വിഷ്ണുപുരാണമ്

ശ്രീപരാശര ഉവാച അവികാരായ ശുദ്ധായ നിത്യായ പരമാത്മനേ । സദൈകരൂപരൂപായ വിഷ്ണവേ സര്വജിഷ്ണവേ

ശ്രീ പരാശരൻ പറഞ്ഞു: മാറ്റമില്ലാത്തതും ശുദ്ധവും ശാശ്വതവും പരമാത്മാവുമായ, എപ്പോഴും ഏകരൂപനായും എല്ലാം ജയിക്കുന്നവനായും ഉള്ള വിഷ്ണുവിനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

നമോ ഹിരണ്യഗര്ഭായ ഹരയേ ശംകരായ ച । വാസുദേവായ താരായ സര്ഗസ്ഥിത്യന്തകാരിണേ

ഹിരണ്യഗർഭനെയും ഹരിയെയും ശങ്കരനെയും വാസുദേവനെയും ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുകയും നിലനിറുത്തുകയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രക്ഷകനെയും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

ഏകാനേകസ്വരൂപായ സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മാത്മനേ നമഃ । അവ്യക്തവ്യക്തരൂപായ വിഷ്ണവേ മുക്തിഹേതവേ

ഏകനായും അനേകനായും രൂപം dhരിക്കുന്നവനും, സ്ഥൂലനും സൂക്ഷ്മനും, വ്യക്തവും അവ്യക്തവുമായ സ്വഭാവമുള്ളവനും, മോക്ഷത്തിന് കാരണമാവുന്ന വിഷ്ണുവിനും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

സര്ഗസ്ഥിതിവിനാശാനാം ജഗതോ യോ ജഗന്മയഃ । മൂലഭൂതോ നമസ്തസ്മൈ വിഷ്ണവേ പരമാത്മനേ

ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, നിലനിൽപ്പ്, നാശം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനമായും, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനായും, മൂലമായ പരമാത്മാവായ വിഷ്ണുവിനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

ആധാരഭൂതം വിശ്വസ്യാപ്യണീയാംസമയീയസാമ് । പ്രണമ്യ സര്വഭൂതസ്ഥമച്യുതം പുരുഷോത്തമമ്

ലോകത്തിന്റെ ആധാരമായും, ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായവരിലും സൂക്ഷ്മനായി, എല്ലാ ജീവികളിലും വസിക്കുന്ന അച്യുതനും പരമപുരുഷനുമായവനെയും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

ജ്ഞാനസ്വരൂപമത്യന്തനിര്മലം പരമാര്ഥതഃ । തമേവാര്ഥസ്വരൂപേണ ഭ്രാന്തിദര്ശനതഃ സ്ഥിതമ്

പരമാർത്ഥത്തിൽ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വഭാവം അത്യന്തം നിർമ്മലമാണ്. എന്നാൽ, തെറ്റായ ദർശനത്താൽ അതു തന്നെ വസ്തുക്കളുടെ സ്വഭാവമായി തോന്നുന്നു.

വിഷ്ണും ഗ്രസിഷ്ണും വിശ്വസ്യ സ്ഥിതൌ സര്ഗേ തഥാ പ്രഭുമ് । പ്രണമ്യ ജഗതാമീശമജമക്ഷയമവ്യയമ്

ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയിലും നിലനില്പിലും എല്ലാം ആസ്വദിക്കുന്നതും, സകലജഗത്തിന്റെ അധിപതിയും, ജനനം ഇല്ലാത്തതും, അക്ഷയവും, മാറ്റമില്ലാത്തതുമായ വിഷ്ണുവിനെ ഞാൻ വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കുന്നു.

കഥയാമി യഥാപൂര്വ ദക്ഷാദ്യൈര്മുനിസത്തമൈഃ । പൃഷ്ട പ്രോവാച ഭഗവാനബ്ജയോനിഃ പിതാമഹഃ

ഡക്ഷനും മറ്റു മഹർഷികളും ചോദിച്ചപ്പോൾ, കമലത്തിൽ ജനിച്ച പിതാമഹൻ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ അതെല്ലാം വീണ്ടും വിവരിക്കുന്നു.

തൈശ്ചൌക്തം പുരുകുത്സായ ഭൂഭുജേ നിര്മദാതടേ । സാരസ്വതായ തേനാപി മഹ്മം സാരസ്വതേന ച

സാരസ്വതൻ നിർമദാ തീരത്ത് ഭൂഭുവൻ പുരുകുത്സന് പറഞ്ഞത്, അവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു, പിന്നെ ഞാൻ സാരസ്വതനോട് പറഞ്ഞു — അതാണ് ഇതു.

പരഃ പരാണാം പരമഃ പരമാത്മാത്മസംസ്ഥിതഃ । രൂപവര്ണാദിനിര്ദേശവിശേഷണവിവര്ജിതഃ

അവൻ പരമോന്നതരിൽ പരമൻ, സ്വയം നിലനിൽക്കുന്ന ആത്മാവ്, രൂപം, വർണം എന്നിവയോ മറ്റു പ്രത്യേകതകളോ ഇല്ലാത്തവൻ.

അപക്ഷയവിനാശാഭ്യാം പരിണാമര്ധിജന്മഭിഃ । വര്ജിതഃ ശക്യതേ വക്തുംയഃ സദാസ്തീതി കേവലമ്

ക്ഷയം, നാശം, മാറ്റം, വളർച്ച, ജനനം എന്നിവയൊന്നും ഇല്ലാത്തവൻ, 'അവൻ എപ്പോഴും ഉണ്ട്' എന്നതല്ലാതെ വേറെ പറയാൻ ഒന്നുമില്ല.

സര്വത്രാസൌ സമസ്തം ച വസത്യത്രേതി വൈ യതഃ । തതഃ സ വാസുദേവേതി വിദ്വദ്ഭിഃ പരിപഠ്യതേ

അവൻ എല്ലായിടത്തും എല്ലാം വസിക്കുന്നതിനാൽ, പണ്ഡിതന്മാർ അവനെ വാസുദേവൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

തദ്‌ബ്രഹ്മ പരംമം നിത്യമജമക്ഷയമവ്യയമ് । ഏകസ്വരൂപം തു സദാ ഹേയാഭാവാച്ച നിര്മലമ്

അത് പരബ്രഹ്മം ശാശ്വതവും, ജനനം ഇല്ലാത്തതും, അക്ഷയവും, മാറ്റമില്ലാത്തതും, എപ്പോഴും ഏകസ്വഭാവമുള്ളതും, ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതൊന്നുമില്ലാത്തതിനാൽ നിർമ്മലവുമാണ്.

തദേവ സര്വമേവൈതദ്‌വ്യക്താവ്യക്തസ്വരൂപവത് । തഥാ പുരുഷരൂപേണ കാലരൂപേണ ച സ്ഥിതമ്

ഇതെല്ലാം അതു തന്നെയാണ് — പ്രകടവും അപ്രകടവുമായ രൂപങ്ങളുള്ളത്, അതേപോലെ പുരുഷസ്വരൂപത്തിലും കാലസ്വരൂപത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു.

പരസ്യ ബ്രഹ്മണോ രൂപം പുരുഷഃ പ്രഥമം ദ്വിജ । വ്യക്താവ്യക്തേ തഥൈവാന്യേ രൂപേ കാലസ്തഥാ പരമ്

ദ്വിജന്മാരേ, പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ ആദ്യരൂപം പുരുഷനാണ്; പ്രകടവും അപ്രകടവും കാലവും മറ്റു പരമരൂപങ്ങളാണ്.

പ്രധാനപുരുഷവ്യക്തകാലാനാം പരമം ഹി യത് । പശ്യന്തി സൂരയഃ ശുദ്ധം തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ്

പ്രധാനവും പുരുഷനും പ്രകടവും കാലവും അതിനപ്പുറത്തുള്ള ശുദ്ധമായ അവസ്ഥയാണ് മഹർഷികൾ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദമായി കാണുന്നത്.

പ്രധാനപുരുഷവ്യക്തകാലാസ്തു പ്രവിഭാഗശഃ । രൂപാണി സ്ഥിതിസര്ഗാന്തവ്യക്തിസദ്ഭാവഹേതവഃ

പ്രധാനവും പുരുഷനും പ്രകടവും കാലവും ഇവയുടെ വിഭജനം സൃഷ്ടി, നിലനിൽപ്പ്, ലയം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണം ആകുന്നു.

വ്യക്തം വിഷ്ണുസ്തഥാവ്യക്തം പുരുഷഃ കാല ഏവ ച । ക്രീഡതോ ബാലകസ്യേവ ചേഷ്ടാം തസ്യ നിശാമയ

പ്രകടം, അപ്രകടം, പുരുഷൻ, കാലം — ഇവയൊക്കെയും വിഷ്ണുവാണ്; ബാലൻ കളിക്കുന്നതുപോലെ അവന്റെ ലീലകൾ നോക്കൂ.

അവ്യക്തം കാരണം യത്തത്പ്രധാനമൃഷിസത്തമൈഃ । പ്രോച്യതേ പ്രകൃതിഃ സൂക്ഷ്മാ നിത്യം സദസദാത്മകമ്

അപ്രകടമായ കാരണമെന്നു മഹർഷികൾ പറയുന്നത് പ്രധാനമാണ്; അതാണ് സൂക്ഷ്മമായ പ്രകൃതി, ശാശ്വതവും സത്തും അസത്തും ഉള്ളതുമാണ്.

അക്ഷയ്യം നാന്യദാധാരമമേയമജരം ധ്രുവമ് । ശബ്ദസ്പര്ശവിഹീനം തദ്രൂപാദിഭിരസംഹിതമ്

അത് അക്ഷയം, മറ്റൊന്നും അടിസ്ഥാനമല്ല, അളക്കാനാവാത്തത്, വൃദ്ധിയില്ലാത്തത്, സ്ഥിരമായത്, ശബ്ദവും സ്പർശവും ഇല്ലാത്തത്, രൂപാദികളുമായി ബന്ധമില്ലാത്തതുമാണ്.

ത്രിഗുണം തജ്ജഗദ്യോനിരനാദിപ്രഭവാപ്യയമ് । തേനാഗ്രേ സര്വമേവാസീദ്വ്‌യാംത്പം വൈ പ്രലയാദനു

അത് മൂന്നു ഗുണങ്ങളുള്ളത്, ലോകത്തിന്റെ ഉറവിടം, ആദിയും ഉത്ഭവവും ലയവും ഇല്ലാത്തത്; അതുകൊണ്ട് സൃഷ്ടിക്കും പ്രളയത്തിനും മുമ്പ് എല്ലാം അതു തന്നെയായിരുന്നു.

വേദവാദവിദോ വിദ്ദന്നിയതാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ । പഠന്തി ചൈതമേവാര്ഥ പ്രധാനപ്രതിപാദകമ്

വേദവാദം അറിയുന്നവരും, സ്ഥിരമായ ബ്രഹ്മവാദികളും, പ്രധാനത്തെ പ്രതിപാദിക്കുന്ന ഈ അർത്ഥം തന്നെ ഉച്ചരിക്കുന്നു.

നാഹോ ന രാത്രിര്ന നഭോ ന ഭൂമി- ര്നാസീത്മമോജ്യോതിരഭൂച്ച നാന്യത് । ശ്രോത്രാദിബുദ്ധയാനുപലഭ്യമേകം പ്രാധാനികം ബ്രഹ്മ പുമാംസ്തദാസീത്

അപ്പോൾ പകലുമില്ല, രാത്രിയുമില്ല, ആകാശവുമില്ല, ഭൂമിയുമില്ല, ആത്മാവുമില്ല, പ്രകാശവും മറ്റൊന്നുമില്ല; ശ്രവണാദി ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും ബുദ്ധിക്കും പിടികിട്ടാത്ത പ്രധാന ബ്രഹ്മം മാത്രം അപ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.

വിഷ്ണോഃ സ്വരൂപാത്പ​രതോ ഹി തേ ദ്വേ രൂപേ പ്രധാനം പുരുഷശ്ച വിപ്ര । തസ്യൈവ തേഽന്യേന ധൂതേ വിയുക്തേ രൂപാംന്തരം തദ്‌ദ്വിജ കാലസംജ്ഞമ്

വിഷ്ണുവിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപത്തിന് അപ്പുറം, രണ്ടുതരത്തിലുള്ള രൂപങ്ങൾ ഉണ്ട് — പ്രധാനം എന്നത് പ്രകൃതിയും, പുരുഷൻ എന്നത് ആത്മാവും. ഈ രണ്ടും വേർപെട്ട് ശുദ്ധമായപ്പോൾ, മറ്റൊരു രൂപം, അതായത് കാലം, ഉദയം ചെയ്യുന്നു, ദ്വിജനേ.

പ്രകൃതൌ സംസ്ഥിതം വ്യക്തമതീതപ്രലയേ തു യത് । തസ്മാത്പ്രാകൃതസംജ്ഞോഽയമുച്യതേ പ്രതിസത്ര്ചരഃ

പ്രകൃതിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നതും മഹാപ്രളയത്തിനുശേഷവും വ്യക്തമായിരിക്കുന്നതും പ്രാകൃതം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, കാരണം അത് ഓരോ സൃഷ്ടിയിലും നിലനിൽക്കുന്നു.

അനാദിര്ഭഗവാന്കാലോ നാന്തോഽസ്യ ദ്വിജ വിദ്യതേ । അവ്യുച്ഛിന്നാസ്തതസ്ത്വേതേ സര്ഗസ്ഥിത്യന്തസംയമാഃ

ഭഗവാൻ കാലം ആരംഭമില്ലാത്തതും, ദ്വിജനേ, അവസാനവുമില്ലാത്തതുമാണ്; അതിനാൽ സൃഷ്ടിയും നിലനിൽപ്പും ലയവും തുടർച്ചയോടെ നടക്കുന്നു.

ഗുണസാമ്യേ തതസ്തസ്മിന്പൃഥക്പൂംസി വ്യവസ്ഥിതേ । കാലസ്വരൂപം തദ്വിഷ്ണോര്മൈത്രേയ പരിവര്ത്തതേ

ഗുണങ്ങൾ സമതുല്യമായിരിക്കുമ്പോഴും, ജീവൻ വേറിട്ടുനിൽക്കുമ്പോഴും, മൈത്രേയ, വിഷ്ണുവിന്റെ കാലസ്വരൂപം മാറ്റങ്ങൾക്കിടയാക്കുന്നു.

തതസ്തു തപ്തരം ബ്രഹ്മം പരമാത്മാ ജഗന്മയഃ । സര്വഗഃ സര്വഭൂതേശഃ സര്വാത്മാ പരമേശ്വരഃ

അപ്പോൾ പരമാത്മാവ്, സകലജഗത്തിന്റെ സാരമായവൻ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെ അധിപൻ, എല്ലാം ആകുന്നവൻ, പരമേശ്വരൻ, പ്രകാശമുള്ള ബ്രഹ്മമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

പ്രധാനപുരുഷൌ ചാപി പ്രവിശ്യാത്മേച്ഛയാ ഹരിഃ । ക്ഷോഭയാമാസ സമ്പ്രാപ്തേ സര്ഗകാലേ വ്യയാവ്യയൌ

ഹരി തന്റെ ഇച്ഛയാൽ, പ്രധാനം എന്ന നശ്വരവും പുരുഷൻ എന്ന നിത്യവുമായ ഇരുവരിലേക്കും പ്രവേശിച്ച്, സൃഷ്ടിയുടെ സമയത്ത് അവരെ ഉണർത്തി.