കഥാശരീരത്വമവാപ യദ്വൈ മാംധാതൃനാമാ ഭുവി ചക്രവര്ത്തീ । ശ്രുത്വാപി തത്കോ ഹി കരോതി സാധുര്മമത്വമാന്മന്യപി മംദചേതാഃ
ഭൂമിയിൽ ചക്രവർത്തിയായി പ്രശസ്തനായ മാംധാതാവ് ഒടുവിൽ കഥകളിൽ മാത്രം ശേഷിച്ചു. ഇതൊക്കെ കേട്ടിട്ടും, ആരാണ് മനസ്സില്ലാത്തവനായി പോലും അതിൽ മമതയോ അഭിമാനമോ പുലർത്തുന്നത്?
ഭഗീരഥാദ്യാസ്സഗരം കകുത്സ്ഥോ ദശനനോ രാഘവലക്ഷ്മണൌ ച । യുധിഷ്ഠിരാദ്യാശ്ച ബഭൂവുരേതേ സത്യം ന മിഥ്യാ ക്വ നു തേ ന വിദ്മഃ
ഭഗീരഥനും സഗരനും കകുത്ഥനും പത്തു തലവനായ രാവണനും രാമനും ലക്ഷ്മണനും, യുദിഷ്ഠിരനും മറ്റുള്ളവരും—all ഇവർ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്, കപടമല്ല. എന്നാൽ അവർ എവിടെയാണ് എന്ന് നമ്മുക്ക് അറിയില്ല.
യേ സാംപ്രതം യേ ച നൃപാ ഭവിഷ്യാഃ പ്രോക്താ മയാ വിപ്രവരോഗ്രവീയാഃ । ഏതേ തഥാഽന്യേ ച തഥാഭിധേയാഃ സര്വേ ഭവിഷ്യംതി യഥൈവ പൂര്വേ
ഇപ്പോൾ ജീവിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരും, ഭാവിയിൽ വരാനിരിക്കുന്നവരും, ഞാൻ മഹാന്മാരായി വിവരിച്ചവരും, ഇവർപോലുള്ള മറ്റുള്ളവരും, എല്ലാവരും മുമ്പത്തെവരെപ്പോലെ തന്നെ ഒടുവിൽ മാറിപ്പോകും.
ഏത ദ്വിദിത്വാ ന നരേണ കാര്യം മമത്വമാത്മന്യപി പംഡിതേന । തിഷ്ഠംതു താവത്തനയാത്മജായാഃ ക്ഷേത്രാദയോ യേ ച ശരീരിണോഽന്യേ
ഇതൊക്കെ മനസ്സിലാക്കി, ഒരു പണ്ഡിതൻ തനിക്കു തന്നെ പോലും മമതയോ അഹങ്കാരമോ പുലർത്തരുത്. പിന്നെ മക്കളിലും ഭാര്യയിലും നിലങ്ങളിലും മറ്റുള്ള ജീവികളിലും എങ്ങനെയാണ് മമതയുണ്ടാകുക.
മൈത്രേയ ഉവാച നൃപാണാം കഥിതഃസര്വോ ഭവതാ വംശവിസ്തരഃ । വംശാനുചരിതം ചൈവ യഥാവദനുവര്ണിതമ് । അംശാവതാരോ ബ്രഹ്മര്ഷേ യോഽയം യദുകുലോദ്ഭവഃ । വിഷ്ണോസ്തം വിസ്തരേണാഹം ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ ॥ ൫,൧.
മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: രാജവംശത്തിന്റെ മുഴുവൻ വർദ്ധനവും അവരുടെ കഥകളും നിങ്ങൾ വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു. യദു വംശത്തിൽ ജനിച്ച വിഷ്ണുവിന്റെ അംശാവതാരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കഥ ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ചകാര യാനി കര്മാണി ഭഗവാന് പുരുഷോത്തമഃ । അംശാംശേനാവതീര്യോര്വ്യാം തത്ര താനി മുനേ വദ ॥ ൫,൧.
ഭഗവാൻ പുരുഷോത്തമൻ അംശമായി ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ച് ചെയ്ത സകല കര്മ്മങ്ങളും, മഹർഷേ, ദയവായി നീ എന്നോട് പറയണം.
ശ്രീപാരശര ഉവാച മൈത്രേയ ശ്രൂയതാമേതദ്യത്പൃഷ്ടോഽഹമിഹ ത്വയാ । വിഷ്ണോരംശാംശസംഭൂതിചരിതം ജഗതോ ഹിതമ് ॥ ൫,൧.
ശ്രീപാരാശരൻ പറഞ്ഞു: മൈത്രേയാ, നീ ചോദിച്ച ഈ വിഷയം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു. ലോകക്ഷേമത്തിനായി വിഷ്ണു അംശമായി ജനിച്ച് ചെയ്ത സകല പ്രവർത്തികളും ഞാൻ പറയുന്നു.
ദേവകസ്യ സുതാം പൂര്വം വസുദേവോ മഹാമുനേ । ഉപയേമേ മഹാഭാഗാം ദേവകീം ദേവതോപമാമ് ॥ ൫,൧.
മഹർഷേ, പഴയകാലത്ത് വസുദേവൻ ദേവകയുടെ മകൾ ആയ ദേവകിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. ദേവകി അത്യന്തം ഭാഗ്യശാലിയും ദേവതയെപ്പോലെയും ആയിരുന്നു.
കംസസ്തയോര്വരരഥം ചോദയാമാസ സാരഥിഃ । വസുദേവസ്യ ദേവക്യാ സംയോഗേ ഭോജനന്ദനഃ ॥ ൫,൧.
ഭോജവംശത്തിൽ ജനിച്ച കംസൻ, വസുദേവനും ദേവകിയും ചേർന്ന വിവാഹരഥം ഓടിക്കാൻ സാരഥിയായി.
ആഥാന്തരിക്ഷേ വാഗുച്ചൈഃ കംസമാഭാഷ്യ സാദരമ് । മേഘഗംഭീരനിര്ഘോഷം സമാഭാഷ്യേദമബ്രവീത് ॥ ൫,൧.
അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മേഘഗംഭീരമായ ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്ന്, ആദരപൂർവ്വം കംസനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞത്:
യാമേതാം വഹസേ മൂഢ സഹ ഭര്ത്രാ രഥേ സ്ഥിതാമ് । അസ്യാസ്തവാഷ്ടമോ ഗര്ഭഃ പ്രാണാനപഹരിഷ്യതി ॥ ൫,൧.
മൂഢാ, ഭർത്താവിനൊപ്പം ഈ സ്ത്രീയെ നീ രഥത്തിൽ കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഇവളുടെ എട്ടാമത്തെ മകൻ നിന്റെ ജീവൻ എടുത്തുകളയും.
ശ്രീപരാശര ഉവാച ഇത്യാകര്ണ്യം സമുത്പാട്യ ഖഡ്ഗം കംസോ മഹാബലഃ । ദേവകീം ഹന്തുമാരബ്ധോ വസുദേവോഽബ്രവീദിദമ് ॥ ൫,൧.
ശ്രീപാരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഇതു കേട്ട കംസൻ അതിവിശാലശക്തിയോടെ വാൾ എടുക്കുകയും ദേവകിയെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ വസുദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ന ഹന്തവ്യാ മഹാഭാഗ ദേവകീ ഭവതാനഘ । സമര്പയിഷ്യേ സകലാന്ഗര്ഭാനസ്യോദരോദ്ഭവാന് ॥ ൫,൧.
പാപരഹിതനായവനേ, ഭാഗ്യശാലിയായ ദേവകിയെ നീ കൊല്ലരുത്. അവളുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കുന്ന എല്ലാ കുട്ടികളെയും ഞാൻ നിനക്കു സമർപ്പിക്കും.
ശ്രീപരാശര ഉവാച തഥേത്യാഹ തതഃ കംസോ വസുദേവം ദ്വിജോത്തമ । ന ഘാതയാമാസ ച താം ദേവകീംസത്യഗൌരവാത് ॥ ൫,൧.
ശ്രീപാരാശരൻ പറഞ്ഞു: അതിനായി കംസൻ വസുദേവനോട് 'ശരി' എന്ന് സമ്മതിച്ചു. വാക്കിന്റെ മഹത്വം മാനിച്ച് ദേവകിയെ കൊല്ലാതെ വിട്ടു.
ഏതസ്മിന്നേവകാലേ തു ഭൂരിഭാരാവപീഡിതാ । ജഗാമ ധരണീ മേരൌ സമാജം ത്രിദിവൌകസാമ് ॥ ൫,൧.
അന്നേ സമയം, ഭാരത്തിൽ കുഴഞ്ഞുപോയ ഭൂമി, മേരുപർവതത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ സഭയിലേക്ക് പോയി.
സ ബ്രഹ്മകാന്സുരാന്സര്വാന്പ്രണിപത്യാഥ മേദിനി । കഥയാമാസ തത്സര്വം ഖേദാത്കരുണഭാഷിണീ ॥ ൫,൧.
അവിടെ ഭൂമി ബ്രഹ്മാവിനും എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും നമസ്കരിച്ചു. ദു:ഖം നിറഞ്ഞ കരുണയോടെ അവൾ അവർക്കെല്ലാം തന്റെ കഷ്ടങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
ഭൂമിരുവാച അഗ്നിഃസുവര്ണസ്യ ഗുരുര്ഗവാം സൂര്യഃ പരോ ഗുരുഃ । മമാപ്യഖിലലോ കാനാം കുരുര്നാരായണോ ഗുരുഃ ॥ ൫,൧.
ഭൂമി പറഞ്ഞു: പൊന്നിന് ഏറ്റവും വലിയ ഗുരു അഗ്നി ആണ്; പശുക്കളില് സൂര്യന് ആണ് പരമഗുരു; എല്ലാപ്രാണികള്ക്കും, എനിക്കുപോലും, നാരായണന് ആണ് ഗുരു.
പ്രജാപതിപതിര്ബ്രഹ്മ പൂര്വേഷാമപി പൂര്വജഃ । കലാകാഷ്ഠാനിമേഷാത്മാ കാലശ്ചാവ്യക്തമൂര്തിമാന് ॥ ൫,൧.
പ്രജാപതികളുടെ അധിപനായ ബ്രഹ്മാവ്, പുരാതനരില് ഏറ്റവും പ്രാചീനന്, സമയത്തിന്റെ തന്നെ രൂപമാണ്; നിമിഷങ്ങള്, കഷ്ണങ്ങള്, കാലഘട്ടങ്ങള് എന്നിവയാല് രൂപംകൊണ്ട, അവ്യക്തമായ രൂപമുള്ളവന്.
തദംശഭൂതഃസര്വൈഷാം സമൂഹോ വഃസുരോത്തമാഃ ॥ ൫,൧.
നിങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തരിലും അവന്റെ ഒരു അംശം നിലകൊള്ളുന്നു, ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ആദിത്യാ സരുതഃസാധ്യാ രുദ്രാ വസ്വശ്വിവഹ്നയഃ । പിതരോ യേ ച ലോകാനാം സ്രഷ്ടാരോഽത്രിപുരോഗമാഃ ॥ ൫,൧.
ആദിത്യന്മാർ, സാദ്ധ്യന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, വസുക്കൾ, അഗ്നികൾ, പിതൃകൾ, അതുപോലെ അത്രിമുനിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചവർ—
ഏതേ തസ്യാപ്രമേയസ്യ വിഷ്ണോ രൂപം മഹാത്മനഃ ॥ ൫,൧.
ഇവരൊക്കെയും അളവുകിട്ടാത്ത മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപങ്ങളാണ്.
യക്ഷരാക്ഷസദൈതേയപിശാചോരഗദാനവാഃ । ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ചൈവരൂപം വിഷ്ണോര്മഹാത്മനഃ ॥ ൫,൧.
യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, ദൈത്യന്മാർ, പിശാചുകൾ, പാമ്പുകൾ, ദാനവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ—ഇവരും മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപങ്ങളാണ്.
ഗ്രഹര്ക്ഷതാരകാചിത്രഗഗനാഗ്നിജലാനിലാഃ । അഹം ച വിഷയാശ്ചൈവ സര്വ വിഷ്ണുമയം ജഗത് ॥ ൫,൧.
ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, താരകൾ, നിറങ്ങളുള്ള ആകാശം, അഗ്നി, ജലം, വായു, ഞാനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും—ഇവയെല്ലാം വിഷ്ണുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ ലോകത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്.
തഥാ ചാനേകരൂപസ്യ യസ്യ രൂപാണ്യ ഹര്നിശമ് । ബാധ്യബാധകതാം യാന്തി കല്ലോലാ ഇവ സാഗരേ ॥ ൫,൧.
അങ്ങനെ അനേകം രൂപങ്ങൾ ഉള്ളവന്റെ ആ രൂപങ്ങൾ, പകലും രാത്രിയും പോലെ, കടലിലെ തിരകളെപ്പോലെ, ഒരേ സമയം ബലവാന്മാരും ബലഹീനന്മാരും ആയി മാറുന്നു.
തത്സാംപ്രതമമീ ദൈത്യാഃ കാലനേമിപുരോഗമാഃ । മര്ത്യലോകം സമാക്രമ്യ ബാധന്തേഽഹര്നിശം പ്രജാഃ ॥ ൫,൧.
ഇപ്പോൾ കാലനേമിയെ മുൻനിർത്തി ഈ ദൈത്യന്മാർ മനുഷ്യലോകം കൈവശപ്പെടുത്തി, പകലും രാത്രിയും ജനങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
കാലനേമിര്ഹതോ യോഽസൌ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ । ഉഗ്രസേനസുതഃ കംസഃസംഭൂതഃസ മഹാസുരഃ ॥ ൫,൧.
പ്രഭാവശാലിയായ വിഷ്ണു വധിച്ച കാലനേമി, ഉഗ്രസേനന്റെ മകനായ കംസനായി, ആ മഹാസുരൻ ആയി, ഇപ്പോൾ ജനിച്ചു.
ആരിഷ്ടോ ധേനുകഃ കേശീ പ്രലംബോ നരകസ്തഥാ । സുംദോഽസുരസ്തഥാത്യുഗ്രോ ബാണശ്ചാപി ബലേഃസുതഃ ॥ ൫,൧.
ആരിഷ്ടൻ, ധേനുകൻ, കേശി, പ്രലമ്പൻ, നരകൻ, അത്രയും ഭയങ്കരനായ സുംഭൻ എന്ന അസുരൻ, ബാണൻ എന്ന ബലിയുടെ മകൻ— ഇവരെല്ലാം
തഥാന്യേ ച മഹാവീര്യാ നൃപാണാം ഭവനേഷു യേ । സമുത്പന്നാ ദുരാത്മാനസ്താന്ന സംഖ്യാതുമുത്സഹേ ॥ ൫,൧.
അതുപോലെ രാജാക്കന്മാരുടെ വീടുകളിൽ ജനിച്ച മറ്റു മഹാശക്തിമാന്മാരും ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ളവരും എത്രയോ ഉണ്ട്; അവരെ ഞാൻ എണ്ണാൻ കഴിയില്ല.
അക്ഷോഹിണ്യോത്ര ബഹുലാ ദിവ്യമൂര്തിധരാഃസുരാഃ । മഹാബലാനാം ദൃപ്താനാം ദൈത്യേന്ദ്രണാം മമോപരി ॥ ൫,൧.
ഇവിടെ അനേകം സൈന്യങ്ങൾ ഉണ്ട്, ദൈവീയരൂപം ധരിച്ച ദേവന്മാരും ഉണ്ട്, അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള, അഹങ്കാരമുള്ള ദൈത്യാധിപതികൾ എന്റെ മേൽ ഭാരം ചുമക്കുന്നു.
തദ്ഭൂരിഭാര പീഡാര്താ ന ശക്നോമ്യമരേശ്വരാഃ । ബിഭര്തുമാത്മാനമഹമിതി വിജ്ഞാപയാമി വഃ ॥ ൫,൧.
ഈ വലിയ ഭാരം കാരണം ഞാൻ വളരെ പീഡിതയാകുന്നു, അമരന്മാരുടെ പ്രഭുക്കളേ, ഞാൻ തന്നെ താങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; അതാണ് ഞാൻ നിങ്ങളോട് അറിയിക്കുന്നത്.