ന ഹ്യനുല്ലംഘ്യ പരപാദപം തത്കൃതനീഡാശ്രയിണോ വിഹംഗമാ വധ്യംതേ തദലമമുനാസ്മത്പുരതഃ സൌകപ്രോരിതവാക്യപരികരേണേത്യുക്ത്വാ ദ്വാരകാമഭ്യേത്യൈകാംതേ ബലദേവം വാസുദേവഃ പ്രാഹ
മറ്റൊരാളുടെ മരത്തില് കൂട് കെട്ടി താമസിക്കുന്ന പക്ഷികള് ആ മരത്തെ നശിപ്പിക്കാറില്ല. അതിനാല്, എല്ലാവരുടെയും മുന്നില് ആവേശത്തില് വാക്കുകള് പറയും മുമ്പ് നമുക്ക് അപ്രാപ്തമായ കാര്യങ്ങള് ചെയ്യേണ്ടതില്ല.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വാസുദേവന് ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ബാലരാമനോട് ഒറ്റയ്ക്ക് സംസാരിച്ചു.
മൃഗയാഗതം പ്രസേനമടവ്യാം മൃഗപതിര്ജഘാന
വനത്തില് വേട്ടയ്ക്കുപോയ പ്രസേനനെ ഒരു സിംഹം കൊന്നു.
സത്രാജിതോഽപ്യധുനാ ശതധന്വനാ നിധനം പ്രാപിതഃ
ഇപ്പോള് ശത്രുജിതിനെ ശതധന്വന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
തദുഭയവിനാശാത്തന്മണിരത്നമാവാഭ്യാം സാമാന്യം ഭവിഷ്യതി
ഇവരിരുവരും ഇല്ലാതായതിനാല്, ആ രത്നം നമുക്ക് ഇരുവർക്കും സമാനമായി ലഭിക്കും.
തദുത്തിഷ്ഠാരുഹ്യതാം രഥഃ ശതധന്വനിധനായോദ്യമം കുര്വിത്യഭിഹിതസ്തഥേതി സമന്വിച്ഛിതവാന്
അതിനാല്, എഴുന്നേറ്റ് രഥത്തില് കയറൂ. നമുക്ക് ശതധന്വനെ പിന്തുടർന്ന് അവനെ സംഹരിക്കാനുള്ള ശ്രമം തുടങ്ങാം.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു, അന്വേഷനം ആരംഭിച്ചു.
കൃതോദ്യമൌ ച താവുഭാവുപലഭ്യ ശതധന്വാ കൃതവര്മാണമുപേത്യ പാര്ഷ്ണിപൂരണകര്മനിമിത്തമചോദയത്
ഇരുവരും ഒരുക്കങ്ങള് പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോള്, ശതധന്വന് കൃതവര്മനോട് ചെന്നു, രഥക്കുതിരകള്ക്ക് ആവശ്യമുള്ള സഹായം ചെയ്യണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ആഹ ചൈനം കൃതവര്മാ
അപ്പോള് കൃതവര്മന് അവനോട് പറഞ്ഞു.
നാഽഹം ബലദേവവാസുദേവാഭ്യാം സഹ വിരോധായാലമിത്യുക്തശ്ചാക്രൂരമചോദയത്
'ഞാന് ബാലരാമനും വാസുദേവനും എതിര്ക്കാന് കഴിയില്ല,' എന്ന് പറഞ്ഞ്, പിന്നെ അക്രൂരനെ സഹായിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
കിമുതാഹം തദന്യശ്ശരണമഭിലഷ്യതാമിത്യുക്തശ്ശതധനുരാഹ
'നിനക്ക് വേറെ ആരെങ്കിലും ആശ്രയം ആവശ്യമാണെങ്കില്, അവനെ തേടാം,' എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോള് ശതധന്വന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
യദ്യസ്മത്പരിത്രാണാസമര്ഥം ഭവാനാത്മാനമധിഗച്ഛതി തദയമസ്മത്തസ്താവന്മണിഃ സംഗൃഹ്യ രക്ഷ്യതാമിതി
'നിനക്ക് എന്നെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ രത്നം നീ എടുത്ത് സൂക്ഷിക്കൂ,' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏകമുക്തഃ സോഽപ്യാഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, മറുവശം അവന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
യദ്യംത്യയാമപ്യവസ്ഥായാം ന കസ്മൈചിദ്ഭവാന് കഥയിഷ്യതി തദഹമേതം ഗ്രഹീഷ്യാമീതി
അവസാന സമയത്തും നീ ആരോടും പറയാതിരുന്നാലും, ഞാന് ആ രത്നം നേടും.
തഥേത്യുക്തേ ചാക്രൂരസ്തന്മണിരത്നം ജഗ്രാഹ
അക്കൃൂരന് സമ്മതിച്ചപ്പോള് ആ രത്നം എടുത്തു.
ശതധനുരപ്യ തുലവേഗാം ശതയോജനവാഹിനീം വഡവാമാരുഹ്യാപക്രാംതഃ
ശതധന്വന് തുലാസമാന വേഗമുള്ള, നൂറു യോജന ദൂരം ഓടുന്ന കുതിരയിലേറി ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ശൈവ്യസുഗ്രീവമേഘപുഷ്പബലാഹകാശ്വചതുഷ്ടയയുക്തരഥസ്ഥിതൌ ബലദേവവാസുദേവൌ തമനുപ്രയാതൌ
ശൈവ്യന്, സുഗ്രീവന്, മേഘപുഷ്പന്, ബാലാഹകന് എന്നിങ്ങനെ നാലു കുതിരകള് ചേര്ന്ന രഥത്തില് ബാലരാമനും വാസുദേവനും അവനെ പിന്തുടര്ന്നു.
സാ ച വഡവാ ശതയോജനപ്രമാണമാര്ഗമതീതാ പുനരപി വാഹ്യമാനാ മിഥിലാവനോദ്ദേശോ! പ്രാണാനുത്സസര്ജ
ആ കുതിര നൂറു യോജന ദൂരം കടന്ന ശേഷം വീണ്ടും ഓടിപ്പിക്കുമ്പോള് മിഥിലാ വനപ്രദേശത്ത് ജീവന് വിട്ടു.
ശതധനുരപി താം പരിത്യജ്യ പദാതിരേവാദ്ര വത്
ശതധന്വന് ആ കുതിര ഉപേക്ഷിച്ച് കാലില് നടന്നു.
കൃഷ്ണോപി ബലഭദ്ര മാഹ
കൃഷ്ണന് ബാലഭദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
താവദത്ര സ്യംദനേ ഭവതാ സ്ഥേയമഹമേനമധമാചാരം പദാതിരേവ പദാതിമനുഗമ്യ യാവദ്ഘാതയാമി അത്ര ഹി ഭൂഭാഗേ ദൃഷ്ടദോഷാസ്സഭയാ അതോ നൈതേശ്വാ ഭവതേമം ഭൂമിഭാഗമുല്ലംഘനീയാഃ
നീ ഇവിടെ രഥത്തില് തന്നെ ഇരിക്കണം. ഞാന് കാലില് നടന്നു ഈ ദുഷ്ടനെ പിന്തുടര്ന്ന് കൊല്ലാം. ഈ ദേശത്ത് ഭരിക്കുന്നവര് സൂക്ഷ്മതയോടെയും ഭയത്തോടെയും ഇരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞാനും നീയും രഥം കൊണ്ടു ഈ പ്രദേശം കടക്കേണ്ടതില്ല.
തഥേത്യുക്ത്വാ ബലദേവോ രഥ ഏവ തസ്ഥൌ
ബലരാമന് സമ്മതിച്ച് രഥത്തില് തന്നെ നിന്നു.
കൃഷ്ണോപി ദ്വിക്രോശമാത്രം ഭൂമിഭാഗമനുസൃത്യ ദൂരസ്ഥിതസ്യൈവ ചക്രം ക്ഷിപ്ത്വാ ശതധനുഷശ്ശിരശ്ചിച്ഛേദ
കൃഷ്ണന് ഏകദേശം രണ്ട് ക്രോഷം ദൂരം നടന്നു, അകലെ നിന്നുകൊണ്ട് ചക്രം എറിയുകയും ശതധന്വന്റെ തല വെട്ടി വീഴ്ത്തുകയും ചെയ്തു.
തച്ഛരീരാംബരാദിഷു ച ബഹുപ്രകാരമന്വിച്ഛന്നപി സ്യമംതകമണിം നാവാപ പദാ തദോപഗമ്യ ബലഭദ്ര മാഹ
അവന്റെ ശരീരവും വസ്ത്രങ്ങളും മറ്റും വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ പരിശോധിച്ചെങ്കിലും സ്യാമന്തക രത്നം കണ്ടെത്താനായില്ല. പിന്നെ ബാലഭദ്രനോടു ചെന്നു പറഞ്ഞു.
വൃഥൈവാസ്മാഭിഃ ശതധനുര്ഘാതിതഃ ന പ്രാപ്തമഖിലജഗത്സാരഭൂതം തന്മഹാരത്നം സ്യമംതകാഖ്യമിത്യാകര്ണ്യോദ്ഭൂതകോപോ ബലദേവോ വാസുദേവമാഹ
നാം ശതധന്വനെ വെറുതെയായി കൊല്ലുകയായിരുന്നു; ലോകത്തിന്റെ സാരമായ മഹാരത്നമായ സ്യാമന്തകം കിട്ടിയില്ല. ഇതു കേട്ട ബാലരാമന് കോപത്തോടെ വാസുദേവനോട് പറഞ്ഞു.
ധിക്ത്വാം യസ്ത്വമേവമര്ഥലിപ്സുരേതച്ച തേ ഭ്രാതൃത്വാന്മയാ ക്ഷാംതം തദയം പംഥാസ്സ്വേച്ഛയാ ഗമ്യതാം ന മേ ദ്വാരകയാ ന ത്വയാ ന ചാശ്ഷോബംധുഭിഃ കാര്യ്യമലമലമേഭിര്മമാഗ്രതോഽലീകശപഥൈരിത്യാക്ഷിപ്യ തത്കഥാം കഥംചിത്പ്രസാദ്യമാനോപി ന തസ്ഥൌ
നിനക്കു ലാഭം കിട്ടണമെന്ന ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഇതൊക്കെ. നീ എന്റെ സഹോദരനാണ് എന്നതുകൊണ്ടു ഞാന് സഹിച്ചു. ഇനി നിന്നെപ്പോലും ദ്വാരകയെയും എനിക്കു വേണ്ട. എന്റെ മുന്നില് വ്യാജപ്രതിജ്ഞകള് വേണ്ട. പോരാ, പോരാ! കൃഷ്ണന് എത്രയും മനസ്സിലാക്കാന് ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ബാലരാമന് അവിടെ നിന്നില്ല.
സ വിദേഹപുരീം പ്രവിവേശ
അവന് വിദേഹപുരിയില് പ്രവേശിച്ചു.
ജനകരാജശ്ചാര്ഘ്യപൂര്വകമേനം ഗൃഹം പ്രവേശയാമാസ
ജനകരാജാവ് അര്ഘ്യവുമായി അവനെ വീട്ടിലേക്ക് സ്വാഗതം ചെയ്തു.
സ തത്രൈവ ച തസ്ഥൌ
അവന് അവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു.
വാസുദേവോഽപി ദ്വാരകാമാജഗാമ
വാസുദേവനും ദ്വാരകയിലേക്ക് മടങ്ങി.
യാവച്ച ജനകരാജഗൃഹേ ബലഭദ്രോ ഽവതസ്ഥേ താവദ്ധാര്ത്തരാഷ്ട്രോ ദുര്യോധനസ്തത്സകാശാദ്ഗദാശിക്ഷാമശിക്ഷയത്
ജനകരാജാവിന്റെ വീട്ടില് ബാലഭദ്രന് താമസിച്ചിരിക്കുമ്പോള് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ ദുര്യോധനന് അവനില് നിന്ന് ഗദായുദ്ധം പഠിച്ചു.
ന ഹി കശ്ചിദ്ഭഗവതാ പാദപ്രഹാരപരികംപിതജഗത്ത്രയേണ സുരരിഷുവനിതാവൈധവ്യകാരിണാ പ്രബലരിപുചക്രാപ്രതിഹതചക്രേണ ചക്രിണാ മദമുദിതനയനാവലോകനാഖിലനിശാതനേനാതിഗുരുവൈരിവാരണാപകര്ഷണാ-വികൃതമഹിമോരുസീരേമ സീരിണാ ച സഹ സകലജഗദ്വംദ്യാനാമമരവരാണാമപി യോദ്ധും സമര്ഥഃ
ഭഗവാന്റെ കാലടി തട്ടിയാല് മൂന്നു ലോകങ്ങളും നടുങ്ങുന്നു. ദൈവശത്രുക്കളുടെ ഭാര്യമാരെ വിധവയാക്കുന്നവനും, ശക്തരായ ശത്രുക്കളുടെ കൂട്ടം പോലും തടയാനാവാത്ത ചക്രം കൈവശമുള്ളവനും, അഭിമാനികളെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന കാഴ്ചയുള്ളവനും, മഹാശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന വാളുള്ളവനും, സത്യഭാമയോടൊപ്പം എല്ലാ ലോകങ്ങളും വണങ്ങുന്നവനും, ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരായവരും പോലും യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവനുമാണ് ഭഗവാൻ.