ന ഹ്മാപ്തവാദാ നഭസോ നിപതന്തി മഹാസുരാഃ । യുക്തിമദ് വചനം ഗ്രാഹ്മ മയാന്യേശ്വ ഭവദ്രിധൈഃ
മഹാസുരന്മാരേ, യുക്തിയില്ലാത്ത വാക്കുകൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണു വരില്ല; ഞാൻ പറഞ്ഞതോ, നിങ്ങളെപ്പോലുള്ളവർ പറഞ്ഞതോ, യുക്തിയുള്ള വാക്കുകൾ മാത്രം സ്വീകരിക്കണം.
മായാമോഹേന തേ ദൈത്യാഃ പ്രകാരൈര്ബഹുഭിസ്തഥാ । വ്യുത്ഥാപിതാ യഥാ നൈഷാം ത്രയീം കശ്വിദരോചയത്
ഇങ്ങനെ പലവിധ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെ, ആ ദൈത്യന്മാർ മായാഭ്രമം കൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി വഴിതെറ്റി, ആരും വേദമാർഗ്ഗത്തിൽ സന്തോഷം കാണുന്നില്ലായിരുന്നു.
ഇത്ഥമുന്മാര്ഗയാതേഷു തേഷു ദൈത്യേഷു തേഽമരാഃ । ഉദ്യോഗം പരമം കൃത്വാ യുദ്ധായ സമുപസ്ഥിതാഃ
അങ്ങനെ ദൈത്യന്മാർ വഴിതെറ്റിയപ്പോൾ, ദേവന്മാർ പരമശ്രമം ചെയ്ത് യുദ്ധത്തിനായി ഒരുങ്ങി.
തതോ ദേവാസുരം യുദ്ധ പുനരേവാഭവദ് ദ്രിജ । ഹതാശ്വ തേഽസുരാ ദേവൈഃ സന്മാര്ഗപരിപന്ഥിനഃ
അതിനുശേഷം, ദ്വിജൻ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വീണ്ടും യുദ്ധം ചെയ്തു; ധർമ്മമാർഗ്ഗം തടഞ്ഞിരുന്ന അസുരന്മാരെ ദേവന്മാർ സംഹരിച്ചു.
സ്വധര്മകവചസ്തഷാമഭൂദൂ യഃ പ്രഥമം ദ്രിയ । തേന രക്ഷാഭവത് പൂര്വം നേശുര്നഷ്ടേ ച തത്ര തേ
അവരിൽ, ആദ്യമായി സ്വന്തം ധർമ്മത്തിന്റെ കാവചം ധരിച്ചവൻ, ദ്വിജൻ, അവൻ മുമ്പ് അവരെ രക്ഷിച്ചു; അവൻ നശിച്ചപ്പോൾ അവർ വിജയിക്കാനായില്ല.
തതോ മൈത്രേയ! തന്മാര്ഗവര്ത്തിനോ യേഽഭവഞ്ജനാഃ । നഗ്രാസ്തേ തൈര്യതസ്ത്യക്തം ത്രയീസംവരണാം വൃഥാ
അതുകൊണ്ട്, മൈത്രേയ, ആ മാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടവർക്ക്, വേദമാർഗ്ഗം ഉപേക്ഷിച്ചവരാൽ യാതൊരു ദോഷവും സംഭവിച്ചില്ല.
ബ്രഹ്മചാരീ ഗൃഹസ്ഥസ്വ വാനപ്രസ്ഥസ്തഥാശ്രമാഃ । പരിബ്രാഡൂ വാ ചതുര്ഥോഽത്ര പഞ്ചമോ നോപപദ്യതേ
ബ്രഹ്മചാരിയും ഗൃഹസ്ഥനും വാനപ്രസ്ഥനും പരിവ്രാജകനും — ഈ നാലു ജീവിതപദവികളാണ്, അഞ്ചാമത്തേതൊന്നുമില്ല.
യസ്തു സന്ത്യജ്യ ഗാര്ഹസ്ഥ്യം വാനപ്രസ്ഥോ ന ജായതേ । പരിവ്രാഡൂ വാപി മൈത്രേയ! സ ന്ഗ്രഃ പാപകൃന്നരഃ
ഗൃഹസ്ഥജീവിതം ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും വാനപ്രസ്ഥനോ പരിവ്രാജകനോ ആകാതവൻ, മൈത്രേയ, പാപം ചെയ്യുന്നവനാണ്.
നിത്യാനാം കര്മണാം വിപ്ര! തസ്യ ഹാനിരഹര്നിശമ് । അകുര്വന് വിഹിതം കര്മ ശക്തഃ പതതി തദ്ദിനേ
ദിവസേനയും നിർബന്ധമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാതിരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് നഷ്ടം വരുന്നു, ബ്രാഹ്മണാ. നിർബന്ധമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയുമ്പോഴും അവ ചെയ്യാതിരിക്കുന്നവൻ അന്നേ അന്ന് തന്നെ വീഴുന്നു.
പ്രായശ്വിത്തേന മഹതാ ശുദ്ധിമാപ്രോത്യനാപദി । പക്ഷം നിത്യക്രിയാഹാനേഃ കര്ത്താ മൈത്രേയ! മാനവഃ
പ്രയാസം ഇല്ലാതെ നിർബന്ധകർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവൻ വലിയ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്താൽ മാത്രം ശുദ്ധി ലഭിക്കും, മൈത്രേയ. അത്തരം ആളുകൾ ഈ പ്രായശ്ചിത്തം നിർബന്ധമായും ചെയ്യണം.
സംവത്സരം ക്രിയാഹാനിര്യസ്യ പു സോഽബിജായതേ । തസ്യാവലോകനാത് യൂര്യോ നിരീക്ഷ്യഃ സാധുബിഃ സദാ
ഒരു വർഷം നിർബന്ധകർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ അശുദ്ധനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അത്തരം ആളുകളെ സദാചാരികൾ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം.
സ്പൃഷ്ടേ സ്ത്രാനം സചേലസ്യ ശുദ്ധേര്ഹേതുര്മഹാമതേ । പു സോ ഭവതി തസ്യോക്താ ന ശുദ്ധിഃ പാപകര്മണഃ
സ്ത്രീയെയോ അവളുടെ വസ്ത്രങ്ങളെയോ തൊടുമ്പോൾ അശുദ്ധി വരും, മഹാമതിയുള്ളവനേ. പാപം ചെയ്യുന്നവനു ശുദ്ധി ലഭിക്കില്ല.
ദേവര്ഷിപതൃഭൂതാനി യസ്യ നിഃ ശ്വസ്യ വേശ്മനി । പ്രയാന്ത്യനര്ചിതാന്യത്ര ലോകേ തസ്മാന്ന പാപകൃത്
ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും പിതാക്കളും ഭൂതങ്ങളും അവന്റെ വീട്ടിൽ ആദരിക്കപ്പെടാതെ പോകുന്നുവെങ്കിൽ, അത്തരം ആളെ ഈ ലോകത്ത് സദാചാരിയെന്ന് പറയാനാവില്ല.
ദേവാദിനിഃ ശ്വാസഹതം ശരീരം യസ്യ വേശ്മ ച । ന തേന സങ്കരം കുര്യാദൂ ഗൃഹാസനപരിച്ഛദൈഃ
ദേവന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ശ്വാസം കൊണ്ട് ശരീരവും വീടും അശുദ്ധമാകുമ്പോൾ, അത്തരം ആളുമായി വീട്ടുപകരണങ്ങൾ പങ്കിടരുത്.
സമ്ഭാഷണാനുപ്രശ്രാദി സഹാസ്യാം ചൈവ കുര്വതഃ । ജായതേ തുല്യതാ തസ്യ തേനൈവ ദ്രിജ । വത്സരമ്
അത്തരം ആളുമായി സംസാരിച്ചാലോ ആദരവോടെ പെരുമാറിയാലോ ചിരിച്ചാലോ, ബ്രാഹ്മണന് ഒരു വർഷം അവനോടു തുല്യനാകുന്നു.
അത ബുങൂ ക്തേ ഗൃഹേ തസ്യ കരോത്യാസ്മാം തഥാസനേ । ശേതേ ചാപ്യേകശയനേ സ സദ്യസ്തത്സമോ ഭവേത്
അത്തരം ആളിന്റെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാലോ, കൂടെ ഇരുന്നാലോ, ഒരേ കിടക്കയിൽ ഉറങ്ങിയാലോ, ഉടനെ അവനോടു തുല്യനാകും.
ദേവതാപിതൃഭൂതാനി തഥാനഭ്യര്ച്യ യോഽതിഥീന് । ഭുങൂക്തേ സ പാതകം ഭുങൂ ക്തേ നിഷ്കൃതിസ്തസ്യ കീദൃശീ
ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും ഭൂതങ്ങളെയും അതിഥികളെയും ആദരിക്കാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ പാപം ചെയ്യുന്നു; അത്തവനു എന്ത് പ്രായശ്ചിത്തം ഉണ്ട്?
ബ്രാഹ്മണാദ്യാസ്തു യേ വര്ണാഃ സ്വധര്മാദന്യതോമുഖമ് । യാന്തി തേ നഗ്രസംജ്ഞാം തു ഹീനകര്മസ്വവസ്ഥിതാഃ
ബ്രാഹ്മണനും മറ്റു വർണ്ണക്കാരും തങ്ങളുടെ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് താഴ്ന്ന പ്രവർത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ, അവർ അശുദ്ധരെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ചതുര്ണാം യത്ര വര്ണാനാം മൈത്രേയാത്യന്തസങ്കരഃ । തത്രാസ്യാ സാധു വൃത്തീനാമുപഘാതായ ജായതേ
മൈത്രേയ, നാലു വർണ്ണങ്ങൾ മുഴുവനായി കലർന്നിടത്താണ് സദാചാരികൾക്ക് ദോഷം ഉണ്ടാകുന്നത്.
അനഭ്യര്ച്യ ഋഷീന് ദേവാന് പിതൄന് ഭൂതാതിഥീംസ്തഥാ । യോ ഭുങ് ക്തേ തസ്യ സമ്ഭാഷാത് പതന്തി നരകേ നരാഃ
ഋഷിമാരെയും ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും ഭൂതങ്ങളെയും അതിഥികളെയും ആദരിക്കാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും, അവനോടു സംസാരിക്കുന്നവരും നരകത്തിൽ വീഴും.
തസ്മാദേതാന്നരോ നഗ്രാംസ്ത്രയീസന്ത്യാഗദൂഷിതാന് । സര്വദാ വര്ജയേത് പ്രാജ്ഞ ആലാപസ്പശേനാദിഷു
മൂന്നു വിധമായ വേദമാർഗ്ഗം ഉപേക്ഷിച്ച് അശുദ്ധരായവരെ, പ്രജ്ഞാവാന്മാർ എപ്പോഴും സംസാരത്തിലും സ്പർശത്തിലും മറ്റും ഒഴിവാക്കണം.
ശ്രദ്ധാവദ്ഭിഃ കൃതം യത്രാദ്ദ വാന് പിതൃപിതാമഹാന് । ന പ്രീണയതി തച്ഛ്രാദ്ധ യദേഭിരവലോകിതമ്
വിശ്വാസത്തോടെ പിതാക്കള്ക്കും പിതാമഹന്മാർക്കും അർപ്പണം ചെയ്യുമ്പോൾ, അശുദ്ധർ കാണുന്നിടത്ത് ആ ശ്രാദ്ധം അവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കില്ല.
ശ്രൂയതേ ച പുരാ ഖ്യാതോ രാജാ ശതധനുര്ഭുവി । പത്രീ ച ശൈവ്യാ തസ്യാഭൂദതിധര്മപരായണാ
പണ്ടെ ഭൂമിയിൽ ശതധനു എന്ന പ്രശസ്തനായ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ ഭാര്യ ശൈവ്യ അതിഥിസേവനത്തിൽ ഭക്തയായിരുന്നു.
പതിവ്രതാ മഹാഭാഗാ സത്യശൌചദയാന്വിതാ । സര്വലക്ഷണസമ്പന്നാ വിനയേന നയേന ച
അവൾ ഭർത്താവിനോടു അകമ്പടിയുള്ളവളും, മഹാഭാഗ്യവതിയും, സത്യവും ശുദ്ധിയും ദയയും നിറഞ്ഞവളും, എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും വിനയത്താലും നല്ല പെരുമാറ്റത്താലും സമ്പന്നയുമായിരുന്നു.
സ തു രാജാ തയാ സാര്ദ്ധ ദേവദേവം ജനാര്ദനമ് । ആരാധയാമാസ വിഭും പരമേണ സമാധിനാ
അവൻ രാജാവും ഭാര്യയും ചേർന്ന് ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ജനാർദ്ദനനെ അത്യന്തമായ ഏകാഗ്രതയോടെ ആരാധിച്ചു.
ഹോമൈര്ജപൈസ്തഥാ ദാനൈരുപവാസൈശ്വ ഭക്തിതഃ
ഹോമങ്ങൾ, ജപങ്ങൾ, ദാനങ്ങൾ, ഉപവാസങ്ങൾ, ഭക്തി എന്നിവയാൽ.
പൂജാബിശ്വാനുദിവസം തന്മനാ നാന്യമാനസഃ
ദിവസവും രാത്രിയും മനസ്സു മറ്റൊന്നിലൊന്നും ചിതറാതെ, പൂജയിൽ മുഴുകി.
ഏകദാ തു സമം സ്നാതൌ തൌ തു ഭാര്യാപതീ ജലേ । ബഗീരഥ്യാഃ സമുത്തീര്ണൌ കാര്ത്തിക്യാം സമുപോഷിതൌ । പാഷണ്ഡിനമപശ്യേതാമായാന്തം സമ്മുഖം ദ്രിജ
ഒരു ദിവസം, ഭർത്താവും ഭാര്യയും ഒരുമിച്ച് ഗംഗയിൽ കുളിച്ചു; കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഉപവാസം പാലിച്ച ശേഷം ഭാഗീരഥിയിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, അവർക്ക് ഒരു പാഷണ്ഡൻ നേരെ വരുന്നത് കാണപ്പെട്ടു.
ചാപാചാര്യസ്യ തസ്യാസൌ സഖാ രാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ । അതസ്തദൂഗൌരവാത്തേന സഹാലാപമഥാകരോത്
അവൻ അന്നേ രാജാവിന്റെ സുഹൃത്തും, വില്ലിനുപാഠം പഠിച്ചവനും ആയിരുന്നു; അതിനാൽ ആദരവോടെ രാജാവ് അവനോടൊപ്പം സംസാരിച്ചു.
ന തു സാ വാഗയതാ ദേവീ തസ്യ പത്രീ പതിവ്രതാ । ഉപോഷിതാസ്മീതി രവിം തസ്മിന് ദൃഷ്ടേ ദദര്ശ ച
പക്ഷേ, ഭർത്തിവ്രതയുള്ള ഭാര്യ ഉപവാസം പാലിച്ചിരുന്നതുകൊണ്ട് ഒന്നും സംസാരിച്ചില്ല; അവൾ സൂര്യനെ കണ്ടു.