തസ്യാമസ്യ വജ്രോ ജജ്ഞേ ॥ ൪,൧൫.
അവളിൽ നിന്ന് വജ്രൻ ജനിച്ചു.
വജ്രസ്യ പ്രതിബാഹുഃ തസ്യാപി സുചാരുഃ ॥ ൪,൧൫.
വജ്രനിൽ നിന്ന് പ്രതിബാഹു ജനിച്ചു, അവനിൽ നിന്ന് സുചാരു ജനിച്ചു.
ഏവമനേകശതസഹസ്൬ ഉഷസംഖ്യസ്യ യദുകുലസ്യ പുത്രസംഖ്യാ വര്ഷശതൈരപി വക്തും ന ശക്യതേ ॥ ൪,൧൫.
ഇങ്ങനെ അനേകം നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് പുത്രന്മാർ യദുകുലത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ട്, അവരുടെ എണ്ണം നൂറ് വർഷം പറഞ്ഞാലും മുഴുവൻ പറയാൻ കഴിയില്ല.
യതോ ഹി ശ്ലോകാവിമാവത്ര ചരിതാര്ഥൌ ॥ ൪,൧൫.
അതിനാൽ ഇവിടെയുള്ള ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ അവരുടെ ഉദ്ദേശ്യം നിറവേറ്റിയിരിക്കുന്നു.
തിസ്ത്രഃ കോട്യഃസഹസ്രാണാമഷ്ടാശീതി ശതാനി ച । കുമാരാണാം കൃഹാചാര്യാശ്ചാപയോഗേഷു യേ രതാഃ ॥ ൪,൧൫.
മൂന്ന് കോടി എൺപത്തിയെട്ട് ആയിരം രാജകുമാരന്മാരും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഗൃഹചാര്യന്മാരുമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്.
സംഖ്യാനം യാദവാനാം കഃ കരിഷ്യതി മഹാത്മനാമ് । യത്രായുതാനാമയുതലക്ഷേണാസ്തേ സദാഹുകഃ ॥ ൪,൧൫.
ആ മഹാത്മാക്കളായ യാദവന്മാരുടെ എണ്ണം ആരാണ് കണക്കാക്കാൻ കഴിയുക? അവരിൽ പതിനായിരങ്ങൾക്കും ലക്ഷങ്ങൾക്കും മീതെ എപ്പോഴും ആളുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദേവാസുരേ ഹതാ യേ തു ദൈതേയാസ്സുമഹാബലാ:। ഉത്പന്നാസ്തേ മനുഷ്യേഷു ജനോപദ്രവകാരിണ:।।൪,൧൫,
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ശക്തിയുള്ള ദൈത്യന്മാർ മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ച് ജനങ്ങൾക്ക് ഉപദ്രവം സൃഷ്ടിച്ചു.
തേഷാമുത്സാദനാര്ഥായ ഭുവിദേവാ യദോ:കുലേ। അവതീര്ണാ:കുലശതം യത്രൈകാഭ്യധികം ദ്വിജ:॥ ൪,൧൫,
അവരെ നശിപ്പിക്കാൻ ഭൂമിയിലെ ദേവന്മാർ യദുകുലത്തിൽ അവതരിച്ചു, അവിടെ നൂറു കുടുംബങ്ങൾക്കും അതിലൊന്ന് അധികം കുടുംബങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, ദ്വിജൻ.
ഉത്പന്നാസ്തേ മനുഷ്യേഷു പ്രമാണേ ച പ്രഭുത്വേ ച വ്യവസ്ഥിതഃ। നിദേശസ്ഥായിനസ്തസ്യ വവൃധുഃ സര്വയാദവാഃ ॥ ൪,൧൫.
അവർ മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചു, അളവിലും ശക്തിയിലും സ്ഥിരമായിരുന്നു; അവന്റെ ആജ്ഞയിൽ എല്ലാ യാദവന്മാരും വളർന്നു.
ഇതി പ്രസൂതിം വൃഷ്ണീനാം യശ്ര്ശൃണോതി നരഃ സദാ । സ സര്വൈഃ പാതകൈര്മുക്തോ വിഷ്ണുലോകം പ്രപദ്യതേ ॥ ൪,൧൫.
വൃഷ്ണികളുടെ ജനനകഥ എപ്പോഴും കേൾക്കുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും.
പരാശര ഉവാച । ഇത്യേഷ സമാസതസ്തേ കഥിതഃ, തൂര്വ്വസോര്വശമവധാരയ ।। ൪-൧൬-
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഈ സംക്ഷിപ്തം നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി തുർവസയുടെ വംശം മനസ്സിലാക്കുക.
തുര്വ്വസോര്വഹ്രിരാത്മജഃ, വഹ്രര്ഗോഭാനുഃ ത്രൈശാമ്ബഃ, തസ്മാജ്വ കരന്ധമഃ, തസ്മാദപി തതശ്വ മരുത്തഃ, സോഽനപത്യോഽഭവത് । തതശ്വ പൌരവം ദുഷ്മന്ത പുത്രമകല്പയത് । ഏവം യയാതിശാപാത് തദ്വംശഃ പൌരവം വംശമാശ്രിതവാന് ।। ൪-൧൬-
തുർവസയുടെ മകൻ വഹ്നി, വഹ്നിയുടെ മകൻ ഗോഭാനു, അവന്റെ മകൻ ത്രൈശാംബൻ, അവനിൽ നിന്ന് കരന്ധമൻ, അവനിൽ നിന്ന് മരുത്തൻ ജനിച്ചു. മരുത്തിന് മക്കൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ അവൻ പൗരവന്റെ മകൻ ദുഷ്മന്തനെ തന്റെ സ്ഥാനത്ത് നിയമിച്ചു. ഇങ്ങനെ യയാതിയുടെ ശാപം മൂലം ആ വംശം പൗരവ വംശത്തിൽ ലയിച്ചു.
ശ്രീപരാശര ഉവാച ദ്രുഹ്യോസ്തു തനയോ ബഭ്രുഃ ॥ ൪,൧൭.
ശ്രീപരാശരൻ പറഞ്ഞു: ദ്രുഹ്യുവിന്റെ മകൻ ബഭ്രു ആയിരുന്നു.
ബഭ്രോഃസേതുഃ ॥ ൪,൧൭.
ബഭ്രുവിന്റെ മകൻ സെതു ആയിരുന്നു.
സേതുപുത്ര ആരബ്ധനാമാ ॥ ൪,൧൭.
സേതുവിന്റെ മകൻ ആരബ്ധൻ എന്നായിരുന്നു.
ആരബ്ധസ്യാത്മജോ ഗാന്ധാരഃ ഗാന്ധാരസ്യ ധര്മഃ ധര്മാത്ഘൃതഃ ഘൃതാത്ദുര്ദമഃ തതഃ പ്രചേതാഃ ॥ ൪,൧൭.
ആരബ്ധന്റെ മകൻ ഗാന്ധാരൻ; ഗാന്ധാരന്റെ മകൻ ധർമ്മൻ; ധർമ്മനിൽ നിന്ന് ഘൃതൻ; ഘൃതനിൽ നിന്ന് ദുര്ദമൻ; അവനിൽ നിന്ന് പ്രകേതൻ.
പ്രചേതസഃ പുത്രഃ ശതധര്മഃ ബഹുലാനാം മ്ലേഛാനാമുദീച്യാനാമാധിപത്യമകരോത് ॥ ൪,൧൭.
പ്രകേതന്റെ മകൻ ശതധർമ്മൻ ആയിരുന്നു. അവൻ വടക്കൻ മ്ലേച്ഛരിൽ പലരെയും ഭരിച്ചിരുന്നു.
ശ്രീപരാശര ഉവാച । പൂരോര്ജനമേജയസ്തസ്യാപി പ്രചിന്വാന് പ്രചിന്വതഃ പ്രവീരഃ പ്രവീരാന്മനസ്യുര്മനസ്യോശ്ചാഭയദഃ തസ്യാപി സുദ്യുസ്സുദ്യോ ര്ബഹുഗതഃ തസ്യാപി സംയാതിസ്സംയാതേരഹംയാതിഃ തതോ രൌദ്രാ ശ്വഃ
ശ്രീപരാശരൻ പറഞ്ഞു: പൂരുവിന്റെ മകൻ ജനമേജയൻ; അവന്റെ മകൻ പ്രചിൻവാൻ; പ്രചിൻവാന്റെ മകൻ പ്രവീരൻ; പ്രവീരന്റെ മകൻ മനസ്യു; മനസ്യുവിന്റെ മകൻ അഭയദൻ; അവന്റെ മകൻ സുദ്യുമ്നൻ; സുദ്യുമ്നന്റെ മകൻ ബഹുഗതൻ; ബഹുഗതന്റെ മകൻ സംയാതി; സംയാതിയുടെ മകൻ അഹംയാതി; അവനിൽ നിന്ന് രൗദ്രാശ്വൻ ജനിച്ചു.
ഋതേഷുകക്ഷേഷുസ്ഥംഡിലേഷുകൃതേഷുജലേഷുധര്മേഷുധൃതേഷുസ്ഥലേഷുസന്നതേഷുവനേഷുനാമാനോ രൌദ്രാ ശ്വസ്യ ദശ പുത്രാ ബഭൂവുഃ
രൗദ്രാശ്വന് ദശമക്കളുണ്ടായിരുന്നു: ഋതേഷു, കക്ഷേഷു, സ്ഥണ്ഡിലേഷു, കൃതേഷു, ജലേഷു, ധർമേഷു, ധൃതേഷു, തളേഷു, സന്നതേഷു, വനേഷു എന്നിങ്ങനെ.
ഋതേഷോരംതിനാരഃ പുത്രോഽഭൂത്
ഋതേഷുവിന്റെ മകൻ അമ്തിനാരൻ ആയിരുന്നു.
സുമതിമപ്രതിരഥം ധ്രുവം ചാപ്യംതിനാരഃ പുത്രാനവാപ
അമ്തിനാരന് മൂന്ന് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു: സുമതി, അപ്രതിരഥൻ, ധ്രുവൻ.
അപ്രതിരഥസ്യ കണ്വഃ പുത്രോഽഭൂത്
അപ്രതിരഥന്റെ മകൻ കണ്വൻ ആയിരുന്നു.
തസ്യാപി മേധാതിഥിഃ
കണ്വന്റെ മകൻ മേധാതിഥി ആയിരുന്നു.
യതഃ കണ്വായനാ ദ്വിജാ ബഭൂവുഃ
അവനിൽ നിന്ന് കണ്വായന ബ്രാഹ്മണർ ഉദ്ഭവിച്ചു.
അപ്രതിരഥസ്യാപരഃ പുത്രോഽഭൂദൈലീനഃ
അപ്രതിരഥന് മറ്റൊരു മകൻ കൂടി ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ഐലീനൻ.
ഐലീനസ്യ ദുഷ്യംതാദ്യാശ്ചത്വാരഃ പുത്രാ ബഭൂവുഃ
ഐലീനന് നാലു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു; ആദ്യം ദുശ്യന്തൻ.
ദുഷ്യംതാച്ചക്രവര്ത്തീ ഭരതോഽഭൂത്
ദുശ്യന്തൻ ചക്രവർത്തിയായി; അവന്റെ മകൻ ഭാരതൻ.
യന്നാമഹേതുര്ദേവൈശ്ശ്ലോകോ ഗീയതേ
അവനെക്കുറിച്ച് ദേവന്മാർ ഒരു ശ്ലോകം പാടുന്നു.
മാതാ ഭസ്ത്ര പിതുഃ പുത്രോ യേന ജാതഃ സ ഏവ സഃ । ഭരസ്വ പുത്രം ദുഷ്യംതമാവമംസ്ഥാശ്ശകുംതലാമ്
അമ്മയാണ് കുഴി, അച്ഛൻ ആണ് പിതാവ്; അവനിൽ ജനിച്ച മകൻ തന്നെയാണ് അവന്റെ മകൻ. 'നിന്റെ മകൻ ദുശ്യന്തനെ അംഗീകരിക്കൂ; ശകുന്തളയെ അവഗണിക്കരുത്'.
രേതോധാഃ പുത്രോ നയതി നരദേവ യമക്ഷയാത് । ത്വം ചാസ്യ ധാതാ ഗര്ഭസ്യ സത്യമാഹ ശകുംതലാ
ഒരു പുരുഷന്റെ ബീജത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച മകൻ രാജാവിനെ യമലോകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു; നീയാണ് ഈ ഗർഭത്തിന്റെ സൃഷ്ടാവ് — ശകുന്തള സത്യം പറഞ്ഞു.