അവബോധി ച യച്ഛാന്തമദോഷമപകല്മഷമ് । ഋഷിരൂപാത്മനേ തസ്മൈ വിഷ്ണോ രൂപായ!തേ നമഃ
വിഷ്ണോ, ഉണർന്നിരിക്കുന്ന, ശാന്തവും ദോഷരഹിതവും പാപമില്ലാത്ത നിന്റെ ആ ഋഷിരൂപത്തിന് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഭക്ഷയത്യഥ കല്പാന്തേ ഭൂതാനി യദാവരിതമ് । ത്വദ്രൂപം പുണ്ഡരീകാക്ഷ!തസ്മൈ കാലാത്മനേ നമഃ
കമലനയനാ, കല്പാന്തത്തിൽ എല്ലാജീവികളും ഗ്രസിക്കുന്ന നിന്റെ ആ കാലരൂപത്തിന് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
സമ്ഭക്ഷ്യ സര്വഭൂതാനി ദേവാദീന്യവിശേഷതഃ । നൃത്യത്യന്തേ ച യദ്രൂപം തസ്മൈ രുദ്രാത്മനേ നമഃ
ദേവന്മാരെയും മറ്റെല്ലാ ജീവികളെയും വ്യത്യാസമില്ലാതെ മുഴുവൻ ഉണ്ണുകയും, അവസാനം ആ രൂപത്തിൽ തന്നെ നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന രുദ്രസ്വരൂപനോട് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
പ്രവൃത്ത്യാ രജസോ യച്ച കര്മണാം കാരകാത്മകമ് । ജനാര്ദന! നമസ്തസമൈ ത്വദ്രൂപായ നരാത്മനേ
ജനാർദ്ദനാ, പ്രവർത്തിയുടെ കാരണമായ രാജോഗുണത്തിന്റെ വഴി പ്രവർത്തിക്കുന്ന, മനുഷ്യന്റെ ആത്മാവായ ആ നിന്റെ രൂപത്തോട് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
അഷ്ടാവിംശദൂവധോപേതം യദ്രൂപം താമസം തവാ । ഉന്മാര്ഗഗാമി സര്വാത്മന് തസ്മൈ ! പശ്വാത്മനേ നമഃ
സർവ്വവ്യാപകനേ, ഇരുപത്തിയെട്ട് രൂപങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്, വഴിവിട്ടു സഞ്ചരിക്കുന്ന, മൃഗങ്ങളുടെ ആത്മാവായ താമസികമായ നിന്റെ ആ രൂപത്തോട് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
യജ്ഞാങ്ഗബൂതം യദ്രൂപം ജഗതഃ സിദ്ധിസാധനമ് । വൃക്ഷാതിദൂഭേദി തസ്മൈ മുഖ്യാത്മനേ നമഃ
യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായും ലോകത്തിന്റെ സിദ്ധിയുടെ ഉപാധിയായും, വൃക്ഷാദികളെ വിഭജിക്കുന്ന മുഖ്യാത്മാവായ ആ രൂപത്തോട് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
തിര്യങൂ മാനുഷദേവാദി വ്യോമശബ്ദാദികഞ്ച യത് । രൂപം തവാദേഃ സര്വസ്യ തസ്മൈ സര്വാത്മനേ നമഃ
മൃഗങ്ങൾ, മനുഷ്യർ, ദേവന്മാർ, ആകാശം, ശബ്ദം എന്നിവയുടെ ആരംഭമായ ആ സർവ്വാത്മാവായ നിന്റെ രൂപത്തോട് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
പ്രധാനബുദ്ധയാദിമയാദശേഷാദൂ യദന്യദസ്മാത് പരമം പരാത്മന് । രൂപം തവാദ്യം ന യദന്യതുല്യം തസ്മൈ നമഃ കാരണകാരണായ
പ്രധാനവും ബുദ്ധിയും തുടങ്ങിയവയെക്കാൾ അപ്പുറം, മറ്റൊന്നുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാനാകാത്ത ആദിരൂപമായ കാരണങ്ങളുടെ കാരണമായ നിനക്കു ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ശുക്ലാദിദീര്ഘാദിഘനാദിഹീന മഗോചരേ യച്ച വിശേഷണാനാമ് । സുദ്ധാതിസുദ്ധ പരമര്ഷിദൃശ്യം രൂപായ തസ്മൈ ഭഗവന് । നതാഃ സ്മഃ
പൊളിവും നീളവും കനവും പോലെയുള്ള ഗുണങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത, വിശുദ്ധവും അതിശുദ്ധവുമായ, പരമർഷികൾ കാണുന്ന, ഗുണങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള ആ നിന്റെ രൂപത്തോട് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു, ഭഗവനെ.
യന്നഃ ശരീരേഷു യദന്യദേഹേ ഷ്വശേഷജന്തുഷ്വജമവ്യയം യത് । യസ്മാച്ച നാന്യദൂവ്യതിരിക്തമസ്തി ബ്രഹ്മസ്വരൂപായ നതാഃ സ്മ തസ്മൈ
നമ്മുടെ ശരീരങ്ങളിലും മറ്റുള്ള ശരീരങ്ങളിലും എല്ലാ ജീവികളിലും ജനനം ഇല്ലാത്ത, നശിക്കാത്ത, അതിൽ നിന്ന് വേറെയൊന്നുമില്ലാത്ത ബ്രഹ്മസ്വരൂപത്തോട് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
സകലമിദമജസ്യ യസ്യ രൂപം പരമപദാത്മവതഃ സനാതനസ്യ । തമനിധനമശേഷബീജഭൂതം പ്രഭുമമലം പ്രണതാഃ സ്മ വാസുദേവമ്
ജനനമില്ലാത്തതും ശാശ്വതവുമായതും പരമപദം ഉള്ളതുമായ, ഈ സർവ്വം രൂപമായ, അക്ഷയനും എല്ലാ വിത്തുകളുടെ മൂലമായും അമലനായും ഉള്ള വാസുദേവനോട് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
സ്താത്രസ്യാസ്യാവസാനേ തദേ ദദൃശുഃ പരമേശ്വരമ് । ശങ്ഖചക്രഗദാപാണിം ഗരുഡസ്ഥം സുരാ ഹരിമ്
ഈ സ്തുതിയുടെ അവസാനം, അവർ പരമേശ്വരനായ ഹരിയെ, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വച്ചും, ഗരുഡനിൽ നില്ക്കുന്ന ദേവദേവനായി ദർശിച്ചു.
തമൂചുഃ സകലാ ദേവാഃ പ്രണിപാതപുരഃ സരമ് । പ്രസീദ ദേവ!ദൈത്യേഭ്യസ്ത്രാഹീതി ശരണാര്ഥിനഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ച് പറഞ്ഞു: ദേവാ, ദയവായി, ഞങ്ങൾക്കു ദൈത്യന്മാരിൽ നിന്ന് രക്ഷ നൽകേണമേ; ഞങ്ങൾ ആശ്രയം തേടി വന്നവരാണല്ലോ.
ത്രൈലോക്യം യജ്ഞാഭാഗശ്വ ദൈത്യൈര്ഹ്രാദപുരോഗമൈഃ । ഹ്ടതം നോ ബ്രഹ്മണോഽപ്യാജ്ഞാമുല്ലങ്ഘയ പരമേശ്വര
മൂന്നു ലോകവും യജ്ഞഭാഗവും ഹ്രാദനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ദൈത്യന്മാർ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞ പോലും അവർ ലംഘിച്ചു, പരമേശ്വരാ.
യദ്യപ്യശേഷഭൂതസ്യ വയം തേ ച തവാംശകാഃ । തഥാപ്യവിദ്യാഭേദേന ഭിന്നം പശ്യാമഹേ ജഗത്
ദൈവമേ, ഞങ്ങളും അവരും എല്ലാം നിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണെങ്കിലും, അവിദ്യയുടെ വ്യത്യാസം മൂലം ലോകം വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ ഞങ്ങൾ കാണുന്നു.
സ്വവര്ണധര്മാഭിരതാ വേദമാര്ഗാനുസാരിണഃ । ന ശക്യാസ്തേഽരയോ ഹന്തുമസ്മാഭിസ്തപസാന്വിതാഃ
സ്വവർണ്ണധർമ്മങ്ങളിൽ ആസ്വാദനവും, വേദമാർഗ്ഗം അനുസരിക്കുകയും, തപസ്സിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവരായ ഞങ്ങൾക്കു ആ ശത്രുക്കളെ കൊല്ലാൻ കഴിയുന്നില്ല.
തമുപായമമേയാത്മന്നസ്മാകം ദാതുമര്ഹസി । യേന താനസുരാന ഹന്തു ഭവേമ ഭഗവന് ! ക്ഷമാഃ
അളവില്ലാത്തവനേ, ഞങ്ങൾക്കു ആ അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു മാർഗം ദയവായി കാണിച്ചു തരേണമേ, ഭഗവൻ.
ഇത്യുക്തോ ഭഗവാംസ്തേഭ്യോ മായാമോഹം ശരീരതഃ । തമുത്പാദ്യ ദദൌ വിഷ്ണുഃ പ്രാഹ ചേദം സുരോത്തമാന്
അങ്ങനെ ദേവന്മാർ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, ഭഗവാൻ തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മായാമോഹം സൃഷ്ടിച്ച് അവർക്കു നൽകി; പിന്നെ വിഷ്ണു ദേവന്മാരോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മായാമോഹോഽയമഖിലാന് ദൈത്യാംസ്താന്മോഹയിഷ്യതി । തതോ വധ്യാ ഭവിഷ്യന്തി വേദമാര്ഗബഹിഷ്കൃതാഃ
ഈ മായാമോഹം ആ ദൈത്യന്മാരെ മുഴുവൻ ഭ്രമിപ്പിക്കും; അപ്പോൾ അവർ വേദമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താകുകയും, നശിപ്പിക്കപ്പെടാൻ യോഗ്യരാകുകയും ചെയ്യും.
സ്ഥിതൌ സ്ഥിതസ്യ മേ വധ്യാ യാവന്തഃ പരിപന്ഥിനഃ । ബ്രഹ്മണോ യേഽധികാരസ്യ ദേവദൈത്യാദികാഃ സുരാഃ
ഞാൻ സംരക്ഷണത്തിൽ നില്ക്കുന്നവരെല്ലാം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അധികാരം ലംഘിക്കുന്ന ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും ഉൾപ്പെടെ, എല്ലാ വിരോധികളെയും നശിപ്പിക്കേണ്ടതാണ്.
തദൂഗച്ഛത ന ഭീഃ കീര്യാ മായാമോഹോഽയമഗ്രതഃ । ഗച്ഛത്വദ്യോപകാരായ ഭവതാ ഭവതാം സുരാഃ
അതിനാല് ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല; ഈ മായാമോഹം നിങ്ങള്ക്കു മുന്നില് നില്ക്കുന്നു. നിങ്ങളുടേതായ ഇച്ഛയാല് ഇതിനെ വിട്ടു വിടൂ, നിങ്ങള്ക്കു നന്മ ലഭിക്കട്ടെ, ദേവന്മാരേ.
ഇത്യുക്താഃ പ്രണിപത്യൈനം യയുര്ദേവാ യഥാഗതമ് । മായാമോഹോഽപി തൈഃ സാര്ദ്ധം യയൌ യത്ര മഹാസുരാഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം ദേവന്മാര് അവനോട് നമസ്കരിച്ചു, വന്ന വഴിയേ തിരിച്ചു പോയി. മായാമോഹവും അവരോടൊപ്പം മഹാസുരന്മാര് ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോയി.
പരാശര ഉവാച । തപസ്യഭിരതാന് സോഽഥ മായാമോഹോ മഹാസുരാന് । മൈത്രേയ ! ദദൃശേ ഗത്വാ നര്മദാതീരസംശ്രിതാന്
പരാശരന് പറഞ്ഞു: മൈത്രേയാ, പിന്നെ മായാമോഹം പോയി, നര്മദാ നദിയുടെ തീരത്ത് തപസ്സില് ലയിച്ചിരുന്ന മഹാസുരന്മാരെ കണ്ടു.
തതോ ദിഗമ്ബരോ മുണ്ഡോ ബര്ഹിപത്രധരോ ദ്രിജ । മായാമോഹോഽസുരാന് ശ്ലക്ഷ്ണമിദം വചനമബ്രവീത്
അതിനുശേഷം, നഗ്നനും തലമുടി മുറിച്ചവനും മയില്പീലി ധരിച്ചവനും ആയ മായാമോഹന് സൂക്ഷ്മമായി ഈ വാക്കുകള് അസുരന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
ഹേ ദൈത്യപതയോ ! ബ്രൂത യദര്ഥം തപ്യതേ തപഃ । ഐഹികം വാഥ പാരത്ര്യം തപസഃ ഫലമിച്ഛഥ
ദൈത്യപതികളേ, നിങ്ങള് എന്തിനാണ് ഈ തപസ്സു ചെയ്യുന്നത് എന്ന് പറയൂ. ഈ ലോകത്തിനായോ, അത്തേതര ലോകത്തിനായോ തപസ്സിന്റെ ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ?
പാരത്ര്യഫലലാഭായ തപശ്വര്യാ മഹാമതേ । അസ്മാഭിരിയമാരബ്ധാ കിം വാ തേഽത്ര വിവക്ഷിതമ്
നാം വലിയ ബുദ്ധിയുള്ളവര് ആകയാല്, പരലോകഫലം നേടാന് ഈ തപസ്സാണ് ആരംഭിച്ചത്. ഇതില് നിന്നു വേറേന്തെങ്കിലും പറയാനുണ്ടോ?
കുരുധ്വം മമ വാക്യാനി യദി മുക്തിമഭീപ്സഥ । അര്ഹധ്വമേനം ധര്മഞ്ച മുക്തിദ്രാരമസംവൃതമ്
നിങ്ങള്ക്കു മോക്ഷം ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കില് എന്റെ വാക്കുകള് അനുസരിക്കൂ. നിങ്ങള് ഈ ധര്മ്മത്തിനു യോഗ്യരാണ്; മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള വാതിലാണിത്.
ധര്മോ വിമുക്തേരര്ഹോഽയം നൈതദസ്മാത് പരഃ പരഃ । അത്രൈവ സംസ്ഥിതാഃ സ്വര്ഗം വിമുക്തിം വാ ഗമിഷ്യഥ । അര്ഹധ്വം ധര്മമേതഞ്ച സര്വേ യൂയം മഹാബലാഃ
ഈ ധര്മ്മം മോക്ഷത്തിനു യോജിച്ചതാണ്; ഇതിനേക്കാള് ഉയര്ന്നത് ഒന്നുമില്ല. ഇവിടെ തന്നെ തുടരുമ്പോള് സ്വര്ഗമോ മോക്ഷമോ നേടാം. മഹാബലശാലികളായ നിങ്ങള് ഈ ധര്മ്മം സ്വീകരിക്കേണ്ടവരാണ്.
ഏവം പ്രകാരൈര്ബഹുഭിര്യുക്തിദര്ശനവര്ദ്ധിതൈഃ । മായാമോഹന തേ ദേത്യാ വേദമാര്ഗാദപാകൃതാഃ
അങ്ങനെ പലവിധം തര്ക്കങ്ങളും യുക്തിപൂര്വ്വമായ വാദങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച്, മായാമോഹം ദൈത്യന്മാരെ വേദമാര്ഗ്ഗത്തില് നിന്ന് വിട്ടുമാറിച്ചു.
ധര്മായൈതദധര്മായ സദേതന്ന സദിത്യപി । വിമുക്തയേ ത്വിദം നൈതദൂ വിമുക്തിം സമ്പ്രച്ഛാത
ഇത് ധര്മ്മത്തിനായാണ്, അത് അധര്മ്മത്തിനായാണ്; ഇത് സത്യം, അത് അസത്യം എന്നും പറയുന്നു. പക്ഷേ മോക്ഷം നേടാന് ഇതല്ല വഴി; ഇങ്ങനെ മോക്ഷം അന്വേഷിക്കരുത്.