തയോശ്ച പരസ്പരമുദ്ധതാമര്ഷയോര്യുദ്ധമേകവിംശതിദിനാന്യഭവത്
അവരിരുവരും തമ്മിൽ പരസ്പരം ഉഗ്രകോപത്തോടെ ഇരുപത്തൊന്ന് ദിവസം യുദ്ധം നടത്തി.
തേ ച യദുസൈനികാസ്തത്ര സപ്താഷ്ടാദിനാനി തന്നിഷ്ക്രാംതിമുദീക്ഷമാണാസ്തസ്ഥുഃ
അവിടെ യദുസൈനികർ ഏഴോ എട്ടോ ദിവസം കൃഷ്ണൻ പുറത്തുവരുമോ എന്ന് കാത്തുനിന്നു.
അനിഷ്ക്രമണേ ച മധുരിപുരസാവവശ്യമത്ര ബിലേഽത്യംതം നാശമവാപ്തോ ഭവിഷ്യത്യന്യഥാ തസ്യ ജീവതഃ കഥമേതാവംതി ദിനാനി ശത്രുജയേ വ്യാക്ഷേപോ ഭവിഷ്യതീതി കൃതാധ്യവസായാ ദ്വാരകാമാഗമ്യ ഹതഃ കൃഷ്ണ ഇതി കഥയാമാസുഃ
കൃഷ്ണൻ പുറത്തു വരാതിരുന്നതോടെ, അവർ തീരുമാനിച്ചു: 'നിശ്ചയം മധുസൂദനൻ ഈ ഗുഹയിൽ നശിച്ചിരിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ എങ്ങനെ ഇങ്ങനെ പലദിവസം ശത്രുവിനെ ജയിച്ചിട്ടും തിരികെ വരാതെ ഇരിക്കും?' എന്നതോടെ, അവർ ദ്വാരകയിൽ ചെന്നു കൃഷ്ണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്ന് അറിയിച്ചു.
തദ്ബാംധവാശ്ച തത്കാലോചിതമഖിലമുത്തരക്രിയാകലാപം ചക്രുഃ
അവന്റെ ബന്ധുക്കൾ അന്നത്തെ കാലത്തിന് അനുയോജ്യമായ എല്ലാ അന്തിമകർമ്മങ്ങളും ചെയ്തു.
തതശ്ചാസ്യ യുദ്ധ്യമാനസ്യാതിശ്രദ്ധാദത്തവിശിഷ്ടോപപാത്രയുക്താന്നതോയാദിനാ ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ ബലപ്രാണപുഷ്ടിരഭൂത്
അതേസമയം, യുദ്ധം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണന് ഏറ്റവും ഭക്തിയോടെ ഒരുക്കിയ പ്രത്യേകമായ ഭക്ഷണവും വെള്ളവും ലഭിച്ചപ്പോൾ അവന്റെ ശക്തിയും ജീവശക്തിയും വീണ്ടെടുത്തു.
ഇതരസ്യാനുദിനമതിഗുരുപുരുഷഭേദ്യമാനസ്യ അതിനിഷ്ഠുരപ്രഹാരപാതപീഡിതാഖിലാവയവസ്യ നിരാഹാരതയാ ബലഹാനിരഭൂത്
മറ്റുവിഭാഗത്ത്, പ്രതിദിനം ശക്തനായ പുരുഷന്റെ കനത്ത പ്രഹാരങ്ങൾകൊണ്ട് ശരീരം തകർന്നുപോയ ജാംബവാന്റെ അവയവങ്ങൾ അത്യന്തം വേദനിച്ചു; ഭക്ഷണം ലഭിക്കാതിരുന്നതുകൊണ്ട് അവന്റെ ശക്തി കുറഞ്ഞു.
നിര്ജിതശ്ച ഭഗവതാ ജാംബവാന്പ്രണിപത്യ വ്യാജഹാര
ഭഗവാന്റെ കൈയിൽ തോറ്റ ജാംബവാൻ നമസ്കരിച്ച് പറഞ്ഞു.
പ്രീത്യഭിവ്യംജിതകരതലസ്പര്ശനേന ചൈനമപഗതയുദ്ധഖേദം ചകാര
സ്നേഹപൂർവ്വം കൈ സ്പർശിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ നിന്നുള്ള ക്ഷീണം ഭഗവാൻ അവനിൽ നിന്ന് നീക്കി.
സ ച പ്രണിപത്യ പുനരപ്യേനം പ്രസാദ്യ ജാംബവതീം നാമ കന്യാം ഗൃഹാഗതായാര്ഘ്യഭൂതാം ഗ്രാഹയാമാസ
പിന്നീട് വീണ്ടും നമസ്കരിച്ച് ഭഗവാനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച ജാംബവാൻ, വീട്ടിൽ എത്തിയ തന്റെ മകൾ ജാംബവതിയെ ആദരമായി ഭഗവാനെക്കു നൽകി.
സ്യമംതകമണിരത്നമപി പ്രണിപത്യ തസ്മൈ പ്രദദൌ
അവൻ വീണ്ടും നമസ്കരിച്ച്, അതിമൂല്യമായ സ്യാമന്തകമണിയും ഭഗവാനെക്കു നൽകി.
അച്യുതോപ്യതിപ്രണതാത്തസ്മാദഗ്രാഹ്യമപി തന്മണിരത്നമാത്മസംശോധനായ ജഗ്രാഹ
അത്യന്തം വിനയത്തോടെ നൽകിയതുകൊണ്ട് സ്വീകരിക്കേണ്ടതല്ലെങ്കിലും, സ്വന്തം ശുദ്ധിക്കായി അച്യുതൻ ആ മണി ഏറ്റെടുത്തു.
സഹ ജാംബവത്യാ സ ദ്വാരകാമാജഗാമ
ജാംബവതിയോടൊപ്പം ഭഗവാൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
ഭഗവദാഗമനോദ്ഭൂതഹര്ഷോത്കര്ഷസ്യ ദ്വാരകാവാസിജനസ്യ കൃഷ്ണാവലോകനാത്തത്ക്ഷണമേവാതിപരിണതവയസോപി നവയൌവനമിവാഭവത്
ഭഗവാൻ കൃഷ്ണനെ കണ്ടപ്പോൾ, ദ്വാരകയിലെ ജനങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ വരവിൽ അതിയായ സന്തോഷംകൊണ്ട്, വയസ്സായിരുന്നാലും അക്ഷയയൗവനത്തിൽപോലെയാണ് തോന്നിയത്.
ദിഷ്ട്യാദിഷ്ട്യേതി സകലയാദവാഃ സ്ത്രിയശ്ച സഭാജയാമാസുഃ
എല്ലാ യാദവരും സ്ത്രീകളും 'ഭാഗ്യമാണ്, ഭാഗ്യമാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞ് ഭഗവാനെ ആദരിച്ചു.
ഭഗവാനപി യഥാനുഭൂതമശ്ഷഓം യാദവസമാജേ യഥാവദാചചക്ഷേ
ഭഗവാനും യാദവസഭയിൽ അനുഭവിച്ച സംഭവങ്ങൾ എല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ വിവരിച്ചു.
സ്യമംതകം ച സത്രാജിതായ ദത്ത്വാ മിഥ്യാഭിശസ്തിപരിശുദ്ധിമവാപ
സ്യാമന്തകമണി സത്രാജിതിന് തിരിച്ചു നൽകി, ഭഗവാൻ തെറ്റായ അപവാദത്തിൽ നിന്ന് ശുദ്ധി നേടി.
ജാംബവതീം ചാംതഃപുരേ നിവേശയാമാസ
ജാംബവതിയെ ഭഗവാൻ അന്തഃപുരത്തിൽ പാർപ്പിച്ചു.
സത്രാജിതോപി മയാസ്യാഭൂതമലിനമാരോപിതമിതി ജാതസംത്രാസാത്സ്വസുതാം സത്യഭാമാം ഭഗവതേ ഭാര്യാര്ഥം ദദൌ
താൻ തെറ്റായി അപവാദം ചുമത്തിയതുകൊണ്ട് ഭയപ്പെട്ട സത്രാജിത്, തന്റെ മകൾ സത്യഭാമയെ ഭഗവാനെ ഭാര്യയായി നൽകി.
താം ചാക്രൂരകൃതവര്മശതധന്വപ്രമുഖാ യാദവാഃ പ്രാഗ്വരയാമ്ബഭൂവുഃ
അതിനു മുമ്പ്, അക്രൂരം, കൃതവർമ്മൻ, ശതധൻവൻ എന്നിവരും മറ്റു യാദവരും അവളെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അപേക്ഷിച്ചിരുന്നു.
തതസ്തത്പ്രദാനാദവജ്ഞാതമേവാത്മാനം മന്യമാനാഃ സത്രാജിതേ വൈരാനുബംധം ചക്രുഃ
സത്രാജിത് അവളെ ഭഗവാനെക്കു നൽകിയതിൽ അവഗണന അനുഭവിച്ചവരും, അവനോടു വൈരം പിടിച്ചു.
അക്രൂരകൃതവര്മപ്രമുഖാശ്ച ശതധന്വാനമൂചുഃ
അക്രൂരും കൃതവർമ്മനും മറ്റു ചിലർ ശതധൻവനോട് പറഞ്ഞു:
അയമതീവ ദുരാത്മാ സത്രാജിതോ യോഽസ്മാഭിര്ഭവതാ ച പ്രാര്ഥിതോഽപ്യാത്മജാമസ്മാന് ഭവംതം ചാവിഗണയ്യ കൃഷ്ണായ ദത്തവാന്
സത്രാജിത് വളരെ ദുഷ്ടൻ തന്നെയാണ്. ഞങ്ങളും നീയും അവന്റെ മകളെ ചോദിച്ചിട്ടും, ഞങ്ങളെയും നിന്നെയും അവഗണിച്ച് കൃഷ്ണനു തന്നു.
തദലമനേന ജീവതാ ഘാതയിത്വൈനം തന്മഹാരത്നം സ്യമംതകാഖ്യം ത്വയാ കിം ന ഗൃഹ്യതേ വയമഭ്യുപപത്സ്യാമോ യദ്യച്യുതസ്തവോപരി വൈരാനുബംധം കരിഷ്യതീത്യേവമുക്തസ്തഥേത്യസാവപ്യാഹ
ഇനി അവനെ ജീവനോടെ വിടേണ്ടതില്ല. അവനെ കൊല്ലി, ആ മഹാമൂല്യമായ സ്യാമന്തകമണിയും നീ ഏറ്റെടുക്കുക. ഞങ്ങൾ നിന്നെ പിന്തുണയ്ക്കും. അച്യുതൻ ഇതിന് വൈരം പിടിച്ചാൽ, ഞങ്ങൾ നിന്നോടൊപ്പം നിൽക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശതധൻവൻ 'ശരി' എന്നു സമ്മതിച്ചു.
ജതുഗൃഹദഗ്ധാനാം പാംഡുതനയാനാം വിദിതപരമാര്ഥോഽപി ഭഗവാന് ദുര്യോധനപ്രയത്നശൈഥില്യകരണാര്ഥം പാര്ഥാനുകൂല്യകരണായ വാരണാവതം ഗതഃ
പാണ്ഡവന്മാരെ ജാതുഗൃഹത്തില് വെച്ച് കത്തിച്ചുകൊന്നുവെന്നു എല്ലാവര്ക്കും അറിയാമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പാണ്ഡവന്മാരുടെ സത്യസ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കിയ ശ്രീകൃഷ്ണന്, ദുര്യോധനന്റെ ശ്രമം തളര്ത്താനോ, അല്ലെങ്കില് പാണ്ഡവന്മാരെ സഹായിക്കാനോ വേണ്ടിയായിരുന്നു വാരാണാവതിലേക്ക് പോയത്.
ഗതേ ച തസ്മിന് സുപ്തമേവ സത്രാജിതം ശതധന്വാ ജഘാന മണിരത്നം ചാദദാത്
അവിടെ ചെന്നു കിടക്കുമ്പോള്, ശത്രുജിതിനെ ശതധന്വന് കൊന്നു, ആ മഹാമൂല്യമായ രത്നവും എടുത്തു.
പിതൃവധാമര്ഷപൂര്ണാ ച സത്യഭാമാ ശീഘ്രം സ്യംദനമാരൂഢാ വാരണാവതം ഗത്വാ ഭഗവതേഽഹം പ്രതിപാദിതേത്യക്ഷാംതിമതാ ശതധന്വനാഽസ്മത്പിതാ വ്യാപാദിതഃ തച്ച സ്യമംതകമണിരത്നമപഹൃതം യസ്യാവഭാസനേനാപഹൃതതിമിരം ത്രൈലോക്യം ഭവിഷ്യതി
അച്ഛന്റെ വധത്തില് ദുഃഖവും കോപവും നിറഞ്ഞ സത്യഭാമ, ഉടന് രഥത്തില് കയറി വാരാണാവതിലേക്ക് പോയി, ശ്രീകൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാന് അന്യായം അനുഭവിച്ചു. ക്രൂരനായ ശതധന്വന് ഞങ്ങളുടെ അച്ഛനെ കൊന്നു, സ്യാമന്തക രത്നവും കവർന്നു. അതിന്റെ പ്രകാശം മൂലം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഇരുണ്ടിരിപ്പ് മാറും.'
തദിയം ത്വദീയാപഹാസനാ തദാലോച്യ യദത്ര യുക്തം തത്ക്രിയതാമിതി കൃഷ്ണമാഹ
അവള് കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇത് നിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് ആലോചിച്ച്, അതിനനുസരിച്ച് നടപടി സ്വീകരിക്കണം.'
തയാ ചൈവമുക്തഃ പരിതുഷ്ടാംതഃ കരണോഽപി കൃഷ്ണഃ സത്യഭാമാമമര്ഷതാമ്രനയനഃ പ്രാഹ
ഇങ്ങനെ സത്യഭാമ പറഞ്ഞപ്പോള്, ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞ കൃഷ്ണന്, കോപം കൊണ്ട് കണ്ണുകള് ചുവന്ന സത്യഭാമയോട് പറഞ്ഞു.
സത്യേ സത്യം മമൈവൈഷാപഹാസനാ നാഹമേതാം തസ്യ ദുരാത്മനസ്സഹിഷ്യേ
സത്യമായിട്ടാണ് പറയുന്നത്, ഈ ഉത്തരവാദിത്വം എന്റെതന്നെയാണ്. ആ ദുഷ്ടന് ചെയ്ത ഈ അപമാനം ഞാന് ഒരിക്കലും സഹിക്കില്ല.
സുരാസുരഗംധര്വയക്ഷരാക്ഷസാദിഭിരപ്യഖിലൈര്ഭവാന്ന ജേതും ശക്യഃ കിമുതാവനിഗോചരൈരല്പവീര്യൈര്നരൈര്നരാവയവഭൂതൈശ്ച തിര്യഗ്യോന്യനുസൃതിഭിഃ കിം പുനരസ്മദ്വിധൈരവശ്യം ഭവതാഽസ്മത്സ്വാമിനാ രാമേണേവ നാരായണസ്യ സകലജഗത്പരായണസ്യാംശ്നോ ഭഗവതാ ഭവിതവ്യമിത്യുക്തസ്തസ്മൈ ഭഗവാനഖിലാവനിഭാരാവതരണാര്ഥമവതരണമാചചക്ഷേ
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും മറ്റുള്ളവരും ചേർന്നാലും ഭഗവാനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല. പിന്നെ ചെറിയ ശക്തിയുള്ള മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളായുള്ള ജന്മങ്ങളും മനുഷ്യാവയവങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള ജീവികളും എങ്ങനെ ജയിക്കും? ഞങ്ങളൊക്കെ പറഞ്ഞാൽ എന്ത്? ഭഗവാൻ, നീയാണ് ഞങ്ങളുടെ പ്രഭു രാമൻ, സകലലോകത്തിന്റെയും ആശ്രയമായ നാരായണന്റെ ഭാഗം. ഇങ്ങനെ ജാംബവാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭൂഭാരത്തെ കുറയ്ക്കാൻ താൻ അവതരിച്ച കാര്യം ഭഗവാൻ അവനോട് വെളിപ്പെടുത്തി.