പാഷണ്ഡിനം സമാഭാഷ്യ തീര്ഥസ്ത്രാനാദനന്തരമ് । പ്രാപ്തോഽസി കുത്സിതാം യോനിം കിം ന സ്മരസി തത്പ്രഭോ
പാഷണ്ഡനോടു സംസാരിച്ച ശേഷം തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചതിനുശേഷം, നീ ഈ താഴ്ന്ന ജന്മം പ്രാപിച്ചു; അതു ഓർക്കുന്നില്ലേ, പ്രഭുവേ?
തയൈവം സ്മാരിതേ തസ്മിന് പൂര്വജാതികൃതേ തദാ । ദധ്യൌ ചിരമഥാവാപ നിര്വേദമതിദുര്ലഭമ
അവൾ ഇങ്ങനെ മുൻജന്മം ഓർമ്മപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അവൻ ദീർഘനേരം ആലോചിച്ചു, അത്യപൂർവ്വമായ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു.
നിര്വിണ്ണാചിത്ത- സ തതോ നിഗമ്യ നഗരാദൂ ബഹിഃ । മരുപ്രപതനം കൃത്വാ ശാര്ഗാലീം യോനിമാഗതഃ
അവന് മനസ്സില് തികഞ്ഞ വിഷാദത്തോടെ നഗരത്തിന് പുറത്തേക്ക് പോയി, മരുഭൂമിയില് വീണു, പിന്നീട് ഒരു നരിക്കുട്ടിയുടെ ഗര്ഭത്തില് ജനിച്ചു.
സാപി ദ്രിതീയേ സമ്പ്രാപ്തേ വര്ഷേ ദിത്യേന ചക്ഷുഷാ । ജ്ഞാത്വാ ശ്വൃഗാലം തം ദ്രഷ്ടും യയൌ കോലാഹലം ഗിരിമ്
രണ്ടാം വര്ഷം കഴിഞ്ഞപ്പോള്, അവള് ദിവ്യദൃഷ്ടിയിലൂടെ അവനെ ഒരു നരിയായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അവനെ കാണാന് കൊലാഹലപര്വ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
തത്രാപി ദൃഷ്ട്വാ തം പ്രാഹ ശാര്ഗാലീം യോനിമാഗതമ് । ഭര്ത്താരമതിചാര്വങ്ഗീ തനയാ പൃഥിതീപതേഃ
അവിടെ, ഭര്ത്താവിനെ നരിയുടെ ഗര്ഭത്തില് ജനിച്ചതായി കണ്ട രാജകുമാരി, അവനെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു.
അപി സ്മരസി രാജേന്ദ്ര! ശ്വയോനിസ്ഥസ്യ യന്മയാ । പ്രോക്തം തേ പൂര്വചരിതം പാഷണ്ഡാലാപസംശ്രയമ്
രാജാവേ, നീ നായയായി ജനിച്ചിരുന്നപ്പോള് ഞാന് നിന്നോട് പറഞ്ഞ പഴയ കാര്യങ്ങളും, തെറ്റായ വാക്കുകളുമായി നിന്നുള്ള ബന്ധവും ഓര്ക്കുന്നുണ്ടോ?
പുനസ്തയോക്തസ്യജൂജ്ഞാത്വാ സത്യം സത്യവതാം വരഃ । കാലേന സ നിരാഹാരസ്തത്യാജ സ്വം കലേവരമ്
അവളുടെ വാക്കുകള് വീണ്ടും കേട്ട് സത്യം മനസ്സിലാക്കിയ അവന്, കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞ് ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ച് ശരീരം വിട്ടു.
ഭൂയസ്തതോ വൃകം ജാതം ഗത്വാ തം നിര്ജനേ വനേ । സ്മാരയാമാസ ഭര്ത്താരം പൂര്വവൃത്തമനിന്ദിതാ
പിന്നീട് അവന് ഒരു കാട്ടുപോത്തായി ജനിച്ചു; പാപമില്ലാത്ത അവള് ആ മരുഭൂമിയിലെ കാട്ടില് പോയി ഭര്ത്താവിനെ പഴയ കൃത്യങ്ങള് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചു.
ന ത്വം വൃകോ മഹഭാഗ! രാജാ ശതധനുര്ഭവാന് । ശ്വാ ഭൂത്വാ ത്വം ശ്വൃഗാലോഽബൂര്വൃകത്വം സാമ്പ്രതം ഗതഃ
ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, നീ കാട്ടുപോത്ത് അല്ല; നീയാണല്ലോ ശതധനു രാജാവ്. നായായി ജനിച്ച്, പിന്നെ നരിയായി, ഇപ്പോള് കാട്ടുപോത്തായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
സ്മാരിതേന യദാ ത്യക്തസ്തേനാത്മാ ഗൃദ്രതാം ഗതഃ । അവാപ സാ പുനശ്ചൈനം ബോധയാമാസ ഭാവിനീ
അവള് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചപ്പോള് അവന് ആ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു, ആത്മാവ് ഒരു കഴുകനായി ജനിച്ചു; വീണ്ടും, വിധിയാല് അവള് അവനെ ബോധിപ്പിച്ചു.
നരേന്ദ്ര! സ്മര്യതാമാത്മാ ഹ്മലം തേ ഗൃധ്രചേഷ്ടയാ । പാഷണ്ഡാലാപജാതോഽയം ദോഷോ യദൂഗൃധ്രതാ ഗതഃ
രാജാവേ, ഇപ്പോള് കഴുകനായി പെരുമാറുന്ന നിന്റെ ആത്മാവിനെ ഓര്ക്കണം; തെറ്റായ വാക്കുകള് മൂലം നിന്നെ കഴുകനായി ജനിപ്പിച്ച ഈ ദോഷം സംഭവിച്ചു.
തതഃ കാകത്വമാപന്നം സമനന്തരജന്മതി । ഉവാച തന്വീ ഭര്ത്താരമുപലഭ്യാത്മയോഗതഃ
അതിനുശേഷം അടുത്ത ജന്മത്തില് അവന് കാക്കയായി ജനിച്ചു; അവളോ, തന്റെ ശക്തിയാല് അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഭര്ത്താവിനെ സമീപിച്ചു.
അശേഷാ ഭൂഭൃതഃ പൂര്വം വശ്യാ യസ്മൈ ബലിം ദദുഃ । സത്വം കാകത്വമാപന്നോ ജാതോഽദ്യ ബലിഭുക് പ്രഭോ
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഒരിക്കല് നിനക്കു ഭക്തിപൂര്വം ബലി നല്കിയിരുന്നതാണ്; ഇപ്പോള് നീ കാക്കയായി അവരെ ഭക്ഷ്യമായി ആക്കിയിരിക്കുന്നു, പ്രഭോ.
ഏവമേവ ച കാകാത്വേ സ്മാരിതഃ സ പുരാതനമ് । തത്യാജ ഭൂപതിഃ പ്രാണാന് മയൂരത്വമവാപ ച
അങ്ങനെ തന്നെ, കാക്കയായിരുന്നപ്പോള് അവള് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചപ്പോള് ഭൂപതി ജീവന് ഉപേക്ഷിച്ച് മയിലായി ജനിച്ചു.
മയൂരത്വം തതഃ സാ വൈ ചകാരാനുഗതിം ശുഭാ । ദത്തൈഃ പ്രതിക്ഷണാം ഹ്ടദ്യസ്തൃപ്ത തജ്ജാതിഭോജനേഃ
അതിനുശേഷം, ആ ശുഭയുള്ളവള് മയിലായി അവനെ പിന്തുടര്ന്നു; ആ ജാതിക്ക് യോജിച്ച ഭക്ഷണം ലഭിച്ചപ്പോള് അവള് സന്തുഷ്ടയായിരുന്നു.
തതസ്തു ജനകോ രാജാ വാജിമേധം മഹാക്രതുമ് । ചകാര തസ്യാവഭൃഥേ സ്ത്രപയാമാസ തം തദാ
പിന്നീട് ജനക രാജാവ് മഹാവാജിമേധയാഗം നടത്തി; അതിന്റെ സമാപനസ്നാനത്തില് അവന് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു.
സസ്ത്രൌ സ്വയം ച തന്വങ്ഗീ സ്മാരയാമാസ ചാപി തമ് । യഥാസൌ ശ്വശ്വൃഗാലാദ്യാ യോനീര്ജഗ്രാഹ പാര്ഥിവഃ
അവിടെ, സുന്ദരിയായ അവളും രാജാവും ചേര്ന്ന്, നായ്, നരി മുതലായ ജന്മങ്ങള് അവന് എങ്ങനെ സ്വീകരിച്ചുവെന്ന് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചു.
സ്മൃതജന്മക്രമഃ സോഽഥ തത്യാജ സ്വ കലേവരമ് । ജജ്ഞ സ ജനകസ്യൈവ പുത്രോഽസൌ സുമഹാത്മനഃ
ജന്മങ്ങളുടെ ക്രമം ഓര്ത്തതിനു ശേഷം അവന് ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു; പിന്നീട് മഹാത്മാവായ ജനകന്റെ മകനായി ജനിച്ചു.
തതഃ സാ പിതരം തന്വീ വിവഹാര്ഥമചോദയത് । സ ചാപി കാരയാമാസ തസ്യാ രാജാ സ്വയവരമ്
പിന്നീട് അവള് വിവാഹം സംബന്ധിച്ച് പിതാവിനോട് അപേക്ഷിച്ചു; രാജാവ് അവളുടെ സ്വയംവര ചടങ്ങ് നടത്തി.
സ്വയംവരേ കൃതേ സാ തം സമ്പ്രാപ്തം പതിമാത്മനഃ । വപരയാമാസ ഭൂയോഽപി ഭര്തൃ ഭാവേന ഭാമിനീ
സ്വയംവരത്തില് അവള് എത്തിയ അവനെ ഭര്ത്താവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു; വീണ്ടും ഭര്ത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ അവള് അവനെ സേവിച്ചു.
ബുഭുജേ ച തയാ സാര്ദ്ധ സമ്ഭോഗാന്നൃപനന്ദനഃ । പിതര്യ്യുപരതേ രാജ്യം വിദേഹേഷു ചകാര സഃ
അവൻ, രാജാക്കന്മാരുടെ ആനന്ദം, അവളോടൊപ്പം സന്തോഷങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു. അച്ഛൻ മരണപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവൻ വിദേഹരാജ്യത്തിൽ ഭരണവും നടത്തി.
ഇയാജ യജ്ഞാന് സുബഹുന് ദദൌ ദാനാനി ചാര്ഥിനാമ് । പുത്രാനുത്പാദയാമാസ യുയുധേ ച സഹാരിബിഃ
അവൻ അനേകം യാഗങ്ങൾ നടത്തി, ആവശ്യപ്പെട്ടവർക്കു ദാനം നൽകി, പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു, ശത്രുക്കളോടൊപ്പം യുദ്ധവും ചെയ്തു.
രാജ്യം ഭുക്ത്വാ യഥാന്യായം പാലയിത്വാ വസുന്ധരാമ് । തത്യാജ സ പ്രിയാന് പ്രാണാന് സംഗ്രാമേ ധര്മതോ നൃപഃ
അവൻ രാജ്യം നീതിപൂർവ്വം ഭരിച്ച് ഭൂമിയെ സംരക്ഷിച്ചു. അങ്ങനെ, ആ രാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ ധർമ്മം പാലിച്ച് പ്രിയമായ ജീവൻ വിട്ടു.
തതശ്വിതാസ്ഥം തം ഭൂയോ ഭര്ത്താരം സാ ശുഭേക്ഷണാ । അന്വാരുരോഹ വിധിവദ് യഥാപൂര്വം മുദാ സതീ
അതിനുശേഷം, ആ സുന്ദരദൃഷ്ടിയുള്ള ഭാര്യ, മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ, സന്തോഷത്തോടെ ശരീരദഹനചിതയിൽ ഭർത്താവിനൊപ്പം കയറി, ആചാരപ്രകാരം ആചരിച്ചു.
തതോഽവാപ തയാ സാര്ദ്ധം രാജപുത്ര്യാ സ പാര്ഥിവഃ । ഐന്ദാനതീത്യവൈ ലോകാന് ലോകാന് കാമദുഹോഽക്ഷയാന്
അതിനുശേഷം, ആ രാജാവ് രാജകുമാരിയോടൊപ്പം ഇന്ദ്രന്റെ ലോകങ്ങളെ കടന്ന് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന ശാശ്വതലോകങ്ങളിൽ എത്തി.
സ്വര്ഗാക്ഷയത്വമതുലം ദാമ്പത്യമതിദുര്ലഭമ് । പ്രാപ്ത പുണ്യഫലം പ്രാപ്യ സംശുദ്ധിം താം ദ്രിജോത്തമ
സ്വർഗത്തിലെ അപരിമിതവും അത്യപൂർവ്വവുമായ ദാമ്പത്യസൗഖ്യം, പുണ്യഫലം, ശുദ്ധി എന്നിവ നേടിയ ശേഷം, മഹാനായ ദ്വിജനേ, അവൻ ആ സ്ഥിതിയിൽ എത്തി.
ഏഷ പാഷണ്ഡസമ്ഭാഷാദ്ദോഷഃ പ്രോക്തോ മയാ ദ്രിജ । തഥാശ്വമേധാവബൃഥസ്ത്രാനമാഹാത്മ്യമേവ ച
മഹാനേ, പാഷണ്ഡികളുമായി സംസാരിക്കുന്നതിൽ നിന്നുള്ള ദോഷവും, അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെയും അവഭൃഥസ്നാനത്തിന്റെയും മഹത്വവും ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
തസ്മാത് പാഷണ്ഡിഭിഃ പാപൈരാലാപസ്പര്ശനം ത്യജേത് । വിശേഷതഃ ക്രിയാകാലേ യജ്ഞാദൌ ചാപി ദീക്ഷിതഃ
അതിനാൽ, പാപികളായ പാഷണ്ഡികളുമായി സംസാരിക്കുകയോ സ്പർശിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്. പ്രത്യേകിച്ച് യാഗാദികളിൽ, ദീക്ഷയുള്ളപ്പോൾ അത്യന്തം ഒഴിവാക്കണം.
ക്രിയാഹാനിര്ഗൃ ഹേ യസ്യ മാസമേകം പ്രജായതേ । തസ്യാവലോകനാത് സൂര്യം പശ്യേത മതിമാന് നരഃ
യാഗങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചതിന്റെ ദോഷം കൊണ്ടു ആരെങ്കിലും ഒരു മാസം ജനിച്ചാൽ, ബുദ്ധിമാൻ സൂര്യനെ നോക്കി ശുദ്ധി നേടണം, അത്തരം ആളെ കണ്ടാലും.
കിം പുനര്യൈസ്തു സത്യക്താ ത്രയീ സര്വാത്മനാ ദ്രിജ । പരാന്നഭോജിഭിഃ പാപൈര്വേദവാദവിരോധിബിഃ
മൂന്നു വേദങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ചവരും, മറ്റുള്ളവരുടെ അന്നം കഴിക്കുന്നവരും, പാപികളും, വേദവാക്യങ്ങൾ നിരസിക്കുന്നവരും എങ്ങനെ?