യോസാവുദകസ്യ മഹര്ഷേരപകാരിണം ദുംദുനാമാനമസുരം വൈഷ്ണവേന തേജസാപ്യായിതഃ പുത്രസഹസ്രൈരേകവിംശദ്ഭിഃ പരിവൃതോ ജഘാന ദുംദുമാരസംജ്ഞാമവാപ
കുവലയാശ്വന് വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയില് ഊർജ്ജസ്വലനായി, ഇരുപത്തൊന്ന് ആയിരം മക്കളുമായി ചുറ്റപ്പെട്ട് മഹർഷിയായ ഉദകന്റെ ശത്രുവായ ദുണ്ടു എന്ന അസുരനെ സംഹരിച്ചു. അതിനാൽ അവന് ദുണ്ടുമാരന് എന്ന പേര് ലഭിച്ചു.
തസ്യ ച തനയാസ്സമസ്താ ഏവ ദുംദുമുഖനിശ്വാസാഗ്നിനാ വിപ്ലുഷ്ടാ വിനേശുഃ
അവന്റെ എല്ലാ മക്കളും ദുണ്ടുവിന്റെ വായിൽ നിന്നുള്ള അഗ്നിയിൽ ചുട്ട് നശിച്ചു.
ദൃഢാശ്വചംദ്രാ ശ്വകപിലാശ്വാശ്ച ത്രയഃ കേവലം ശോ!ഷിതാഃ
മൂന്നു പേരെ മാത്രം രക്ഷപ്പെട്ടു: ദൃഢാശ്വന്, ചന്ദ്രന്, കപിലാശ്വന്.
വൃഢാശ്വാദ്ധര്യശ്വഃ
ദൃഢാശ്വനിൽ നിന്ന് ഹര്യാശ്വന് ജനിച്ചു.
തസ്മാച്ച നികുംഭഃ
ഹര്യാശ്വനിൽ നിന്ന് നികുംബന് ജനിച്ചു.
നികുംഭസ്യാമിതാശ്വഃ
നികുംബന്റെ മകനായിരുന്നു അമിതാശ്വന്.
തതശ്ച കൃശാശ്വഃ
അമിതാശ്വനിൽ നിന്ന് കൃശാശ്വന് ജനിച്ചു.
തസ്മാച്ച പ്രസേനജിത്
കൃശാശ്വനിൽ നിന്ന് പ്രസേനജിത് ജനിച്ചു.
പ്രസേനജിതോ യുവനാശ്വോഭവത്
പ്രസേനജിതിന്റെ മകനായിരുന്നു യുവനാശ്വന്.
തസ്യ ചാപുത്രസ്യാതിനിര്വേദാന്മുനീനാമാശ്രമമംഡലേ നിവസതോ ദയാലുഭിര്മുനിഭിരപത്യോത്പാദനായേഷ്ടഃ കൃതാ
യuvanാശ്വന് മക്കളില്ലാതെ ദുഃഖിതനായി, മഹർഷിമാർ താമസിച്ചിരുന്ന ആശ്രമത്തിൽ വന്നു. അവിടെ കാരുണ്യമുള്ള മഹർഷിമാർ അവന് മകൻ ജനിക്കാനായി യാഗം നടത്തി.
തസ്യാം ച മധ്യരാത്രൌ നിവൃത്തായാം മംത്രപൂതജലപൂര്ണം കലശം വേദിമധ്യേ നിവേശ്യ തേ മുനയഃ സുഷുപുഃ
അവരുടെയാഗം അർദ്ധരാത്രിയിൽ പൂർത്തിയായപ്പോൾ, മന്ത്രശുദ്ധമായ വെള്ളം നിറച്ച ഒരു കലശം വേദിയുടെ നടുവിൽ വെച്ച് മഹർഷിമാർ ഉറങ്ങാൻ പോയി.
സുപ്തേഷു തേഷു അതീവ തൃട്പരീതസ്സ ഭൂപാലസ്തമാശ്രമം വിവേശ
അവർക്കു ഉറങ്ങുമ്പോൾ, അതിയായ ദാഹം അനുഭവിച്ച രാജാവ് ആ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കടന്നു.
സുപ്താംശ്ച താനൃഷീന്നൈവോത്ഥാപയാമാസ
അവൻ ഉറങ്ങിക്കിടന്ന ഋഷിമാരെ ഉണർത്തിയില്ല.
തച്ച കലശമപരിമേയമാഹാത്മ്യമംത്രപൂതം പപൌ
അവൻ അതിന്റെ മഹത്വം അളവുകിട്ടാത്തതും മന്ത്രശുദ്ധിയുള്ളതുമായ ആ കലശത്തിൽ നിന്നു വെള്ളം കുടിച്ചു.
പ്രബുദ്ധാശ്ച ഋഷയഃ പപ്രഛുഃ കേനൈതം മംത്രപൂതം വാരി പീതമ്
ഋഷിമാർ ഉണർന്നപ്പോൾ ചോദിച്ചു: 'ഈ മന്ത്രശുദ്ധിയുള്ള വെള്ളം ആരാണ് കുടിച്ചത്?''
അത്ര ഹി രാജ്ഞോ യുവനാശ്വസ്യ പത്നീ മഹാബലപരാക്രമം പുത്രം ജനയിഷ്യതി । ഇത്യാകര്ണ്യേ സ രാജാ അജാനതാ മയാ പീതമിത്യാഹ
ഇവിടെ രാജാവ് യുവനാശ്വന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക് മഹാശക്തിയും വീരതയും ഉള്ള ഒരു മകൻ ജനിക്കും. ഇത് കേട്ട രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ അറിയാതെ കുടിച്ചു.'
ഗര്ഭശ്ച യുവനാശ്വസ്യോദരേ അഭവത്ക്രമേണ ച വവൃധേ
യുവനാശ്വന്റെ വയറ്റിൽ ഗർഭം രൂപപ്പെട്ടു, അതു ക്രമേണ വളർന്നു.
പ്രാപ്തസമയശ്ച ദക്ഷിണാംഗുഷ്ഠേന കുക്ഷിമവനിപതേര്നിര്ഭിദ്യ നിശ്ചക്രാമ
സമയമെത്തിയപ്പോൾ, അവൻ വലതുകൈയുടെ വലതംഗൂഷ്ഠം കൊണ്ട് രാജാവിന്റെ വയറ് പൊട്ടിച്ച് പുറത്തുവന്നു.
സ ചാസൌ രാജാ മമാര
അവൻ രാജാവ് അപ്പോൾ മരിച്ചു.
ജാതോ നാമൈഷ കം ധാസ്യതീതി തേ മുനയഃ പ്രോചുഃ
'ഇവന് എന്ത് പേര് നൽകണം?' എന്നു ഋഷിമാർ ചോദിച്ചു.
അഥാഗത്യ ദേവരാജോബ്രവീത് മാമയം ധാസ്യതീതി
അപ്പോൾ ദേവരാജാവ് വന്നു പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ എന്നെ പോഷിപ്പിക്കും.'
തതോ മാധാതൃനാമാ സോഭവത് । വക്ത്രേ ചാസ്യ പ്രദേശിനീ ന്യസ്താ ദേവേംദ്രേ ണ ന്യസ്താതാം പപൌ
അതിനാൽ അവന് മാധാത്രി എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. അവന്റെ വായിൽ ഒരു വിരൽ വെച്ചു, ഇന്ദ്രൻ അവനെ പാൽ കുടിപ്പിച്ചു.
താം ചാമൃതസ്രാവിണീമാസ്വാദ്യാഹ്നൈവ സ വ്യവര്ദ്ധത
അവൻ ആ അമൃതം ചോർന്ന വിരൽ രുചിച്ചു, അന്നേ ദിവസം വേഗത്തിൽ വളർന്നു.
തതസ്തു മാംധാതാ ചക്രവര്ത്തീ സപ്തദ്വീപാം മഹീം വുഭുജേ
ശേഷം മാംധാത്രി ചക്രവർത്തിയായി, ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമി ഭോഗിച്ചു.
തത്രായം ശ്ലോകഃ
അവിടെ ഈ ശ്ലോകം ഉണ്ട്:
യാവത്സൂര്യ ഉദേത്യസ്തം യാവച്ച പ്രതിതിഷ്ഠതി । സര്വം തദ്യൌവനാശ്വസ്യ മാംധാതുഃ ക്ഷേത്രമുച്യതേ
സൂര്യൻ ഉദയിക്കുകയും അസ്തമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുവരെ, അവിടെയെല്ലാം യുവനാശ്വന്റെ മാംധാത്രിയുടെ ആധിപത്യമാണെന്ന് പറയുന്നു.
മാംധാതാ ശതബിംദോര്ദുഹിതരം ബിംദുമതീമുപയേമേ
മാംധാത്രി ശതബിന്ദുവിന്റെ മകൾ ബിന്ദുമതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.
പുരുകുത്സമംബരീഷം മുചുകുംദം ച തസ്യാം പുത്രത്രയമുത്പാദയാമാസ
അവളിൽ നിന്ന് അവന് മൂന്നു മക്കൾ ജനിച്ചു: പുരുകുത്സൻ, അംബരീഷൻ, മുചുകുന്ദൻ.
പംചാശദ്ദുഹിതരസ്തസ്യാമേവ തസ്യ നൃപതേര്ബഭൂവുഃ
അവളിൽ നിന്നു തന്നെ ആ രാജാവിന് അമ്പത് പെൺമക്കളും ജനിച്ചു.
ഏകസ്മിന്നംതരേ ബഹ്വൃചശ്ച സൌഭരിര്നാമ മഹര്ഷിരംതര്ജലേ ദ്വാദശാബ്ദം കാലമുവാസ ൬൯ തത്ര ചാംതര്ജലേ സംമദോ നാമാതിബഹു- പ്രജോതിമാത്രപ്രമാണോ മീനാധിപതിരാസീത്
ഒരു സമയത്ത്, പല വേദപാഠങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള സൗഭരി മഹർഷി പന്ത്രണ്ട് വർഷം വെള്ളത്തിനടിയിൽ വസിച്ചു. അവിടെ വെള്ളത്തിൽ, സമ്മദൻ എന്ന അത്യധികം സന്താനസമ്പന്നനും വലിപ്പമുള്ളതുമായ മീനാധിപതിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.