സ ദദര്ശ തദാ തത്ര കൃഷ്ണാമാദോഹനേ ഗവാമ് । വത്സമധ്യഗതം ഫുല്ലനീലോതൂപലദലച്ഛവിമ് ।। ൫-൧൭-
അപ്പോള് അവിടെ, പശുക്കളെ പാലെടുക്കുന്ന സമയത്ത്, കൃഷ്ണന് കിടാരുകളുടെ ഇടയില് നിന്നു, പുഷ്പിച്ച നീലനീര്ക്കൊവയുടെ ഇലപോലെയുള്ള നിറത്തില് തെളിഞ്ഞുനിന്നത് അവന് കണ്ടു.
അസ്പഷ്ടപദ്മപത്രാക്ഷം ശ്രീവത്സാങ്കിതവക്ഷസമ । പ്രലമ്ബബാഹുമായാമി-തുങ്ഗോരഃസ്ഥലമുന്നസമ് ।। ൫-൧൭-
അവന്റെ കണ്ണുകള് വ്യക്തമായി കാണാനാകാത്തതുപോലെയുള്ളതും, നെഞ്ചില് ശ്രീവത്സചിഹ്നം തെളിഞ്ഞതും, നീണ്ട കൈകള് താഴേയ്ക്ക് എത്തുന്നതും, ഉയർന്ന വീതിയുള്ള നെഞ്ചും അവിടെ ദൃശ്യമായിരുന്നു.
സവിലാസസ്മിതാധാരം ബ്രിഭ്രാണം മുഖപങ്കജമ് । തുങ്ഗരക്തനഖം പദ്ഭയാം ധരണ്യാം സുപ്രതിഷ്ഠിതമ് ।। ൫-൧൭-
സൗന്ദര്യവും ചിരിയും നിറഞ്ഞ മുഖകമലവും, ഉയർന്ന ചുവന്ന നഖങ്ങളുള്ള കാലുകളും, ഭൂമിയില് ഉറപ്പോടെ നില്ക്കുന്നതും അവന് അണിഞ്ഞിരുന്നു.
വിഭ്രാണം വാസസീ പീതേ വന്യപുഷ്പാവഭൂഷിതമ് । സാദ്രനീലലതാഹസ്തം സിതാമ്ഭോജാവതംസകമ് ।। ൫-൧൭-
മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചും, കാട്ടുപൂക്കളാല് അലങ്കരിച്ചും, കൈയില് നീലവള്ളി പിടിച്ചും, വെളുത്ത താമരപൂവ് മുടിയില് ചൂടിയുമാണ് അവന് നിന്നത്.
ഹംസകുന്ദേന്ദുധവല നീലാമ്ബരധരം ദ്രിജ! തസ്യാനു ബലഭദ്രഞ്ച ദദര്ശ യദുനന്ദനമ് ।। ൫-൧൭-
ഹംസ, കുണ്ടം, ചന്ദ്രന് എന്നിവയെപ്പോലെ വെളുത്തതും നീലവസ്ത്രവും ധരിച്ചും, അവന്റെ അടുത്ത് യദുകുലത്തിന്റെ സന്തോഷമായ ബലഭദ്രനെയും അവന് കണ്ടു.
പ്രാശുമുന്നതബാഹ്വ സം വികാശിമുഖപങ്കജമ് । മേഘമാലാപരിവൃതം കൈലാസദ്രിമിവാപരമ് ।। ൫-൧൭-
ഉയര്ന്ന കൈകളും, പ്രകാശമുള്ള മുഖകമലവും, മേഘങ്ങളുടെ ഹാരത്തില് ചുറ്റപ്പെട്ടും, മറ്റൊരു കൈലാസപര്വതംപോലെയും അവന് ദൃശ്യമായിരുന്നു.
തൌ ദൃഷ്ട്വാ വികസദൂക്തസരോജഃ സ മഹാമതിഃ । പുലകാഞ്ചിതസര്വ്വാങ്ഗസ്തദാക്രൂ രോഽഭവന്മുനേ ।। ൫-൧൭-
അവര് ഇരുവരെയും കണ്ടപ്പോള് അവന്റെ ഹൃദയം ഉദിച്ച താമരപൂവുപോലെ പുഷ്പിച്ചു; ശരീരമാകെ രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞു, മനസ്സാകെ ആവേശം നിറഞ്ഞു.
ഏതത് തത് പരമം ഘാമ തദേതത് പരമം പദമ് । ഭഗവദ്രാസുദേവാംശോ ദ്രിധാ യോഽയമവസ്ഥിതഃ ।। ൫-൧൭-
ഇതാണു പരമപ്രകാശം, ഇതാണു പരമാവസ്ഥ, ഭാഗ്യശാലിയായ വാസുദേവന്റെ അംശം ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളുന്ന സ്ഥലം.
സാഫല്യമക്ഷ്ണോര്യുഗമേതദത്ര ദൃഷ്ടേ ജഗദ്ധാതരി യാതമുച്ചേഃ । അപ്യങ്ഗമേതദൂ ഭഗവതൂപ്രസാദാംദൂ ദത്തേഽങ്ഗസങ്ഗ ഫലവന്മമ സ്യാത ।। ൫-൧൭-
ലോകത്തിന്റെ നിലനില്പിന്റെ കാരണനായവനെ ഇവിടെ കണ്ടതുകൊണ്ട് എന്റെ കണ്ണുകള്ക്ക് സഫലത ലഭിച്ചു; ഭഗവാന്റെ കൃപയാല് അവന്റെ ശരീരസ്പര്ശം ലഭിച്ച് എന്റെ ശരീരവും സഫലമാകട്ടെ.
അപ്യേഷ പൂഷ്ഠേ മമ ഹസ്തപദ്മ കരിഷ്യതി ശ്രീമദനന്തമൂര്ത്തിഃ । യസ്യാങ്ഗ ലിസ്പര്ശഹതാഖിലാഘൈഖാപ്യതേ സിദ്ധിരനാശദോഷാ ।। ൫-൧൭-
എന്റെ പിൻഭാഗത്ത് തന്റെ താമരപോലെയുള്ള കൈ വെച്ച്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുകയും, ക്ഷയമില്ലാത്ത സിദ്ധി നല്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആ അനന്തരൂപന് എന്നെ സ്പര്ശിക്കുമോ?
യേനാഗ്രിവിദ്യു ദൂരവിരശ്മിമാലാ കരാലമത്യുഗ്രനാനാം നയനാഞ്ജനാനി ।। ൫-൧൭-
ആയാളാല്, മിന്നല്പോലെയുള്ള ഭയാനകമായ, പല നിറത്തിലുള്ള കിരണങ്ങള് ദൂരേയ്ക്ക് വിടര്ന്നു, ദുഷ്ടരുടെ കണ്ണുകള് ഇരുണ്ടുപോകുന്നു.
യത്രാമ്ബു വിന്യസ്യ ബലിര്മ്മനോജ്ഞാ നവാപ ഭോഗാന് വസുധാതലസ്ഥഃ । തഥാമരത്വം ത്രിദശാധിപത്യം മന്വന്തരം പൂര്ണമപേതശത്രുഃ ।। ൫-൧൭-
ബലി അവന്റെ മേല് വെള്ളം ഒഴിച്ച്, ഭൂമിയില് വസിക്കുമ്പോള് മനോഹരമായ അനുഭവങ്ങള് നേടി, ശത്രുക്കളില്ലാതെ അമരത്വവും, ദേവന്മാരുടെ ആധിപത്യവും, ഒരു പൂര്ണ്ണ മന്വന്തരം ലഭിച്ചു.
അപ്യേഷ മാം കംസപരിഗ്രഹേണ ദോഷാസ്പദീഭൂതമദോഷദുഷ്ടമ് । കര്ത്താവമാനോപഹതം ധിഗസ്തു തജ്ജന്മനഃ സാധുബഹിഷ്കൃതം യത് ।। ൫-൧൭-
കംസനോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ട് പാപങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനം ആയതും, അപമാനിതനും, സന്മാര്ഗ്ഗികള് ഉപേക്ഷിച്ചവനുമായ എന്നെ, അവന് സ്വീകരിക്കുമോ?
ജ്ഞാനാത്മകസ്യാമലസത്ത്വരാശേരപേതദോഷസ്യ സദാ സ്ഫുടസ്യ കിം വാ ജഗത്യത്ര സമസ്തപുംസാമജ്ഞാതമസ്യാസ്തി ഹ്ടദി സ്ഥിതസ്യ ।। ൫-൧൭-
ജ്ഞാനസ്വരൂപനും, നിര്മലമായ സത്ത്വം നിറഞ്ഞവനും, പാപരഹിതനും, എല്ലായ്പ്പോഴും തെളിഞ്ഞവനും, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തില് വസിക്കുന്നവനും ആയ അവന് ഈ ലോകത്ത് അറിയാത്തത് എന്താണ്?
തസ്മാദഹം ഭക്തിവിനമ്രചേതാ വ്രജാമി സര്വ്വേശ്വരമീശ്വരാണാമ് । അംശാവതാരം പുരുഷോത്തമസ്യ അനാദിമധ്യാന്തമയസ്യ വിഷ്ണോഃ ।। ൫-൧൭-
അതിനാല് ഭക്തിയോടെ വിനയമുള്ള മനസ്സോടെ, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ദൈവമായ, ആദിമധ്യാന്തരഹിതനായ വിഷ്ണുവിന്റെ അംശാവതാരമായ പുരുഷോത്തമനെ ഞാന് സമീപിക്കുന്നു.
ചിന്തയന്നിതി ഗോവിന്ദമുപാഗമ്യ സ യാദവഃ । അക്രൂരോഽസ്മീതി ചരണൌ നനാമ ശിരസാ ഹരേഃ ।। ൫-൧൮-
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ആ യാദവന് ഗോവിന്ദന്റെ അടുത്തെത്തി; 'ഞാന് അക്രൂരനാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞു, ഹരിയുടെ പാദങ്ങളില് തലകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു.
സോഽപ്യേനം ധ്വജവജ്രാബ്ജ-കൃതചിഹ്നനേ പാണിനാ । സംസ്പൃശ്യാകൃഷ്യ ച പ്രീത്യാ സുഗാഢം പരിഷസ്വജേ ।। ൫-൧൮-
ധ്വജം, വജ്രം, താമര എന്നിവയുടെ അടയാളങ്ങളുള്ള കൈകൊണ്ട് അവന് അക്രൂരനെ സ്നേഹത്തോടെ സ്പര്ശിച്ചു, അടുക്കിവരുത്തി, ഉറപ്പോടെ അണച്ചു.
കൃതസംവാദനൌ തേന യഥാവദൂ ബല-കേശവൌ । തതഃ പ്രവിഷ്ടൌ സംഹ്ടഷ്ടൌ തമാദായാത്മമന്ദിരമ് ।। ൫-൧൮-
അവരോടൊപ്പം യോജിച്ചും, ആവശ്യമായ ആശംസകള് കൈമാറിയും, ബലനും കേശവനും അക്രൂരനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് കയറി.
സഹ താഭ്യാം തദാക്രൂരഃ കൃതസംവാദനാദികഃ । ഭുക്തഭോജ്യോ യഥാന്യായമാചചക്ഷേ തതസ്തയോഃ ।। ൫-൧൮-
അന്നത്തെ അക്രൂരം അവരെ കൂടെ സ്നേഹപൂർവ്വം ആശംസകൾ പറഞ്ഞ്, യോജിച്ച രീതിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു. അതിനുശേഷം അവർക്കെല്ലാം സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ അവൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു.
യഥാ നിര്ഭര്തൂസ്യതേ തേന കസേനാനകദുന്ദുഭിഃ । യഥാ ച ദേവകീ ദേവീ ദാനവേന ദുരാത്മനാ ।। ൫-൧൮-
ഉഗ്രസേനന്റെ മകനായ കംസൻ എങ്ങനെ അവരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു, ദുഷ്ടനായ ആ അസുരൻ ദേവകി ദേവിയെ എങ്ങനെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു എന്നതും അക്രൂരം പറഞ്ഞു.
ഉഗ്രസേനേ യഥാ കംസഃ സുദുരാത്മാ ച വര്ത്തതേ। യം ചൈവാര്ഥം സമുദ്ദിശ്യ സ സസേന വിസര്ജ്ജിതഃ ।। ൫-൧൮-
കംസൻ എങ്ങനെ ഉഗ്രസേനനോടു ദുഷ്ടമായി പെരുമാറുന്നു, ഏത് കാരണത്താലാണ് അവനും അവന്റെ സൈന്യവും അയക്കപ്പെട്ടത് എന്നതും അക്രൂരം വിശദീകരിച്ചു.
തത് സര്വ്വം വിസ്തരാച്ഛ്രു ത്വാ ഭഗവാന് കേശിസൂദനഃ । ഉവാചാഖിലമപ്യേതജൂജ്ഞാതം ദാനപതേ!മയാ ।। ൫-൧൮-
അക്രൂരം പറഞ്ഞതെല്ലാം കേശിസൂദനനായ ഭഗവാൻ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു. പിന്നെ, "ദാനപതേ, ഈ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം എനിക്ക് നേരത്തെ തന്നെ അറിയാമായിരുന്നു," എന്നു പറഞ്ഞു.
കരിഷ്യേ ച മഹാഭാഗ!യദത്രൌപയികം മതമ് । വിചിന്ത്യം നാന്യഥൈതത് തേ വിദ്ധി കംസം ഹതം മയാ ।। ൫-൧൮-
"മഹാഭാഗവ, ഈ കാര്യത്തിൽ വേണ്ടതൊക്കെ ഞാൻ നിർവഹിക്കും. ഇതിന് വേറൊരു വഴി ഇല്ല; കംസൻ എന്റെ കൈകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെടും എന്ന് നീ ഉറപ്പായി അറിയണം," എന്നു ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു.
അഹം രാമശ്വ മഥുരാ ശ്വോ യാസ്യാവഃ സമം ത്വയാ । ഗോപവൃദ്ധാശ്വ യാസ്യന്തി ആദായോപായനം ബഹു ।। ൫-൧൮-
"രാമാ, നാളെ നാം ഒരുമിച്ച് മഥുരയിലേക്ക് പോകാം. ഗോപന്മാരിൽ മുതിർന്നവരും പലവിധ സമ്മാനങ്ങളുമായി നമ്മോടൊപ്പം വരും," എന്നു പറഞ്ഞു.
നിശേയം നീയതാം വീര!ന ചിന്താം കര്ത്തുമര്ഹസി । ത്രിരാത്രാഭ്യന്തരേ കംസം ഹനിഷ്യാമി സഹാനുഗമ ।। ൫-൧൮-
"വീരാ, ഇന്നത്തെ രാത്രി വിശ്രമിക്കൂ. വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല. മൂന്നു രാത്രിക്കുള്ളിൽ കംസനും അവന്റെ അനുചിതരും ഞാൻ സംഹരിക്കും," എന്നു ഭഗവാൻ ഉറപ്പു നൽകി.
സമാദിശ്യ തതോ ഗോപാനക്രു രോഽപി സകേശവഃ । സുഷ്വാപ ബലഭദ്രശ്വ നന്ദഗോപഗൃഹേ സുഖമ് ।। ൫-൧൮-
അതിനുശേഷം, അക്രൂരും കേശവനും ബാലഭദ്രനും ഗോപന്മാരെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി, നന്ദഗോപന്റെ വീട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ വിശ്രമിച്ചു.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ കൃഷ്ണ-രാമൌ മഹാമതീ । അക്രൂരേണ സമം ഗന്തുമുദ്യതൌ മഥുരാം പ്രിത ।। ൫-൧൮-
അടുത്ത ദിവസം പുലർച്ചെ, ആകാശം തെളിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാബുദ്ധിമാന്മാരായ കൃഷ്ണനും രാമനും അക്രൂരനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ മഥുരയിലേക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായി.
ദൃഷ്ട്വാ ഗോപീജനഃ സാസ്ത്രഃ ശ്ലഥദൂവലയബാഹുകഃ । നിഃ ശ്വസ്യ ചാതിദുഃ ഖാര്ത്തഃ പ്രാഹ ചേദം പരസ്പരമ് ।। ൫-൧൮-
ഇത് കണ്ടപ്പോൾ, ഗോപികമാർ ഭയത്താൽ കൈകളിലെ വളകളും അഴുകി, ദു:ഖത്തിൽ ആഴമായി ഉച്ചത്തിൽ ഉച്ച്ശ്വാസം വിട്ട് പരസ്പരം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മഥുരാം പ്രാപ്യ ഗോവിന്ദഃ കഥം ഗോകുലമേഷ്യതി । നാഗരസ്ത്രീ-കലാലാപമധു ശ്രോത്രേണ പാസ്യതി ।। ൫-൧൮-
"ഗോവിന്ദൻ മഥുരയിൽ എത്തുമ്പോൾ പിന്നെ എങ്ങനെ ഗോകുലത്തിലേക്ക് തിരികെ വരും? നഗരസ്ത്രികളുടെ മധുരമായ വാക്കുകൾ അവൻ ചെവികൊണ്ട് ആസ്വദിക്കും."
വിലാസിവാക്യപാനേഷു നാഗരീണാം കൃതാസ്പദമ് । ചിത്തമസ്യ കഥ ഭൂയോ ഗ്രാമ്യഗോപീഷു യാസ്യതി ।। ൫-൧൮-
"നഗരസ്ത്രികളുടെ വിനോദപൂർണ്ണമായ വാക്കുകൾ കൃഷ്ണന്റെ മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞാൽ, പിന്നെ അതു വീണ്ടും നമ്മുടെ ഗ്രാമഗോപികമാരിലേക്കു തിരിയുമോ?"