ഏകദാ തു ദുഹിതൃസ്നേഹാകൃഷ്ടഹൃദയസ്സ മഹീപതിരതിദുഃഖിതാസ്താ ഉത സുഖിതാ വാ ഇതി വിചിംത്യ തസ്യ മഹര്ഷേരാശ്രമസമീപമുപേത്യ സ്ഫുരദംശുമാലാലലാമാം സ്ഫടികമയപ്രാസാദമാലാമതിരമ്യോപവനജലാശയാം ദദര്ശ
ഒരു ദിവസം, മക്കളോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ ഹൃദയം ആകർഷിതനായ രാജാവ്, അവർ ദുഃഖിതരാണോ സന്തോഷവാന്മാരാണോ എന്ന് ചിന്തിച്ചു, മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം എത്തി. അവിടെ പ്രകാശം പകരുന്ന മാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച സ്ഫടികകൊട്ടാരങ്ങളുടെ നിരയും, അതിനോട് ചേർന്ന മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങളും താമരക്കുളങ്ങളും കണ്ടു.
പ്രവിശ്യ ചൈകം പ്രാസാദമാത്മജാം പരിഷ്വജ്യ കൃതാസനപരിഗ്രഹഃ പ്രവൃദ്ധസ്നേഹനയനാംബുഗര്ഭനയനോബ്രവീത്
ഒരു കൊട്ടാരത്തിനകത്ത് കയറി, തന്റെ മകളെ അണച് ചേർത്ത് ഇരിപ്പിടം പിടിച്ചു, അതീവ സ്നേഹത്താൽ കണ്ണുനീരോടെ അവളോട് പറഞ്ഞു.
അപ്യത്ര വത്സേ ഭവത്യാസ്സുഖമുത കിംചിദസുഖമപി തേ മഹര്ഷിസ്സ്നേഹവാനുത ന സ്മര്യതേസ്മദ്ഗൃഹവാസ ഇത്യുക്താ തം തനയാ പിതരമാഹ
കുഞ്ഞേ, ഇവിടെ നിനക്ക് സന്തോഷമാണോ, ഇല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും ദു:ഖമുണ്ടോ? മഹർഷി സ്നേഹപൂർവ്വമായാണോ പെരുമാറുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ നമ്മുടെ വീട്ടിൽ നിന്നിരുന്ന കാലം ഓർമ്മയില്ലേ? അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ മകൾ അച്ഛനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
താതാതിരമണീയഃ പ്രാസാദോത്രാതിമനോജ്ഞമുപവനമേതേ കലവാക്യവിഹംഗമാഭിരുതാഃ പ്രോത്ഫുല്ലപദ്മാകരജലാശയാഃ മനോനുകൂലഭക്ഷ്യഭോജ്യാനുലേപനവസ്ത്രഭൂഷണാദിഭോഗോ മൃദൂനി ശയനാസനാനി സര്വസംപത്സമേതം മേ ഗാര്ഹസ്ഥ്യമ്
അച്ഛാ, ഈ കൊട്ടാരം അതീവ മനോഹരമാണ്, ഈ തോട്ടങ്ങൾ അത്യന്തം ആകർഷകമാണ്, പക്ഷികൾ മധുരമായി പാടുന്നു, താമരക്കുളങ്ങൾ പുഷ്പിച്ചു കിടക്കുന്നു, ഭക്ഷണവും വിഭവങ്ങളും, ഉണക്കുകളും വസ്ത്രാഭരണങ്ങളും എല്ലാം മനസ്സിന് ഇഷ്ടമാണ്, കിടക്കകളും ഇരിപ്പിടങ്ങളും മൃദുവാണ്. എന്റെ ഗൃഹജീവിതം എല്ലാ സമ്പത്തുകളോടും കൂടിയാണ്.
തഥാപി കേന വാ ജന്മഭൂമിര്ന സ്മര്യതേ
എങ്കിലും, ആരാണ് ജന്മഭൂമിയെ ഓർക്കാതിരിക്കുക?
ത്വത്പ്രസാദാദിദമശ്ഷോമതിശോഭനമ്
അച്ഛന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഈ സൌഭാഗ്യവും ഭംഗിയും എല്ലാം ഇവിടെ ലഭിച്ചത്.
കിം ത്വേകം മമൈതദ്ദുഃഖകാരണം യദസ്മദ്ഗൃഹാന്മഹര്ഷിരയമ്മദ്ഭര്ത്താ ന വിഷ്ക്രാമതി മമൈവ കേവലമതിപ്രീത്യാ സമീപപരിവര്ത്തിനീനാമന്യാസാമസ്മദ്ഭഗിനീനാമ്
എന്നാല് എനിക്ക് ഒരു ദുഃഖം മാത്രം ഉണ്ട്. എന്റെ ഭര്ത്താവായ മഹര്ഷി, എന്നെ മാത്രം പ്രത്യേകമായി സ്നേഹിച്ച് ഞങ്ങളുടെ വീട്ടില് നിന്നു പുറത്തേക്ക് പോകുന്നില്ല. പക്ഷേ, എന്റെ സഹോദരിമാരായ മറ്റുള്ള ഭാര്യകളുടെ അടുത്തേക്കോ അവരെ കാണാനോ പോകുന്നത് ഇല്ല.
ഏവം ച മമ സോദര്യോതിദുഃഖിതാ ഇത്യേവമതിദുഃഖകാരണമിത്യുക്തസ്തയാ ദ്വിതീയം പ്രാസാദമുപേത്യ സ്വതനയാം പരിഷ്വജ്യോപവിഷ്ടസ്തഥൈവ പൃഷ്ടവാന്
അവള് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ സഹോദരി വളരെ ദുഃഖിതയാണു.' ഇതാണ് തന്റെ വലിയ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണമെന്നു വിശദീകരിച്ചു. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അദ്ദേഹം രണ്ടാമത്തെ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെയുള്ള തന്റെ മകളെ അണച്ചു, ഇരുന്ന് അതേപോലെ അവളോടും ചോദിച്ചു.
തയാപി ച സര്വമേതത്തത്പ്രാസാദാദ്യുപഭോഗസുഖം ഭൃശമാഖ്യാതം മമൈവ കേവലമതിപ്രീത്യാ പാര്ശ്വപരിവര്ത്തിനീനാമന്യാസാമസ്മദ്ഭഗിനീനാമിത്യേവമാദിശ്രുത്വാ സമസ്തപ്രാസാദേഷു രാജാ പ്രവിവേശ തനയാം തനയാം തഥൈവാവൃച്ഛത്
സര്വാഭിശ്ച താഭിസ്തഥൈവാഭിഹിതഃ പരിതോഷവിസ്മയനിര്ഭരവിവശഹൃദയോ ഭഗവംതം സൌഭരിമേകാംതാവസ്ഥിതമുപേത്യ കൃതപൂജോബ്രവീത്
എല്ലാവരും അതേപോലെയാണ് പറഞ്ഞത്. അതുകൊണ്ട് സന്തോഷത്തിലും അത്ഭുതത്തിലും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, അവന് ഏകാന്തമായി ഇരിക്കുന്ന സൌഭരിമുനിയെ സമീപിച്ചു, പൂജ ചെയ്തു, അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദൃഷ്ടസ്തേ ഭഗവന് സുമഹാനേഷ സിദ്ധിപ്രഭാവോ നൈവംവിധമന്യസ്യ കസ്യചിദസ്മാഭിര്വിഭൂതിഭിര്വിലസിതമുപലക്ഷിതം യദേതദ്ഭഗവതസ്തപസഃ ഫലമിത്യഭിപൂജ്യ തമൃഷിം തത്രൈവ തേന ഋഷിവര്യേണ സഹ കിംചിത്കാലമഭിമതോപഭോഗാന് ബുഭുജേ സ്വപുരം ച ജഗാമ
കാലേന ഗച്ഛതാ തസ്യ താസു രാജതനയാസു പുത്രശതം സാര്ധമഭവത്
കാലം കടന്നപ്പോള്, രാജകുമാരിമാരില് നിന്ന് അവന് ഒരു നൂറ് മക്കള് പിറന്നു.
അനുദിനാനുരൂഢസ്നേഹപ്രസരശ്ച സ തത്രാതീവമമതാകൃഷ്ടഹൃദയോഽഭവത്
പ്രതിദിനം സ്നേഹം കൂടുതല് വര്ദ്ധിച്ചു, അതോടെ അവന്റെ ഹൃദയം അത്യന്തം മമതയാല് ആകര്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
അഹോ മേ മോഹസ്യാതിവിസ്താരഃ
അയ്യോ, എന്റെ മോഹം എത്ര വലിയതായിരിക്കുന്നു!
മനോരഥാനാം ന സമാപ്തിരസ്തി വര്ഷായുതേനാപ്യഥ വാപി ലക്ഷൈഃ । പൂര്ണേഷുപൂര്ണേഷു മനോരഥാനാമുത്പത്തയസ്സംതി പുനര്നവാനാമ്
ആഗ്രഹങ്ങള്ക്ക് ഒരിക്കലും അവസാനം ഇല്ല, പത്തു ആയിരം വര്ഷമായാലും, ലക്ഷങ്ങള് കഴിഞ്ഞാലും. ചില ആഗ്രഹങ്ങള് നിറവേറ്റിയാലും, വീണ്ടും പുതിയതൊക്കെ ജനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.
പദ്ഭ്യാം ഗതാ യൌവനിനശ്ച ജാതാ ദാരൈശ്ച സംയോഗമിതാഃ പ്രസൂതാഃ । ദൃഷ്ടാഃ സുതാസ്തത്തനയപ്രസൂതിം ദ്രഷ്ടും പുനര്വാംച്ഛതി മേംഽതരാത്മാ
അവര് കാലില് നടക്കുന്നു, യൗവനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു, വിവാഹം കഴിക്കുന്നു, മക്കള് ജനിക്കുന്നു — ഇവയെല്ലാം കണ്ടാലും, എന്റെ ഉള്ളിലെ മനസ്സ് അവരുടേയും മക്കളെ കാണാന് വീണ്ടും ആഗ്രഹിക്കും.
ദ്രക്ഷ്യാമി തേഷാമിതി ചേത്പ്രസൂതിം മനോരഥോ മേ ഭവിതാ തതോന്യഃ । പൂര്ണേപി തത്രാപ്യപരസ്യ ജന്മ നിവാര്യതേ കേന മനോരഥസ്യ
ഞാന് 'അവരുടെ മക്കളെ കാണാം' എന്ന് വിചാരിച്ചാല്, പിന്നെയും മറ്റൊരു ആഗ്രഹം ജനിക്കും. അതും നിറവേറ്റിയാലും, പിന്നെയും പുതിയതൊക്കെ വരും. ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഉദയം ആരാല് തടയാനാകും?
ആമൃത്യുതോ നൈവ മനോരഥാനാമംതോസ്തി വിജ്ഞാതമിദം മയാദ്യ । മനോരഥാസക്തിപരസ്യ ചിത്തം ന ജായതേ വൈ പരമാര്ഥസംഗി
ഇപ്പോള് എനിക്ക് മനസ്സിലായി, മരണം വരുമ്പോഴും ആഗ്രഹങ്ങള്ക്ക് അവസാനം ഇല്ല. ആഗ്രഹങ്ങളില് കുടുങ്ങിയ മനസ്സ് യഥാര്ത്ഥ സത്യം കൈവരിക്കില്ല.
സ മേ സമാധിര്ജലവാസമിത്രമത്സ്യസ്യ സംഗാത്സഹസൈവ നഷ്ടഃ । പരിഗ്രഹസ്സംഗകൃതോ മയായം പരിഗ്രഹോത്ഥാ ച മമാതിലിപ്സാ
ജലത്തില് ജീവിക്കുന്ന മീനുകളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലൂടെ ലഭിച്ച എന്റെ ധ്യാനം പെട്ടെന്നു നഷ്ടമായി. ഈ ബന്ധം ഞാന് തന്നെ ഉണ്ടാക്കി, അതില് നിന്നാണ് എന്റെ അത്യധികമായ ആഗ്രഹം ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.
ദുഃഖം യദൈവൈകശരീരജന്മ ശതാര്ദ്ധസംഖ്യാകമിദം പ്രസൂതമ് । പരിഗ്രഹേണ ക്ഷിതിപാത്മജാനാം സുതൈരനേകൈര്ബഹുലീകൃതം തത
ഒരു ശരീരത്തില് ആരംഭിച്ച ദുഃഖം, ഇപ്പോഴിതാ നൂറ് മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചതോടെ, രാജകുമാരിമാരോടുള്ള ബന്ധവും അനേകം മക്കളുമൊക്കെ ചേര്ന്ന്, അത്രയും അധികം വര്ദ്ധിച്ചു.
സുതാത്മജൈസ്തത്തനയൈശ്ച ഭൂയോ ഭൂയശ്ച തേഷാം പരിഗ്രഹേണ । വിസ്താരമേഷ്യത്യതിദുഃഖഹേതുഃ പരിഗ്രഹോ വൈ മമതാഭിധാനഃ
മക്കള്, കൊച്ചുമക്കള്, അവരുടെ മക്കള് — ഇവരോടും അവരോടുള്ള ബന്ധത്തോടും കൂടി, ഈ മമത എന്ന ബന്ധം കൂടുതല് വ്യാപിച്ചു, അത്യന്തം വലിയ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണമാകും.
ചീര്ണം തപോ യത്തു ജലാശ്രയേണ തസ്യാര്ദ്ധിരേഷാ തപസോംതരായഃ । മത്സ്യസ്യ സംഗാദഭവച്ച യോ മേ സുതാദിരാഗോ മുഷിതോസ്മി തേന
ജലത്തില് കഴിഞ്ഞ് ചെയ്ത തപസ്സ് പകുതിയോളം മാത്രമാണ് പൂര്ത്തിയായത്. ഈ ബന്ധം എന്റെ തപസ്സിന് തടസ്സമായി. മീനുകളുമായി സ്നേഹമുണ്ടായതുകൊണ്ടാണ് മക്കളോടും മറ്റുള്ളവരോടും ആകര്ഷണം ജനിച്ചത്. അതിനാല് ഞാന് അതില് നിന്ന് നഷ്ടപ്പെട്ടു.
നിസ്സംഗതാ മുക്തിപദം യതീനാം സംഗാദശേഷാഃ പ്രഭവംതി ദോഷാഃ । ആരൂഢയോഗോ വിനിപാത്യതേധസ്സംഗേന യോഗീ കിമുതാല്പബുദ്ധിഃ
ബന്ധമില്ലായ്മയാണ് സന്യാസിമാര്ക്ക് മോക്ഷപഥം. ബന്ധം കൊണ്ടാണ് എല്ലാ ദോഷങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നത്. യോഗത്തില് ഉറപ്പുള്ളവനും ബന്ധം കൊണ്ടു വീഴും; പിന്നെ, അറിവ് കുറവുള്ളവനു എന്ത് പറയണം!
അഹം ചരിഷ്യാമി തദാത്മനോര്ഥേ പരിഗ്രഹഗ്രാഹഗൃഹീതബുദ്ധിഃ । യദാ ഹി ഭൂയഃ പരിഹീനദോഷോ ജനസ്യ ദുഃഖൈര്ഭവിതാ ന ദുഃഖീ
ഞാൻ ആ ആത്മാവിന്റെ കാരണത്താൽ, സ്വന്തമാക്കലിലും പിടിച്ചുപറ്റലിലും നിന്ന് മനസ്സിനെ മോചിപ്പിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും. കാരണം, ഒരാൾക്ക് ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, അവൻ ദു:ഖങ്ങൾ കൊണ്ടു ദു:ഖിതനാകില്ല.
സര്വസ്യ ധാതാരമചിംത്യരൂപമണോരണീയാംസമതിപ്രമാണമ് । സിതാസിതം ചേശ്വരമീശ്വരാണാമാരാധയിഷ്യേ തപസൈവ വിഷ്ണുമ്
എല്ലാവർക്കും സൃഷ്ടാവും, ആലോചിക്കാൻ കഴിയാത്ത രൂപവും, ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മനും അളക്കാനാവാത്തവനും, വെള്ളയും കറുപ്പും ആയ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ വിഷ്ണുവിനെ ഞാൻ തപസ്സിലൂടെ ആരാധിക്കും.
തസ്മിന്നശേഷൌജസി സര്വരൂപിണ്യവ്യക്തവിസ്പഷ്ടതനാവനംതേ । മമാചലം ചിത്തമപേതദോഷം സദാസ്തു വിഷ്ണാവഭവായ ഭൂയഃ
അവ്യക്തവും വ്യക്തവുമായ അനന്തമായ ശരീരവും ഉള്ള, എല്ലാറ്റിലും പ്രകാശമുള്ള, എല്ലാ രൂപങ്ങളുമുള്ള വിഷ്ണുവിൽ, ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത എന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും അചഞ്ചലമായി നിലനിൽക്കട്ടെ, വീണ്ടും മോക്ഷം നേടാൻ.
സമസ്തഭൂതാദമലാദനംതാത്സര്വേശ്വരാദന്യദനാദിമധ്യാത് । യസ്മാന്ന കിംചിത്തമഹം ഗുരൂണാം പരം ഗുരും സംശ്രയമേമി വിഷ്ണുമ്
ആശ്ചര്യകരമായ ശുദ്ധനും അനന്തനും എല്ലാറ്റിനും അധിപതിയുമായ, ആരംഭവും നടുവും ഇല്ലാത്തവനിൽ നിന്ന് വേറെയൊന്നും ഇല്ലാത്ത, ഗുരുക്കന്മാരിൽ പരമഗുരുവായ വിഷ്ണുവിൽ ഞാൻ ആശ്രയം തേടുന്നു.
ശ്രീപരാശര ഉവാച। ഇത്യാത്മാനമാത്മനൈവാഭിധായാസൌ സൌഭരിരപഹായ പുത്രഗൃഹാസനപരിഗ്രഹാദികമശേഷമര്ഥജാതം സകലഭാര്യാസമന്വിതോ വനം പ്രവിവേശ
ശ്രീ പരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്വയം ആത്മാവിനോട് പറഞ്ഞ്, സൗഭരി തന്റെ എല്ലാ സ്വത്തും—മക്കളും വീട്, ഇരിപ്പിടം, മറ്റു സമ്പത്തുക്കളും—എല്ലാം ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ഉപേക്ഷിച്ച്, കാടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
തത്രാപ്യനുദിനം വൈഖാനസനിഷ്പാദ്യമശേഷക്രിയാകലാപം നിഷ്പാദ്യ ക്ഷപിതസകലപാപഃ പരിപക്വമനോവൃത്തിരാത്മന്യഗ്നീന്സമാരോപ്യ ഭിക്ഷുരഭവത്
അവിടെ, അവൻ ദിവസേന വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിലെ എല്ലാ കര്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിച്ചു, മനസ്സു പാക്വമായി, അഗ്നികളെ ആത്മാവിൽ സ്ഥാപിച്ച് ഭിക്ഷാടനജീവിതം ആരംഭിച്ചു.
അവളും അതേപോലെ തന്നെ, ആ കൊട്ടാരത്തിലെ സുഖസൗഖ്യങ്ങള് എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു. 'എനിക്ക് മാത്രം പ്രത്യേക സ്നേഹമുണ്ടെന്നു കൊണ്ട് അപ്പന് എന്റെ അടുത്ത് മാത്രം ഇരിക്കുന്നു, സഹോദരിമാരുടെ അടുത്തില്ല' എന്നു പറഞ്ഞു. ഇതൊക്കെ ഓരോരുത്തിയുടെയും വായില് നിന്ന് കേട്ട രാജാവ് എല്ലാ കൊട്ടാരങ്ങളിലും ചെന്നു, ഓരോ മകളോടും അതേപോലെ ചോദിച്ചു.
ഭഗവന്, ഞാന് നിങ്ങളുടെ അതിവിശാലമായ സിദ്ധിശക്തി കണ്ടു. മറ്റാരിലും ഇത്രയും ഐശ്വര്യം കാണാന് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഇതെല്ലാം നിങ്ങളുടെ തപസ്സിന്റെ ഫലമാണെന്ന് ഞാന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. അങ്ങനെ ആ മഹര്ഷിയെ ആദരിച്ച്, കുറേ നാള് അവിടെ അവനോടൊപ്പം ഇഷ്ടാനുസൃതമായ സുഖങ്ങള് അനുഭവിച്ചു, പിന്നെ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
അപ്യേതേഽസ്മത്പുത്രാഃ കലഭാഷിണഃ പദ്ഭ്യാം ഗച്ഛേയുഃ അപ്യേതേ യൌവനിനോ ഭവേയുഃ അപി കൃതദാരാനേതാന് പശ്യേയമപ്യേഷാം പുത്രാ ഭവേയുഃ അപ്യേതത്പുത്രാന്പുത്രസമന്വിതാന്പശ്യാമീത്യാദിമനോരഥാനനുദിനം കാലസംപത്തിപ്രവൃദ്ധാനുപേക്ഷ്യൈതച്ചിംതയാമാസ
ഇവിടെ എന്റെ മക്കള് ഇപ്പോള് കുഞ്ഞുപോലെ സംസാരിക്കുന്നു. ഇവര് കാലില് നടക്കുമോ? ഇവര് യൗവനത്തിലേക്ക് എത്തുമോ? ഇവര് വിവാഹം കഴിക്കുന്നതും അവരുടെ മക്കളെ കാണുന്നതും എനിക്ക് സംഭവിക്കുമോ? എന്റെ മക്കള് അവരുടെ മക്കളോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നതും ഞാന് കാണുമോ? ഇങ്ങനെ ഓരോ ദിവസവും പുതിയ ആഗ്രഹങ്ങള് മനസ്സില് നിറയുന്നു, മറ്റൊന്നും ശ്രദ്ധിക്കാതെ ഇതു മാത്രം ചിന്തിച്ചു.