സമാഗമ്യ യഥാന്യായം ദമ്പതീ തൌ യഥാവിധി । വിഷ്ണോഃ പൂജാദികം സര്വം കൃതവന്തൌ ദ്രിജോത്തമ
രണ്ടുപേരും വിധിപ്രകാരം വീണ്ടും കൂടിച്ചേർന്ന്, വിഷ്ണുവിന് വേണ്ടിയുള്ള എല്ലാ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും നിർവ്വഹിച്ചു.
കാലേന ഗച്ഛതാ രാജാ മമാരാസൌ സപത്രജിത് । അന്വാരുരോഹ തം ദേവീ ചിതാസ്ഥം ഭൂപതിം പതിമ്
കാലം കടന്നപ്പോൾ, സപത്രജിത് എന്ന രാജാവ് മരിച്ചു; രാജ്ഞി ഭർത്താവിന്റെ ചിതയിൽ കയറി.
സ തു തേനാപചാരേണ ശ്വാ ജജ്ഞ വസുധാധിപഃ । ഉപോഷിതേന പാഷണ്ജസംലാപീ യഃ കൃതോഽഭവത്
അവൻ ഉപവാസം പാലിച്ചിരിക്കെ പാഷണ്ഡനോടു സംസാരിച്ച പാപം മൂലം, രാജാവ് നായയായി ജനിച്ചു.
സാ തു ജാതിസ്മരാ ജജ്ഞ കാശീരാജസുതാ ശുഭാ । സര്വവിഝാനമമ്പൂര്ണാ സര്വലക്ഷണപൂജിതാ
അവൾ കാശിരാജാവിന്റെ സുന്ദരിയായ മകൾ ആയി, മുൻജന്മം ഓർക്കുന്നവളായി, എല്ലാ ജ്ഞാനവും ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവളായി ജനിച്ചു.
താം പിതാ ദാതുകാമോഽഭൂത് വരായ വിനിവാരിതഃ । തയൈവ തന്വ്യാ വിരതോ വിവാഹാരമ്ഭതോ നൃപഃ
അവളുടെ അച്ഛൻ അവളെ വിവാഹം കഴിപ്പിക്കാനാഗ്രഹിച്ചു; പക്ഷേ അവൾ തന്നെ അതിന് സമ്മതിച്ചില്ല, അതിനാൽ രാജാവ് വിവാഹം തുടങ്ങാതിരുത്തി.
തതഃ സാ ദിവ്യയാ ദൃഷ്ടയാ ദൃഷ്ട്വാ ശ്വാനം നിജം പതിമ് । വിദിശാഖ്യം പുരം ഗത്വാ തദവസ്ഥ ദദര്ശതമ്
അപ്പോൾ അവൾ ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ തന്റെ ഭർത്താവിനെ നായയായി കണ്ടു; വിദിശ എന്ന നഗരത്തിൽ ചെന്നു, അവൻ ആ നിലയിൽ ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വവൈ മഹാഭാഗം ശ്വബൂതന്തു പതിം തഥാ । ദദൌ തസ്മൈ വരാഹാര സത്കാരപ്രവണാം സുഭമ
തന്റെ ഭർത്താവിനെ നായയായി കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ ആദരവോടെ ഉത്തമമായ ഭക്ഷണം നൽകി.
ഭുഞ്ജന് ദത്തം തയാ സോഽന്നമതിമൃഷ്ടമഭീപ്സിതമ് । സ്വജാതിലലിതം കുര്വന് ബഹു ചാടു ചകാര വൈ
അവൾ നൽകിയ രുചികരമായ ഇഷ്ടഭക്ഷണം ആ നായ് ആസ്വദിച്ചു; തന്റെ സ്വഭാവത്തിന് അനുയോജ്യമായി പെരുമാറി, പല തരത്തിലുള്ള മധുരവാക്കുകളും പറഞ്ഞു.
അതീവ വ്രീഡിതാ ബാലാ കുര്വതാ ചാടു തേന സാ । പ്രണാമപൂര്വമാഹേദം ദയിതം തം കുയോനിജമ്
അവൻ പറഞ്ഞ മധുരവാക്കുകൾ കേട്ട് ആ യുവതി വളരെ ലജ്ജിച്ചു; ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു, തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവനോട്, ഇപ്പോൾ താഴ്ന്ന ജന്മത്തിൽ ജനിച്ചവനോട്, പറഞ്ഞു.
സ്മര്യ്യതാം തന്മഹാരാജ ! ദാക്ഷിണ്യലലിതം ത്വയാ । യേന ശ്വയോനിമാപന്നോ മമ ചാടുകരോ ഭവാന്
മഹാരാജാവേ, നീയൊന്നു ഓർക്കണം, നേരത്തേ നീ കാണിച്ച ദയയും സൗമ്യതയും കൊണ്ടാണ് നീ നായ് എന്ന ജന്മം പ്രാപിച്ച്, എന്നോട് ഇങ്ങനെ മധുരവാക്കുകൾ പറയുന്നത്.
പാഷണ്ഡിനം സമാഭാഷ്യ തീര്ഥസ്ത്രാനാദനന്തരമ് । പ്രാപ്തോഽസി കുത്സിതാം യോനിം കിം ന സ്മരസി തത്പ്രഭോ
പാഷണ്ഡനോടു സംസാരിച്ച ശേഷം തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചതിനുശേഷം, നീ ഈ താഴ്ന്ന ജന്മം പ്രാപിച്ചു; അതു ഓർക്കുന്നില്ലേ, പ്രഭുവേ?
തയൈവം സ്മാരിതേ തസ്മിന് പൂര്വജാതികൃതേ തദാ । ദധ്യൌ ചിരമഥാവാപ നിര്വേദമതിദുര്ലഭമ
അവൾ ഇങ്ങനെ മുൻജന്മം ഓർമ്മപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അവൻ ദീർഘനേരം ആലോചിച്ചു, അത്യപൂർവ്വമായ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു.
നിര്വിണ്ണാചിത്ത- സ തതോ നിഗമ്യ നഗരാദൂ ബഹിഃ । മരുപ്രപതനം കൃത്വാ ശാര്ഗാലീം യോനിമാഗതഃ
അവന് മനസ്സില് തികഞ്ഞ വിഷാദത്തോടെ നഗരത്തിന് പുറത്തേക്ക് പോയി, മരുഭൂമിയില് വീണു, പിന്നീട് ഒരു നരിക്കുട്ടിയുടെ ഗര്ഭത്തില് ജനിച്ചു.
സാപി ദ്രിതീയേ സമ്പ്രാപ്തേ വര്ഷേ ദിത്യേന ചക്ഷുഷാ । ജ്ഞാത്വാ ശ്വൃഗാലം തം ദ്രഷ്ടും യയൌ കോലാഹലം ഗിരിമ്
രണ്ടാം വര്ഷം കഴിഞ്ഞപ്പോള്, അവള് ദിവ്യദൃഷ്ടിയിലൂടെ അവനെ ഒരു നരിയായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അവനെ കാണാന് കൊലാഹലപര്വ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
തത്രാപി ദൃഷ്ട്വാ തം പ്രാഹ ശാര്ഗാലീം യോനിമാഗതമ് । ഭര്ത്താരമതിചാര്വങ്ഗീ തനയാ പൃഥിതീപതേഃ
അവിടെ, ഭര്ത്താവിനെ നരിയുടെ ഗര്ഭത്തില് ജനിച്ചതായി കണ്ട രാജകുമാരി, അവനെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു.
അപി സ്മരസി രാജേന്ദ്ര! ശ്വയോനിസ്ഥസ്യ യന്മയാ । പ്രോക്തം തേ പൂര്വചരിതം പാഷണ്ഡാലാപസംശ്രയമ്
രാജാവേ, നീ നായയായി ജനിച്ചിരുന്നപ്പോള് ഞാന് നിന്നോട് പറഞ്ഞ പഴയ കാര്യങ്ങളും, തെറ്റായ വാക്കുകളുമായി നിന്നുള്ള ബന്ധവും ഓര്ക്കുന്നുണ്ടോ?
പുനസ്തയോക്തസ്യജൂജ്ഞാത്വാ സത്യം സത്യവതാം വരഃ । കാലേന സ നിരാഹാരസ്തത്യാജ സ്വം കലേവരമ്
അവളുടെ വാക്കുകള് വീണ്ടും കേട്ട് സത്യം മനസ്സിലാക്കിയ അവന്, കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞ് ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ച് ശരീരം വിട്ടു.
ഭൂയസ്തതോ വൃകം ജാതം ഗത്വാ തം നിര്ജനേ വനേ । സ്മാരയാമാസ ഭര്ത്താരം പൂര്വവൃത്തമനിന്ദിതാ
പിന്നീട് അവന് ഒരു കാട്ടുപോത്തായി ജനിച്ചു; പാപമില്ലാത്ത അവള് ആ മരുഭൂമിയിലെ കാട്ടില് പോയി ഭര്ത്താവിനെ പഴയ കൃത്യങ്ങള് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചു.
ന ത്വം വൃകോ മഹഭാഗ! രാജാ ശതധനുര്ഭവാന് । ശ്വാ ഭൂത്വാ ത്വം ശ്വൃഗാലോഽബൂര്വൃകത്വം സാമ്പ്രതം ഗതഃ
ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, നീ കാട്ടുപോത്ത് അല്ല; നീയാണല്ലോ ശതധനു രാജാവ്. നായായി ജനിച്ച്, പിന്നെ നരിയായി, ഇപ്പോള് കാട്ടുപോത്തായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
സ്മാരിതേന യദാ ത്യക്തസ്തേനാത്മാ ഗൃദ്രതാം ഗതഃ । അവാപ സാ പുനശ്ചൈനം ബോധയാമാസ ഭാവിനീ
അവള് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചപ്പോള് അവന് ആ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു, ആത്മാവ് ഒരു കഴുകനായി ജനിച്ചു; വീണ്ടും, വിധിയാല് അവള് അവനെ ബോധിപ്പിച്ചു.
നരേന്ദ്ര! സ്മര്യതാമാത്മാ ഹ്മലം തേ ഗൃധ്രചേഷ്ടയാ । പാഷണ്ഡാലാപജാതോഽയം ദോഷോ യദൂഗൃധ്രതാ ഗതഃ
രാജാവേ, ഇപ്പോള് കഴുകനായി പെരുമാറുന്ന നിന്റെ ആത്മാവിനെ ഓര്ക്കണം; തെറ്റായ വാക്കുകള് മൂലം നിന്നെ കഴുകനായി ജനിപ്പിച്ച ഈ ദോഷം സംഭവിച്ചു.
തതഃ കാകത്വമാപന്നം സമനന്തരജന്മതി । ഉവാച തന്വീ ഭര്ത്താരമുപലഭ്യാത്മയോഗതഃ
അതിനുശേഷം അടുത്ത ജന്മത്തില് അവന് കാക്കയായി ജനിച്ചു; അവളോ, തന്റെ ശക്തിയാല് അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഭര്ത്താവിനെ സമീപിച്ചു.
അശേഷാ ഭൂഭൃതഃ പൂര്വം വശ്യാ യസ്മൈ ബലിം ദദുഃ । സത്വം കാകത്വമാപന്നോ ജാതോഽദ്യ ബലിഭുക് പ്രഭോ
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഒരിക്കല് നിനക്കു ഭക്തിപൂര്വം ബലി നല്കിയിരുന്നതാണ്; ഇപ്പോള് നീ കാക്കയായി അവരെ ഭക്ഷ്യമായി ആക്കിയിരിക്കുന്നു, പ്രഭോ.
ഏവമേവ ച കാകാത്വേ സ്മാരിതഃ സ പുരാതനമ് । തത്യാജ ഭൂപതിഃ പ്രാണാന് മയൂരത്വമവാപ ച
അങ്ങനെ തന്നെ, കാക്കയായിരുന്നപ്പോള് അവള് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചപ്പോള് ഭൂപതി ജീവന് ഉപേക്ഷിച്ച് മയിലായി ജനിച്ചു.
മയൂരത്വം തതഃ സാ വൈ ചകാരാനുഗതിം ശുഭാ । ദത്തൈഃ പ്രതിക്ഷണാം ഹ്ടദ്യസ്തൃപ്ത തജ്ജാതിഭോജനേഃ
അതിനുശേഷം, ആ ശുഭയുള്ളവള് മയിലായി അവനെ പിന്തുടര്ന്നു; ആ ജാതിക്ക് യോജിച്ച ഭക്ഷണം ലഭിച്ചപ്പോള് അവള് സന്തുഷ്ടയായിരുന്നു.
തതസ്തു ജനകോ രാജാ വാജിമേധം മഹാക്രതുമ് । ചകാര തസ്യാവഭൃഥേ സ്ത്രപയാമാസ തം തദാ
പിന്നീട് ജനക രാജാവ് മഹാവാജിമേധയാഗം നടത്തി; അതിന്റെ സമാപനസ്നാനത്തില് അവന് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു.
സസ്ത്രൌ സ്വയം ച തന്വങ്ഗീ സ്മാരയാമാസ ചാപി തമ് । യഥാസൌ ശ്വശ്വൃഗാലാദ്യാ യോനീര്ജഗ്രാഹ പാര്ഥിവഃ
അവിടെ, സുന്ദരിയായ അവളും രാജാവും ചേര്ന്ന്, നായ്, നരി മുതലായ ജന്മങ്ങള് അവന് എങ്ങനെ സ്വീകരിച്ചുവെന്ന് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചു.
സ്മൃതജന്മക്രമഃ സോഽഥ തത്യാജ സ്വ കലേവരമ് । ജജ്ഞ സ ജനകസ്യൈവ പുത്രോഽസൌ സുമഹാത്മനഃ
ജന്മങ്ങളുടെ ക്രമം ഓര്ത്തതിനു ശേഷം അവന് ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു; പിന്നീട് മഹാത്മാവായ ജനകന്റെ മകനായി ജനിച്ചു.
തതഃ സാ പിതരം തന്വീ വിവഹാര്ഥമചോദയത് । സ ചാപി കാരയാമാസ തസ്യാ രാജാ സ്വയവരമ്
പിന്നീട് അവള് വിവാഹം സംബന്ധിച്ച് പിതാവിനോട് അപേക്ഷിച്ചു; രാജാവ് അവളുടെ സ്വയംവര ചടങ്ങ് നടത്തി.
സ്വയംവരേ കൃതേ സാ തം സമ്പ്രാപ്തം പതിമാത്മനഃ । വപരയാമാസ ഭൂയോഽപി ഭര്തൃ ഭാവേന ഭാമിനീ
സ്വയംവരത്തില് അവള് എത്തിയ അവനെ ഭര്ത്താവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു; വീണ്ടും ഭര്ത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ അവള് അവനെ സേവിച്ചു.