യതശ്ചോശനാ തതോ ജംഭകുംഭാദ്യാഃ സമസ്താ ഏവ ദൈത്യദാനവനികായാ മഹാന്തമുദ്യമം ചക്രുഃ
ഉശനന്റെ കാരണത്താൽ ജംഭൻ, കുംഭൻ എന്നിവരടക്കം എല്ലാ ദൈത്യ-ദാനവസംഘങ്ങളും വലിയ ശ്രമം നടത്തി.
ബൃഹസ്പതേരപി സകലദേവസൈന്യയുതഃ സഹായഃ ശക്രോഽഽഭവത്
ബൃഹസ്പതിക്ക് ദേവസൈന്യങ്ങളോടുകൂടി ഇന്ദ്രൻ സഹായിയായി നിന്നു.
ഏവം ച തയോരതീവോഗ്രസംഗ്രാമസ്താരാനിമിത്തസ്താരകാമയോ നാമാഭൂത്
അങ്ങനെ, ഇരുവരും തമ്മിൽ താരയെക്കുറിച്ചുള്ള കടുത്ത യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു. അതിനെ 'താരയുദ്ധം' എന്നാണു വിളിച്ചത്.
തതശ്ച സമസ്തശസ്ത്രാണ്യസുരേഷു രുദ്ര പുരോഗമാ ദേവാ ദേവേഷു ചാശ്ഷോദാനവാ മുമുചുഃ
അതിനുശേഷം, അസുരന്മാരിൽ രുദ്രൻ മുന്നിൽ നിന്ന് നയിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ദേവതകളും ആയുധങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചു; ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ അസുരന്മാരും തങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചു.
ഏവം ദേവാസുരാഹവസംക്ഷോഭക്ഷുബ്ധഹൃദയമശ്ഷോമേവ ജഗദ്ബ്രഹ്മാണം ശരണം ജഗാമ
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും മനസ്സുകൾ യുദ്ധത്തിന്റെ കലഹത്തിൽ അലയുമ്പോൾ, ലോകം തന്നെ അശാന്തമായി, എല്ലാവരും ബ്രഹ്മാവിനെ ആശ്രയിച്ചു.
തതശ്ച ഭഗവാനബ്ജയോനിരപ്യുശനസം ശംകരമസുരാന്ദേവാംശ്ച നിവാര്യ ബൃഹസ്പതയേ താരാമദാപയത്
അപ്പോൾ, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ഭഗവാൻ ശംകരനെയും അസുരന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും ശമിപ്പിച്ചു, താരയെ ബൃഹസ്പതിക്ക് തിരികെ നൽകി.
താം ചാംതഃപ്രസവാമവലോക്യ ബൃഹസ്പതിരപ്യാഹ
താര ഗർഭിണിയാണെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, ബൃഹസ്പതിയും ചോദിച്ചു.
നൈഷ മമ ക്ഷേത്രേ ഭവത്യാഽന്യസ്യ സുതോ ധാര്യസ്സമുത്സൃജൈനമലമലമതിധാര്ഷ്ട്യേനേതി
ഇവൻ എന്റെ സന്താനമല്ല; മറ്റൊരാളുടേതാണ്. അതിനാൽ, നീ ഈ കുട്ടിയെ വയ്ക്കേണ്ട, ധൈര്യത്താൽ പിടിച്ചു വെക്കേണ്ട.
സാ ച തേനൈവമുക്താതിപതിവ്രതാ ഭര്തൃവചനാനംതരം തമിഷീകാസ്തംബേ ഗര്ഭമുത്സസര്ജ
ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഉടൻ തന്നെ, ഭർത്താവിനോടുള്ള അത്യന്ത വിശ്വാസത്തോടെ, താര തന്റെ ഗർഭം ഇഷികാ കാമ്പിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു.
സ ചോത്സൃഷ്ടമാത്ര ഏവാതിതേജസാ ദേവാനാം തേജാംസ്യാചിക്ഷേപ
കുട്ടിയെ ഉപേക്ഷിച്ച ഉടൻ, അതിയായ തേജസ്സോടെ ആ ബാലൻ ദേവന്മാരുടെ തേജസ് ആകർഷിച്ചു.
ബൃഹസ്പതിമിംദും ച തസ്യ കുമാരസ്യാതിചാരുതയാ സാഭിലാഷൌ ദൃഷ്ട്വാ ദേവസ്സമുത്പന്നസംദേഹാസ്താരാം പപ്രച്ഛുഃ
ബൃഹസ്പതിയും ചന്ദ്രനും ആ ബാലന്റെ അത്യന്ത സൌന്ദര്യം കണ്ടപ്പോൾ ഇരുവരും ആഗ്രഹിച്ചു; ദേവന്മാർ സംശയത്തോടെ താരയോട് ചോദിച്ചു.
സത്യം കഥയാസ്മാകമിതി സുഭഗേ സോമസ്യാഥ വാ ബൃഹസ്പതേരയം പുത്ര ഇതി
സൗഭാഗ്യവതിയായേ, സത്യം പറയൂ: ഈ കുട്ടി ചന്ദ്രന്റേതോ ബൃഹസ്പതിയുടേതോ?
ഏവം തൈരുക്താ സാ താരാ ഹ്രിയാ കിംചിന്നോവാച
അങ്ങനെ അവർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, താര ലജ്ജയിൽ ഒന്നും പറയാതെ നിന്നു.
ബഹുശോപ്യഭിഹിതാ യദാഽസൌ ദേവേഭ്യോ നാചചക്ഷേ തതസ്സ കുമാരസ്താം ശപ്തുമുദ്യതഃ പ്രാഹ
ദേവന്മാർ പലതവണ ചോദിച്ചിട്ടും അവൾ ഉത്തരം പറഞ്ഞില്ല; അപ്പോൾ ആ ബാലൻ, താരയെ ശപിക്കാനൊരുങ്ങി, പറഞ്ഞു.
ദുഷ്ടേംവ കസ്മാന്മമ താതം നാഖ്യാസി
ദുഷ്ടയേ, നീ എനിക്ക് എന്റെ അച്ഛനെ ആരാണെന്ന് പറയാൻ എന്തുകൊണ്ടാണ് വിസമ്മതിക്കുന്നത്?
അദ്യൈവ തേ വ്യലീകലജ്ജാവത്യാസ്തഥാ ശാസ്തിമഹം കരോമി
ഇന്ന്, നീ അന്യായമായ ലജ്ജകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ചെയ്തതിന്റെ ശിക്ഷ ഞാൻ നല്കും.
യഥാ ച നൈവമദ്യാപ്യതിമംഥരവചനാഭവിഷ്യസീതി
ഇനി നീ ഒരിക്കലും ഇങ്ങനെ മന്ദഗതിയുള്ള വാക്കുകൾ പറയാതിരിക്കാൻ ഞാൻ നോക്കും.
അഥാഹ ഭഗവാന് പിതാമഹഃ തം കുമാരം സന്നിവാര്യ സ്വയമപൃച്ഛത്താം താരാമ്
അപ്പോൾ, ഭഗവാൻ പിതാമഹൻ ആ ബാലനെ തടഞ്ഞ്, സ്വയം താരയോട് ചോദിച്ചു.
കഥയ വത്സേ കസ്യായമാത്മജഃ സോമസ്യ വാ ബൃഹസ്പതേര്വാ ഇത്യുക്താ ലജ്ജമാനാഹ സോമസ്യേതി
എന്റെ മകളേ, ഈ കുട്ടി ആരുടേതാണ് — ചന്ദ്രന്റേതോ ബൃഹസ്പതിയുടേതോ? എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, ലജ്ജിച്ചു നിൽക്കുന്ന താര പറഞ്ഞു: 'ചന്ദ്രന്റേതാണ്.'
തതഃ പ്രസ്ഫുരദുച്ഛ്വാസിതാമലകപോലകാംതിര്ഭഗവാനുഡുപതിഃ കുമാരമാലിംഗ്യ സാധു സാധു വത്സ പ്രാജ്ഞോസീതിബുധ ഇതി തസ്യ ച നാമ ചക്രേ
അപ്പോൾ, കവിളുകൾ പ്രകാശിച്ചും ഉശിരോടെ, ഭഗവാൻ ചന്ദ്രൻ ആ ബാലനെ അണക്കി, 'ശബാശ്, ശബാശ്, മകനേ, നീ ബുദ്ധിമാനാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞു. അവൻ അവനു 'ബുധൻ' എന്ന പേര് നൽകി.
തദാഖ്യാതമേവൈതത് സ ച യഥേലായാമാത്മജം പുരൂരവസമുത്പാദയാമാസ
അപ്പോള് പറഞ്ഞതുപോലെ ഇലയുടെ ഗര്ഭത്തില് പുരൂരവസെന്ന മകനു ജനനം നല്കി.
പുരൂരവാസ്ത്വതിദാനശീലോഽതിയജ്വാതിതേജസ്വീ യം സത്യവാദിനമതിരൂപസ്വിനം മനസ്വിനം മിത്രാവരുണശാപാന്മാനുഷേ ലോകേ മയാ വസ്തവ്യമിതി കൃതമതിരുര്വശീ ദദര്ശ
പുരൂരവന് അത്യന്തം ദാനശീലനും വലിയ യാഗികനും അതുല്യമായ തേജസ്സും സത്യവാനുമായിരുന്നു. മനസ്സും രൂപവും ഗുണവും എല്ലാം ഉത്തമം. മിത്രനും വരുണനും ശപിച്ചതിനാല് ഉറ്വശി മനുഷ്യലോകത്ത് താമസിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു, അവളവനെ കണ്ടു.
ദൃഷ്ടമാത്രേ ച തസ്മിന്നപഹായ മാനമശ്ഷോമപാസ്യ സ്വര്ഗസുഖാഭിലാഷം തന്മനസ്കാ ഭൂത്വാ തമേവോപതസ്ഥേ
അവനെ കണ്ടയുടന് തന്നെ, ഉറ്വശി അഭിമാനവും സ്വര്ഗ്ഗസുഖത്തോടുള്ള ആഗ്രഹവും ഉപേക്ഷിച്ച്, മുഴുവന് മനസ്സും അവനിലേക്കു തിരിച്ചു, അവനോടു ചേര്ന്നു.
സോഽപി ച താമതിശയിതസകലലോകസ്ത്രീകാംതിസൌകുമാര്യലാവണ്യഗ-തിവിലാസഹാസാദിഗുണാമവലോക്യ തദായത്തചിത്തവൃത്തിര്ബഭൂവ
അവനുമവളെ കണ്ടപ്പോള്, ലോകത്തിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകളെയും മറികടക്കുന്ന സൗന്ദര്യവും സൌമ്യതയും ലാവണ്യവും കളിയും ചിരിയും മറ്റ് ഗുണങ്ങളും അവളില് കണ്ടു. അവന്റെ മനസ്സാകെ അവളിലേക്കു ആകൃഷ്ടമായി.
ഉഭയമപി തന്മനസ്കമനന്യദൃഷ്ടി പരിത്യക്തസമസ്താന്യപ്രയോജനമഭൂത്
ഇരുവരുടെയും മനസ്സും പരസ്പരത്തിലേക്ക് മാത്രം ആകൃഷ്ടമായി, മറ്റു കാര്യങ്ങളൊന്നും ശ്രദ്ധിച്ചില്ല.
രാജാ തു പ്രാഗല്ഭ്യാത്താമാഹ
രാജാവു ധൈര്യത്തോടെ അവളോടു സംസാരിച്ചു.
സുഭ്രു ത്വാമഹമഭികാമോഽസ്മി പ്രസീദാഽനുരാഗമുദ്വഹേത്യുക്താ ലജ്ജാവഖംഡിതമുര്വശീ തം പ്രാഹ
'സുന്ദരഭ്രുവേ, നിന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദയവായി, ഞാന് നിന്നോടു സ്നേഹിക്കുന്നു.' എന്നു രാജാവ് പറഞ്ഞു. അപ്പോള് ലജ്ജ മറന്ന് ഉറ്വശി മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഭവത്വേവം യദി മേ സമയപരിപാലനം ഭവാന് കരോതീത്യാഖ്യാതേ പുനരപി താമാഹ
'അങ്ങിനെ തന്നെ, എങ്കില് എന്റെ നിബന്ധനകള് നീ പാലിക്കണം,' എന്നു അവള് പറഞ്ഞു. പിന്നെ രാജാവ് വീണ്ടും അവളോടു ചോദിച്ചു.
ആഖ്യാഹി മേ സമയമിതി
'നിന്റെ നിബന്ധനകള് എനിക്ക് പറയൂ,' എന്നു അവന് പറഞ്ഞു.
അഥ പൃഷ്ടാ പുനരപ്യബ്രവീത്
അവന് വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോള്, അവള് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.