ദൃഷ്ടസ്തേ ഭഗവന് സുമഹാനേഷ സിദ്ധിപ്രഭാവോ നൈവംവിധമന്യസ്യ കസ്യചിദസ്മാഭിര്വിഭൂതിഭിര്വിലസിതമുപലക്ഷിതം യദേതദ്ഭഗവതസ്തപസഃ ഫലമിത്യഭിപൂജ്യ തമൃഷിം തത്രൈവ തേന ഋഷിവര്യേണ സഹ കിംചിത്കാലമഭിമതോപഭോഗാന് ബുഭുജേ സ്വപുരം ച ജഗാമ
ഭഗവന്, ഞാന് നിങ്ങളുടെ അതിവിശാലമായ സിദ്ധിശക്തി കണ്ടു. മറ്റാരിലും ഇത്രയും ഐശ്വര്യം കാണാന് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഇതെല്ലാം നിങ്ങളുടെ തപസ്സിന്റെ ഫലമാണെന്ന് ഞാന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. അങ്ങനെ ആ മഹര്ഷിയെ ആദരിച്ച്, കുറേ നാള് അവിടെ അവനോടൊപ്പം ഇഷ്ടാനുസൃതമായ സുഖങ്ങള് അനുഭവിച്ചു, പിന്നെ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
കാലേന ഗച്ഛതാ തസ്യ താസു രാജതനയാസു പുത്രശതം സാര്ധമഭവത്
കാലം കടന്നപ്പോള്, രാജകുമാരിമാരില് നിന്ന് അവന് ഒരു നൂറ് മക്കള് പിറന്നു.
അനുദിനാനുരൂഢസ്നേഹപ്രസരശ്ച സ തത്രാതീവമമതാകൃഷ്ടഹൃദയോഽഭവത്
പ്രതിദിനം സ്നേഹം കൂടുതല് വര്ദ്ധിച്ചു, അതോടെ അവന്റെ ഹൃദയം അത്യന്തം മമതയാല് ആകര്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
അഹോ മേ മോഹസ്യാതിവിസ്താരഃ
അയ്യോ, എന്റെ മോഹം എത്ര വലിയതായിരിക്കുന്നു!
മനോരഥാനാം ന സമാപ്തിരസ്തി വര്ഷായുതേനാപ്യഥ വാപി ലക്ഷൈഃ । പൂര്ണേഷുപൂര്ണേഷു മനോരഥാനാമുത്പത്തയസ്സംതി പുനര്നവാനാമ്
ആഗ്രഹങ്ങള്ക്ക് ഒരിക്കലും അവസാനം ഇല്ല, പത്തു ആയിരം വര്ഷമായാലും, ലക്ഷങ്ങള് കഴിഞ്ഞാലും. ചില ആഗ്രഹങ്ങള് നിറവേറ്റിയാലും, വീണ്ടും പുതിയതൊക്കെ ജനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.
പദ്ഭ്യാം ഗതാ യൌവനിനശ്ച ജാതാ ദാരൈശ്ച സംയോഗമിതാഃ പ്രസൂതാഃ । ദൃഷ്ടാഃ സുതാസ്തത്തനയപ്രസൂതിം ദ്രഷ്ടും പുനര്വാംച്ഛതി മേംഽതരാത്മാ
അവര് കാലില് നടക്കുന്നു, യൗവനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു, വിവാഹം കഴിക്കുന്നു, മക്കള് ജനിക്കുന്നു — ഇവയെല്ലാം കണ്ടാലും, എന്റെ ഉള്ളിലെ മനസ്സ് അവരുടേയും മക്കളെ കാണാന് വീണ്ടും ആഗ്രഹിക്കും.
ദ്രക്ഷ്യാമി തേഷാമിതി ചേത്പ്രസൂതിം മനോരഥോ മേ ഭവിതാ തതോന്യഃ । പൂര്ണേപി തത്രാപ്യപരസ്യ ജന്മ നിവാര്യതേ കേന മനോരഥസ്യ
ഞാന് 'അവരുടെ മക്കളെ കാണാം' എന്ന് വിചാരിച്ചാല്, പിന്നെയും മറ്റൊരു ആഗ്രഹം ജനിക്കും. അതും നിറവേറ്റിയാലും, പിന്നെയും പുതിയതൊക്കെ വരും. ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഉദയം ആരാല് തടയാനാകും?
ആമൃത്യുതോ നൈവ മനോരഥാനാമംതോസ്തി വിജ്ഞാതമിദം മയാദ്യ । മനോരഥാസക്തിപരസ്യ ചിത്തം ന ജായതേ വൈ പരമാര്ഥസംഗി
ഇപ്പോള് എനിക്ക് മനസ്സിലായി, മരണം വരുമ്പോഴും ആഗ്രഹങ്ങള്ക്ക് അവസാനം ഇല്ല. ആഗ്രഹങ്ങളില് കുടുങ്ങിയ മനസ്സ് യഥാര്ത്ഥ സത്യം കൈവരിക്കില്ല.
സ മേ സമാധിര്ജലവാസമിത്രമത്സ്യസ്യ സംഗാത്സഹസൈവ നഷ്ടഃ । പരിഗ്രഹസ്സംഗകൃതോ മയായം പരിഗ്രഹോത്ഥാ ച മമാതിലിപ്സാ
ജലത്തില് ജീവിക്കുന്ന മീനുകളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലൂടെ ലഭിച്ച എന്റെ ധ്യാനം പെട്ടെന്നു നഷ്ടമായി. ഈ ബന്ധം ഞാന് തന്നെ ഉണ്ടാക്കി, അതില് നിന്നാണ് എന്റെ അത്യധികമായ ആഗ്രഹം ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.
ദുഃഖം യദൈവൈകശരീരജന്മ ശതാര്ദ്ധസംഖ്യാകമിദം പ്രസൂതമ് । പരിഗ്രഹേണ ക്ഷിതിപാത്മജാനാം സുതൈരനേകൈര്ബഹുലീകൃതം തത
ഒരു ശരീരത്തില് ആരംഭിച്ച ദുഃഖം, ഇപ്പോഴിതാ നൂറ് മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചതോടെ, രാജകുമാരിമാരോടുള്ള ബന്ധവും അനേകം മക്കളുമൊക്കെ ചേര്ന്ന്, അത്രയും അധികം വര്ദ്ധിച്ചു.
സുതാത്മജൈസ്തത്തനയൈശ്ച ഭൂയോ ഭൂയശ്ച തേഷാം പരിഗ്രഹേണ । വിസ്താരമേഷ്യത്യതിദുഃഖഹേതുഃ പരിഗ്രഹോ വൈ മമതാഭിധാനഃ
മക്കള്, കൊച്ചുമക്കള്, അവരുടെ മക്കള് — ഇവരോടും അവരോടുള്ള ബന്ധത്തോടും കൂടി, ഈ മമത എന്ന ബന്ധം കൂടുതല് വ്യാപിച്ചു, അത്യന്തം വലിയ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണമാകും.
ചീര്ണം തപോ യത്തു ജലാശ്രയേണ തസ്യാര്ദ്ധിരേഷാ തപസോംതരായഃ । മത്സ്യസ്യ സംഗാദഭവച്ച യോ മേ സുതാദിരാഗോ മുഷിതോസ്മി തേന
ജലത്തില് കഴിഞ്ഞ് ചെയ്ത തപസ്സ് പകുതിയോളം മാത്രമാണ് പൂര്ത്തിയായത്. ഈ ബന്ധം എന്റെ തപസ്സിന് തടസ്സമായി. മീനുകളുമായി സ്നേഹമുണ്ടായതുകൊണ്ടാണ് മക്കളോടും മറ്റുള്ളവരോടും ആകര്ഷണം ജനിച്ചത്. അതിനാല് ഞാന് അതില് നിന്ന് നഷ്ടപ്പെട്ടു.
നിസ്സംഗതാ മുക്തിപദം യതീനാം സംഗാദശേഷാഃ പ്രഭവംതി ദോഷാഃ । ആരൂഢയോഗോ വിനിപാത്യതേധസ്സംഗേന യോഗീ കിമുതാല്പബുദ്ധിഃ
ബന്ധമില്ലായ്മയാണ് സന്യാസിമാര്ക്ക് മോക്ഷപഥം. ബന്ധം കൊണ്ടാണ് എല്ലാ ദോഷങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നത്. യോഗത്തില് ഉറപ്പുള്ളവനും ബന്ധം കൊണ്ടു വീഴും; പിന്നെ, അറിവ് കുറവുള്ളവനു എന്ത് പറയണം!
അഹം ചരിഷ്യാമി തദാത്മനോര്ഥേ പരിഗ്രഹഗ്രാഹഗൃഹീതബുദ്ധിഃ । യദാ ഹി ഭൂയഃ പരിഹീനദോഷോ ജനസ്യ ദുഃഖൈര്ഭവിതാ ന ദുഃഖീ
ഞാൻ ആ ആത്മാവിന്റെ കാരണത്താൽ, സ്വന്തമാക്കലിലും പിടിച്ചുപറ്റലിലും നിന്ന് മനസ്സിനെ മോചിപ്പിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും. കാരണം, ഒരാൾക്ക് ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, അവൻ ദു:ഖങ്ങൾ കൊണ്ടു ദു:ഖിതനാകില്ല.
സര്വസ്യ ധാതാരമചിംത്യരൂപമണോരണീയാംസമതിപ്രമാണമ് । സിതാസിതം ചേശ്വരമീശ്വരാണാമാരാധയിഷ്യേ തപസൈവ വിഷ്ണുമ്
എല്ലാവർക്കും സൃഷ്ടാവും, ആലോചിക്കാൻ കഴിയാത്ത രൂപവും, ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മനും അളക്കാനാവാത്തവനും, വെള്ളയും കറുപ്പും ആയ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ വിഷ്ണുവിനെ ഞാൻ തപസ്സിലൂടെ ആരാധിക്കും.
തസ്മിന്നശേഷൌജസി സര്വരൂപിണ്യവ്യക്തവിസ്പഷ്ടതനാവനംതേ । മമാചലം ചിത്തമപേതദോഷം സദാസ്തു വിഷ്ണാവഭവായ ഭൂയഃ
അവ്യക്തവും വ്യക്തവുമായ അനന്തമായ ശരീരവും ഉള്ള, എല്ലാറ്റിലും പ്രകാശമുള്ള, എല്ലാ രൂപങ്ങളുമുള്ള വിഷ്ണുവിൽ, ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത എന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും അചഞ്ചലമായി നിലനിൽക്കട്ടെ, വീണ്ടും മോക്ഷം നേടാൻ.
സമസ്തഭൂതാദമലാദനംതാത്സര്വേശ്വരാദന്യദനാദിമധ്യാത് । യസ്മാന്ന കിംചിത്തമഹം ഗുരൂണാം പരം ഗുരും സംശ്രയമേമി വിഷ്ണുമ്
ആശ്ചര്യകരമായ ശുദ്ധനും അനന്തനും എല്ലാറ്റിനും അധിപതിയുമായ, ആരംഭവും നടുവും ഇല്ലാത്തവനിൽ നിന്ന് വേറെയൊന്നും ഇല്ലാത്ത, ഗുരുക്കന്മാരിൽ പരമഗുരുവായ വിഷ്ണുവിൽ ഞാൻ ആശ്രയം തേടുന്നു.
ശ്രീപരാശര ഉവാച। ഇത്യാത്മാനമാത്മനൈവാഭിധായാസൌ സൌഭരിരപഹായ പുത്രഗൃഹാസനപരിഗ്രഹാദികമശേഷമര്ഥജാതം സകലഭാര്യാസമന്വിതോ വനം പ്രവിവേശ
ശ്രീ പരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്വയം ആത്മാവിനോട് പറഞ്ഞ്, സൗഭരി തന്റെ എല്ലാ സ്വത്തും—മക്കളും വീട്, ഇരിപ്പിടം, മറ്റു സമ്പത്തുക്കളും—എല്ലാം ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ഉപേക്ഷിച്ച്, കാടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
തത്രാപ്യനുദിനം വൈഖാനസനിഷ്പാദ്യമശേഷക്രിയാകലാപം നിഷ്പാദ്യ ക്ഷപിതസകലപാപഃ പരിപക്വമനോവൃത്തിരാത്മന്യഗ്നീന്സമാരോപ്യ ഭിക്ഷുരഭവത്
അവിടെ, അവൻ ദിവസേന വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിലെ എല്ലാ കര്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിച്ചു, മനസ്സു പാക്വമായി, അഗ്നികളെ ആത്മാവിൽ സ്ഥാപിച്ച് ഭിക്ഷാടനജീവിതം ആരംഭിച്ചു.
ഭഗവത്യാസജ്യാഖിലം കര്മകലാപം ഹിത്വാനം തമജമനാദിനിധനമവികാരമരണാദിധര്മമവാപ പരമനന്തം പരവതാമച്യുതം പദമ്
ഭഗവാനിൽ മനസ്സിനെ ചേർത്ത്, എല്ലാ കര്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, പാവനനും ജനനമില്ലാത്തവനും ആരംഭം, അവസാനം ഇല്ലാത്തവനും മാറ്റമില്ലാത്തവനും മരണത്തിനപ്പുറമുള്ളവനുമായ അച്യുതനിൽ പരമമായ, അനന്തമായ, അചഞ്ചലമായ സ്ഥിതിയെ അവൻ നേടി.
ഇത്യേതന്മാംധാതൃദുഹിതൃസംബംധാദാഖ്യാതമ്
ഇങ്ങനെ മാംധാതാവിന്റെ മകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥ പറഞ്ഞു.
അതശ്ച മാംധാതുഃ പുത്രസംതതിരഭിധീയതേ
ഇനി മാംധാതാവിന്റെ പുത്രന്മാരുടെ വംശം വിവരിക്കുന്നു.
അംബരീഷസ്യ മാംധാതൃതനയസ്യ യുവനാശ്വഃ പുത്രോഽഭൂത്
അംബരീഷന്റെ മകൻ, മാംധാതാവിന്റെ പുത്രനായ, യുവനാശ്വനായിരുന്നു.
തസ്മാദ്ധാരീതഃ യതോംഗിരസോ ഹാരീതാ
അവനിൽ നിന്ന് ഹാരിതൻ ജനിച്ചു; ഹാരിതനിൽ നിന്ന് അങ്കിരസുകളുടെ ഹാരിത വംശം ഉല്പത്തി ചെയ്തു.
രസാതലേ മൌനേയാ നാമ ഗംധര്വാ ബഭൂവുഷ്ഷട്കോടിസംഖ്യാതാസ്തൈരശേഷാണി നാഗകുലാന്യപഹൃതപ്രധാനരത്നാധിപത്യാന്യക്രിയംത
പാതാളത്തിൽ മൗനേയന്മാർ എന്ന പേരിൽ അറുപത് കോടി ഗന്ധർവന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ എല്ലാ നാഗകുലങ്ങളുടെയും പ്രധാന രത്നങ്ങളും അധികാരവും പിടിച്ചെടുത്തു.
തൈശ്ച ഗംധര്വവീര്യാവഭൂതൈരുരഗേശ്വരൈസ്തൂയമാനോ ഭഗവാനശേഷദേവേശ ആസ്തേ തച്ഛ്രവണോന്മീലിതോന്നിദ്രപുംഡരീകനയനോ ജലശയനോ നിദ്രാവസാനപ്രബുദ്ധഃ പ്രണിപത്യാഭിഹിതഃ । ഭഗവന്നസ്മാകമേതേഭ്യോ ഗംധര്വേഭ്യോ ഭയമുത്പന്നം കഥമുപശമമേഷ്യതീതി
ആ ഗന്ധർവന്മാരുടെ ശക്തിയിൽ പീഡിതരായി, സർവ്വദേവന്മാരുടെയും നാഥനായ ഭഗവാൻ, ജലത്തിൽ വിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടു, അർദ്ധനിദ്രയിൽ കൺപൂക്കൾ അൽപ്പം തുറന്ന നിലയിൽ, പന്നഗാധിപന്മാർ ആദരവോടെ സമീപിച്ചു: 'പ്രഭോ, ഈ ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഇത് എങ്ങനെ ശമിക്കും?' എന്നു ചോദിച്ചു.
ആഹ ച ഭഗവാനനാദിനിധനപുരുഷോത്തമോ യോസൌ യൌവനാശ്വസ്യ മാംധാതുഃ പുരുകുത്സനാമാ പുത്രസ്തമഹമനുപ്രവിശ്യ താനശേഷാന് ദുഷ്ടഗംധര്വാനുപശമം നയിഷ്യാമീതി
ആദിപുരുഷനും പരമോന്നതനും ആയ ഭഗവാൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'യുവനാശ്വന്റെ മകനായ, മാംധാതാവിന്റെ വംശജനായ പുരുകുത്സനിൽ ഞാൻ പ്രവേശിച്ച്, ആ ദുഷ്ടഗന്ധർവന്മാരെ മുഴുവനും സംഹരിക്കും.'
തദാകര്ണ്യ ഭഗവതേ ജലശായിനേ കൃതപ്രണാമാഃ പുനര്നാഗലോകമാഗതാഃ പന്നഗാധിപതയോ നര്മദാം ച പുരുകുത്സാനയനായ ചോദയാമാസുഃ
ഇത് കേട്ട പന്നഗാധിപന്മാർ, ജലത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന ഭഗവാനെ വന്ദിച്ച്, വീണ്ടും നാഗലോകത്തേക്ക് മടങ്ങി, നർമദയെ പുരുകുത്സനെ കൊണ്ടുവരാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
അപ്യേതേഽസ്മത്പുത്രാഃ കലഭാഷിണഃ പദ്ഭ്യാം ഗച്ഛേയുഃ അപ്യേതേ യൌവനിനോ ഭവേയുഃ അപി കൃതദാരാനേതാന് പശ്യേയമപ്യേഷാം പുത്രാ ഭവേയുഃ അപ്യേതത്പുത്രാന്പുത്രസമന്വിതാന്പശ്യാമീത്യാദിമനോരഥാനനുദിനം കാലസംപത്തിപ്രവൃദ്ധാനുപേക്ഷ്യൈതച്ചിംതയാമാസ
ഇവിടെ എന്റെ മക്കള് ഇപ്പോള് കുഞ്ഞുപോലെ സംസാരിക്കുന്നു. ഇവര് കാലില് നടക്കുമോ? ഇവര് യൗവനത്തിലേക്ക് എത്തുമോ? ഇവര് വിവാഹം കഴിക്കുന്നതും അവരുടെ മക്കളെ കാണുന്നതും എനിക്ക് സംഭവിക്കുമോ? എന്റെ മക്കള് അവരുടെ മക്കളോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നതും ഞാന് കാണുമോ? ഇങ്ങനെ ഓരോ ദിവസവും പുതിയ ആഗ്രഹങ്ങള് മനസ്സില് നിറയുന്നു, മറ്റൊന്നും ശ്രദ്ധിക്കാതെ ഇതു മാത്രം ചിന്തിച്ചു.
യശ്ചൈതത്സൌഭരിചരിതമനുസ്മരതി പഠതി പാഠയതി ശൃണോതി ശ്രാവയതി ധരത്യവധാരയതി ലിഖതി ലേഖയതി ശിക്ഷയത്യധ്യാപയത്യുപദിശതി വാ തസ്യ ഷട് ജന്മാനി ദുസ്സംതതിരസദ്ധര്മോ വാഡ്മനസോരസന്മാര്ഗാചരണമശേഷഹേതുഷു വാ മമത്വം ന ഭവതി
ഈ സൗഭരിയുടെ കഥ ആരെങ്കിലും ഓർക്കുകയോ വായിക്കുകയോ പഠിപ്പിക്കുകയോ കേൾക്കുകയോ കേൾപ്പിക്കുകയോ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുകയോ മനസ്സിലാക്കുകയോ എഴുതുകയോ എഴുതിപ്പിക്കുകയോ പഠിക്കുകയോ പഠിപ്പിക്കുകയോ ഉപദേശിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, ആൾക്ക് ആറു ജന്മങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ദുർബലമായ സന്തതിയും, അസത്യമായ ധർമ്മവും, അനാവശ്യ കാര്യങ്ങളിൽ ആസക്തിയും ഉണ്ടാകില്ല; അവന്റെ വാക്കും മനസ്സും സത്മാർഗത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റില്ല.