അന്യൂനശ്ചാപ്യവൃദ്ധിശ്ച സ്വാധീനോ നാദിമാന്വശീ । ക്ലമതന്ദ്രീ ഭയക്രോധകാമാദിഭിരസംയുതഃ ॥ ൫,൧.
നിനക്ക് കുറവോ വർദ്ധിയോ ഇല്ല, സ്വതന്ത്രനും ആദിയില്ലാത്തവനും പരമാധിപതിയും; ക്ഷീണം, അലസത, ഭയം, കോപം, ആസക്തി എന്നിവ ഒന്നും നിന്നെ സ്പർശിക്കില്ല.
നിരവദ്യഃ പരഃ പ്രാപ്തേര്നിരധിഷ്ഠോഽക്ഷരഃ ക്രമഃ । സര്വേശ്വരഃ പരാധാരോ ധാമ്നാം ധാമാത്മകോഽക്ഷയഃ ॥ ൫,൧.
നീ നിർദോഷനും പരമോന്നതനും പ്രാപ്തിക്കപ്പുറവും, ആധാരമില്ലാത്തവനും അക്ഷരമായ ക്രമവും; സർവ്വേശ്വരനും പരമാധാരവും, പ്രകാശങ്ങളുടെ സാരവും അക്ഷയവുമാണ്.
സകലാവരണാനീതനിരാലംബനഭാവന । മഹാവിഭൂതിസംസ്ഥാന നമസ്തേ പുരുഷോത്തമ ॥ ൫,൧.
എല്ലാ മറപ്പടലുകളും ആശ്രയങ്ങളും ഇല്ലാത്ത ധ്യാനത്തോടെയും, മഹത്തായ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ വാസസ്ഥലമായ ഉത്തമപുരുഷനേ, ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നാകാരണാത്കാരണാദ്വാ കാരണാകാരണാന്ന ച । ശരീരഗ്രഹണം വാപി ധര്മത്രാണായ കേവലമ് ॥ ൫,൧.
കാരണമോ കാരണമില്ലാതെയോ, കാരണവും അകാരണവും ചേർന്നോ, ശരീരം സ്വീകരിക്കുന്നതല്ല; അതു ധർമ്മത്തെ രക്ഷിക്കാൻ മാത്രം ആണ്.
ശ്രീപരാശര ഉവാച ഇത്യേവം സംസ്തവം ശ്രുത്വാ മനസാ ഭഗവാനജഃ । ബ്രഹ്മാണമാഹ പ്രീതേന വിശ്വരൂപം പ്രകാശയന് ॥ ൫,൧.
ശ്രീപരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഈ സ്തുതി കേട്ടപ്പോൾ, ജനനമില്ലാത്ത ഭഗവാൻ തന്റെ വിശ്വരൂപം കാണിച്ചുകൊണ്ട്, സന്തോഷത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ഭോഭോ ബ്രഹ്മംസ്ത്വയാ മത്തഃസഹ ദേവൈര്യദിഷ്യതേ । തദുച്യതാമശേഷം ച സിദ്ധമേവാവധാര്യതാമ് ॥ ൫,൧.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മാവേ, നീയും ദേവന്മാരും എന്നിൽ നിന്ന് എന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അതു മുഴുവൻ പറയൂ; അതു നേരത്തെ തന്നെ പൂർത്തിയായതായി അറിഞ്ഞുകൊൾക.
ശ്രീപരാശര ഉവാച തതോ ബ്രഹ്മാ ഹരേര്ദിവ്യ വിശ്വിരൂപമവേക്ഷ്യ തത് । തുഷ്ടാവ ഭൂയോ ദേവേഷു സാധ്വസാവനതാത്മസു ॥ ൫,൧.
ശ്രീപരാശരൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം, ഹരിയുടെ ദിവ്യമായ വിശ്വരൂപം കണ്ട ബ്രഹ്മാവ്, ഭയഭക്തികളോടെ നമിച്ചിരുന്ന ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ വീണ്ടും സ്തുതിച്ചു.
ബ്രഹ്മോവാച നമോ നമസ്തേസ്തു സഹസ്രകൃത്വഃസഹസ്രബാഹോ ബഹുവക്ത്രപാദ । നമോനമസ്തേ ജഗതഃ പ്രവൃത്തിവിനാശസംസ്ഥാനകരാപ്രമേയ ॥ ൫,൧.
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ആയിരം തവണ നമസ്കാരം, ആയിരം കൈകളും അനേകം മുഖങ്ങളും കാലുകളും ഉള്ളവനേ, ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, നിലനിൽപ്പ്, നാശം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണം ആകുന്ന അളവുകേടില്ലാത്തവനേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
സൂക്ഷ്മാതിസൂക്ഷ്മാതിബൃഹത്പ്രമാമ ഗരീയസാമപ്യതിഗൌരവാത്മന് । പ്രധാനബുദ്ധീന്ദ്രിയവത്പ്രധാനമൂലാത്പരാത്മന്ഭഗവന്പ്രസീദ ॥ ൫,൧.
സൂക്ഷ്മത്തിൽ സൂക്ഷ്മനും, വലുപ്പത്തിൽ അതിവലിയും, ഭാരത്തിൽ അതിഭാരവാനുമായ ഭഗവാനേ, പ്രകൃതിയുടെ അടിസ്ഥാനം, ബുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവയെക്കാൾ ഉയർന്ന പരമാത്മാവേ, ദയചെയ്യണം.
ഏഷാ മഹീ ദേവ മഹീപ്രസൂതൈര്മഹാസുരൈഃ പീഡിതശൈലബന്ധാ । പരായണം ത്വാം ജഗതാമുപൈതി ഭാരാവതാരാര്ഥമപാരസാര ॥ ൫,൧.
ദൈവമേ, ഈ ഭൂമി, പർവതങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച മഹാസുരന്മാരാൽ പീഡിതവുമാണ്. ലോകങ്ങളുടെ ആശ്രയമായ നീ, അതിന്റെ ഭാരമൊഴിക്കാൻ വേണ്ടി ഇവിടെയെത്തുന്നു, അഗാധനേ.
ഏതേ വയം വൃത്രരിപുസ്തഥായം നാസത്യദസ്ത്രൌ വരുണസ്തഥൈവ । ഇമേ ച രുദ്രാ വസവഃസസൂര്യാഃസമീരണാഗ്നിപ്രസുഖാസ്തഥാന്യേ ॥ ൫,൧.
നാം ഇവിടെ ഉണ്ട് — വൃത്രനെ തോൽപ്പിച്ച ഇന്ദ്രൻ, അശ്വിനീദേവന്മാർ, വരുണൻ, രുദ്രന്മാർ, വസുക്കൾ, സൂര്യന്മാർ, വായു, അഗ്നി, സന്തോഷം നൽകുന്ന മറ്റു ദേവന്മാർ.
സുരാഃസമസ്താഃസുരനാഥകാര്യമേഭിര്മയാ യച്ച തദീശ സര്വാമ് । ആജ്ഞാപയാജ്ഞാം പരിപാലയന്തസ്തവൈവ തിഷ്ഠാമ സദാസ്തദോഷാഃ ॥ ൫,൧.
സകല ദേവന്മാരും, ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, നിന്റെ കല്പനകൾ നിറവേറ്റാൻ എപ്പോഴും തയ്യാറാണ്; നീ ഏത് പ്രവർത്തി ഏൽപ്പിച്ചാലും, ഞങ്ങൾ അതു നിർവഹിക്കാം, എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്റെ സേവനത്തിൽ.
ശ്രീപരാശര ഉവാച ഏവം സംസ്തൂയമാനസ്തു ഭഗവാന്പരമേശ്വരഃ । ഉജ്ജഹാരാത്മനഃ കേശൌ സിതകൃഷ്ണൌ മഹാമുനേ ॥ ൫,൧.
ശ്രീപരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട പരമേശ്വരൻ, മഹാമുനിയേ, തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു വെള്ളയും ഒരു കറുപ്പും ആയ രണ്ട് മുടികൾ എടുത്തു.
ഉവാച ച സുരാനേതൌ മത്കേശൌ വസുധാതലേ । അവതീര്യ ഭുവോ ഭാരക്ലേശഹാനിം കരിഷ്യതഃ ॥ ൫,൧.
അവൻ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: എന്റെ ഈ രണ്ട് മുടികൾ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ച് ലോകത്തിന്റെ ഭാരത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകും.
സുരാശ്ച സകലാഃസ്വാംശൈരവതീര്യ മഹീതലേ । കുര്വന്തു യുദ്ധമുന്മത്തൈഃ പൂര്വോത്പന്നൈര്മഹാസുരൈഃ ॥ ൫,൧.
സകല ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങളോടെ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ച്, മുമ്പ് ജനിച്ച ഭയങ്കര അസുരന്മാരോട് യുദ്ധം നടത്തണം.
തതഃ ക്ഷയമശേഷാസ്തേ ദൈതേയാ ധരമീതലേ । പ്രയാസ്യന്തി ന സംദേഹോ മദ്ദൃപാതവിചൂര്ണിതാഃ ॥ ൫,൧.
അതിനുശേഷം, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ദൈത്യന്മാരും പൂർണ്ണമായും നശിക്കും; അതിൽ സംശയമില്ല — എന്റെ അവതാരത്താൽ അവർ തകർക്കപ്പെടും.
വസുദേവസ്യ യാ പത്നീ ദേവകീ ദേവതോപമാ । തത്രായമഷ്ടമോ ഗര്ഭോ മത്കേശോ ഭവിതാ സുരാഃ ॥ ൫,൧.
വസുദേവന്റെ ഭാര്യയായ ദേവകി, ദേവതകളെപ്പോലെ ഉത്തമളാണ്; അവളിൽ എട്ടാമത്തെ ഗർഭം — എന്റെ മുടി — ദേവന്മാരേ, അവിടെ ജനിക്കും.
അവതീര്യ ച തത്രായം കംസം ഘാതയിതാ ഭുവി । കാലനേമീം സമുദ്ഭൂതമിത്യുക്ത്വാന്തര്ദധേ ഹരിഃ ॥ ൫,൧.
അവിടെ അവതരിച്ച്, അവൻ ഭൂമിയിൽ കംസനെയും പുനർജനിച്ച കാലനേമിയെയും സംഹരിക്കും; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഹരി അദൃശ്യനായി.
അദൃശ്യായ തതസ്തസ്മൈ പ്രണിപത്യ മഹാമുനേ । മേരുപൃഷ്ഠം സുരാ ജഗ്മുരവതേരുശ്ച ഭൂതലേ ॥ ൫,൧.
അതിനുശേഷം, അവനു കാണാനാകാതെ ദേവന്മാർ മഹാമുനിക്ക് നമസ്കരിച്ച്, മേരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിലേക്ക് പോയി, പിന്നെ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചു.
കംസായ ചാഷ്ടമോ ഗര്ഭോ ദേവക്യാ ധരണീധരഃ । ഭവിഷ്യതീത്യാച ചക്ഷേ ഭഗവാന്നാരദോ മുനിഃ ॥ ൫,൧.
ദേവകിയുടെ എട്ടാമത്തെ ഗർഭം ഭൂമിയുടെ ധാരകനേ, ജനിക്കും എന്ന് നാരദമുനി കംസനോട് അറിയിച്ചു.
കംസോഽപി തദുപശ്രുത്യ നാരദാത്കുപിതസ്തതഃ । ദേവകീം വസുദേവം ച ഗൃഹേ ഗുപ്താവധാരയത് ॥ ൫,൧.
നാരദൻ പറഞ്ഞത് കേട്ടപ്പോൾ കംസൻ അത്യന്തം കോപിച്ചു. പിന്നെ ദേവകിയും വസുദേവനും അവന്റെ വീട്ടിൽ കർശനമായി കാവലിട്ട് അടച്ചു വെച്ചു.
വസുദേവേന കംസായ തേനൈവോക്തം യഥാ പുരാ । തഥൈവ വസുദേവോഽപി പുത്രമര്പിതവാന് ദ്വിജ ॥ ൫,൧.
മുന്പ് വസുദേവൻ കംസനോട് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇപ്പോഴും വസുദേവൻ തന്റെ പുത്രനെ കംസനു സമർപ്പിച്ചു.
ഹിരണ്യകശിപോഃ പുത്രാഃഷഡ്ഗര്ഭാ ഇതി വിശ്രുതാഃ । വിഷ്ണുപ്രയുക്താ സ്താന്നിദ്രാക്രമാദ്ഗര്ഭാനയോജയത് ॥ ൫,൧.
ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ആറു പുത്രന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നവർ, വിഷ്ണുവിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം, നിദ്രയുടെ ശക്തിയാൽ ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ എത്തിക്കപ്പെട്ടു.
യോഗനിദ്രാ മഹാമായാ വൈഷ്ണവീ മോഹിതം യയാ । അവിദ്യയാ ജഗത്സര്വം താമാഹ ഭഗവാന്ഹരിഃ ॥ ൫,൧.
യോഗനിദ്ര എന്ന മഹാമായ, വിഷ്ണുവിന്റെ മായ, അവിദ്യയാൽ ലോകം മുഴുവൻ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നവളെ ഭഗവാൻ ഹരി അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച നിദ്രേ ഗച്ഛ മമാദേശാത്പാതാലാതലസംശ്രയാന് । ഏകൈകത്വേന ഷഡ്ഗര്ഭാന്ദേവകീജഠരം നയ ॥ ൫,൧.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നിദ്രേ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നീ പാതാളത്തിലേക്കു പോയി, ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ആറു പുത്രന്മാരെയും ഒന്ന് ഒന്ന് ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോവണം.
ഹതേഷു തേഷു കംസേന ശേഷാഖ്യോംശസ്തതോ മമ । അംശാംശോനാദരേ തസ്യാഃസപ്തമഃ സംഭവിഷ്യതി ॥ ൫,൧.
അവരെല്ലാം കംസൻ കൊല്ലുമ്പോൾ, എന്റെ ഭാഗമായ ശേഷനെന്നത്, അവളുടെ ഏഴാമത്തെ ഗർഭമായി ജനിക്കും.
ഗോകുലേ വസുദേവസ്യ ഭാര്യാന്യാ രോഹിണീ സ്ഥിതാ । തസ്യാഃസ സംഭൂതിസമം ദേവി നേയസ്ത്വയോദരമ് ॥ ൫,൧.
ഗോകുലത്തിൽ വസുദേവന്റെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണി താമസിക്കുന്നു. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അതേ സമയത്ത് നീ രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് മാറ്റണം, ദേവിയെ.
സപ്തമോ ഭോജരാ ജസ്യ ഭയാദ്രോധോപരോധതഃ । ദേവക്യാഃ പിതിതോ ഗര്ഭ ഇതി ലോകോ വദിഷ്യതി ॥ ൫,൧.
ഭോജരാജാവിന്റെ ഭയത്താലും പീഡനത്താലും, ദേവകിയുടെ ഏഴാമത്തെ ഗർഭം വീണുപോയി എന്ന് ലോകം പറയും.
ഗര്ഭസംകര്ഷണാത്സോഽഥ ലോകേ സംകര്ഷണേതി വൈ । സംജ്ഞാമവാപ്സ്യതേ വീരഃ ശ്വേതാദ്രിശിഖരോപമഃ ॥ ൫,൧.
ഗർഭം മാറ്റിയതുകൊണ്ട്, ആ വീരൻ, വെള്ളപർവതത്തിന്റെ ചൂഡിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, ലോകത്ത് സംകർഷണൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും.
തതോഽഹം സംഭവിഷ്യാമി ദേവകീജഠരേ ശുഭേ । ഭര്ഗം ത്വയാ യശോദായാ ഗന്തവ്യമവിലംബിതമ് ॥ ൫,൧.
അതിനുശേഷം ഞാൻ ദേവകിയുടെ ശുഭമായ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കും; നീ എന്റെ തേജസ് യശോദയിലേക്കു വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോകണം.