ഏതേ വയം വൃത്രരിപുസ്തഥായം നാസത്യദസ്ത്രൌ വരുണസ്തഥൈവ । ഇമേ ച രുദ്രാ വസവഃസസൂര്യാഃസമീരണാഗ്നിപ്രസുഖാസ്തഥാന്യേ ॥ ൫,൧.
നാം ഇവിടെ ഉണ്ട് — വൃത്രനെ തോൽപ്പിച്ച ഇന്ദ്രൻ, അശ്വിനീദേവന്മാർ, വരുണൻ, രുദ്രന്മാർ, വസുക്കൾ, സൂര്യന്മാർ, വായു, അഗ്നി, സന്തോഷം നൽകുന്ന മറ്റു ദേവന്മാർ.
സുരാഃസമസ്താഃസുരനാഥകാര്യമേഭിര്മയാ യച്ച തദീശ സര്വാമ് । ആജ്ഞാപയാജ്ഞാം പരിപാലയന്തസ്തവൈവ തിഷ്ഠാമ സദാസ്തദോഷാഃ ॥ ൫,൧.
സകല ദേവന്മാരും, ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, നിന്റെ കല്പനകൾ നിറവേറ്റാൻ എപ്പോഴും തയ്യാറാണ്; നീ ഏത് പ്രവർത്തി ഏൽപ്പിച്ചാലും, ഞങ്ങൾ അതു നിർവഹിക്കാം, എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്റെ സേവനത്തിൽ.
ശ്രീപരാശര ഉവാച ഏവം സംസ്തൂയമാനസ്തു ഭഗവാന്പരമേശ്വരഃ । ഉജ്ജഹാരാത്മനഃ കേശൌ സിതകൃഷ്ണൌ മഹാമുനേ ॥ ൫,൧.
ശ്രീപരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട പരമേശ്വരൻ, മഹാമുനിയേ, തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു വെള്ളയും ഒരു കറുപ്പും ആയ രണ്ട് മുടികൾ എടുത്തു.
ഉവാച ച സുരാനേതൌ മത്കേശൌ വസുധാതലേ । അവതീര്യ ഭുവോ ഭാരക്ലേശഹാനിം കരിഷ്യതഃ ॥ ൫,൧.
അവൻ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: എന്റെ ഈ രണ്ട് മുടികൾ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ച് ലോകത്തിന്റെ ഭാരത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകും.
സുരാശ്ച സകലാഃസ്വാംശൈരവതീര്യ മഹീതലേ । കുര്വന്തു യുദ്ധമുന്മത്തൈഃ പൂര്വോത്പന്നൈര്മഹാസുരൈഃ ॥ ൫,൧.
സകല ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങളോടെ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ച്, മുമ്പ് ജനിച്ച ഭയങ്കര അസുരന്മാരോട് യുദ്ധം നടത്തണം.
തതഃ ക്ഷയമശേഷാസ്തേ ദൈതേയാ ധരമീതലേ । പ്രയാസ്യന്തി ന സംദേഹോ മദ്ദൃപാതവിചൂര്ണിതാഃ ॥ ൫,൧.
അതിനുശേഷം, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ദൈത്യന്മാരും പൂർണ്ണമായും നശിക്കും; അതിൽ സംശയമില്ല — എന്റെ അവതാരത്താൽ അവർ തകർക്കപ്പെടും.
വസുദേവസ്യ യാ പത്നീ ദേവകീ ദേവതോപമാ । തത്രായമഷ്ടമോ ഗര്ഭോ മത്കേശോ ഭവിതാ സുരാഃ ॥ ൫,൧.
വസുദേവന്റെ ഭാര്യയായ ദേവകി, ദേവതകളെപ്പോലെ ഉത്തമളാണ്; അവളിൽ എട്ടാമത്തെ ഗർഭം — എന്റെ മുടി — ദേവന്മാരേ, അവിടെ ജനിക്കും.
അവതീര്യ ച തത്രായം കംസം ഘാതയിതാ ഭുവി । കാലനേമീം സമുദ്ഭൂതമിത്യുക്ത്വാന്തര്ദധേ ഹരിഃ ॥ ൫,൧.
അവിടെ അവതരിച്ച്, അവൻ ഭൂമിയിൽ കംസനെയും പുനർജനിച്ച കാലനേമിയെയും സംഹരിക്കും; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഹരി അദൃശ്യനായി.
അദൃശ്യായ തതസ്തസ്മൈ പ്രണിപത്യ മഹാമുനേ । മേരുപൃഷ്ഠം സുരാ ജഗ്മുരവതേരുശ്ച ഭൂതലേ ॥ ൫,൧.
അതിനുശേഷം, അവനു കാണാനാകാതെ ദേവന്മാർ മഹാമുനിക്ക് നമസ്കരിച്ച്, മേരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിലേക്ക് പോയി, പിന്നെ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചു.
കംസായ ചാഷ്ടമോ ഗര്ഭോ ദേവക്യാ ധരണീധരഃ । ഭവിഷ്യതീത്യാച ചക്ഷേ ഭഗവാന്നാരദോ മുനിഃ ॥ ൫,൧.
ദേവകിയുടെ എട്ടാമത്തെ ഗർഭം ഭൂമിയുടെ ധാരകനേ, ജനിക്കും എന്ന് നാരദമുനി കംസനോട് അറിയിച്ചു.
കംസോഽപി തദുപശ്രുത്യ നാരദാത്കുപിതസ്തതഃ । ദേവകീം വസുദേവം ച ഗൃഹേ ഗുപ്താവധാരയത് ॥ ൫,൧.
നാരദൻ പറഞ്ഞത് കേട്ടപ്പോൾ കംസൻ അത്യന്തം കോപിച്ചു. പിന്നെ ദേവകിയും വസുദേവനും അവന്റെ വീട്ടിൽ കർശനമായി കാവലിട്ട് അടച്ചു വെച്ചു.
വസുദേവേന കംസായ തേനൈവോക്തം യഥാ പുരാ । തഥൈവ വസുദേവോഽപി പുത്രമര്പിതവാന് ദ്വിജ ॥ ൫,൧.
മുന്പ് വസുദേവൻ കംസനോട് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇപ്പോഴും വസുദേവൻ തന്റെ പുത്രനെ കംസനു സമർപ്പിച്ചു.
ഹിരണ്യകശിപോഃ പുത്രാഃഷഡ്ഗര്ഭാ ഇതി വിശ്രുതാഃ । വിഷ്ണുപ്രയുക്താ സ്താന്നിദ്രാക്രമാദ്ഗര്ഭാനയോജയത് ॥ ൫,൧.
ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ആറു പുത്രന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നവർ, വിഷ്ണുവിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം, നിദ്രയുടെ ശക്തിയാൽ ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ എത്തിക്കപ്പെട്ടു.
യോഗനിദ്രാ മഹാമായാ വൈഷ്ണവീ മോഹിതം യയാ । അവിദ്യയാ ജഗത്സര്വം താമാഹ ഭഗവാന്ഹരിഃ ॥ ൫,൧.
യോഗനിദ്ര എന്ന മഹാമായ, വിഷ്ണുവിന്റെ മായ, അവിദ്യയാൽ ലോകം മുഴുവൻ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നവളെ ഭഗവാൻ ഹരി അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച നിദ്രേ ഗച്ഛ മമാദേശാത്പാതാലാതലസംശ്രയാന് । ഏകൈകത്വേന ഷഡ്ഗര്ഭാന്ദേവകീജഠരം നയ ॥ ൫,൧.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നിദ്രേ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നീ പാതാളത്തിലേക്കു പോയി, ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ആറു പുത്രന്മാരെയും ഒന്ന് ഒന്ന് ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോവണം.
ഹതേഷു തേഷു കംസേന ശേഷാഖ്യോംശസ്തതോ മമ । അംശാംശോനാദരേ തസ്യാഃസപ്തമഃ സംഭവിഷ്യതി ॥ ൫,൧.
അവരെല്ലാം കംസൻ കൊല്ലുമ്പോൾ, എന്റെ ഭാഗമായ ശേഷനെന്നത്, അവളുടെ ഏഴാമത്തെ ഗർഭമായി ജനിക്കും.
ഗോകുലേ വസുദേവസ്യ ഭാര്യാന്യാ രോഹിണീ സ്ഥിതാ । തസ്യാഃസ സംഭൂതിസമം ദേവി നേയസ്ത്വയോദരമ് ॥ ൫,൧.
ഗോകുലത്തിൽ വസുദേവന്റെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണി താമസിക്കുന്നു. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അതേ സമയത്ത് നീ രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് മാറ്റണം, ദേവിയെ.
സപ്തമോ ഭോജരാ ജസ്യ ഭയാദ്രോധോപരോധതഃ । ദേവക്യാഃ പിതിതോ ഗര്ഭ ഇതി ലോകോ വദിഷ്യതി ॥ ൫,൧.
ഭോജരാജാവിന്റെ ഭയത്താലും പീഡനത്താലും, ദേവകിയുടെ ഏഴാമത്തെ ഗർഭം വീണുപോയി എന്ന് ലോകം പറയും.
ഗര്ഭസംകര്ഷണാത്സോഽഥ ലോകേ സംകര്ഷണേതി വൈ । സംജ്ഞാമവാപ്സ്യതേ വീരഃ ശ്വേതാദ്രിശിഖരോപമഃ ॥ ൫,൧.
ഗർഭം മാറ്റിയതുകൊണ്ട്, ആ വീരൻ, വെള്ളപർവതത്തിന്റെ ചൂഡിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, ലോകത്ത് സംകർഷണൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും.
തതോഽഹം സംഭവിഷ്യാമി ദേവകീജഠരേ ശുഭേ । ഭര്ഗം ത്വയാ യശോദായാ ഗന്തവ്യമവിലംബിതമ് ॥ ൫,൧.
അതിനുശേഷം ഞാൻ ദേവകിയുടെ ശുഭമായ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കും; നീ എന്റെ തേജസ് യശോദയിലേക്കു വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോകണം.
പ്രാവൃട്കാലേ ച നഭസി കൃഷ്ണാഷ്ടമ്യാമഹം നിശി । ഉത്പത്സ്യാമി നവമ്യാം തു പ്രസൂതിം ത്വമവാപ്സ്യസി ॥ ൫,൧.
മഴക്കാലത്ത്, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിരാത്രിയിൽ ഞാൻ ജനിക്കും; എന്നാൽ നീ നവമിദിവസം പ്രസവിക്കും.
യശോദാശയനേ മാം തു ദേവക്യാസ്ത്വാമനിന്ദിതേ । മച്ഛക്തിപ്രോരിതമതിര്വസുദേവോ നയിഷ്യതി ॥ ൫,൧.
യശോദയുടെ കിടക്കയിൽ എന്നെ വയ്ക്കും; നീയോ, ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കും. എന്റെ ശക്തിയിൽ പ്രേരിതനായ വസുദേവൻ ഇതെല്ലാം നടത്തും.
കംസശ്ച ത്വാമുപാദായ ദേവി ശൈലശിലാതലേ । പ്രക്ഷേപ്സ്യത്യന്താരിക്ഷേ ച സംസ്ഥാനം ത്വമവാപ്സ്യസി ॥ ൫,൧.
കംസൻ, ദേവിയെ, പാറക്കല്ലിൻ മുകളിലേക്കു എടുത്ത് എറിയും; അപ്പോൾ നീ നിന്റെ ദൈവീകസ്വരൂപം പ്രാപിക്കും.
തതസ്ത്വാം ശതദൃക്ഛക്രഃ പ്രണമ്യ മമ ഗൌരവാത് । പ്രണിപാതാനതശിരാ ഭഗിനീത്വേ ഗ്രഹീഷ്യതി ॥ ൫,൧.
അതിനുശേഷം, ആയിരം കണ്ണുള്ള ചക്രധാരി, എന്നെ മാനിച്ച്, നമസ്കരിച്ച് തലചായ്ത്ത് നിന്നെ സഹോദരിയായി സ്വീകരിക്കും.
ത്വം ച ശുംഭനിശുംഭാദീന്ഹത്വാ ദൈത്യാന്സഹസ്രശഃ । സ്ഥാനൈരനേകൈഃ പൃഥിവീമശേഷാം മണ്ഡയിഷ്യസി ॥ ൫,൧.
നീ ശുംഭനും നിശുംഭനും പോലുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കും; അനേകം സ്ഥലങ്ങളിൽ ഭൂമി മുഴുവൻ ഭംഗിയാക്കും.
ത്വം ഭൂതിഃ സന്നതിഃ ക്ഷാന്തിഃ കാന്തിര്ദ്യൌഃ പൃഥിവീ ധൃതിഃ । ലജ്ജാപുഷ്ടീ രുഷാ യാ തു കാചിദന്യാ ത്വമേവ സാ ॥ ൫,൧.
നീ സമൃദ്ധിയും വിനയവും ക്ഷമയും സൗന്ദര്യവും ആകാശവും ഭൂമിയും ധൈര്യവും ലജ്ജയും പോഷണവും കോപവും എല്ലാം തന്നെയാണ്; മറ്റെന്താണെങ്കിലും അതും നീ തന്നെയാണ്.
യേ ത്വാമാര്യേതി ദുര്ഗേതി വേദഗര്ഭാംബികേതി ച । ഭദ്രേതി ഭദ്രകാലീതി ക്ഷേമദാ ഭഗ്യദേതി ച ॥ ൫,൧.
ആര്യ, ദുർഗ്ഗ, വേദഗർഭ, അംബിക, ഭദ്ര, ഭദ്രകാളി, ക്ഷേമദാ, ഭാഗ്യദാ എന്നിങ്ങനെ നിന്നെ വിളിക്കുന്നവർ—
പ്രാതശ്ചൈവാപരാഹ്നേ ച സ്തോഷ്യന്ത്യാനമ്രമൂര്തയഃ । തേഷാം ഹി പ്രാര്ഥിതം സര്വം മത്പ്രസാദാദ്ഭവിഷ്യതി ॥ ൫,൧.
പ്രഭാതത്തിലും ഉച്ചയിലും, ഇവർ നമിച്ചു നിന്നെ സ്തുതിക്കും; അവർക്കു വേണ്ടതെല്ലാം എന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ലഭിക്കും.
സുരാമാംസോപഹരൈശ്ച ഭക്ഷ്യഭോജ്യൈശ്ച പൂജിതാ । നൄണാമശേഷസാമാംസ്ത്വം പ്രസന്നാ സംപ്രദാസ്യസി ॥ ൫,൧.
നീ മദ്യം, മാംസം, വിവിധ വിഭവങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ആദരപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നീ സന്തോഷത്തോടെ നല്കും.
യഥോക്തം സാ ജഗദ്ധാത്രീ ദേവദേവേന വൈ തദാ । ഷड़ഗര്ഭ-ഗര്ഭവിന്യാസം ചക്ര ചാന്യസ്യ കര്ഷണമ് ।। ൫-൨-
ദേവദേവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന അവൾ അന്നേം ഗർഭം മാറ്റി വയ്ക്കുകയും മറ്റൊന്ന് എടുത്തുമാറ്റുകയും ചെയ്തു.