മോക്ഷാശ്രമം യശ്ചരതേ യഥോക്തം ശുചിസ്സുഖം കല്പിതബുദ്ധിയുക്തഃ । അനിംധനം ജ്യോതിരിവ പ്രശാംതസ്സ ബ്രഹ്മലോകം ശ്രയതേ ദ്വിജാതിഃ
നിർമ്മലനും സന്തുഷ്ടനും മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ളവനും ആയ് മോക്ഷമാർഗ്ഗം നിർവഹിക്കുന്നവൻ, ഇന്ധനം ഇല്ലാത്ത ദീപംപോലെ ശാന്തനായി, ആ ദ്വിജാതി ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
സഗര ഉവാച കഥിതം ചാതുരാശ്രമ്യം ചാതുര്വര്ണ്യക്രിയാസ്തഥാ । പുംസഃ ക്രിയാമഹം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ദ്വിജസത്തമ ॥ ൩,൧൦.
സഗരൻ പറഞ്ഞു: നാലു ആശ്രമങ്ങളുടെയും നാലു വർണ്ണങ്ങളുടെയും കര്മ്മങ്ങൾ വിശദമായി പറഞ്ഞുവല്ലോ; ഇപ്പോൾ, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന കര്മ്മങ്ങൾ ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
നിത്യനൈമിത്തികാഃ കാമ്യാഃ ക്രിയാഃ പുംസാമശേഷതഃ । സമാഖ്യാഹി ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠ സര്വജ്ഞോ ഹ്യസി മേ മതഃ ॥ ൩,൧൦.
നിത്യവും നൈമിത്തികവുമായും കാമ്യമായും ഉള്ള മനുഷ്യരുടെ കര്മ്മങ്ങൾ മുഴുവനായി വിശദീകരിക്കണമേ, ഭൃഗുവിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, കാരണം ഞാൻ നിന്നെ സർവ്വജ്ഞനായി കരുതുന്നു.
ഔര്വ ഉവാച യദേതദുക്തം ഭവതാ നിത്യനൈമിത്തികാശ്രയമ് । തദഹം കഥയിഷ്യാമി ശൃണുഷ്വൈകമനാ മമ ॥ ൩,൧൦.
ഔർവൻ പറഞ്ഞു: നീ ചോദിച്ച നിത്യവും നൈമിത്തികവുമായ കര്മ്മങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദമായി പറയും; എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.
ജാതസ്യ ജാതകര്മാദിക്രിയാകാണ്ഡമശേഷതഃ । പുത്രസ്യ കുര്വീത പിതാ ശ്രാദ്ധം ചാഭ്യുദയാത്മകമ് ॥ ൩,൧൦.
ജനിച്ച കുട്ടിക്കായി, പിതാവ് ജനനാദി കര്മ്മങ്ങളും മറ്റു എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളും, കൂടാതെ ഉല്ലാസകരമായ ശ്രാദ്ധവും നിർവഹിക്കണം.
യുഗ്മാംസ്തു പ്രാഡ്മുഖാന്വിപ്രാന്ഭോജയേന്മനുജേശ്വര । യഥാ തൃപ്തിസ്തഥാ കുര്യാദ്ദൈവം പിത്ര്യം ദ്വിജന്മനാമ് ॥ ൩,൧൦.
നരാധിപനേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കിഴക്കോട്ട് മുഖം നോക്കി ജോഡികളായി ഭക്ഷിപ്പിക്കണം; ദ്വിജന്മാർക്ക് ദേവതകൾക്കും പിതാക്കൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള ഹോമങ്ങൾ അവരുടെ തൃപ്തിക്ക് അനുസരിച്ച് നടത്തണം.
ദധ്നാ യുക്തൈഃ സബദരൈര്മിശ്രാന് പിണ്ഡാന്മുദാ യുതഃ । നാന്ദീമുഖേഭ്യസ്തീര്ഥേന ദദ്യാദ്ദൈവേന പാര്ഥിവ ॥ ൩,൧൦.
തൈര്, യവം മുതലായവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ പിണ്ടങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ, നന്ദിമുഖം നോക്കുന്നവർക്കു തിരുനീർ ഉപയോഗിച്ച് ദൈവാർപ്പണമായി നൽകണം, രാജാവേ.
പ്രാജാപത്യേന വാ സര്വമുപചാരം പ്രദക്ഷിണമ് । കുര്വീത തത്തഥാശേഷവൃദ്ധികാലേഷു ഭൂപതേ ॥ ൩,൧൦.
അല്ലെങ്കിൽ, പ്രാജാപത്യവിധിയിലൂടെ എല്ലാ ചടങ്ങുകളും വലതുവശം ചുറ്റി നിർവഹിക്കണം; അങ്ങനെ എല്ലാ ഉല്ലാസകരമായ സമയങ്ങളിലും ചെയ്യണം, ഭൂപതേ.
തതശ്ച നാമ കുര്വീത പിതൈവ ദശമേഹനി । ദേവപൂര്വം നരാഖ്യം ഹി ശര്മവര്മാദിസംയുതമ് ॥ ൩,൧൦.
അതിനുശേഷം പിതാവ് പത്താം ദിവസം കുട്ടിക്ക് ദൈവനാമം തുടങ്ങിയും മനുഷ്യനാമം അവസാനിപ്പിച്ചും, 'ശർമ', 'വർമ്മ' മുതലായതും ചേർത്ത് നാമകരണം ചെയ്യണം.
ശര്മേതി ബ്രാഹ്യണസ്യോക്തം വര്മേതി ക്ഷത്രസംശ്രയമ് । ഗുപ്തദാസാത്മകം നാമ പ്രശസ്തം വൈശ്യശൂദ്രയോഃ ॥ ൩,൧൦.
'ശർമ' എന്നത് ബ്രാഹ്മണർക്കാണ്, 'വർമ്മ' എന്നത് ക്ഷത്രിയർക്കാണ്; സംരക്ഷണവും സേവനവും സൂചിപ്പിക്കുന്ന നാമം വൈശ്യനും ശൂദ്രനും അനുയോജ്യമാണ്.
നാര്ഥഹീനം ന ചാശസ്തം നാപശബ്ദയുതം തഥാ । നാമങ്ഗല്യം ജുഗുപ്സാകം നാമ കുര്യാത്സമാക്ഷരമ് ॥ ൩,൧൦.
നാമം അർത്ഥരഹിതമായിരിക്കരുത്, ദോഷകരമായിരിക്കരുത്, കഠിനമായ ശബ്ദങ്ങളോ അശുഭതയോ ഉണ്ടാകരുത്; നാമം പൂർണ്ണവും അപമാനമില്ലാത്തതുമായിരിക്കണം.
നാതിദീര്ഘംനാതിഹ്രസ്വം നാതിഗുര്വക്ഷരാന്വിതമ് । സുഖോച്ചാര്യം തു തന്നാമ കുര്യാദ്യത്പ്രണവാക്ഷരമ് ॥ ൩,൧൦.
നാമം അത്യന്തം ദൈർഘ്യമോ അത്യल्पതയോ ഉള്ളതാകരുത്, അതിയായി ഭാരമുള്ള അക്ഷരങ്ങൾ ചേർന്നതാകരുത്; ഉച്ചരിക്കാൻ എളുപ്പമുള്ളതും പ്രണവം എന്ന ദൈവീയ അക്ഷരത്തിൽ നിന്നൊരു അക്ഷരം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായിരിക്കണം.
തതോഽനന്തരസംസ്കാരസംസ്കൃതോ ഗുരുവേശ്മനി । യഥോക്തവിധിമാശ്രിത്യ കുര്യാദ്വിദ്യാപരിഗ്രഹമ് ॥ ൩,൧൦.
അതിനുശേഷം, ശേഷിക്കുന്ന സംസ്കാരങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ നിർദ്ദിഷ്ടവിധി അനുസരിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിക്കണം.
ഗൃഹീതവിദ്യോ ഗുരവേ ദത്ത്വാ ച ഗുരുദക്ഷിണാമ് । ഗാര്ഹസ്ഥ്യമിച്ഛന്ഭൂപാല കുര്യാദ്ദാരപരിഗ്രഹമ് ॥ ൩,൧൦.
വിദ്യയില്പിച്ച് ഗുരുവിന് ഗുരുദക്ഷിണ നൽകിയും, ഗാർഹസ്ഥ്യാശ്രമം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, രാജാവേ, ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കണം.
ബ്രഹ്മചര്യേണ വാ കാലം കുര്യാത്സംകല്പപൂര്വകമ് । ഗുഗോഃ ശുശ്രുഷണം കുര്യാത്തത്പുത്രാദേരഥാപി വാ ॥ ൩,൧൦.
അല്ലെങ്കിൽ, മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിച്ച്, കുറേ കാലം ബ്രഹ്മചാര്യത്തിൽ തുടരാം; അഥവാ ഗുരുവിനോ ഗുരുവിന്റെ മകനോ മറ്റുള്ളവർക്കോ സേവനം ചെയ്യാം.
വൈഖാനസോ വാപി ഭവേത്പരിവ്രാഡഥ വേച്ഛയാ । പൂര്വസംകല്പിതം യാദൃക്താദൃക്കുര്യാന്നരാധിപ ॥ ൩,൧൦.
അല്ലെങ്കിൽ, സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ വൈഖാനസൻ അല്ലെങ്കിൽ പരിവ്രാജകൻ ആകാം; മുമ്പ് തീരുമാനിച്ചതു പോലെ തന്നെ ചെയ്യണം, രാജാവേ.
വര്ഷൈരേകഗുണാം ഭാര്യാമുദ്വഹേത്ത്രിഗുമഃസ്വയമ് । നാതി കേശാമകേശാം വാ നാതികൃഷ്ണാം ന പിങ്ഗലാമ് ॥ ൩,൧൦.
ഒരു പുരുഷന് തന്നെക്കാള് മൂന്നിലൊന്ന് കുറവ് പ്രായമുള്ള സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിക്കണം. അവളുടെ മുടി വളരെ കുറവായിരിക്കരുത്, അതുപോലെ അതിയായി കൂടുതലായിരിക്കരുത്. അവളുടെ ചർമ്മം അതിയായി കറുപ്പായോ, മഞ്ഞയോ ആയിരിക്കരുത്.
നിസര്ഗതോധികാങ്ഗാം വാ ന്യൂനാങ്ഗാമപി നോദ്വഹേത് । നാവിശുദ്ധാം സരോമാം വാകുലജാം വാപി രോഗിണീമ് ॥ ൩,൧൦.
സ്വഭാവത്തിൽ അതിയായി വലിയവളോ, അതിയായി ചെറുതായോ ഉള്ള സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിക്കരുത്. ശരീരത്തിൽ അതിയായി രോമം ഉള്ളവളോ, അശുദ്ധയായവളോ, മിശ്രജാതിയിൽ പിറന്നവളോ, രോഗബാധിതയായവളോ ആയിരിക്കരുത്.
ന ദുഷ്ടാം ദുഷ്ടവാക്യാം വാ വ്യങ്ഗിനീം പുതൃമാതൃതഃ । ന ശ്മശ്രുവ്യഞ്ജനവതീം ന ചൈവ പുരുഷാകൃതിമ് ॥ ൩,൧൦.
ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ളവളെയും, കഠിനമായി സംസാരിക്കുന്നവളെയും, ജന്മത്തിൽ തന്നെ ദോഷമുള്ളവളെയും, മകനുള്ള അമ്മയെയും, താടിയും പുരുഷസദൃശമായ മുഖവുമുള്ളവളെയും വിവാഹം കഴിക്കരുത്.
ന ഘര്വരസ്വരാം ക്ഷാമാം തഥാ കാകസ്വരാം ന ച । നാനിബന്ധേക്ഷണാം തദ്വദ്വൃത്താക്ഷീം നോദ്വഹേദ്ബുധഃ ॥ ൩,൧൦.
കഠിനമായ ശബ്ദമുള്ളവളെയും, കാക്കയുടെ ശബ്ദം പോലെയുള്ളവളെയും, കണ്ണുകൾ അതിയായി അടുത്തായോ വൃത്തമായോ ഉള്ളവളെയും വിവാഹം കഴിക്കരുത്.
യസ്യാശ്ച രോമശേ ജങ്ഘേ ഗുല്ഫൌ യസ്യാസ്തഥോന്നതൌ । ഗണ്ഡയോഃ കൂപരൌ യസ്യാ ഹസംത്യാസ്താം ന ചോദ്വഹേത് ॥ ൩,൧൦.
കാൽപ്പാടുകൾക്ക് മുകളിലേയ്ക്ക് രോമം കൂടുതലുള്ളവളെയും, കണങ്കാൽ അതിയായി ഉയർന്നവളെയും, കവിളുകൾ അകത്തേക്ക് കുഴിഞ്ഞവളെയും, അതിയായി ചിരിക്കുന്നവളെയും വിവാഹം കഴിക്കരുത്.
നാതിരൂക്ഷച്ഛവിം പാഡുകരജാമരുണേക്ഷണാമ് । ആപീന ഹസ്തപാദാം ച നകന്യാമുദ്വഹേദ്ബുധഃ ॥ ൩,൧൦.
അതിയായി കഠിനമായ ചർമ്മമുള്ളവളെയും, പാറയുടെ കണ്ണുപോലെ ചുവപ്പുള്ളവളെയും, കയ്യും കാലും അതിയായി കനത്തവളെയും ഒരു ജ്ഞാനി വിവാഹം കഴിക്കരുത്.
ന വാമനാം നാതിദീര്ഘാം നോദ്വഹേത്സംഹതഭ്രുവമ് । ന ചാതി ച്ഛിദ്രദശനാം ന കരാലമുഖീം നരഃ ॥ ൩,൧൦.
അതിയായി ചെറുതായോ, അതിയായി ഉയരമുള്ളവളോ, കണ്പൊട്ടുകൾ ചേർന്നവളോ, പല്ലുകൾ തമ്മിൽ വളരെ അകലം ഉള്ളവളോ, രൂപം തെറ്റിയ വായുള്ളവളോ വിവാഹം കഴിക്കരുത്.
പഞ്ചമീം മാതൃപക്ഷാച്ച പിതൃപക്ഷാച്ച സപ്തമീമ് । ഗൃഹസ്ഥശ്ചോദ്വഹേത്കന്യാം ന്യായേന വിധിനാ നൃപ ॥ ൩,൧൦.
ഒരു ഗൃഹസ്ഥന് അമ്മയുടെ വംശത്തിൽ അഞ്ചാം തലമുറയിലും അച്ഛന്റെ വംശത്തിൽ ഏഴാം തലമുറയിലും വരുന്ന പെൺകുട്ടിയെ തന്നെ നിയമപ്രകാരം വിവാഹം കഴിക്കണം, രാജാവേ.
ബ്രാഹ്മോ ദൈവസ്തഥൈവാര്ഷഃ പ്രാജാപത്യസ്തഥാസുരഃ । ഗാന്ധര്വരാക്ഷയൌ ചാന്യൌ പൈശാചശ്ചാഷ്ടമോ മതഃ ॥ ൩,൧൦.
ബ്രാഹ്മം, ദൈവം, ആർഷം, പ്രജാപത്യ, അസുരം, ഗാന്ധർവം, രാക്ഷസം, പൈശാചം — ഇവയാണ് വിവാഹത്തിന്റെ എട്ട് വിധങ്ങൾ.
ഏതേഷാം യസ്യ യോ ധര്മോ വര്മസ്യോക്തോ മഹര്ഷിഭിഃ । കുര്വീത ദാരഗ്രഹണം തേനാന്യം പരിവര്ജയേത് ॥ ൩,൧൦.
ഈ വിവാഹരീതികളിൽ, മഹർഷിമാർ ഓരോ വർഗത്തിനും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നതേയാണ് ആ വർഗക്കാരന് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്. മറ്റുള്ളവ ഒഴിവാക്കണം.
സധര്മചാരിണീം പ്രാപ്യ ഗാര്ഹസ്ഥ്യം സഹിതസ്തയാ । സമുദ്വഹേദ്ദദാത്യേതത്സമ്യഗൂഢം മഹാഫലമ് ॥ ൩,൧൦.
തനിക്കൊപ്പം ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഭാര്യയെ ലഭിച്ചാൽ, അവളോടൊപ്പം ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം പ്രാപിക്കണം. ഈ ബന്ധം രഹസ്യമായി പാലിച്ചാൽ വലിയ ഫലം ലഭിക്കും.
പരാശാര ഉവാച । ഇത്യാഹ ഭഗവാനൌര്വഃ സഗരായ മഹാത്മനേ । സദാചാരീന് പുരാ സമ്യാങ് മൈത്രേയ! പരിപൃച്ഛതേ
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ സഗരനോടാണ് ഭഗവാൻ ഔർവൻ നല്ല ആചാരമുള്ളവരെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ ഉത്തരം പറഞ്ഞത്, മൈത്രേയ.
മയാപ്യേതദശേഷേണാ കഥിതം ഭവതേ ദ്രിജ । സമുല്ലങൂ ധ്യ സദാചാരം കശ്വിന്നാപ്രോതി ശോഭനമ്
ദ്വിജനേ, ഉത്തമമായ ആചാരങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിനക്കൊക്കെ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതു പാലിക്കുന്നവന് ഉത്തമത്വം ലഭിക്കാതിരിക്കാൻ എന്താണ് കാര്യം?
മൈത്രേയ ഉവാച । ഷണഢാപബിദ്ധപ്രമുഖാ വിദിതാ ഭഗവന । മയാ । ഉദക്യാദ്യാശ്വ യേ സര്വേ നഗ്രാമിച്ഛാമി വേദിതു മ്
മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവൻ, ആറു കുപഥങ്ങൾക്കും ഉദാക്യന്മാർക്കും സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി. എന്നാൽ നാഗ്രന്മാരെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.