സോടെ, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ദൈവമായ, ആദിമധ്യാന്തരഹിതനായ വിഷ്ണുവിന്റെ അംശാവതാരമായ പുരുഷോത്തമനെ ഞാന് സമീപിക്കുന്നു.
ചിന്തയന്നിതി ഗോവിന്ദമുപാഗമ്യ സ യാദവഃ । അക്രൂരോഽസ്മീതി ചരണൌ നനാമ ശിരസാ ഹരേഃ ।। ൫-൧൮-
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ആ യാദവന് ഗോവിന്ദന്റെ അടുത്തെത്തി; 'ഞാന് അക്രൂരനാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞു, ഹരിയുടെ പാദങ്ങളില് തലകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു.
സോഽപ്യേനം ധ്വജവജ്രാബ്ജ-കൃതചിഹ്നനേ പാണിനാ । സംസ്പൃശ്യാകൃഷ്യ ച പ്രീത്യാ സുഗാഢം പരിഷസ്വജേ ।। ൫-൧൮-
ധ്വജം, വജ്രം, താമര എന്നിവയുടെ അടയാളങ്ങളുള്ള കൈകൊണ്ട് അവന് അക്രൂരനെ സ്നേഹത്തോടെ സ്പര്ശിച്ചു, അടുക്കിവരുത്തി, ഉറപ്പോടെ അണച്ചു.
കൃതസംവാദനൌ തേന യഥാവദൂ ബല-കേശവൌ । തതഃ പ്രവിഷ്ടൌ സംഹ്ടഷ്ടൌ തമാദായാത്മമന്ദിരമ് ।। ൫-൧൮-
അവരോടൊപ്പം യോജിച്ചും, ആവശ്യമായ ആശംസകള് കൈമാറിയും, ബലനും കേശവനും അക്രൂരനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് കയറി.
സഹ താഭ്യാം തദാക്രൂരഃ കൃതസംവാദനാദികഃ । ഭുക്തഭോജ്യോ യഥാന്യായമാചചക്ഷേ തതസ്തയോഃ ।। ൫-൧൮-
അന്നത്തെ അക്രൂരം അവരെ കൂടെ സ്നേഹപൂർവ്വം ആശംസകൾ പറഞ്ഞ്, യോജിച്ച രീതിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു. അതിനുശേഷം അവർക്കെല്ലാം സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ അവൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു.
യഥാ നിര്ഭര്തൂസ്യതേ തേന കസേനാനകദുന്ദുഭിഃ । യഥാ ച ദേവകീ ദേവീ ദാനവേന ദുരാത്മനാ ।। ൫-൧൮-
ഉഗ്രസേനന്റെ മകനായ കംസൻ എങ്ങനെ അവരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു, ദുഷ്ടനായ ആ അസുരൻ ദേവകി ദേവിയെ എങ്ങനെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു എന്നതും അക്രൂരം പറഞ്ഞു.
ഉഗ്രസേനേ യഥാ കംസഃ സുദുരാത്മാ ച വര്ത്തതേ। യം ചൈവാര്ഥം സമുദ്ദിശ്യ സ സസേന വിസര്ജ്ജിതഃ ।। ൫-൧൮-
കംസൻ എങ്ങനെ ഉഗ്രസേനനോടു ദുഷ്ടമായി പെരുമാറുന്നു, ഏത് കാരണത്താലാണ് അവനും അവന്റെ സൈന്യവും അയക്കപ്പെട്ടത് എന്നതും അക്രൂരം വിശദീകരിച്ചു.
തത് സര്വ്വം വിസ്തരാച്ഛ്രു ത്വാ ഭഗവാന് കേശിസൂദനഃ । ഉവാചാഖിലമപ്യേതജൂജ്ഞാതം ദാനപതേ!മയാ ।। ൫-൧൮-
അക്രൂരം പറഞ്ഞതെല്ലാം കേശിസൂദനനായ ഭഗവാൻ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു. പിന്നെ, "ദാനപതേ, ഈ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം എനിക്ക് നേരത്തെ തന്നെ അറിയാമായിരുന്നു," എന്നു പറഞ്ഞു.
കരിഷ്യേ ച മഹാഭാഗ!യദത്രൌപയികം മതമ് । വിചിന്ത്യം നാന്യഥൈതത് തേ വിദ്ധി കംസം ഹതം മയാ ।। ൫-൧൮-
"മഹാഭാഗവ, ഈ കാര്യത്തിൽ വേണ്ടതൊക്കെ ഞാൻ നിർവഹിക്കും. ഇതിന് വേറൊരു വഴി ഇല്ല; കംസൻ എന്റെ കൈകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെടും എന്ന് നീ ഉറപ്പായി അറിയണം," എന്നു ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു.
അഹം രാമശ്വ മഥുരാ ശ്വോ യാസ്യാവഃ സമം ത്വയാ । ഗോപവൃദ്ധാശ്വ യാസ്യന്തി ആദായോപായനം ബഹു ।। ൫-൧൮-
"രാമാ, നാളെ നാം ഒരുമിച്ച് മഥുരയിലേക്ക് പോകാം. ഗോപന്മാരിൽ മുതിർന്നവരും പലവിധ സമ്മാനങ്ങളുമായി നമ്മോടൊപ്പം വരും," എന്നു പറഞ്ഞു.
നിശേയം നീയതാം വീര!ന ചിന്താം കര്ത്തുമര്ഹസി । ത്രിരാത്രാഭ്യന്തരേ കംസം ഹനിഷ്യാമി സഹാനുഗമ ।। ൫-൧൮-
"വീരാ, ഇന്നത്തെ രാത്രി വിശ്രമിക്കൂ. വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല. മൂന്നു രാത്രിക്കുള്ളിൽ കംസനും അവന്റെ അനുചിതരും ഞാൻ സംഹരിക്കും," എന്നു ഭഗവാൻ ഉറപ്പു നൽകി.
സമാദിശ്യ തതോ ഗോപാനക്രു രോഽപി സകേശവഃ । സുഷ്വാപ ബലഭദ്രശ്വ നന്ദഗോപഗൃഹേ സുഖമ് ।। ൫-൧൮-
അതിനുശേഷം, അക്രൂരും കേശവനും ബാലഭദ്രനും ഗോപന്മാരെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി, നന്ദഗോപന്റെ വീട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ വിശ്രമിച്ചു.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ കൃഷ്ണ-രാമൌ മഹാമതീ । അക്രൂരേണ സമം ഗന്തുമുദ്യതൌ മഥുരാം പ്രിത ।। ൫-൧൮-
അടുത്ത ദിവസം പുലർച്ചെ, ആകാശം തെളിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാബുദ്ധിമാന്മാരായ കൃഷ്ണനും രാമനും അക്രൂരനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ മഥുരയിലേക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായി.
ദൃഷ്ട്വാ ഗോപീജനഃ സാസ്ത്രഃ ശ്ലഥദൂവലയബാഹുകഃ । നിഃ ശ്വസ്യ ചാതിദുഃ ഖാര്ത്തഃ പ്രാഹ ചേദം പരസ്പരമ് ।। ൫-൧൮-
ഇത് കണ്ടപ്പോൾ, ഗോപികമാർ ഭയത്താൽ കൈകളിലെ വളകളും അഴുകി, ദു:ഖത്തിൽ ആഴമായി ഉച്ചത്തിൽ ഉച്ച്ശ്വാസം വിട്ട് പരസ്പരം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മഥുരാം പ്രാപ്യ ഗോവിന്ദഃ കഥം ഗോകുലമേഷ്യതി । നാഗരസ്ത്രീ-കലാലാപമധു ശ്രോത്രേണ പാസ്യതി ।। ൫-൧൮-
"ഗോവിന്ദൻ മഥുരയിൽ എത്തുമ്പോൾ പിന്നെ എങ്ങനെ ഗോകുലത്തിലേക്ക് തിരികെ വരും? നഗരസ്ത്രികളുടെ മധുരമായ വാക്കുകൾ അവൻ ചെവികൊണ്ട് ആസ്വദിക്കും."
വിലാസിവാക്യപാനേഷു നാഗരീണാം കൃതാസ്പദമ് । ചിത്തമസ്യ കഥ ഭൂയോ ഗ്രാമ്യഗോപീഷു യാസ്യതി ।। ൫-൧൮-
"നഗരസ്ത്രികളുടെ വിനോദപൂർണ്ണമായ വാക്കുകൾ കൃഷ്ണന്റെ മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞാൽ, പിന്നെ അതു വീണ്ടും നമ്മുടെ ഗ്രാമഗോപികമാരിലേക്കു തിരിയുമോ?"
സാരം സമസ്തഗോഷ്ഠസ്യ വിധിനാ ഹരതാ ഹരിമ് । പ്രഹ്ടതം ഗോപയോഷിതൂസു നിര്ഗുണേന ദുരാത്മനാ ।। ൫-൧൮-
"വിധിയുടെ ഇഷ്ടം കൊണ്ട്, ഗോപഗൃഹങ്ങളുടെ സാരമായ ഹരിയെ അകറ്റി, ഗോപികമാരെ ഈ ദയയില്ലാത്തവൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു."
ഭാവഗര്ഭസ്മിതം വാക്യം വിലാസലലിതാ ഗതിഃ । നാഗരീണാമതീവൈതത് കടാക്ഷൈക്ഷിതമേവ ച ।। ൫-൧൮-
"നഗരസ്ത്രികളുടെ ഭാവം നിറഞ്ഞ ചിരിയും, വിനോദപൂർണ്ണമായ നടയും, കണികേടുള്ള കാഴ്ചകളും അതീവ അത്ഭുതകരമാണ്."
ഗ്രാമ്യോ ഹരിരയം താസാം വിലാസനിഗड़ൈര്യുതഃ । ഭവതീനാം പുനഃ പാശ്വ കയാ യുത്തയാ സമേഷ്യതി ।। ൫-൧൮-
"ഗ്രാമത്തിലെ ഈ ഹരി വിനോദം നിറഞ്ഞവൻ ആകുമ്പോൾ, നിങ്ങളിൽ ആരോടാണ് അവൻ വീണ്ടും അടുത്ത് വരാൻ പോകുന്നത്?"
ഏഷൈഷ രഥമാരുഹ്യ മഥുരാം യാതി കേശവഃ । ക്രൂരേണാക്രൂ രകേണാത്ര നിരാശേന പ്രതാരിതഃ ।। ൫-൧൮-
"ഇപ്പോൾ കേശവൻ രഥത്തിൽ കയറി മഥുരയിലേക്ക് പോകുന്നു. ക്രൂരനും നിരാശയുള്ളവനുമായ അക്രൂരൻ അവനെ വഞ്ചിച്ചു കൊണ്ടുപോകുന്നു."
കിം ന വേത്തി നൃശംസോഽത്ര അനുരാഗപരം ജനമ് । യേനേമമക്ഷ്ണോരാഹ്ലാദം നയത്യന്യത്ര നോ ഹരിമ് ।। ൫-൧൮-
"ഇവിടത്തെ ജനങ്ങൾ എത്ര സ്നേഹപൂർവ്വമാണ് എന്നത് ഈ ക്രൂരൻ അറിയുന്നില്ലേ? നമ്മുടെ കണ്ണിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന ഹരിയെ അവൻ എവിടെയോ കൊണ്ടുപോകുന്നു."
ഏശ രാമേണ സഹിതഃ പ്രയാത്യത്യന്തനിര്ഘൃണഃ । രഥമാരുഹ്യ ഗോവിന്ദസ്ത്വര്യ്യതാമസ്യ വാരണോ ।। ൫-൧൮-
"രാമനോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ഈ ദയയില്ലാത്ത ഗോവിന്ദൻ രഥത്തിൽ കയറി പുറപ്പെടുന്നു; ആരെങ്കിലും ഉടൻ അവനെ തടയണം."
ഗുരൂണാമഗ്രതോ വക്തും കിം ബ്രവപീഷി ന നഃ ക്ഷമമ് । ഗുരവഃ കിം കരിഷ്യന്തി ദഗ്ധാനാം വിരഹാഗ്രിനാ ।। ൫-൧൮-
നമ്മുടെ മുതിര്ന്നവരുടെ മുമ്പില് സംസാരിക്കാന് നീ എന്തിന് ശ്രമിക്കുന്നു? അതു ഞങ്ങള്ക്കു യോജിച്ചതല്ല. വേര്പാടിന്റെ തീയില് കത്തിപ്പോയവരെ ഗുരുക്കന്മാര്ക്ക് എന്ത് ചെയ്യാനാകും?
നന്ദഗോപമുഖാ ഗോപാ ഗന്തുമേതേ സമുദ്യതാഃ । നോദ്യമം കുരുതേ കശ്വിദൂ ഗോവിന്ദവിനിവര്ത്തനേ ।। ൫-൧൮-
നന്ദഗോപന് മുന്നില് നിന്നു ഗോപന്മാര് യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറായി നില്ക്കുന്നു; പക്ഷേ, ഗോവിന്ദനെ തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരാന് ആരും ശ്രമിക്കുന്നില്ല.
സുപ്രഭാതാദ്യ രജനീ മഥുരാവാസിയോഷിതാമ് । പാസ്യന്ത്യച്യുതവക്താബ്ജാം യാസാം നേത്രാലിപങൂക്തയഃ ।। ൫-൧൮-
ഇന്ന് മഥുരയിലെ സ്ത്രീകള്ക്ക് രാത്രി മനോഹരമായി കടന്നു. അവരുടെ കണ്ണുകള് കാജല് അണിഞ്ഞു, അച്യുതന്റെ കമലമുഖം ആസ്വദിക്കും.
ധന്യാസ്തേ പഥി യേ കൃഷ്ണാമിതോ യാന്ത്യനിവാരിതാഃ । ഉദൂഹിഷ്യന്തി പശ്യന്തഃ സ്വദേഹം പുലകാഞ്ചിതമ് ।। ൫-൧൮-
കൃഷ്ണനോടൊപ്പം തടസ്സമില്ലാതെ പോകുന്നവര് ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്; അവനെ കണ്ടപ്പോള് അവരുടെ ശരീരം രോമാഞ്ചം കൊണ്ട് നിറയും.