യസ്ത്വേതാം നിയതശ്ചര്യാം വാനപ്രസ്ഥശ്ചരേന്മുനിഃ । സ ദഹത്യഗ്നിവദ്ദോഷാഞ്ജയേല്ലോകാംശ്ച ശാശ്വതാന്
ഇങ്ങനെ നിശ്ചിതമായ ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന വാനപ്രസ്ഥൻ മുനി അഗ്നിപോലെ ദോഷങ്ങൾ ദഹിപ്പിച്ച് ശാശ്വത ലോകങ്ങൾ നേടുന്നു.
ചതുര്ഥശ്ചാശ്രമോ ഭിക്ഷോഃ പ്രോച്യതേ യോ മനീഷിഭിഃ । തസ്യ സ്വരൂപം ഗദതോ മമ ശ്രോതും നൃപാര്ഹസി
നാലാമത്തെ ആശ്രമം, ഭിക്ഷുവിന്റെത്, ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; അതിന്റെ സ്വഭാവം ഞാൻ പറയുമ്പോൾ നീ കേൾക്കണം രാജാവേ.
പുത്രദ്ര വ്യകലത്രേഷു ത്യക്തസ്നേഹോ നരാധിപ । ചതുര്ഥമാശ്രമസ്ഥാനം ഗച്ഛേന്നിര്ധൂതമത്സരഃ
മക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടും ഭാര്യയോടും സ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, അസൂയയില്ലാതെ, നാലാമത്തെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കടക്കണം ഭൂപതേ.
ത്രൈവര്ഗികാംസ്ത്യജേത്സര്വാനാരംഭാനവനീപതേ । മിത്രാദിഷു സമോ മൈത്രസ്സമസ്തേഷ്വേവ ജംതുഷു
മൂന്നു പുരുഷാർത്ഥങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്നേഹിതന്മാരോടും മറ്റുള്ളവരോടും സമഭാവന പുലർത്തി, എല്ലാ ജീവികളോടും സൗഹൃദം പുലർത്തണം ഭൂമിയുടെ രാജാവേ.
ജരായുജാംഡജാദീനാം വാഡ്മനഃകായകര്മഭിഃ । യുക്തഃ കുര്വീത ന ദ്രോ ഹം സര്വസംഗാംശ്ച വര്ജയേത്
ജരായുജന്മാരോടും അണ്ഡജന്മാരോടും മറ്റുള്ളവരോടും വാക്കിലും മനസ്സിലും ശരീരത്തിലും ഉത്തമമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യണം; ആരെയും ദോഷം ചെയ്യരുത്, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും ഒഴിവാക്കണം.
ഏകാരാത്രസ്ഥിതിര്ഗ്രാമേ പംചരാത്രസ്ഥിതിഃ പുരേ । തഥാ തിഷ്ഠേദ്യഥാപ്രീതിര്ദ്വേഷോ വാ നാസ്യ ജായതേ
ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു രാത്രി മാത്രം, നഗരത്തിൽ അഞ്ചു രാത്രിയോളം മാത്രം താമസിക്കണം; എങ്ങും അനുരാഗമോ ദ്വേഷമോ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കണം.
പ്രാണയാത്രാനിമിത്തം ച വ്യംഗാരേ ഭുക്തവജ്ജനേ । കാലേ പ്രശസ്തവര്ണാനാം ഭിക്ഷാര്ഥം പര്യടേദ്ഗൃഹാന്
ജീവിതം നിലനിർത്താൻ, ആരോടും ചോദിക്കാതെ കിട്ടുന്ന ഭക്ഷണം കഴിക്കാം; നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവരുടെ വീടുകളിൽ സമയത്ത് ഭിക്ഷയ്ക്കായി പോകണം.
കാമഃ ക്രോധസ്തഥാ ദര്പമോഹലോഭാദയശ്ച യേ । താംസ്തു സര്വാന്പരിത്യജ്യ പരിവ്രാണ്നിര്മമോ ഭവേത്
കാമം, ക്രോധം, അഹങ്കാരം, മോഹം, ലോഭം എന്നിവയും മറ്റും മുഴുവനായി ഉപേക്ഷിച്ച്, പരിവ്രാജകൻ മമതയില്ലാതിരിക്കണം.
അഭയം സര്വഭൂതേഭ്യോ ദത്ത്വാ യശ്ചരതേ മുനിഃ । തസ്യാപി സര്വഭൂതേഭ്യോ ന ഭയം വിദ്യതേ ക്വചിത്
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം ഇല്ലെന്നു ഉറപ്പു നൽകി ജീവിക്കുന്ന സന്യാസിക്ക്, ലോകത്തിലെ ആരെയും കണ്ടാലും എവിടെയും ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല.
കൃത്വാഗ്നിഹോത്രം സ്വശരീരസംസ്ഥം ശാരീരമഗ്നിം സ്വമുഖേ ജുഹോതി । വിപ്രസ്തു ഭൈക്ഷ്യോപഹിതൈര്ഹവിര്ഭിശ്ചിതാഗ്നികാനാം വ്രജതി സ്മ ലോകാന്
താൻ തന്നെ അഗ്നിയായി കരുതി, അഗ്നിഹോത്രം തന്റെ ശരീരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, സ്വയം അഹുതികൾ സ്വമുഖത്തിൽ സമർപ്പിക്കുന്നവനാണ് സന്യാസി. എന്നാൽ, ഭിക്ഷയിലൂടെ സമ്പാദിച്ച ഹവിസുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ബ്രാഹ്മണൻ ചിതാഗ്നി കത്തിച്ചവരുടെ ലോകങ്ങളിൽ എത്തുന്നു.
മോക്ഷാശ്രമം യശ്ചരതേ യഥോക്തം ശുചിസ്സുഖം കല്പിതബുദ്ധിയുക്തഃ । അനിംധനം ജ്യോതിരിവ പ്രശാംതസ്സ ബ്രഹ്മലോകം ശ്രയതേ ദ്വിജാതിഃ
നിർമ്മലനും സന്തുഷ്ടനും മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ളവനും ആയ് മോക്ഷമാർഗ്ഗം നിർവഹിക്കുന്നവൻ, ഇന്ധനം ഇല്ലാത്ത ദീപംപോലെ ശാന്തനായി, ആ ദ്വിജാതി ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
സഗര ഉവാച കഥിതം ചാതുരാശ്രമ്യം ചാതുര്വര്ണ്യക്രിയാസ്തഥാ । പുംസഃ ക്രിയാമഹം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ദ്വിജസത്തമ ॥ ൩,൧൦.
സഗരൻ പറഞ്ഞു: നാലു ആശ്രമങ്ങളുടെയും നാലു വർണ്ണങ്ങളുടെയും കര്മ്മങ്ങൾ വിശദമായി പറഞ്ഞുവല്ലോ; ഇപ്പോൾ, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന കര്മ്മങ്ങൾ ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
നിത്യനൈമിത്തികാഃ കാമ്യാഃ ക്രിയാഃ പുംസാമശേഷതഃ । സമാഖ്യാഹി ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠ സര്വജ്ഞോ ഹ്യസി മേ മതഃ ॥ ൩,൧൦.
നിത്യവും നൈമിത്തികവുമായും കാമ്യമായും ഉള്ള മനുഷ്യരുടെ കര്മ്മങ്ങൾ മുഴുവനായി വിശദീകരിക്കണമേ, ഭൃഗുവിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, കാരണം ഞാൻ നിന്നെ സർവ്വജ്ഞനായി കരുതുന്നു.
ഔര്വ ഉവാച യദേതദുക്തം ഭവതാ നിത്യനൈമിത്തികാശ്രയമ് । തദഹം കഥയിഷ്യാമി ശൃണുഷ്വൈകമനാ മമ ॥ ൩,൧൦.
ഔർവൻ പറഞ്ഞു: നീ ചോദിച്ച നിത്യവും നൈമിത്തികവുമായ കര്മ്മങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദമായി പറയും; എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.
ജാതസ്യ ജാതകര്മാദിക്രിയാകാണ്ഡമശേഷതഃ । പുത്രസ്യ കുര്വീത പിതാ ശ്രാദ്ധം ചാഭ്യുദയാത്മകമ് ॥ ൩,൧൦.
ജനിച്ച കുട്ടിക്കായി, പിതാവ് ജനനാദി കര്മ്മങ്ങളും മറ്റു എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളും, കൂടാതെ ഉല്ലാസകരമായ ശ്രാദ്ധവും നിർവഹിക്കണം.
യുഗ്മാംസ്തു പ്രാഡ്മുഖാന്വിപ്രാന്ഭോജയേന്മനുജേശ്വര । യഥാ തൃപ്തിസ്തഥാ കുര്യാദ്ദൈവം പിത്ര്യം ദ്വിജന്മനാമ് ॥ ൩,൧൦.
നരാധിപനേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കിഴക്കോട്ട് മുഖം നോക്കി ജോഡികളായി ഭക്ഷിപ്പിക്കണം; ദ്വിജന്മാർക്ക് ദേവതകൾക്കും പിതാക്കൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള ഹോമങ്ങൾ അവരുടെ തൃപ്തിക്ക് അനുസരിച്ച് നടത്തണം.
ദധ്നാ യുക്തൈഃ സബദരൈര്മിശ്രാന് പിണ്ഡാന്മുദാ യുതഃ । നാന്ദീമുഖേഭ്യസ്തീര്ഥേന ദദ്യാദ്ദൈവേന പാര്ഥിവ ॥ ൩,൧൦.
തൈര്, യവം മുതലായവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ പിണ്ടങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ, നന്ദിമുഖം നോക്കുന്നവർക്കു തിരുനീർ ഉപയോഗിച്ച് ദൈവാർപ്പണമായി നൽകണം, രാജാവേ.
പ്രാജാപത്യേന വാ സര്വമുപചാരം പ്രദക്ഷിണമ് । കുര്വീത തത്തഥാശേഷവൃദ്ധികാലേഷു ഭൂപതേ ॥ ൩,൧൦.
അല്ലെങ്കിൽ, പ്രാജാപത്യവിധിയിലൂടെ എല്ലാ ചടങ്ങുകളും വലതുവശം ചുറ്റി നിർവഹിക്കണം; അങ്ങനെ എല്ലാ ഉല്ലാസകരമായ സമയങ്ങളിലും ചെയ്യണം, ഭൂപതേ.
തതശ്ച നാമ കുര്വീത പിതൈവ ദശമേഹനി । ദേവപൂര്വം നരാഖ്യം ഹി ശര്മവര്മാദിസംയുതമ് ॥ ൩,൧൦.
അതിനുശേഷം പിതാവ് പത്താം ദിവസം കുട്ടിക്ക് ദൈവനാമം തുടങ്ങിയും മനുഷ്യനാമം അവസാനിപ്പിച്ചും, 'ശർമ', 'വർമ്മ' മുതലായതും ചേർത്ത് നാമകരണം ചെയ്യണം.
ശര്മേതി ബ്രാഹ്യണസ്യോക്തം വര്മേതി ക്ഷത്രസംശ്രയമ് । ഗുപ്തദാസാത്മകം നാമ പ്രശസ്തം വൈശ്യശൂദ്രയോഃ ॥ ൩,൧൦.
'ശർമ' എന്നത് ബ്രാഹ്മണർക്കാണ്, 'വർമ്മ' എന്നത് ക്ഷത്രിയർക്കാണ്; സംരക്ഷണവും സേവനവും സൂചിപ്പിക്കുന്ന നാമം വൈശ്യനും ശൂദ്രനും അനുയോജ്യമാണ്.
നാര്ഥഹീനം ന ചാശസ്തം നാപശബ്ദയുതം തഥാ । നാമങ്ഗല്യം ജുഗുപ്സാകം നാമ കുര്യാത്സമാക്ഷരമ് ॥ ൩,൧൦.
നാമം അർത്ഥരഹിതമായിരിക്കരുത്, ദോഷകരമായിരിക്കരുത്, കഠിനമായ ശബ്ദങ്ങളോ അശുഭതയോ ഉണ്ടാകരുത്; നാമം പൂർണ്ണവും അപമാനമില്ലാത്തതുമായിരിക്കണം.
നാതിദീര്ഘംനാതിഹ്രസ്വം നാതിഗുര്വക്ഷരാന്വിതമ് । സുഖോച്ചാര്യം തു തന്നാമ കുര്യാദ്യത്പ്രണവാക്ഷരമ് ॥ ൩,൧൦.
നാമം അത്യന്തം ദൈർഘ്യമോ അത്യल्पതയോ ഉള്ളതാകരുത്, അതിയായി ഭാരമുള്ള അക്ഷരങ്ങൾ ചേർന്നതാകരുത്; ഉച്ചരിക്കാൻ എളുപ്പമുള്ളതും പ്രണവം എന്ന ദൈവീയ അക്ഷരത്തിൽ നിന്നൊരു അക്ഷരം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായിരിക്കണം.
തതോഽനന്തരസംസ്കാരസംസ്കൃതോ ഗുരുവേശ്മനി । യഥോക്തവിധിമാശ്രിത്യ കുര്യാദ്വിദ്യാപരിഗ്രഹമ് ॥ ൩,൧൦.
അതിനുശേഷം, ശേഷിക്കുന്ന സംസ്കാരങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ നിർദ്ദിഷ്ടവിധി അനുസരിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിക്കണം.
ഗൃഹീതവിദ്യോ ഗുരവേ ദത്ത്വാ ച ഗുരുദക്ഷിണാമ് । ഗാര്ഹസ്ഥ്യമിച്ഛന്ഭൂപാല കുര്യാദ്ദാരപരിഗ്രഹമ് ॥ ൩,൧൦.
വിദ്യയില്പിച്ച് ഗുരുവിന് ഗുരുദക്ഷിണ നൽകിയും, ഗാർഹസ്ഥ്യാശ്രമം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, രാജാവേ, ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കണം.
ബ്രഹ്മചര്യേണ വാ കാലം കുര്യാത്സംകല്പപൂര്വകമ് । ഗുഗോഃ ശുശ്രുഷണം കുര്യാത്തത്പുത്രാദേരഥാപി വാ ॥ ൩,൧൦.
അല്ലെങ്കിൽ, മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിച്ച്, കുറേ കാലം ബ്രഹ്മചാര്യത്തിൽ തുടരാം; അഥവാ ഗുരുവിനോ ഗുരുവിന്റെ മകനോ മറ്റുള്ളവർക്കോ സേവനം ചെയ്യാം.
വൈഖാനസോ വാപി ഭവേത്പരിവ്രാഡഥ വേച്ഛയാ । പൂര്വസംകല്പിതം യാദൃക്താദൃക്കുര്യാന്നരാധിപ ॥ ൩,൧൦.
അല്ലെങ്കിൽ, സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ വൈഖാനസൻ അല്ലെങ്കിൽ പരിവ്രാജകൻ ആകാം; മുമ്പ് തീരുമാനിച്ചതു പോലെ തന്നെ ചെയ്യണം, രാജാവേ.
വര്ഷൈരേകഗുണാം ഭാര്യാമുദ്വഹേത്ത്രിഗുമഃസ്വയമ് । നാതി കേശാമകേശാം വാ നാതികൃഷ്ണാം ന പിങ്ഗലാമ് ॥ ൩,൧൦.
ഒരു പുരുഷന് തന്നെക്കാള് മൂന്നിലൊന്ന് കുറവ് പ്രായമുള്ള സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിക്കണം. അവളുടെ മുടി വളരെ കുറവായിരിക്കരുത്, അതുപോലെ അതിയായി കൂടുതലായിരിക്കരുത്. അവളുടെ ചർമ്മം അതിയായി കറുപ്പായോ, മഞ്ഞയോ ആയിരിക്കരുത്.
നിസര്ഗതോധികാങ്ഗാം വാ ന്യൂനാങ്ഗാമപി നോദ്വഹേത് । നാവിശുദ്ധാം സരോമാം വാകുലജാം വാപി രോഗിണീമ് ॥ ൩,൧൦.
സ്വഭാവത്തിൽ അതിയായി വലിയവളോ, അതിയായി ചെറുതായോ ഉള്ള സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിക്കരുത്. ശരീരത്തിൽ അതിയായി രോമം ഉള്ളവളോ, അശുദ്ധയായവളോ, മിശ്രജാതിയിൽ പിറന്നവളോ, രോഗബാധിതയായവളോ ആയിരിക്കരുത്.
ന ദുഷ്ടാം ദുഷ്ടവാക്യാം വാ വ്യങ്ഗിനീം പുതൃമാതൃതഃ । ന ശ്മശ്രുവ്യഞ്ജനവതീം ന ചൈവ പുരുഷാകൃതിമ് ॥ ൩,൧൦.
ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ളവളെയും, കഠിനമായി സംസാരിക്കുന്നവളെയും, ജന്മത്തിൽ തന്നെ ദോഷമുള്ളവളെയും, മകനുള്ള അമ്മയെയും, താടിയും പുരുഷസദൃശമായ മുഖവുമുള്ളവളെയും വിവാഹം കഴിക്കരുത്.
ന ഘര്വരസ്വരാം ക്ഷാമാം തഥാ കാകസ്വരാം ന ച । നാനിബന്ധേക്ഷണാം തദ്വദ്വൃത്താക്ഷീം നോദ്വഹേദ്ബുധഃ ॥ ൩,൧൦.
കഠിനമായ ശബ്ദമുള്ളവളെയും, കാക്കയുടെ ശബ്ദം പോലെയുള്ളവളെയും, കണ്ണുകൾ അതിയായി അടുത്തായോ വൃത്തമായോ ഉള്ളവളെയും വിവാഹം കഴിക്കരുത്.