തസ്മാദേതാന്നരോ നഗ്രാംസ്ത്രയീസന്ത്യാഗദൂഷിതാന് । സര്വദാ വര്ജയേത് പ്രാജ്ഞ ആലാപസ്പശേനാദിഷു
മൂന്നു വിധമായ വേദമാർഗ്ഗം ഉപേക്ഷിച്ച് അശുദ്ധരായവരെ, പ്രജ്ഞാവാന്മാർ എപ്പോഴും സംസാരത്തിലും സ്പർശത്തിലും മറ്റും ഒഴിവാക്കണം.
ശ്രദ്ധാവദ്ഭിഃ കൃതം യത്രാദ്ദ വാന് പിതൃപിതാമഹാന് । ന പ്രീണയതി തച്ഛ്രാദ്ധ യദേഭിരവലോകിതമ്
വിശ്വാസത്തോടെ പിതാക്കള്ക്കും പിതാമഹന്മാർക്കും അർപ്പണം ചെയ്യുമ്പോൾ, അശുദ്ധർ കാണുന്നിടത്ത് ആ ശ്രാദ്ധം അവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കില്ല.
ശ്രൂയതേ ച പുരാ ഖ്യാതോ രാജാ ശതധനുര്ഭുവി । പത്രീ ച ശൈവ്യാ തസ്യാഭൂദതിധര്മപരായണാ
പണ്ടെ ഭൂമിയിൽ ശതധനു എന്ന പ്രശസ്തനായ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ ഭാര്യ ശൈവ്യ അതിഥിസേവനത്തിൽ ഭക്തയായിരുന്നു.
പതിവ്രതാ മഹാഭാഗാ സത്യശൌചദയാന്വിതാ । സര്വലക്ഷണസമ്പന്നാ വിനയേന നയേന ച
അവൾ ഭർത്താവിനോടു അകമ്പടിയുള്ളവളും, മഹാഭാഗ്യവതിയും, സത്യവും ശുദ്ധിയും ദയയും നിറഞ്ഞവളും, എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും വിനയത്താലും നല്ല പെരുമാറ്റത്താലും സമ്പന്നയുമായിരുന്നു.
സ തു രാജാ തയാ സാര്ദ്ധ ദേവദേവം ജനാര്ദനമ് । ആരാധയാമാസ വിഭും പരമേണ സമാധിനാ
അവൻ രാജാവും ഭാര്യയും ചേർന്ന് ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ജനാർദ്ദനനെ അത്യന്തമായ ഏകാഗ്രതയോടെ ആരാധിച്ചു.
ഹോമൈര്ജപൈസ്തഥാ ദാനൈരുപവാസൈശ്വ ഭക്തിതഃ
ഹോമങ്ങൾ, ജപങ്ങൾ, ദാനങ്ങൾ, ഉപവാസങ്ങൾ, ഭക്തി എന്നിവയാൽ.
പൂജാബിശ്വാനുദിവസം തന്മനാ നാന്യമാനസഃ
ദിവസവും രാത്രിയും മനസ്സു മറ്റൊന്നിലൊന്നും ചിതറാതെ, പൂജയിൽ മുഴുകി.
ഏകദാ തു സമം സ്നാതൌ തൌ തു ഭാര്യാപതീ ജലേ । ബഗീരഥ്യാഃ സമുത്തീര്ണൌ കാര്ത്തിക്യാം സമുപോഷിതൌ । പാഷണ്ഡിനമപശ്യേതാമായാന്തം സമ്മുഖം ദ്രിജ
ഒരു ദിവസം, ഭർത്താവും ഭാര്യയും ഒരുമിച്ച് ഗംഗയിൽ കുളിച്ചു; കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഉപവാസം പാലിച്ച ശേഷം ഭാഗീരഥിയിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, അവർക്ക് ഒരു പാഷണ്ഡൻ നേരെ വരുന്നത് കാണപ്പെട്ടു.
ചാപാചാര്യസ്യ തസ്യാസൌ സഖാ രാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ । അതസ്തദൂഗൌരവാത്തേന സഹാലാപമഥാകരോത്
അവൻ അന്നേ രാജാവിന്റെ സുഹൃത്തും, വില്ലിനുപാഠം പഠിച്ചവനും ആയിരുന്നു; അതിനാൽ ആദരവോടെ രാജാവ് അവനോടൊപ്പം സംസാരിച്ചു.
ന തു സാ വാഗയതാ ദേവീ തസ്യ പത്രീ പതിവ്രതാ । ഉപോഷിതാസ്മീതി രവിം തസ്മിന് ദൃഷ്ടേ ദദര്ശ ച
പക്ഷേ, ഭർത്തിവ്രതയുള്ള ഭാര്യ ഉപവാസം പാലിച്ചിരുന്നതുകൊണ്ട് ഒന്നും സംസാരിച്ചില്ല; അവൾ സൂര്യനെ കണ്ടു.
സമാഗമ്യ യഥാന്യായം ദമ്പതീ തൌ യഥാവിധി । വിഷ്ണോഃ പൂജാദികം സര്വം കൃതവന്തൌ ദ്രിജോത്തമ
രണ്ടുപേരും വിധിപ്രകാരം വീണ്ടും കൂടിച്ചേർന്ന്, വിഷ്ണുവിന് വേണ്ടിയുള്ള എല്ലാ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും നിർവ്വഹിച്ചു.
കാലേന ഗച്ഛതാ രാജാ മമാരാസൌ സപത്രജിത് । അന്വാരുരോഹ തം ദേവീ ചിതാസ്ഥം ഭൂപതിം പതിമ്
കാലം കടന്നപ്പോൾ, സപത്രജിത് എന്ന രാജാവ് മരിച്ചു; രാജ്ഞി ഭർത്താവിന്റെ ചിതയിൽ കയറി.
സ തു തേനാപചാരേണ ശ്വാ ജജ്ഞ വസുധാധിപഃ । ഉപോഷിതേന പാഷണ്ജസംലാപീ യഃ കൃതോഽഭവത്
അവൻ ഉപവാസം പാലിച്ചിരിക്കെ പാഷണ്ഡനോടു സംസാരിച്ച പാപം മൂലം, രാജാവ് നായയായി ജനിച്ചു.
സാ തു ജാതിസ്മരാ ജജ്ഞ കാശീരാജസുതാ ശുഭാ । സര്വവിഝാനമമ്പൂര്ണാ സര്വലക്ഷണപൂജിതാ
അവൾ കാശിരാജാവിന്റെ സുന്ദരിയായ മകൾ ആയി, മുൻജന്മം ഓർക്കുന്നവളായി, എല്ലാ ജ്ഞാനവും ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവളായി ജനിച്ചു.
താം പിതാ ദാതുകാമോഽഭൂത് വരായ വിനിവാരിതഃ । തയൈവ തന്വ്യാ വിരതോ വിവാഹാരമ്ഭതോ നൃപഃ
അവളുടെ അച്ഛൻ അവളെ വിവാഹം കഴിപ്പിക്കാനാഗ്രഹിച്ചു; പക്ഷേ അവൾ തന്നെ അതിന് സമ്മതിച്ചില്ല, അതിനാൽ രാജാവ് വിവാഹം തുടങ്ങാതിരുത്തി.
തതഃ സാ ദിവ്യയാ ദൃഷ്ടയാ ദൃഷ്ട്വാ ശ്വാനം നിജം പതിമ് । വിദിശാഖ്യം പുരം ഗത്വാ തദവസ്ഥ ദദര്ശതമ്
അപ്പോൾ അവൾ ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ തന്റെ ഭർത്താവിനെ നായയായി കണ്ടു; വിദിശ എന്ന നഗരത്തിൽ ചെന്നു, അവൻ ആ നിലയിൽ ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വവൈ മഹാഭാഗം ശ്വബൂതന്തു പതിം തഥാ । ദദൌ തസ്മൈ വരാഹാര സത്കാരപ്രവണാം സുഭമ
തന്റെ ഭർത്താവിനെ നായയായി കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ ആദരവോടെ ഉത്തമമായ ഭക്ഷണം നൽകി.
ഭുഞ്ജന് ദത്തം തയാ സോഽന്നമതിമൃഷ്ടമഭീപ്സിതമ് । സ്വജാതിലലിതം കുര്വന് ബഹു ചാടു ചകാര വൈ
അവൾ നൽകിയ രുചികരമായ ഇഷ്ടഭക്ഷണം ആ നായ് ആസ്വദിച്ചു; തന്റെ സ്വഭാവത്തിന് അനുയോജ്യമായി പെരുമാറി, പല തരത്തിലുള്ള മധുരവാക്കുകളും പറഞ്ഞു.
അതീവ വ്രീഡിതാ ബാലാ കുര്വതാ ചാടു തേന സാ । പ്രണാമപൂര്വമാഹേദം ദയിതം തം കുയോനിജമ്
അവൻ പറഞ്ഞ മധുരവാക്കുകൾ കേട്ട് ആ യുവതി വളരെ ലജ്ജിച്ചു; ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു, തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവനോട്, ഇപ്പോൾ താഴ്ന്ന ജന്മത്തിൽ ജനിച്ചവനോട്, പറഞ്ഞു.
സ്മര്യ്യതാം തന്മഹാരാജ ! ദാക്ഷിണ്യലലിതം ത്വയാ । യേന ശ്വയോനിമാപന്നോ മമ ചാടുകരോ ഭവാന്
മഹാരാജാവേ, നീയൊന്നു ഓർക്കണം, നേരത്തേ നീ കാണിച്ച ദയയും സൗമ്യതയും കൊണ്ടാണ് നീ നായ് എന്ന ജന്മം പ്രാപിച്ച്, എന്നോട് ഇങ്ങനെ മധുരവാക്കുകൾ പറയുന്നത്.
പാഷണ്ഡിനം സമാഭാഷ്യ തീര്ഥസ്ത്രാനാദനന്തരമ് । പ്രാപ്തോഽസി കുത്സിതാം യോനിം കിം ന സ്മരസി തത്പ്രഭോ
പാഷണ്ഡനോടു സംസാരിച്ച ശേഷം തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചതിനുശേഷം, നീ ഈ താഴ്ന്ന ജന്മം പ്രാപിച്ചു; അതു ഓർക്കുന്നില്ലേ, പ്രഭുവേ?
തയൈവം സ്മാരിതേ തസ്മിന് പൂര്വജാതികൃതേ തദാ । ദധ്യൌ ചിരമഥാവാപ നിര്വേദമതിദുര്ലഭമ
അവൾ ഇങ്ങനെ മുൻജന്മം ഓർമ്മപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അവൻ ദീർഘനേരം ആലോചിച്ചു, അത്യപൂർവ്വമായ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു.
നിര്വിണ്ണാചിത്ത- സ തതോ നിഗമ്യ നഗരാദൂ ബഹിഃ । മരുപ്രപതനം കൃത്വാ ശാര്ഗാലീം യോനിമാഗതഃ
അവന് മനസ്സില് തികഞ്ഞ വിഷാദത്തോടെ നഗരത്തിന് പുറത്തേക്ക് പോയി, മരുഭൂമിയില് വീണു, പിന്നീട് ഒരു നരിക്കുട്ടിയുടെ ഗര്ഭത്തില് ജനിച്ചു.
സാപി ദ്രിതീയേ സമ്പ്രാപ്തേ വര്ഷേ ദിത്യേന ചക്ഷുഷാ । ജ്ഞാത്വാ ശ്വൃഗാലം തം ദ്രഷ്ടും യയൌ കോലാഹലം ഗിരിമ്
രണ്ടാം വര്ഷം കഴിഞ്ഞപ്പോള്, അവള് ദിവ്യദൃഷ്ടിയിലൂടെ അവനെ ഒരു നരിയായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അവനെ കാണാന് കൊലാഹലപര്വ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
തത്രാപി ദൃഷ്ട്വാ തം പ്രാഹ ശാര്ഗാലീം യോനിമാഗതമ് । ഭര്ത്താരമതിചാര്വങ്ഗീ തനയാ പൃഥിതീപതേഃ
അവിടെ, ഭര്ത്താവിനെ നരിയുടെ ഗര്ഭത്തില് ജനിച്ചതായി കണ്ട രാജകുമാരി, അവനെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു.
അപി സ്മരസി രാജേന്ദ്ര! ശ്വയോനിസ്ഥസ്യ യന്മയാ । പ്രോക്തം തേ പൂര്വചരിതം പാഷണ്ഡാലാപസംശ്രയമ്
രാജാവേ, നീ നായയായി ജനിച്ചിരുന്നപ്പോള് ഞാന് നിന്നോട് പറഞ്ഞ പഴയ കാര്യങ്ങളും, തെറ്റായ വാക്കുകളുമായി നിന്നുള്ള ബന്ധവും ഓര്ക്കുന്നുണ്ടോ?
പുനസ്തയോക്തസ്യജൂജ്ഞാത്വാ സത്യം സത്യവതാം വരഃ । കാലേന സ നിരാഹാരസ്തത്യാജ സ്വം കലേവരമ്
അവളുടെ വാക്കുകള് വീണ്ടും കേട്ട് സത്യം മനസ്സിലാക്കിയ അവന്, കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞ് ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ച് ശരീരം വിട്ടു.
ഭൂയസ്തതോ വൃകം ജാതം ഗത്വാ തം നിര്ജനേ വനേ । സ്മാരയാമാസ ഭര്ത്താരം പൂര്വവൃത്തമനിന്ദിതാ
പിന്നീട് അവന് ഒരു കാട്ടുപോത്തായി ജനിച്ചു; പാപമില്ലാത്ത അവള് ആ മരുഭൂമിയിലെ കാട്ടില് പോയി ഭര്ത്താവിനെ പഴയ കൃത്യങ്ങള് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചു.
ന ത്വം വൃകോ മഹഭാഗ! രാജാ ശതധനുര്ഭവാന് । ശ്വാ ഭൂത്വാ ത്വം ശ്വൃഗാലോഽബൂര്വൃകത്വം സാമ്പ്രതം ഗതഃ
ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, നീ കാട്ടുപോത്ത് അല്ല; നീയാണല്ലോ ശതധനു രാജാവ്. നായായി ജനിച്ച്, പിന്നെ നരിയായി, ഇപ്പോള് കാട്ടുപോത്തായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
സ്മാരിതേന യദാ ത്യക്തസ്തേനാത്മാ ഗൃദ്രതാം ഗതഃ । അവാപ സാ പുനശ്ചൈനം ബോധയാമാസ ഭാവിനീ
അവള് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചപ്പോള് അവന് ആ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു, ആത്മാവ് ഒരു കഴുകനായി ജനിച്ചു; വീണ്ടും, വിധിയാല് അവള് അവനെ ബോധിപ്പിച്ചു.