യദ്യസ്മത്പരിത്രാണാസമര്ഥം ഭവാനാത്മാനമധിഗച്ഛതി തദയമസ്മത്തസ്താവന്മണിഃ സംഗൃഹ്യ രക്ഷ്യതാമിതി
'നിനക്ക് എന്നെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ രത്നം നീ എടുത്ത് സൂക്ഷിക്കൂ,' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏകമുക്തഃ സോഽപ്യാഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, മറുവശം അവന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
യദ്യംത്യയാമപ്യവസ്ഥായാം ന കസ്മൈചിദ്ഭവാന് കഥയിഷ്യതി തദഹമേതം ഗ്രഹീഷ്യാമീതി
അവസാന സമയത്തും നീ ആരോടും പറയാതിരുന്നാലും, ഞാന് ആ രത്നം നേടും.
തഥേത്യുക്തേ ചാക്രൂരസ്തന്മണിരത്നം ജഗ്രാഹ
അക്കൃൂരന് സമ്മതിച്ചപ്പോള് ആ രത്നം എടുത്തു.
ശതധനുരപ്യ തുലവേഗാം ശതയോജനവാഹിനീം വഡവാമാരുഹ്യാപക്രാംതഃ
ശതധന്വന് തുലാസമാന വേഗമുള്ള, നൂറു യോജന ദൂരം ഓടുന്ന കുതിരയിലേറി ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ശൈവ്യസുഗ്രീവമേഘപുഷ്പബലാഹകാശ്വചതുഷ്ടയയുക്തരഥസ്ഥിതൌ ബലദേവവാസുദേവൌ തമനുപ്രയാതൌ
ശൈവ്യന്, സുഗ്രീവന്, മേഘപുഷ്പന്, ബാലാഹകന് എന്നിങ്ങനെ നാലു കുതിരകള് ചേര്ന്ന രഥത്തില് ബാലരാമനും വാസുദേവനും അവനെ പിന്തുടര്ന്നു.
സാ ച വഡവാ ശതയോജനപ്രമാണമാര്ഗമതീതാ പുനരപി വാഹ്യമാനാ മിഥിലാവനോദ്ദേശോ! പ്രാണാനുത്സസര്ജ
ആ കുതിര നൂറു യോജന ദൂരം കടന്ന ശേഷം വീണ്ടും ഓടിപ്പിക്കുമ്പോള് മിഥിലാ വനപ്രദേശത്ത് ജീവന് വിട്ടു.
ശതധനുരപി താം പരിത്യജ്യ പദാതിരേവാദ്ര വത്
ശതധന്വന് ആ കുതിര ഉപേക്ഷിച്ച് കാലില് നടന്നു.
കൃഷ്ണോപി ബലഭദ്ര മാഹ
കൃഷ്ണന് ബാലഭദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
താവദത്ര സ്യംദനേ ഭവതാ സ്ഥേയമഹമേനമധമാചാരം പദാതിരേവ പദാതിമനുഗമ്യ യാവദ്ഘാതയാമി അത്ര ഹി ഭൂഭാഗേ ദൃഷ്ടദോഷാസ്സഭയാ അതോ നൈതേശ്വാ ഭവതേമം ഭൂമിഭാഗമുല്ലംഘനീയാഃ
നീ ഇവിടെ രഥത്തില് തന്നെ ഇരിക്കണം. ഞാന് കാലില് നടന്നു ഈ ദുഷ്ടനെ പിന്തുടര്ന്ന് കൊല്ലാം. ഈ ദേശത്ത് ഭരിക്കുന്നവര് സൂക്ഷ്മതയോടെയും ഭയത്തോടെയും ഇരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞാനും നീയും രഥം കൊണ്ടു ഈ പ്രദേശം കടക്കേണ്ടതില്ല.
തഥേത്യുക്ത്വാ ബലദേവോ രഥ ഏവ തസ്ഥൌ
ബലരാമന് സമ്മതിച്ച് രഥത്തില് തന്നെ നിന്നു.
കൃഷ്ണോപി ദ്വിക്രോശമാത്രം ഭൂമിഭാഗമനുസൃത്യ ദൂരസ്ഥിതസ്യൈവ ചക്രം ക്ഷിപ്ത്വാ ശതധനുഷശ്ശിരശ്ചിച്ഛേദ
കൃഷ്ണന് ഏകദേശം രണ്ട് ക്രോഷം ദൂരം നടന്നു, അകലെ നിന്നുകൊണ്ട് ചക്രം എറിയുകയും ശതധന്വന്റെ തല വെട്ടി വീഴ്ത്തുകയും ചെയ്തു.
തച്ഛരീരാംബരാദിഷു ച ബഹുപ്രകാരമന്വിച്ഛന്നപി സ്യമംതകമണിം നാവാപ പദാ തദോപഗമ്യ ബലഭദ്ര മാഹ
അവന്റെ ശരീരവും വസ്ത്രങ്ങളും മറ്റും വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ പരിശോധിച്ചെങ്കിലും സ്യാമന്തക രത്നം കണ്ടെത്താനായില്ല. പിന്നെ ബാലഭദ്രനോടു ചെന്നു പറഞ്ഞു.
വൃഥൈവാസ്മാഭിഃ ശതധനുര്ഘാതിതഃ ന പ്രാപ്തമഖിലജഗത്സാരഭൂതം തന്മഹാരത്നം സ്യമംതകാഖ്യമിത്യാകര്ണ്യോദ്ഭൂതകോപോ ബലദേവോ വാസുദേവമാഹ
നാം ശതധന്വനെ വെറുതെയായി കൊല്ലുകയായിരുന്നു; ലോകത്തിന്റെ സാരമായ മഹാരത്നമായ സ്യാമന്തകം കിട്ടിയില്ല. ഇതു കേട്ട ബാലരാമന് കോപത്തോടെ വാസുദേവനോട് പറഞ്ഞു.
ധിക്ത്വാം യസ്ത്വമേവമര്ഥലിപ്സുരേതച്ച തേ ഭ്രാതൃത്വാന്മയാ ക്ഷാംതം തദയം പംഥാസ്സ്വേച്ഛയാ ഗമ്യതാം ന മേ ദ്വാരകയാ ന ത്വയാ ന ചാശ്ഷോബംധുഭിഃ കാര്യ്യമലമലമേഭിര്മമാഗ്രതോഽലീകശപഥൈരിത്യാക്ഷിപ്യ തത്കഥാം കഥംചിത്പ്രസാദ്യമാനോപി ന തസ്ഥൌ
നിനക്കു ലാഭം കിട്ടണമെന്ന ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഇതൊക്കെ. നീ എന്റെ സഹോദരനാണ് എന്നതുകൊണ്ടു ഞാന് സഹിച്ചു. ഇനി നിന്നെപ്പോലും ദ്വാരകയെയും എനിക്കു വേണ്ട. എന്റെ മുന്നില് വ്യാജപ്രതിജ്ഞകള് വേണ്ട. പോരാ, പോരാ! കൃഷ്ണന് എത്രയും മനസ്സിലാക്കാന് ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ബാലരാമന് അവിടെ നിന്നില്ല.
സ വിദേഹപുരീം പ്രവിവേശ
അവന് വിദേഹപുരിയില് പ്രവേശിച്ചു.
ജനകരാജശ്ചാര്ഘ്യപൂര്വകമേനം ഗൃഹം പ്രവേശയാമാസ
ജനകരാജാവ് അര്ഘ്യവുമായി അവനെ വീട്ടിലേക്ക് സ്വാഗതം ചെയ്തു.
സ തത്രൈവ ച തസ്ഥൌ
അവന് അവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു.
വാസുദേവോഽപി ദ്വാരകാമാജഗാമ
വാസുദേവനും ദ്വാരകയിലേക്ക് മടങ്ങി.
യാവച്ച ജനകരാജഗൃഹേ ബലഭദ്രോ ഽവതസ്ഥേ താവദ്ധാര്ത്തരാഷ്ട്രോ ദുര്യോധനസ്തത്സകാശാദ്ഗദാശിക്ഷാമശിക്ഷയത്
ജനകരാജാവിന്റെ വീട്ടില് ബാലഭദ്രന് താമസിച്ചിരിക്കുമ്പോള് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ ദുര്യോധനന് അവനില് നിന്ന് ഗദായുദ്ധം പഠിച്ചു.
വര്ഷത്രയാംതേ ച ബഭ്രൂഗ്രസേനപ്രഭൃതിഭിര്യാദവൈര്ന തദ്ര ത്നം കൃഷ്ണേനാഽപഹൃതമിതി കൃതാവഗതിഭിര്വിദേഹനഗരീം ഗത്വാ ബലദേവസ്സംപ്രത്യായ്യ ദ്വാരകാമാനീതഃ
മൂന്നു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഉഗ്രസേനനും ബഭ്രുവും മറ്റു യാദവരും കൃഷ്ണൻ ആ രത്നം എടുത്തിട്ടില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, വിദ്യാനഗരിയിലെ ബാലരാമനോട് വിശ്വാസം ഉണ്ടാക്കി, അവനെ വീണ്ടും ദ്വാരകയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
അക്രൂരോപ്യുത്തമമണിസമുദ്ഭൂതസുവര്ണേന ഭഗവദ്ധ്യാനപരോഽനവരതം യജ്ഞാനിയാജ
അക്രൂരം ഭഗവാനെ നിരന്തരം ധ്യാനിച്ച്, ആ ഉത്തമരത്നത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ സ്വർണ്ണം ഉപയോഗിച്ച്, യജ്ഞങ്ങൾ തുടർച്ചയായി നടത്തി.
സവനഗതൌ ഹി ക്ഷത്രിയവൈശ്യൌ നിഘ്നന്ബ്രഹ്മഹാ ഭവതീത്യേവംപ്രകാരം ദീക്ഷാകവചം പ്രവിഷ്ട ഏവ തസ്ഥൌ
യജ്ഞശാലയിൽ ക്ഷത്രിയരും വൈശ്യരും എത്തിയാൽ ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവൻ നശിക്കും; അതിനാൽ ദീക്ഷയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ അക്രൂരം അവിടെ തന്നെ തുടരുകയായിരുന്നു.
ദ്വിഷഷ്ടിവര്ഷാണ്യേവം തന്മണിപ്രഭാവാത്തത്രോപസര്ഗദുര്ഭിക്ഷമാരികാമരണാദികം നാഭൂത്
അങ്ങനെ ആ രത്നത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ അമ്പത്തിരണ്ടു വർഷം അവിടെയൊരുവിധ ദുരന്തവും, ക്ഷാമവും, രോഗവും, മരണവും ഉണ്ടായില്ല.
അഥാക്രൂരപക്ഷീയൈര്ഭോജൈശ്ശത്രുഘ്നേ സാത്വതസ്യ പ്രപൌത്രേ വ്യാപാദിതേ ഭോജൈസ്സഹാക്രൂരോ ദ്വാരകാമപഹായാപക്രാന്തഃ
പിന്നീട് സാത്വതന്റെ പ്രപൗത്രനായ ശത്രുഘ്നൻ അക്രൂരന്റെ കൂട്ടുകാരായ ഭൂജന്മാർകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, അക്രൂരും ഭൂജന്മാരുമായി ദ്വാരക വിട്ടുപോയി.
തദപക്രാംതിദിനാദാരഭ്യ തത്രോപസര്ഗദുര്ഭിക്ഷവ്യാലാനാവൃഷ്ടിമാരികാദ്യുപദ്ര വാ ബഭൂവുഃ
അക്രൂരും ഭൂജന്മാരും പോയ ദിവസം മുതൽ അവിടെയെല്ലാം ദുരന്തങ്ങൾ, ക്ഷാമം, കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ ആക്രമണം, വരൾച്ച, രോഗം തുടങ്ങിയ ദുരിതങ്ങൾ ഉണ്ടായി.
അഥ യാദവാ ബലഭദ്രോ ഗ്രസേനസമവേതാ മംത്രമമംത്രയന്
അപ്പോൾ യാദവർ, ബാലഭദ്രനും ഉഗ്രസേനനും കൂടെ ചേർന്ന് ആലോചിച്ചു.
ഭഗവാനുരഗാരികേതനഃ കിമിദമേകദൈവ പ്രചുരോപദ്ര വാഗമനമേതദാലോച്യതാമിത്യുക്തേംധകനാമാ യദുവൃദ്ധഃ പ്രാഹ
എല്ലാവർക്കും പ്രിയനായ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'ഇത് എന്താണ്? ഇത്രയും ദുരന്തങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് വന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഇതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കണം.' അപ്പോൾ ആന്ധക എന്ന യദുകുലവൃദ്ധൻ പറഞ്ഞു.
അസ്യാക്രൂരസ്യ പിതൃശ്വഫല്കോ യത്ര യത്രാഭൂത്തത്രതത്ര ദുര്ഭിക്ഷമാരികാനാവൃഷ്ട്യാദികം നാഭൂത്
ഈ അക്രൂരന്റെ അച്ഛൻ ശ്വഫൽക്കൻ എവിടെയുണ്ടായാലും അവിടെ ക്ഷാമം, രോഗം, വരൾച്ച തുടങ്ങിയ ദുരിതങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
കാശീരാജസ്യ വിഷയേ ത്വനാവൃഷ്ട്യാ ച ശ്വഫല്കോ നീതഃ തതശ്ച തത്ക്ഷണാദ്ദേവോ വവര്ഷ
കാശിരാജാവിന്റെ ദേശത്ത് വരൾച്ച വന്നപ്പോൾ ശ്വഫൽക്കനെ അവിടെ കൊണ്ടുവന്നതോടെ അന്നേരത്തേ തന്നെ ദേവന്മാർ മഴ പെയ്യിച്ചു.