തതസ്തത്പ്രദാനാദവജ്ഞാതമേവാത്മാനം മന്യമാനാഃ സത്രാജിതേ വൈരാനുബംധം ചക്രുഃ
സത്രാജിത് അവളെ ഭഗവാനെക്കു നൽകിയതിൽ അവഗണന അനുഭവിച്ചവരും, അവനോടു വൈരം പിടിച്ചു.
അക്രൂരകൃതവര്മപ്രമുഖാശ്ച ശതധന്വാനമൂചുഃ
അക്രൂരും കൃതവർമ്മനും മറ്റു ചിലർ ശതധൻവനോട് പറഞ്ഞു:
അയമതീവ ദുരാത്മാ സത്രാജിതോ യോഽസ്മാഭിര്ഭവതാ ച പ്രാര്ഥിതോഽപ്യാത്മജാമസ്മാന് ഭവംതം ചാവിഗണയ്യ കൃഷ്ണായ ദത്തവാന്
സത്രാജിത് വളരെ ദുഷ്ടൻ തന്നെയാണ്. ഞങ്ങളും നീയും അവന്റെ മകളെ ചോദിച്ചിട്ടും, ഞങ്ങളെയും നിന്നെയും അവഗണിച്ച് കൃഷ്ണനു തന്നു.
തദലമനേന ജീവതാ ഘാതയിത്വൈനം തന്മഹാരത്നം സ്യമംതകാഖ്യം ത്വയാ കിം ന ഗൃഹ്യതേ വയമഭ്യുപപത്സ്യാമോ യദ്യച്യുതസ്തവോപരി വൈരാനുബംധം കരിഷ്യതീത്യേവമുക്തസ്തഥേത്യസാവപ്യാഹ
ഇനി അവനെ ജീവനോടെ വിടേണ്ടതില്ല. അവനെ കൊല്ലി, ആ മഹാമൂല്യമായ സ്യാമന്തകമണിയും നീ ഏറ്റെടുക്കുക. ഞങ്ങൾ നിന്നെ പിന്തുണയ്ക്കും. അച്യുതൻ ഇതിന് വൈരം പിടിച്ചാൽ, ഞങ്ങൾ നിന്നോടൊപ്പം നിൽക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശതധൻവൻ 'ശരി' എന്നു സമ്മതിച്ചു.
ജതുഗൃഹദഗ്ധാനാം പാംഡുതനയാനാം വിദിതപരമാര്ഥോഽപി ഭഗവാന് ദുര്യോധനപ്രയത്നശൈഥില്യകരണാര്ഥം പാര്ഥാനുകൂല്യകരണായ വാരണാവതം ഗതഃ
പാണ്ഡവന്മാരെ ജാതുഗൃഹത്തില് വെച്ച് കത്തിച്ചുകൊന്നുവെന്നു എല്ലാവര്ക്കും അറിയാമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പാണ്ഡവന്മാരുടെ സത്യസ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കിയ ശ്രീകൃഷ്ണന്, ദുര്യോധനന്റെ ശ്രമം തളര്ത്താനോ, അല്ലെങ്കില് പാണ്ഡവന്മാരെ സഹായിക്കാനോ വേണ്ടിയായിരുന്നു വാരാണാവതിലേക്ക് പോയത്.
ഗതേ ച തസ്മിന് സുപ്തമേവ സത്രാജിതം ശതധന്വാ ജഘാന മണിരത്നം ചാദദാത്
അവിടെ ചെന്നു കിടക്കുമ്പോള്, ശത്രുജിതിനെ ശതധന്വന് കൊന്നു, ആ മഹാമൂല്യമായ രത്നവും എടുത്തു.
പിതൃവധാമര്ഷപൂര്ണാ ച സത്യഭാമാ ശീഘ്രം സ്യംദനമാരൂഢാ വാരണാവതം ഗത്വാ ഭഗവതേഽഹം പ്രതിപാദിതേത്യക്ഷാംതിമതാ ശതധന്വനാഽസ്മത്പിതാ വ്യാപാദിതഃ തച്ച സ്യമംതകമണിരത്നമപഹൃതം യസ്യാവഭാസനേനാപഹൃതതിമിരം ത്രൈലോക്യം ഭവിഷ്യതി
അച്ഛന്റെ വധത്തില് ദുഃഖവും കോപവും നിറഞ്ഞ സത്യഭാമ, ഉടന് രഥത്തില് കയറി വാരാണാവതിലേക്ക് പോയി, ശ്രീകൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാന് അന്യായം അനുഭവിച്ചു. ക്രൂരനായ ശതധന്വന് ഞങ്ങളുടെ അച്ഛനെ കൊന്നു, സ്യാമന്തക രത്നവും കവർന്നു. അതിന്റെ പ്രകാശം മൂലം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഇരുണ്ടിരിപ്പ് മാറും.'
തദിയം ത്വദീയാപഹാസനാ തദാലോച്യ യദത്ര യുക്തം തത്ക്രിയതാമിതി കൃഷ്ണമാഹ
അവള് കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇത് നിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് ആലോചിച്ച്, അതിനനുസരിച്ച് നടപടി സ്വീകരിക്കണം.'
തയാ ചൈവമുക്തഃ പരിതുഷ്ടാംതഃ കരണോഽപി കൃഷ്ണഃ സത്യഭാമാമമര്ഷതാമ്രനയനഃ പ്രാഹ
ഇങ്ങനെ സത്യഭാമ പറഞ്ഞപ്പോള്, ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞ കൃഷ്ണന്, കോപം കൊണ്ട് കണ്ണുകള് ചുവന്ന സത്യഭാമയോട് പറഞ്ഞു.
സത്യേ സത്യം മമൈവൈഷാപഹാസനാ നാഹമേതാം തസ്യ ദുരാത്മനസ്സഹിഷ്യേ
സത്യമായിട്ടാണ് പറയുന്നത്, ഈ ഉത്തരവാദിത്വം എന്റെതന്നെയാണ്. ആ ദുഷ്ടന് ചെയ്ത ഈ അപമാനം ഞാന് ഒരിക്കലും സഹിക്കില്ല.
ന ഹ്യനുല്ലംഘ്യ പരപാദപം തത്കൃതനീഡാശ്രയിണോ വിഹംഗമാ വധ്യംതേ തദലമമുനാസ്മത്പുരതഃ സൌകപ്രോരിതവാക്യപരികരേണേത്യുക്ത്വാ ദ്വാരകാമഭ്യേത്യൈകാംതേ ബലദേവം വാസുദേവഃ പ്രാഹ
മറ്റൊരാളുടെ മരത്തില് കൂട് കെട്ടി താമസിക്കുന്ന പക്ഷികള് ആ മരത്തെ നശിപ്പിക്കാറില്ല. അതിനാല്, എല്ലാവരുടെയും മുന്നില് ആവേശത്തില് വാക്കുകള് പറയും മുമ്പ് നമുക്ക് അപ്രാപ്തമായ കാര്യങ്ങള് ചെയ്യേണ്ടതില്ല.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വാസുദേവന് ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ബാലരാമനോട് ഒറ്റയ്ക്ക് സംസാരിച്ചു.
മൃഗയാഗതം പ്രസേനമടവ്യാം മൃഗപതിര്ജഘാന
വനത്തില് വേട്ടയ്ക്കുപോയ പ്രസേനനെ ഒരു സിംഹം കൊന്നു.
സത്രാജിതോഽപ്യധുനാ ശതധന്വനാ നിധനം പ്രാപിതഃ
ഇപ്പോള് ശത്രുജിതിനെ ശതധന്വന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
തദുഭയവിനാശാത്തന്മണിരത്നമാവാഭ്യാം സാമാന്യം ഭവിഷ്യതി
ഇവരിരുവരും ഇല്ലാതായതിനാല്, ആ രത്നം നമുക്ക് ഇരുവർക്കും സമാനമായി ലഭിക്കും.
തദുത്തിഷ്ഠാരുഹ്യതാം രഥഃ ശതധന്വനിധനായോദ്യമം കുര്വിത്യഭിഹിതസ്തഥേതി സമന്വിച്ഛിതവാന്
അതിനാല്, എഴുന്നേറ്റ് രഥത്തില് കയറൂ. നമുക്ക് ശതധന്വനെ പിന്തുടർന്ന് അവനെ സംഹരിക്കാനുള്ള ശ്രമം തുടങ്ങാം.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു, അന്വേഷനം ആരംഭിച്ചു.
കൃതോദ്യമൌ ച താവുഭാവുപലഭ്യ ശതധന്വാ കൃതവര്മാണമുപേത്യ പാര്ഷ്ണിപൂരണകര്മനിമിത്തമചോദയത്
ഇരുവരും ഒരുക്കങ്ങള് പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോള്, ശതധന്വന് കൃതവര്മനോട് ചെന്നു, രഥക്കുതിരകള്ക്ക് ആവശ്യമുള്ള സഹായം ചെയ്യണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ആഹ ചൈനം കൃതവര്മാ
അപ്പോള് കൃതവര്മന് അവനോട് പറഞ്ഞു.
നാഽഹം ബലദേവവാസുദേവാഭ്യാം സഹ വിരോധായാലമിത്യുക്തശ്ചാക്രൂരമചോദയത്
'ഞാന് ബാലരാമനും വാസുദേവനും എതിര്ക്കാന് കഴിയില്ല,' എന്ന് പറഞ്ഞ്, പിന്നെ അക്രൂരനെ സഹായിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
കിമുതാഹം തദന്യശ്ശരണമഭിലഷ്യതാമിത്യുക്തശ്ശതധനുരാഹ
'നിനക്ക് വേറെ ആരെങ്കിലും ആശ്രയം ആവശ്യമാണെങ്കില്, അവനെ തേടാം,' എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോള് ശതധന്വന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
യദ്യസ്മത്പരിത്രാണാസമര്ഥം ഭവാനാത്മാനമധിഗച്ഛതി തദയമസ്മത്തസ്താവന്മണിഃ സംഗൃഹ്യ രക്ഷ്യതാമിതി
'നിനക്ക് എന്നെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ രത്നം നീ എടുത്ത് സൂക്ഷിക്കൂ,' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏകമുക്തഃ സോഽപ്യാഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, മറുവശം അവന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
യദ്യംത്യയാമപ്യവസ്ഥായാം ന കസ്മൈചിദ്ഭവാന് കഥയിഷ്യതി തദഹമേതം ഗ്രഹീഷ്യാമീതി
അവസാന സമയത്തും നീ ആരോടും പറയാതിരുന്നാലും, ഞാന് ആ രത്നം നേടും.
തഥേത്യുക്തേ ചാക്രൂരസ്തന്മണിരത്നം ജഗ്രാഹ
അക്കൃൂരന് സമ്മതിച്ചപ്പോള് ആ രത്നം എടുത്തു.
ശതധനുരപ്യ തുലവേഗാം ശതയോജനവാഹിനീം വഡവാമാരുഹ്യാപക്രാംതഃ
ശതധന്വന് തുലാസമാന വേഗമുള്ള, നൂറു യോജന ദൂരം ഓടുന്ന കുതിരയിലേറി ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ശൈവ്യസുഗ്രീവമേഘപുഷ്പബലാഹകാശ്വചതുഷ്ടയയുക്തരഥസ്ഥിതൌ ബലദേവവാസുദേവൌ തമനുപ്രയാതൌ
ശൈവ്യന്, സുഗ്രീവന്, മേഘപുഷ്പന്, ബാലാഹകന് എന്നിങ്ങനെ നാലു കുതിരകള് ചേര്ന്ന രഥത്തില് ബാലരാമനും വാസുദേവനും അവനെ പിന്തുടര്ന്നു.
സാ ച വഡവാ ശതയോജനപ്രമാണമാര്ഗമതീതാ പുനരപി വാഹ്യമാനാ മിഥിലാവനോദ്ദേശോ! പ്രാണാനുത്സസര്ജ
ആ കുതിര നൂറു യോജന ദൂരം കടന്ന ശേഷം വീണ്ടും ഓടിപ്പിക്കുമ്പോള് മിഥിലാ വനപ്രദേശത്ത് ജീവന് വിട്ടു.
ശതധനുരപി താം പരിത്യജ്യ പദാതിരേവാദ്ര വത്
ശതധന്വന് ആ കുതിര ഉപേക്ഷിച്ച് കാലില് നടന്നു.
കൃഷ്ണോപി ബലഭദ്ര മാഹ
കൃഷ്ണന് ബാലഭദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
താവദത്ര സ്യംദനേ ഭവതാ സ്ഥേയമഹമേനമധമാചാരം പദാതിരേവ പദാതിമനുഗമ്യ യാവദ്ഘാതയാമി അത്ര ഹി ഭൂഭാഗേ ദൃഷ്ടദോഷാസ്സഭയാ അതോ നൈതേശ്വാ ഭവതേമം ഭൂമിഭാഗമുല്ലംഘനീയാഃ
നീ ഇവിടെ രഥത്തില് തന്നെ ഇരിക്കണം. ഞാന് കാലില് നടന്നു ഈ ദുഷ്ടനെ പിന്തുടര്ന്ന് കൊല്ലാം. ഈ ദേശത്ത് ഭരിക്കുന്നവര് സൂക്ഷ്മതയോടെയും ഭയത്തോടെയും ഇരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞാനും നീയും രഥം കൊണ്ടു ഈ പ്രദേശം കടക്കേണ്ടതില്ല.
ന ഹി കശ്ചിദ്ഭഗവതാ പാദപ്രഹാരപരികംപിതജഗത്ത്രയേണ സുരരിഷുവനിതാവൈധവ്യകാരിണാ പ്രബലരിപുചക്രാപ്രതിഹതചക്രേണ ചക്രിണാ മദമുദിതനയനാവലോകനാഖിലനിശാതനേനാതിഗുരുവൈരിവാരണാപകര്ഷണാ-വികൃതമഹിമോരുസീരേമ സീരിണാ ച സഹ സകലജഗദ്വംദ്യാനാമമരവരാണാമപി യോദ്ധും സമര്ഥഃ
ഭഗവാന്റെ കാലടി തട്ടിയാല് മൂന്നു ലോകങ്ങളും നടുങ്ങുന്നു. ദൈവശത്രുക്കളുടെ ഭാര്യമാരെ വിധവയാക്കുന്നവനും, ശക്തരായ ശത്രുക്കളുടെ കൂട്ടം പോലും തടയാനാവാത്ത ചക്രം കൈവശമുള്ളവനും, അഭിമാനികളെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന കാഴ്ചയുള്ളവനും, മഹാശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന വാളുള്ളവനും, സത്യഭാമയോടൊപ്പം എല്ലാ ലോകങ്ങളും വണങ്ങുന്നവനും, ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരായവരും പോലും യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവനുമാണ് ഭഗവാൻ.