ദാനം ച ദദ്യാച്ഛൂദ്രോപി പാകയജ്ഞൈര്യജേത ച । പിത്ര്യാദികം ച തത്സര്വം ശുദ്രഃ കുര്വീത തേന വൈ ॥ ൩,൮.
ശൂദ്രനും ദാനം നൽകാം, പാകയജ്ഞങ്ങൾ നടത്താം; പിതൃകർമ്മാദികൾ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും അവൻ ചെയ്യാം.
ഭൃത്യാദിഭരണാര്ഥായ സര്വേഷാം ച പരിഗ്രഹഃ । ഋതുകാലേഭിഗമനം സ്വദാരേഷു മഹീപതേ ॥ ൩,൮.
ഭൃത്യന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും പോഷിപ്പിക്കാൻ എല്ലാവർക്കും സമ്പത്ത് സ്വീകരിക്കാം; സ്വന്തം ഭാര്യമാരെ ശരിയായ സമയത്ത് സമീപിക്കാം, രാജാവേ.
ദയാ സമസ്തഭൂതേഷു തിതിക്ഷാ നാതിമാനിതാ । സത്യം ശൌചമനായാസോ മങ്ഗലം പ്രിയവാദിതാ ॥ ൩,൮.
എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണ, ക്ഷമ, അഹങ്കാരമില്ലായ്മ, സത്യവാക്ക്, ശുദ്ധി, മനസ്സിലെ ആശങ്കയില്ലായ്മ, മംഗളത്വം, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കൽ — ഇവയാണ് നല്ല ഗുണങ്ങൾ.
മൈത്ര്യസ്പൃഹാ തഥാ തദ്വദകാര്പണ്യംനരേശ്വര । അനുസൂയാ ച സാമാന്യവര്ണാനാം കഥിതാ ഗുണാഃ ॥ ൩,൮.
സൗഹൃദം, അസൂയയില്ലായ്മ, പിശുക്കുതനമില്ലായ്മ, മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തുക്കൾക്കായി മോഹം കാണിക്കാതിരിക്കൽ — ഇതെല്ലാം സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങളാണ്, രാജാവേ.
ആശ്രമാണാം ച സര്വേഷാമേതേ സാമാന്യലക്ഷണാഃ । ഗുണാംസ്തഥാവദ്ധര്മാംശ്ച വിപ്രാദീനാമിമാഞ്ഛൃണു ॥ ൩,൮.
എല്ലാ ആശ്രമങ്ങൾക്കും ഈ ഗുണങ്ങൾ പൊതുവായ ലക്ഷണങ്ങളാണ്. അങ്ങനെ തന്നെ, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും പ്രത്യേക ധർമ്മങ്ങളും ഗുണങ്ങളും ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
ക്ഷാത്ത്രം കര്മ ദ്വിജസ്യോക്തം വൈശ്യം കര്മ തഥാ പദി । രാജന്യസ്യ ച വൈശ്യോക്തം ശൂദ്രകര്മ ന ചൈതയോഃ ॥ ൩,൮.
ക്ഷത്രിയന്റെ ജോലി ദ്വിജന്മാർക്കു നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; വൈശ്യരുടെ ജോലി അപ്രത്യക്ഷതയിൽ ചെയ്യാം; എന്നാൽ ശൂദ്രന്റെ ജോലി ഇവർക്കു വേണ്ടിയല്ല.
സാമര്ഥ്യേ സതി തത്ത്യാജ്യമുഭാഭ്യാമപി പാര്ഥിവ । തദേവാപദി കര്തവ്യം ന കുര്യാത്കര്മസംകരമ് ॥ ൩,൮.
ശക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ, രാജാവേ, അപ്രത്യക്ഷതയിലായാലും ആ ജോലികൾ ഇരുവരും ഉപേക്ഷിക്കാം; അത്ര മാത്രം ചെയ്യണം, വർഗ്ഗങ്ങളുടെ ജോലി തമ്മിൽ കലർത്തരുത്.
ഇത്യേതേ കഥിതാ രാജന്വര്ണധര്മാ മയാ തവ । ധര്മാനാശ്രമിണാം സമ്യഗ്ബ്രുവതോ മേ നിശാമയ ॥ ൩,൮.
ഇങ്ങനെ, രാജാവേ, ഞാൻ വർഗ്ഗങ്ങളുടെ ധർമ്മങ്ങൾ പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി ആശ്രമികളുടെ ധർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ ശരിയായി പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ഔര്വ ഉവാച । ബാലഃ കൃതോപനയനോ വേദാഹരണതത്പരഃ । ഗുരുഗേഹേ വസേദ്ഭൂപ ബ്രഹ്മചാരീ സമാഹിതഃ
ഔർവൻ പറഞ്ഞു: ഉപനയനം കഴിഞ്ഞ ബാലൻ, വേദപാരായണത്തിൽ മനസ്സോടെ, ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ ബ്രഹ്മചാരിയായി താമസിക്കണം, രാജാവേ.
ശൌചാ ചാരവ്രതം തത്ര കാര്യ്യം ശുശ്രൂഷണം ഗുരോഃ । വ്രതാനി ചരതാ ഗ്രാഹ്യോ വേദശ്ച കൃതബുദ്ധിനാ
അവിടെ ശുദ്ധിയും നല്ല പെരുമാറ്റവും വ്രതങ്ങളും പാലിക്കണം; ഗുരുവിനെ സേവിക്കണം; വ്രതങ്ങൾ പാലിക്കുമ്പോൾ ഉറച്ച മനസ്സോടെ വേദം പഠിക്കണം.
ഉഭേ സംധ്യേ രവിം ഭൂപ തഥൈവാഗ്നിം സമാഹിതഃ । ഉപതിഷ്ഠേത്തദാ കുര്യ്യാദ്ഗുരോരപ്യഭിവാദനമ്
രണ്ടു സന്ധ്യകളിലും, രാജാവേ, സൂര്യനെയും അഗ്നിയെയും ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം; അതിനുശേഷം ഗുരുവിനോട് വിനയം കാണിക്കണം.
സ്ഥിതേ തിഷ്ഠേദ്വ്രജേദ്യാതേ നീചൈരാസീത ചാസതി । ശിഷ്യോ ഗുരോര്നൃപശ്രേഷ്ഠ പ്രതികൂലം ന സംചരേത്
ഗുരു നിൽക്കുമ്പോൾ ശിഷ്യനും നിൽക്കണം; ഗുരു പോകുമ്പോൾ പിന്തുടരണം; ഗുരു ഇരിക്കുമ്പോൾ താഴെ ഇരിക്കണം; രാജാവേ, ശിഷ്യൻ ഗുരുവിന് എതിരായൊന്നും ചെയ്യരുത്.
തേനൈവോക്തം പഠേദ്വേദം നാന്യചിത്തഃ പുരസ്സ്ഥിതഃ । അനുജ്ഞാതശ്ച ഭിക്ഷാന്നമശ്നീയാദ്ഗുരുണാ തതഃ
ഗുരു പറയുന്നതുപോലെയാണ് വേദം വായിക്കേണ്ടത്; മനസ്സു ചിതറാതെ, ഗുരുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ മാത്രം; ഗുരു അനുമതി നൽകിയാൽ മാത്രമേ ഭിക്ഷയെടുത്ത ഭക്ഷണം കഴിക്കാവൂ.
അവഗാഹേദപഃ പൂര്വമാചാര്യ്യേണാവഗാഹിതഃ । സമിജ്ജലാദികം ചാസ്യ കാല്യം കാല്യമുപാനയേത്
ആദ്യം ഗുരു കുളിച്ചശേഷം മാത്രമേ താനുമെന്തെങ്കിലും കുളിക്കാവൂ; കാലംതോറും ഗുരുവിനായി വെള്ളവും കട്ടയും മറ്റും എത്തിക്കണം.
ഗൃഹീതഗ്രാഹ്യവേദശ്ച തതോനുജ്ഞാമവാപ്യ ച । ഗാര്ഹസ്ഥ്യമാവിശ്ത്പ്രോആ!ജ്ഞോ നിഷ്പന്നഗുരുനിഷ്കൃതിഃ
വേദം പഠിച്ചു മനസ്സിലാക്കിയ ശേഷം, ഗുരുവിന്റെ അനുമതി വാങ്ങി, ഗുരുവിന് വേണ്ടതെല്ലാം നിർവഹിച്ചു, ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിലേക്ക് കടക്കണം.
വിധിനാവാപ്തദാരസ്തു ധനം പ്രാപ്യ സ്വകര്മണാ । ഗൃഹസ്ഥകാര്യ്യമഖിലം കുര്യ്യാദ്ഭൂപാല ശക്തിതഃ
വിധിപ്രകാരം ഭാര്യയെ സ്വീകരിച്ച്, സ്വന്തം പരിശ്രമത്തിൽ ധനം സമ്പാദിച്ചാൽ, രാജാവേ, കഴിയുന്നത്ര ഗൃഹസ്ഥന്റെ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും നിർവഹിക്കണം.
നിവാപേന പിതൄനര്ചന്യജ്ഞൈര്ദേവാംസ്തഥാതിഥീന് । അന്നൈര്മുനീംശ്ച സ്വാധ്യായൈരപത്യേന പ്രജാപതിമ്
പിതാക്കന്മാരെ ഹോമംകൊണ്ട്, ദേവന്മാരെയും അതിഥികളെയും യജ്ഞംകൊണ്ടും, മുനിമാരെ അന്നംകൊണ്ടും, വേദം സ്വാധ്യായംകൊണ്ടും, സൃഷ്ടാവിനെ സന്താനത്താൽ ആരാധിക്കണം.
ഭൂതാനി ബലിഭിശ്ചൈവ വാത്സല്യേനാഖിലം ജഗത് । പ്രാപ്നോതി ലോകാന്പുരുഷോ നിജകര്മസമാര്ജിതാന്
ഭൂതങ്ങളെ ബലികൊടുത്തും, ലോകത്തെ സ്നേഹത്തോടെ സംരക്ഷിച്ചും, മനുഷ്യൻ തന്റെ കർമഫലമായി ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങളിൽ എത്തുന്നു.
ബിക്ഷാഭുജശ്ച യേ കേചിത്പരിവ്രാഡ്ബ്രഹ്മചാരിണഃ । തേപ്യത്രൈവ പ്രതിഷ്ഠംതേ ഗാര്ഹസ്ഥ്യം തേന വൈ പരമ്
ഭിക്ഷയെടുത്ത് ജീവിക്കുന്നവർ, യാത്ര ചെയ്യുന്ന സന്ന്യാസികളും ബ്രഹ്മചാരികളും ഇവിടെയെല്ലാം സ്ഥിരതയുള്ളവരാണ്; അതുകൊണ്ട് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
വേദാഹരണകാര്യ്യായ തീര്ഥസ്നാനായ ച പ്രഭോ । അടംതി വസുധാം വിപ്രാഃ പൃഥിവീദര്ശനായ ച
വേദപാരായണത്തിനും തീർത്ഥസ്നാനത്തിനും, രാജാവേ, ഭൂമിയെ കാണാനായി ബ്രാഹ്മണന്മാർ യാത്രചെയ്യുന്നു.
അനികേതാ ഹ്യനാഹാരാ യത്ര സായംഗൃഹാശ്ച യേ । തേഷാം ഗൃഹസ്ഥഃ സര്വേഷാം പ്രതിഷ്ഠാ യോനിരേവ ച
സ്ഥിരമായ താമസമില്ലാത്തവരും, സ്ഥിരമായി ഭക്ഷണം കഴിക്കാത്തവരും, വൈകുന്നേരം എവിടെയായാലും താമസിക്കുന്നവരും—ഇവരൊക്കർക്കും ഗൃഹസ്ഥൻ തന്നെയാണ് ആശ്രയവും ആരംഭവും.
തേഷാം സ്വാഗതദാനാദിവക്തവ്യം മധുരം നൃപ । ഗൃഹാഗതാനാം ദദ്യാച്ച ശയനാസനഭോജനമ്
അത്തരം അതിഥികൾക്ക് സ്നേഹപൂർവ്വം സ്വാഗതം പറയുകയും, സമ്മാനങ്ങൾ നൽകുകയും വേണം രാജാവേ. വീട്ടിൽ വന്നവർക്കു കിടക്കയും ഇരിപ്പിടവും ഭക്ഷണവും നൽകണം.
അതിഥിര്യസ്യ ഭഗ്നാശോ ഗൃഹാത്പ്രതിനിവര്ത്തതേ । സ ദത്ത്വാ ദുഷ്കൃതം തസ്മൈ പുണ്യമാദായ ഗച്ഛതി
ഒരു അതിഥി പ്രതീക്ഷകൾ നിറവേറ്റാതെ വീട്ടിൽ നിന്നു മടങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ്റെ പാപം ഗൃഹസ്ഥൻ ഏറ്റെടുത്തു, തന്റെ പുണ്യം അതിഥിക്ക് നൽകുന്നു.
അവജ്ഞാനമഹംകാരോ ദംഭശ്ചൈവ ഗൃഹ സതഃ । പരിതാപോപഘാതൌ ച പാരുഷ്യം ച ന ശസ്യതേ
ഗൃഹസ്ഥന് അവഹേളനവും അഹങ്കാരവും കപടതയും ദു:ഖവും അന്യായവും കഠിനതയും ശോഭിക്കുന്നതല്ല.
യസ്തു സമ്യക്കരോത്യേവം ഗൃഹസ്ഥഃ പരമം വിധിമ് । സര്വബംധവിനിര്മുക്തോ ലോകാനാപ്നോത്യനുത്തമാന്
ഈ പരമ നിയമം ശരിയായി പാലിക്കുന്ന ഗൃഹസ്ഥൻ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി ഉന്നതമായ ലോകങ്ങൾ നേടുന്നു.
വയഃപരിണതോ രാജന്കൃതകൃത്യോ ഗൃഹാശ്രമീ । പുത്രേഷു ഭാര്യാം നിക്ഷിപ്യ വനം ഗച്ഛേത്സഹൈവ വാ
വയസ്സായപ്പോൾ, ഗൃഹസ്ഥൻ തന്റെ കര്ത്തവ്യം നിറവേറ്റിയാൽ, ഭാര്യയെ മക്കളുടെ കൈയിൽ ഏൽപ്പിച്ച്, താനോ ഭാര്യയോടൊപ്പംവോ കാടിലേക്ക് പോകണം രാജാവേ.
പര്ണമൂലഫലാഹാരഃ കേശശ്മശ്രുജടാധരഃ । ഭൂമിശായീ ഭവേത്തത്ര മുനിസ്സര്വാതിഥിര്നൃപ
അവിടെ ഇല, കിഴങ്ങ്, പഴം എന്നിവ ഭക്ഷിച്ച്, മുടിയും താടിയും ചുരുളാക്കി, നിലത്ത് കിടന്ന്, എല്ലാ അതിഥികളെയും സ്വീകരിക്കുന്ന ഒരു മുനിയായി ജീവിക്കണം രാജാവേ.
ചര്മകാശകുശൈഃ കുര്യ്യാത്പരിധാനോത്തരീയകേ । തദ്വത്ത്രിഷവണം സ്നാനം ശസ്തമസ്യ നരേശ്വര
തോൽ, തൊലി, ദർഭ എന്നിവ കൊണ്ട് വസ്ത്രം ധരിക്കണം; അതുപോലെ, ഒരു ദിവസം മൂന്നു പ്രാവശ്യം കുളിക്കേണ്ടതും ഉചിതമാണ് രാജാവേ.
ദേവതാഭ്യര്ചനം ഹോമസ്സര്വാഭ്യാഗതപൂജനമ് । ഭിക്ഷാബലിപ്രദാനം ച ശസ്തമസ്യ നരേശ്വര
ദേവതാരാധനയും ഹോമവും എല്ലാ അതിഥികൾക്കും ആദരവും ഭിക്ഷയും ബലിയും നൽകുന്നതും അവനു ഉത്തമമാണ് രാജാവേ.
വന്യസ്നേഹേന ഗാത്രാണാമഭ്യംഗശ്ചാസ്യ ശസ്യതേ । തപശ്ച തസ്യ രാജേംദ്ര ശീതോഷ്ണാദിസഹിഷ്ണുതാ
കാട്ടിൽ കിട്ടുന്ന എണ്ണ കൊണ്ട് ശരീരം പുരട്ടുന്നതും, തപസ്സും, ചൂടും തണുപ്പും സഹിക്കുന്നതും അവനു ശോഭനമാണ് രാജാധിരാജാ.