യഥാ ന ബ്രാഹ്മണേഭ്യസ്സകാശാദാത്മാപി മേ പ്രിയതരഃ ന ച സ്വധര്മോല്ലംഘനം മയാ കദാചിദപ്യനുഷ്ഠിതം ന ച സകലദേവമാനുഷപശുപക്ഷിവൃക്ഷാദികേഷ്വച്യുതവ്യതിരേകവതീ ദൃഷ്ടിര്മമാഭൂത് തഥാ തമേവം മുനിജനാനുസ്മൃതം ഭഗവംതമസ്ഖലിതഗതിഃ പ്രാപയേയമിത്യശ്ഷോദേവഗുരൌ ഭഗവത്യനിര്ദ്ദേശ്യവപുഷി സത്താമാത്രാത്മന്യാത്മാനം പരമാത്മനി വാസുദേവാഖ്യേ യുയോജ തത്രൈവ ച ലയമവാപ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെക്കാൾ എനിക്കു എനിക്ക് തന്നെ കൂടുതൽ പ്രിയമായിട്ടില്ല. എന്റെ ധർമ്മം ഞാൻ ഒരിക്കലും ലംഘിച്ചിട്ടില്ല. ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും മൃഗങ്ങളിലും പക്ഷികളിലും വൃക്ഷാദികളിലും ഞാൻ ഒരിക്കലും ഭേദം കണ്ടിട്ടില്ല, അച്യുതനിൽപോലെ. അങ്ങനെ, മുനിമാരെപ്പോലെ ആ ഭഗവാനെ ഓർത്ത്, തളർച്ചയില്ലാതെ, ദേവഗുരുവായ, വിവരണമില്ലാത്ത രൂപമുള്ള, സത്താമാത്രമായ വാസുദേവനിൽ, ആത്മാവിനെ പരമാത്മാവിൽ ലയിപ്പിച്ചു, അവിടെ തന്നെ ലയിച്ചു.
അത്രാപി ശ്രൂയതേ ശ്ലോകോ ഗീതസ്സപ്തര്ഷിഭിഃ പുരാ । ഖട്വാംഗേന സമോ നാന്യഃ കശ്ചിദുര്വ്യാം ഭവിഷ്യതി
ഇവിടെയും, പഴയ കാലത്ത് സപ്തർഷിമാർ പാടിയ ഒരു ശ്ലോകം പറയപ്പെടുന്നു: 'ഖട്വാംഗനു സമൻ ഭൂമിയിൽ ആരും ഉണ്ടാകില്ല.'
യേന സ്വര്ഗാദിഹാഗമ്യ മുഹൂര്ത്തം പ്രാപ്യ ജീവിതമ് । ത്രയോതിസംധിതാ ലോകാ ബുദ്ധ്യാ സത്യേന ചൈവ ഹി
സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വന്ന്, ഒരു ക്ഷണം മാത്രം ആയുസ്സു ലഭിച്ചിട്ടും, ബുദ്ധിയും സത്യവും കൊണ്ട് അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ഏകീകരിച്ചു.
ഖട്വാംഗാദ്ദീര്ഘബാഹുഃ പുത്രോഽഭവത്
ഖട്വാംഗനിൽ നിന്ന് ദീർഘബാഹു ജനിച്ചു.
തതോ രഘുരഭവത്
അവിടുന്ന് രഘു ജനിച്ചു.
തസ്മാദപ്യജഃ
അവനിൽ നിന്ന് അജൻ ജനിച്ചു.
അജാദ്ദശരഥഃ
അജനിൽ നിന്ന് ദശരഥൻ ജനിച്ചു.
തസ്യാപി ഭഗവാനബ്ജനാഭോ ജഗതഃ സ്ഥിത്യര്ഥമാത്മാംശ്നോ രാമലക്ഷ്മണഭരതശത്രുഘ്നരൂപേണ ചതുര്ദ്ധാ പുത്രത്വമായാസീത്
അവനു, ലോകത്തിന്റെ നിലനില്പിനായി, കമലനാഭനായ ഭഗവാൻ തന്റെ ഭാഗമായി രാമൻ, ലക്ഷ്മണൻ, ഭരതൻ, ശത്രുഘ്നൻ എന്നിങ്ങനെ നാലു മക്കളായി ജനിച്ചു.
രാമോപി ബാല ഏവ വിശ്വമിത്രയാഗരക്ഷണായ ഗച്ഛംസ്താടകാം ജഘാന
രാമൻ ബാലനായിരിക്കെ പോലും, വിശ്വാമിത്രന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം യാഗം രക്ഷിക്കാൻ പോയി, താടകയെ സംഹരിച്ചു.
യജ്ഞേ ച മാരീചമിഷുവാതാഹതം സമുദ്രേ ചിക്ഷേപ
യാഗസമയത്ത്, മാരീചനെ അമ്പുകൊണ്ട് അടിച്ചു കടലിൽ എറിഞ്ഞു.
സുബാഹുപ്രമുഖാംശ്ച ക്ഷയമനയത്
സുബാഹു മുതലായവരെ അവൻ നശിപ്പിച്ചു.
ദര്ശനമാത്രേണാഹല്യാമപാപാം ചകാര
രാമന്റെ ദർശനം മാത്രം കൊണ്ടു അഹല്യയെ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു.
ജനകഗൃഹേ ച മാഹേശ്വരം ചാപമനായാസേന ബഭംജ
ജനകന്റെ വീട്ടിൽ, മഹേശ്വരന്റെ വില്ല് എളുപ്പത്തിൽ തകർത്തു.
സീതാമയോനിജാം ജനകരാജതനയാം വീര്യശുല്കാം ലേഭേ
ഭൂമിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ജനകരാജാവിന്റെ മകൾ സീതയെ, വീര്യപരീക്ഷയിൽ വിജയിച്ച് വിവാഹം ചെയ്തു.
സകലക്ഷത്ത്രിയക്ഷയകാരിണമശ്ഷോഹൈഹയകുലധൂമകേതുഭൂതം ച പരശുരാമമപാസ്തവീര്യബലാവലേപം ചകാര
സകലക്ഷത്രിയർക്കും ഭയമായിരുന്ന, ഭാർഗവകുലത്തിന്റെ മഹത്വമായ പരശുരാമന്റെ വീര്യവും ശക്തിയുമുള്ള അഹങ്കാരം രാമൻ ദൂരീകരിച്ചു.
പിതൃവചനാച്ചാഗണിതരാജ്യാഭിലാഷോ ഭ്രാതൃഭാര്യാസമേതോ വനം പ്രവിവേശ
പിതാവിന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച്, രാജ്യം എന്ന ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭാര്യയും സഹോദരനും കൂടെ കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
വിരാധഖരദൂഷണാദീന് കബംധവാലിനൌ ച നിജഘാന
വിരാധൻ, ഖരൻ, ദൂഷണൻ, കബന്ധൻ, വാലി എന്നിവരെ രാമൻ സംഹരിച്ചു.
ബദ്ധാ ചാംഭോനിധിമസേഷരാക്ഷസകുലക്ഷയം കൃത്വാ ദശാനനാപഹൃതാം ഭാര്യാം തദ്വധാദപഹൃതകലംകാമപ്യനലപ്രവേശശുദ്ധാമശ്ഷോദേവസംഘൈസ്തൂയമാനശീലാം ജനകരാജകന്യാമയോധ്യാമാനിന്യേ
കടൽ പാലം പണിതു, എല്ലാ രാക്ഷസരെയും നശിപ്പിച്ചു, ദശാനനൻ അപഹരിച്ച ഭാര്യയെ കൊല്ലുന്നതിലൂടെ തിരിച്ചു നേടി; അഗ്നിപരീക്ഷയിൽ ശുദ്ധയായി, ദേവന്മാർ വാഴ്ത്തിയ spotless ആയ സീതയെ അയോധ്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
തതശ്ചാഭിഷേകമംഗലം മൈത്രേയ വര്ഷശതേനാപി വക്തും ന ശക്യതേ സംക്ഷേപേണ ശ്രൂയതാമ്
അതിനുശേഷം, മൈത്രേയ, അവന്റെ അഭിഷേകമഹോത്സവം നൂറുവർഷം പറഞ്ഞാലും മതിയാവില്ല; അതിന്റെ സംക്ഷിപ്തം കേൾക്കുക.
ഭരതോപി ഗംധര്വവിഷയസാധനായ ഗച്ഛന് സംഗ്രാമേ ഗംധര്വകോടീസ്തിസ്രോ ജഘാന
ഭരതനും ഗന്ധർവരാജ്യം നേടാൻ പോവുമ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ മൂന്നു കോടി ഗന്ധർവന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
ശത്രുഘ്നേനാപ്യമിതബലപരാക്രമോ മധുപുത്രോ ലവണോ നാമ രാക്ഷസോ നിഹതോ മഥുരാ ച നിവേശിതാ
ശത്രുഘ്നൻ, അത്യന്തം ശക്തിയുള്ളവനും ധൈര്യശാലിയുമായവൻ, മധുവിന്റെ മകനായ ലവണനെന്ന രാക്ഷസനെ കൊല്ലുകയും, മഥുര നഗരം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇത്യേവമാദ്യതിബലപരാക്രമവിക്രമണൈരതിദുഷ്ടസംഹാരിണോശ്ഷോസ്യ ജഗതോ നിഷ്പാദിതസ്ഥിതയോ രാമലക്ഷ്മണഭരതശത്രുഘ്നാഃ പുനരപി ദിവമാരൂഢാഃ
ഇങ്ങനെ അതിവിശേഷമായ ശക്തിയും ധൈര്യവും വീര്യവും കൊണ്ട്, ഏറ്റവും ദുഷ്ടന്മാരെ സംഹരിച്ച്, ലോകത്തിൽ സ്ഥിതിവ്യവസ്ഥ സ്ഥാപിച്ച രാമൻ, ലക്ഷ്മണൻ, ഭരതൻ, ശത്രുഘ്നൻ എന്നിവർ പിന്നെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ചേർന്നു.
യേഽപി തേഷു ഭഗവദംശ്ഷ്വോനുരാഗിണഃ കോസലനഗരജാനപദാസ്തേപി തന്മനസസ്തത്സാലോക്യതാമവാപുഃ
അവരിൽ ഭഗവദാംശങ്ങളോടു ഭക്തിയുള്ള കോസലയിലെ ജനങ്ങൾക്കും, അവരോടൊപ്പം മനസ്സോടെ, അവരുടെ ലോകം ലഭിച്ചു.
അതിദുഷ്ടസംഹാരിണോ രാമസ്യ കുശലവൌ ദ്വൌ പുത്രൌ ലക്ഷ്മണസ്യാംഗദചംദ്ര കേതൂ തക്ഷപുഷ്കലൌ ഭരതസ്യ സുബാഹുശൂരസേനൌ ശത്രുഘ്നസ്യ
ദുഷ്ടന്മാരെ സംഹരിച്ച രാമനു കുശനും ലവനും എന്ന രണ്ട് മക്കളും, ലക്ഷ്മണനു അങ്കദനും ചന്ദ്രകേതുവും, ഭരതനു തക്ഷനും പുഷ്കലനും, ശത്രുഘ്നനു സുബാഹുവും ശൂരസേനനും എന്നിങ്ങനെ മക്കളുണ്ടായി.
കുശസ്യാതിഥിരതിഥേരപി നിഷധഃ പുത്രോഽഭൂത്
കുശന്റെ മകൻ അതിഥി; അതിഥിയുടെ മകൻ നിഷധൻ.
തസ്മാദ്ധിരണ്യനാഭഃ യോ മഹായോഗീസ്വരാജ്ജൈമിനേശ്ശിഷ്യാദ്യാജ്ഞവല്ക്യാദ്യോഗമവായ
അവനിൽ നിന്നു മഹായോഗിയായിരുന്ന ഹിരണ്യനാഭൻ ജനിച്ചു. രാജാവ് ജൈമിനിയും യാജ്ഞവൽക്യനും അവനിൽ നിന്ന് യോഗം പഠിച്ചു.
ഹിരണ്യനാഭസ്യ പുത്രഃ പുഷ്യസ്തസ്മാദ് ധ്രുവസംധിസ്തതസ്സുദര്ശനസ്തസ്മാദഗ്നിവര്ണസ്തതശ്ശീഘ്രഗസ്തസ്മാദപി മരുഃ പുത്രോഽഭവത്
ഹിരണ്യനാഭന്റെ മകനായി പുഷ്യൻ ജനിച്ചു. പുഷ്യനിൽ നിന്നു ധ്രുവസന്ധി, ധ്രുവസന്ധിയിൽ നിന്നു സുദർശനൻ, സുദർശനനിൽ നിന്നു അഗ്നിവർണ്ണൻ, അഗ്നിവർണ്ണനിൽ നിന്നു ശീഘ്രഗൻ, ശീഘ്രഗനിൽ നിന്നു മരു എന്നവൻ ജനിച്ചു.
യോസൌ യോഗമാസ്ഥായാദ്യാപി കലാപഗ്രാമമശ്രിത്യ തിഷ്ഠതി
ആ മരു യോഗം ആചരിച്ച് ഇന്നും കലാപ ഗ്രാമത്തിൽ പാർക്കുന്നു.
ലക്ഷ്മണഭരതശത്രുഘ്നവിഭീഷണസുഗ്രീവാംഗദജാമ്ബവദ്ധനുമത്പ്രഭൃതിഭിസ്സമു-ത്ഫുല്ലവദനൈശ്ഛത്രചാമരാദിയുതൈഃ സേവ്യമാനോ ദാശരഥിര്ബ്രഹ്മേംയമനിരൃതിവരുണവായുകുബേരേശാനപ്രഭൃതിഭിസ്സര്വാമരൈര്വസി-ഷ്ഠവാമദേവവാല്മീകിമാര്കണ്ഡേയവിശ്വാമിത്രഭരദ്വാജാഗസ്ത്യപ്രഭൃതിഭിര്മു-നിവരൈഃ ഋഗ്യജുസ്സാമാഥര്വൈസ്സംസ്തൂയമാനോ നൃത്യഗീതവാദ്യാദ്യഖിലലോകമംഗലവാദ്യൈര്വീണാവേണുമൃദംഗഭേരീപടഹശംഖകാഹലഗോമുഖപ്രഭൃതിഭിസ്സുനാ-ദൈസ്സമസ്തഭൂഭൃതാം മധ്യേ സകലലോകരക്ഷാര്ഥം യഥോചിതമഭിഷിക്തോ ദാശരഥിഃ കോസലേംദ്രോ രഘുകുലതിലകോ ജാനകീപ്രിയോ ഭ്രാതൃത്രയപ്രിയസ്സിംഹാസനഗത ഏകാദസാബ്ദസഹസ്രം രാജ്യമകരോത്
ലക്ഷ്മണൻ, ഭരതൻ, ശത്രുഘ്നൻ, വിഭീഷണൻ, സുഗ്രീവൻ, അങ്കദൻ, ജാംബവാൻ, ഹനുമാൻ എന്നിവരും സന്തോഷപൂർവം ചുറ്റി, ഛത്രവും ചാമരവും കൈവശം വച്ചു സേവിച്ചു; ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, യമൻ, നിരൃതി, വരുണൻ, വായു, കുബേരൻ, ഈശാനൻ തുടങ്ങിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആദരിച്ചപ്പോൾ, വസിഷ്ഠൻ, വാമദേവൻ, വാൽമീകി, മാർക്കണ്ടേയൻ, വിശ്വാമിത്രൻ, ഭരദ്വാജൻ, അഗസ്ത്യൻ മുതലായ മുനിമാരും, ഋക്, യജുസ്, സാമ, അതർവVEDം പാരായണം ചെയ്തവരും, സംഗീതം, നൃത്തം, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലെ മംഗളവാദ്യങ്ങൾ—വീണ, വേണു, മൃദംഗം, ഭേരി, പടഹം, ശംഖം, കാഹളം, ഗോമുഖം മുതലായവയും മുഴങ്ങുമ്പോൾ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും ഇടയിൽ, ലോകസംരക്ഷണത്തിനായി, രഘുകുലത്തിലെ തിലകമായ, സീതാപ്രിയനായ, സഹോദരന്മാരെ സ്നേഹിച്ച ദാശരഥി രാമൻ, സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, പതിനൊന്ന് ആയിരം വർഷം കോസലരാജ്യം ഭരിച്ചു.
നിഷധസ്യാപ്യനലസ്തസ്മാദപി നഭാഃ നഭസഃ പുംഡരീകസ്തത്തനയഃ ക്ഷേമധന്വാ തസ്യ ച ദേവാനീകസ്തസ്യാപ്യഹീനകോഽഹീനകസ്യാപി രുരുസ്തസ്യ ച പാരിയാത്രകഃ പാരിയാത്രാദ്ദേവലോ ദേവലാദ്വച്ചലഃ തസ്യാപ്യുത്കഃ ഉത്കാച്ച വജ്രനാഭസ്തസ്മാച്ഛംഖണസ്തമാദ്യുഷിതാശ്വസ്തതശ്ച വിശ്വസഹോ ജജ്ഞേ
നിഷധനിൽ നിന്നു അനലൻ ജനിച്ചു. അനലനിൽ നിന്നു നഭാഃ, നഭായിൽ നിന്നു പുണ്ടരീകം, അവനിൽ നിന്നു ക്ഷേമധൻവാൻ, ക്ഷേമധൻവാനിൽ നിന്നു ദേവാനീകൻ, ദേവാനീകനിൽ നിന്നു അഹീനകൻ, അഹീനകനിൽ നിന്നു റുരു, റുരുവിൽ നിന്നു പാരിയാത്രകൻ, പാരിയാത്രകനിൽ നിന്നു ദേവളൻ, ദേവളനിൽ നിന്നു വത്സലൻ, വത്സലനിൽ നിന്നു ഉത്കൻ, ഉത്കനിൽ നിന്നു വജ്രനാഭൻ, വജ്രനാഭനിൽ നിന്നു ശംഖനൻ, ശംഖനനിൽ നിന്നു ആദ്യുഷിതാശ്വൻ, ആദ്യുഷിതാശ്വനിൽ നിന്നു വിശ്വസഹൻ ജനിച്ചു.