ഇത്യേഷ കഥിതഃ സമ്യങ്മനോര്വംശോ മയാ തവ । യത്ര സ്ഥിതിപ്രവൃത്തസ്യ വിഷ്ണോരംശാംശകാ നൃപാഃ
ഇങ്ങനെ, മനുവിന്റെ വംശം ഞാൻ നിനക്കു പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ചു; അതിൽ ലോകത്തെ നിലനിർത്തുന്ന വിഷ്ണുവിന്റെ ഭാഗങ്ങളായ രാജാക്കന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശൃണോതി യ ഇമം ഭക്ത്യാ മനോര്വംശമനുക്രമാത് । തസ്യ പാപമശ്ഷഓം വൈ പ്രണശ്യത്യമലാത്മനഃ
ആർകെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ മനുവിന്റെ ഈ വംശം ക്രമമായി കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിക്കും, ആത്മാവ് വിശുദ്ധമാകും.
ധനധാന്യര്ദ്ധിമതുലാം പ്രാപ്നോത്യവ്യാഹതേംദ്രി യഃ । ശ്രുത്വൈവമഖിലം വംശം പ്രശസ്തം ശശിസൂര്യയോഃ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഉത്ഭവിച്ച ഈ മഹത്തായ വംശം മുഴുവൻ കേൾക്കുന്നവൻ, അപാരമായ ധനവും സമ്പത്തും, കുഴപ്പമില്ലാത്ത ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവ നേടും.
ഇക്ഷ്വാകുജഹ്നുമാംധാതൃസഗരാവിക്ഷിതാന്രഘൂന് । യയാതിനഹുഷാദ്യാംശ്ച ജ്ഞാത്വാ നിഷ്ഠാമുപാഗതാന്
ഇക്ഷ്വാകു, ജഹ്നു, മാന്ധാത, സഗര, അവിക്ഷിത്, രഘു, യയാതി, നഹുഷൻ തുടങ്ങിയവരും, അവർക്ക് സംഭവിച്ച അന്ത്യം മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
മഹാബലാന്മഹാവീര്യാനനന്തധനസംചയാന് । കൃതാന്കാലേന ബലിനാ കഥാശ്ഷോആ!ന്നരാധിപാന്
വലിയ ശക്തിയും ധൈര്യവും അനന്തമായ സമ്പത്തും ഉണ്ടായിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ, അവരുടെ കഥകൾ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു; കാലത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ അവർ എല്ലാം അകന്നു പോയി.
ശ്രുത്വാ ന പുത്രദാരാദൌ ഗൃഹക്ഷേത്രാദികേ തഥാ । ദ്ര വ്യാദൌ വാ കൃതപ്രജ്ഞോ മമത്വം കുരുതേ നരഃ
ഇവയെല്ലാം കേട്ടശേഷം, ഒരു വിവേകമുള്ളവൻ മക്കളിലും ഭാര്യമാരിലും വീടുകളിലും നിലങ്ങളിലുമോ മറ്റു സമ്പത്തുകളിലുമോ അസൂയം വളർത്തില്ല.
തപ്തം തപോ യൈഃ പുരുഷപ്രവീരൈരുദ്വാഹുഭിര്വര്ഷഗണാനനേകാന് । ഇഷ്ട്വാ സുയജ്ഞൈര്ബലിനോതിവീര്യാഃ കൃതാനുകാലേന കഥാവശേഷാഃ
അനേകം വർഷങ്ങൾ കൈയൂന്നി തപസ്സു ചെയ്ത മഹാവീരന്മാർ, വലിയ യാഗങ്ങൾ നടത്തി വലിയ ശക്തി നേടിയവരും, അവരുടെ കഥകൾ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു; അവരും കാലത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ അകന്നു പോയി.
പൃഥുസ്സമസ്താന്വിചചാര ലോകാനവ്യാഹതോ യോ വിജിതാരിചക്രഃ । സ കാലവാതാഭിഹതഃ പ്രണഷ്ടഃ ക്ഷിപ്തം യഥാ ശാല്മലിതൂലമഗ്നൌ
എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ച്, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചിട്ടും, ആരും തടയാൻ കഴിയാത്ത പൃഥു, കാലത്തിന്റെ കാറ്റിൽ നശിച്ചു; തീയിൽ എറിയുന്ന കപോക് തൂവലുപോലെ.
യഃ കാര്ത്തവീര്യോ ബുഭുജേ സമസ്താന്ദ്വീപാന്സമാക്രമ്യ ഹതാരിചക്രഃ । കഥാപ്രസംഗേഷ്വഭിധീയമാനസ്സ ഏവ സംകല്പവികല്പഹേതുഃ
സകല ദ്വീപുകളും കീഴടക്കി ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിച്ച കാർത്തവീര്യൻ രാജാവ് ഭരിച്ചിരുന്നുവെന്ന് കഥകളിൽ പറയാറുണ്ട്. എന്നാൽ അവൻ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ മനസ്സിലെ ഭ്രമത്തിന്റെയും സംശയത്തിന്റെയും ഫലമാത്രമാണ്.
ദശാനനാവിക്ഷതരാഘവാണാമൈശ്വര്യമുദ്ഭാസിതദിങ്മുഖാനാമ് । ഭസ്മാപി ശിഷ്ടം ന കഥം ക്ഷണേന ഭ്രൂഭംഗപാതേന ധിഗംതകസ്യ
രാഘവരിൽ പ്രശസ്തനായ പത്തു തലവായ രാവണന്റെ ഐശ്വര്യം എല്ലാ ദിക്കുകളും പ്രകാശിപ്പിച്ചുവെങ്കിലും, ത്രിപുരാസുരനെ സംഹരിച്ചവന്റെ ഒരു കണിക കണിക ചുണ്ടു ചുരുണ്ടതിൽ പോലും, അതിന്റെ ചാരുപോലും ശേഷിച്ചില്ല.
കഥാശരീരത്വമവാപ യദ്വൈ മാംധാതൃനാമാ ഭുവി ചക്രവര്ത്തീ । ശ്രുത്വാപി തത്കോ ഹി കരോതി സാധുര്മമത്വമാന്മന്യപി മംദചേതാഃ
ഭൂമിയിൽ ചക്രവർത്തിയായി പ്രശസ്തനായ മാംധാതാവ് ഒടുവിൽ കഥകളിൽ മാത്രം ശേഷിച്ചു. ഇതൊക്കെ കേട്ടിട്ടും, ആരാണ് മനസ്സില്ലാത്തവനായി പോലും അതിൽ മമതയോ അഭിമാനമോ പുലർത്തുന്നത്?
ഭഗീരഥാദ്യാസ്സഗരം കകുത്സ്ഥോ ദശനനോ രാഘവലക്ഷ്മണൌ ച । യുധിഷ്ഠിരാദ്യാശ്ച ബഭൂവുരേതേ സത്യം ന മിഥ്യാ ക്വ നു തേ ന വിദ്മഃ
ഭഗീരഥനും സഗരനും കകുത്ഥനും പത്തു തലവനായ രാവണനും രാമനും ലക്ഷ്മണനും, യുദിഷ്ഠിരനും മറ്റുള്ളവരും—all ഇവർ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്, കപടമല്ല. എന്നാൽ അവർ എവിടെയാണ് എന്ന് നമ്മുക്ക് അറിയില്ല.
യേ സാംപ്രതം യേ ച നൃപാ ഭവിഷ്യാഃ പ്രോക്താ മയാ വിപ്രവരോഗ്രവീയാഃ । ഏതേ തഥാഽന്യേ ച തഥാഭിധേയാഃ സര്വേ ഭവിഷ്യംതി യഥൈവ പൂര്വേ
ഇപ്പോൾ ജീവിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരും, ഭാവിയിൽ വരാനിരിക്കുന്നവരും, ഞാൻ മഹാന്മാരായി വിവരിച്ചവരും, ഇവർപോലുള്ള മറ്റുള്ളവരും, എല്ലാവരും മുമ്പത്തെവരെപ്പോലെ തന്നെ ഒടുവിൽ മാറിപ്പോകും.
ഏത ദ്വിദിത്വാ ന നരേണ കാര്യം മമത്വമാത്മന്യപി പംഡിതേന । തിഷ്ഠംതു താവത്തനയാത്മജായാഃ ക്ഷേത്രാദയോ യേ ച ശരീരിണോഽന്യേ
ഇതൊക്കെ മനസ്സിലാക്കി, ഒരു പണ്ഡിതൻ തനിക്കു തന്നെ പോലും മമതയോ അഹങ്കാരമോ പുലർത്തരുത്. പിന്നെ മക്കളിലും ഭാര്യയിലും നിലങ്ങളിലും മറ്റുള്ള ജീവികളിലും എങ്ങനെയാണ് മമതയുണ്ടാകുക.
മൈത്രേയ ഉവാച നൃപാണാം കഥിതഃസര്വോ ഭവതാ വംശവിസ്തരഃ । വംശാനുചരിതം ചൈവ യഥാവദനുവര്ണിതമ് । അംശാവതാരോ ബ്രഹ്മര്ഷേ യോഽയം യദുകുലോദ്ഭവഃ । വിഷ്ണോസ്തം വിസ്തരേണാഹം ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ ॥ ൫,൧.
മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: രാജവംശത്തിന്റെ മുഴുവൻ വർദ്ധനവും അവരുടെ കഥകളും നിങ്ങൾ വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു. യദു വംശത്തിൽ ജനിച്ച വിഷ്ണുവിന്റെ അംശാവതാരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കഥ ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ചകാര യാനി കര്മാണി ഭഗവാന് പുരുഷോത്തമഃ । അംശാംശേനാവതീര്യോര്വ്യാം തത്ര താനി മുനേ വദ ॥ ൫,൧.
ഭഗവാൻ പുരുഷോത്തമൻ അംശമായി ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ച് ചെയ്ത സകല കര്മ്മങ്ങളും, മഹർഷേ, ദയവായി നീ എന്നോട് പറയണം.
ശ്രീപാരശര ഉവാച മൈത്രേയ ശ്രൂയതാമേതദ്യത്പൃഷ്ടോഽഹമിഹ ത്വയാ । വിഷ്ണോരംശാംശസംഭൂതിചരിതം ജഗതോ ഹിതമ് ॥ ൫,൧.
ശ്രീപാരാശരൻ പറഞ്ഞു: മൈത്രേയാ, നീ ചോദിച്ച ഈ വിഷയം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു. ലോകക്ഷേമത്തിനായി വിഷ്ണു അംശമായി ജനിച്ച് ചെയ്ത സകല പ്രവർത്തികളും ഞാൻ പറയുന്നു.
ദേവകസ്യ സുതാം പൂര്വം വസുദേവോ മഹാമുനേ । ഉപയേമേ മഹാഭാഗാം ദേവകീം ദേവതോപമാമ് ॥ ൫,൧.
മഹർഷേ, പഴയകാലത്ത് വസുദേവൻ ദേവകയുടെ മകൾ ആയ ദേവകിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. ദേവകി അത്യന്തം ഭാഗ്യശാലിയും ദേവതയെപ്പോലെയും ആയിരുന്നു.
കംസസ്തയോര്വരരഥം ചോദയാമാസ സാരഥിഃ । വസുദേവസ്യ ദേവക്യാ സംയോഗേ ഭോജനന്ദനഃ ॥ ൫,൧.
ഭോജവംശത്തിൽ ജനിച്ച കംസൻ, വസുദേവനും ദേവകിയും ചേർന്ന വിവാഹരഥം ഓടിക്കാൻ സാരഥിയായി.
ആഥാന്തരിക്ഷേ വാഗുച്ചൈഃ കംസമാഭാഷ്യ സാദരമ് । മേഘഗംഭീരനിര്ഘോഷം സമാഭാഷ്യേദമബ്രവീത് ॥ ൫,൧.
അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മേഘഗംഭീരമായ ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്ന്, ആദരപൂർവ്വം കംസനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞത്:
യാമേതാം വഹസേ മൂഢ സഹ ഭര്ത്രാ രഥേ സ്ഥിതാമ് । അസ്യാസ്തവാഷ്ടമോ ഗര്ഭഃ പ്രാണാനപഹരിഷ്യതി ॥ ൫,൧.
മൂഢാ, ഭർത്താവിനൊപ്പം ഈ സ്ത്രീയെ നീ രഥത്തിൽ കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഇവളുടെ എട്ടാമത്തെ മകൻ നിന്റെ ജീവൻ എടുത്തുകളയും.
ശ്രീപരാശര ഉവാച ഇത്യാകര്ണ്യം സമുത്പാട്യ ഖഡ്ഗം കംസോ മഹാബലഃ । ദേവകീം ഹന്തുമാരബ്ധോ വസുദേവോഽബ്രവീദിദമ് ॥ ൫,൧.
ശ്രീപാരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഇതു കേട്ട കംസൻ അതിവിശാലശക്തിയോടെ വാൾ എടുക്കുകയും ദേവകിയെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ വസുദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ന ഹന്തവ്യാ മഹാഭാഗ ദേവകീ ഭവതാനഘ । സമര്പയിഷ്യേ സകലാന്ഗര്ഭാനസ്യോദരോദ്ഭവാന് ॥ ൫,൧.
പാപരഹിതനായവനേ, ഭാഗ്യശാലിയായ ദേവകിയെ നീ കൊല്ലരുത്. അവളുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കുന്ന എല്ലാ കുട്ടികളെയും ഞാൻ നിനക്കു സമർപ്പിക്കും.
ശ്രീപരാശര ഉവാച തഥേത്യാഹ തതഃ കംസോ വസുദേവം ദ്വിജോത്തമ । ന ഘാതയാമാസ ച താം ദേവകീംസത്യഗൌരവാത് ॥ ൫,൧.
ശ്രീപാരാശരൻ പറഞ്ഞു: അതിനായി കംസൻ വസുദേവനോട് 'ശരി' എന്ന് സമ്മതിച്ചു. വാക്കിന്റെ മഹത്വം മാനിച്ച് ദേവകിയെ കൊല്ലാതെ വിട്ടു.
ഏതസ്മിന്നേവകാലേ തു ഭൂരിഭാരാവപീഡിതാ । ജഗാമ ധരണീ മേരൌ സമാജം ത്രിദിവൌകസാമ് ॥ ൫,൧.
അന്നേ സമയം, ഭാരത്തിൽ കുഴഞ്ഞുപോയ ഭൂമി, മേരുപർവതത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ സഭയിലേക്ക് പോയി.
സ ബ്രഹ്മകാന്സുരാന്സര്വാന്പ്രണിപത്യാഥ മേദിനി । കഥയാമാസ തത്സര്വം ഖേദാത്കരുണഭാഷിണീ ॥ ൫,൧.
അവിടെ ഭൂമി ബ്രഹ്മാവിനും എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും നമസ്കരിച്ചു. ദു:ഖം നിറഞ്ഞ കരുണയോടെ അവൾ അവർക്കെല്ലാം തന്റെ കഷ്ടങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
ഭൂമിരുവാച അഗ്നിഃസുവര്ണസ്യ ഗുരുര്ഗവാം സൂര്യഃ പരോ ഗുരുഃ । മമാപ്യഖിലലോ കാനാം കുരുര്നാരായണോ ഗുരുഃ ॥ ൫,൧.
ഭൂമി പറഞ്ഞു: പൊന്നിന് ഏറ്റവും വലിയ ഗുരു അഗ്നി ആണ്; പശുക്കളില് സൂര്യന് ആണ് പരമഗുരു; എല്ലാപ്രാണികള്ക്കും, എനിക്കുപോലും, നാരായണന് ആണ് ഗുരു.
പ്രജാപതിപതിര്ബ്രഹ്മ പൂര്വേഷാമപി പൂര്വജഃ । കലാകാഷ്ഠാനിമേഷാത്മാ കാലശ്ചാവ്യക്തമൂര്തിമാന് ॥ ൫,൧.
പ്രജാപതികളുടെ അധിപനായ ബ്രഹ്മാവ്, പുരാതനരില് ഏറ്റവും പ്രാചീനന്, സമയത്തിന്റെ തന്നെ രൂപമാണ്; നിമിഷങ്ങള്, കഷ്ണങ്ങള്, കാലഘട്ടങ്ങള് എന്നിവയാല് രൂപംകൊണ്ട, അവ്യക്തമായ രൂപമുള്ളവന്.
തദംശഭൂതഃസര്വൈഷാം സമൂഹോ വഃസുരോത്തമാഃ ॥ ൫,൧.
നിങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തരിലും അവന്റെ ഒരു അംശം നിലകൊള്ളുന്നു, ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ആദിത്യാ സരുതഃസാധ്യാ രുദ്രാ വസ്വശ്വിവഹ്നയഃ । പിതരോ യേ ച ലോകാനാം സ്രഷ്ടാരോഽത്രിപുരോഗമാഃ ॥ ൫,൧.
ആദിത്യന്മാർ, സാദ്ധ്യന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, വസുക്കൾ, അഗ്നികൾ, പിതൃകൾ, അതുപോലെ അത്രിമുനിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചവർ—