സകലമിദമഹഞ്ച വാസുദേവഃ പരമപുനാമ് പരമേശ്വരഃ സ ഏകഃ । ഇതി മതിരചലാ ഭവത്യനന്തേ ഹ്ടദയഗതേ വ്രജ താന് വിഹായ ദൂരാത്
'ഈ ലോകവും ഞാനും എല്ലാം വാസുദേവനാണ്, പരമശുദ്ധനും പരമേശ്വരനുമാണ്' എന്ന അചഞ്ചലമായ ധ്യാനം ഹൃദയത്തിൽ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അങ്ങനെയുള്ളവരെ തേടി പോകണം, മറ്റുള്ളവരെ ദൂരെ വിട്ടുകൊണ്ട്.
കമലനയന വാസുദേവ വിഷ്ണോ ധരണിധരാച്യുത ശഹ്ഘചക്രപോണോ! ഭവ ശരണമിതീരയന്തി യേ വൈ ത്യജ ഭട ദൂരതരേണ താനപാപാന്
കമലനയനനായ വാസുദേവാ, വിഷ്ണോ, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവാ, അച്യുതാ, ശംഖചക്രധാരിയായവാ! 'നീ എന്റെ ശരണം' എന്നു പറയുന്നവരെ, ഭടാ, നീ ദൂരെ വിട്ടു കളയണം, അങ്ങനെയുള്ള പാപികളെ.
വസതി മനസി യസ്യ സോഽവ്യയാത്മാ പുരുഷവരസ്യ ന തസ്യ ദൃഷ്ടിപാതേ । തവ ഗതിരഥവാ മമാസ്തി ചക്ര പ്രതിഹതവീര്യ്യബലസ്യ സോഽന്യലോക്യഃ
അവിഞ്ജാത്മാവ് ആരുടെയോ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നുവോ, ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്റെ കാഴ്ചയിൽ, ചക്രധാരിയായ ഭഗവാനേ, നിന്റെ വഴിയോ എന്റെ വഴിയോ അതാണ്; അവനെ മറ്റുള്ളവരുടെ ശക്തിയും ബലവും കൊണ്ട് ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഇതം നിം ജഭടശാസനായ ദേവോ രവിതനയഃ സ കിലാഹ ധര്മരാജഃ । മമ കഥിതാമിദഞ്ച തേന തുഭ്യം കുരുവര! സമ്യഗിദം മയാപി ചോക്തമ്
ഇങ്ങനെ, ഭടന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കാനായി, സൂര്യപുത്രനായ ധർമ്മരാജാവ് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. അവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞത് ഞാൻ നിനക്കു ശരിയായി അറിയിച്ചു, കുരുവീരാ.
നകുലൈതന്മമാഖ്യാതം പൂര്വം തേന ദ്രിജന്മനാ । കലിങ്ഗദേശാദഭ്യേത്യ പ്രീയതാ സുമഹാത്മനാ
ഇത് മുമ്പ് എനിക്ക് നകുലൻ പറഞ്ഞതാണ്. കലിംഗദേശത്തിൽ നിന്നു വന്ന, മഹാത്മാവായ, ദ്വിജാതിയായ ആ മഹാനന്ദത്തോടെ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
മയാപ്യേതദൂ യഥാന്യായ സമ്യഗ് വത്സ! തവോദിതമ് । യഥാ വിഷ്ണുമൃതേ നാന്യത് ത്രാണം സംസാരസാഗരേ
നീ ചോദിച്ചതുപോലെ ഞാൻ ഇത് നിനക്കു ശരിയായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, കുഞ്ഞേ. വിഷ്ണുവിനെ ഒഴികെ, ഈ സംസാരസമുദ്രത്തിൽ മറ്റൊന്നും രക്ഷയില്ല.
കിങ്ഗരാ പാശദണ്ഡാശ്വ ന യമോ ന ച യാതാഃ । സമര്ഥസ്തസ്യ യസ്യാത്മാ കേശവാലമ്ബനഃ സദാ
ആത്മാവ് എപ്പോഴും കേശവനിൽ ആശ്രയിക്കുന്നവനിൽ യമന്റെ ദൂതന്മാർക്കും, പാശത്തിനും, ദണ്ഡത്തിനും, കുതിരയ്ക്കും, യമനും, അവന്റെ സേവകരും ഒരു ശക്തിയും ഇല്ല.
മൈത്രേയ ഉവാച ഭഗവന്ഭഗവാന്ദേവഃ സംസാരവിജിഗീഷുഭിഃ । സമാഖ്യാഹി ജഗന്നാഥോ വിഷ്ണുരാരാധ്യതേ യഥാ ॥ ൩,൮.
മൈത്രേയൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവനേ, ഈ ലോകബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ എങ്ങനെ ജഗന്നാഥനായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു എന്ന് ദയവായി വിശദീകരിക്കണമേ.
ആരാധിതാച്ച ഗോവിന്ദാദാരാധനപരൈര്നരൈഃ । യത്പ്രാപ്യതേ ഫലം ശ്രോതും തച്ചേച്ഛാമി മഹാമുനേ ॥ ൩,൮.
ഗോവിന്ദനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണെന്ന് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മഹാമുനിവരേ.
ശ്രീപരാശര ഉവാച യത്പൃച്ഛതി ഭവാനേതത്സഗരേണ മഹാത്മനാ । ഔര്വഃ പ്രാഹ യഥാ പൃഷ്ടസ്തന്മേ നിഗദതഃ ശൃണു ॥ ൩,൮.
ശ്രീപരാശരൻ പറഞ്ഞു: നീ ചോദിക്കുന്ന ഈ കാര്യങ്ങൾ മഹാത്മാവായ സഗരൻ ഒരിക്കൽ ചോദിച്ചിരുന്നു. അപ്പോൾ ഔർവൻ നൽകിയ ഉത്തരം ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു.
സഗരഃ പ്രണിപത്ത്യൈനമൌര്വം പപ്രച്ഛഭാര്ഗവമ് । വിഷ്ണോരാരാധനോപായസംബന്ധം മുനിസത്തമ ॥ ൩,൮.
സഗരൻ ഭാർഗവകുലത്തിൽ പെട്ട ഔർവനെ വിനയത്തോടെ വന്ദിച്ച്, വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗം സംബന്ധിച്ചുള്ള കാര്യങ്ങൾ ചോദിച്ചു.
ഫലം ചാരാധിതേ വിഷ്ണോ യത്പുംസാമഭിജായതേ । സ ചാഹ പൃഷ്ടോ യത്നേന തസ്മൈ തന്മേഖിലം ശൃണു ॥ ൩,൮.
വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചാൽ മനുഷ്യർക്കു ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണെന്നും സഗരൻ ഉത്സാഹപൂർവ്വം ചോദിച്ചു. ഔർവൻ അതിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു, അതു ഞാൻ പറയാം, ശ്രവിക്കൂ.
ഔര്വ ഉവാച ഭൌമം മനോരഥം സ്വര്ഗം സ്വര്ഗേ രമ്യം ച യത്പദമ് । പ്രാപ്നോത്യാരാധിതേ വിഷ്ണൌ നിര്വാണമപി ചോത്തമമ് ॥ ൩,൮.
ഔർവൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ ഭൂമിയിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ, സ്വർഗ്ഗം, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ആനന്ദകരമായ സ്ഥാനം, അതുപോലെ പരമമായ മോക്ഷവും ലഭിക്കും.
യദ്യദിച്ഛതി യാവച്ച ഫലമാരാധിതേഽച്യുതേ । തത്തദാപ്നോതി രാജേന്ദ്ര ഭൂരി സ്വല്പമഥാപി വാ ॥ ൩,൮.
രാജാവേ, അച്യുതനെ ആരാധിച്ചാൽ ആൾക്ക് എത്രയും വലിയതോ ചെറുതോ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫലം അതുപോലെ തന്നെ ലഭിക്കും.
യത്തു പൃച്ഛസി ഭൂപാല കഥാമാരാധ്യതേ ഹരിഃ । തദഹം സകലം തുഭ്യം കഥയാമി നിബോധ മേ ॥ ൩,൮.
ഭൂമിയുടെ അധിപനേ, ഹരിയെ എങ്ങനെ ആരാധിക്കണം എന്ന് നീ ചോദിച്ചതിനുള്ള മുഴുവൻ ഉത്തരം ഞാൻ പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു.
വര്ണാശ്രമാചാരവതാ പുരുഷേണപരഃ പുമാന് । വിഷ്ണുരാരാധ്യതേ പന്ഥാ നാന്യസ്തത്തോഷകാരകഃ ॥ ൩,൮.
വർണ്ണാശ്രമധർമ്മം പാലിക്കുന്നവനാണ് പരമപുരുഷനെ ശരിയായി ആരാധിക്കാൻ കഴിയുക; ഇതല്ലാതെ മറ്റൊരു മാർഗ്ഗം അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കില്ല.
യജന്യജ്ഞാന്യജത്യേനം ജപന്ത്യേനം ജപന്നൃപ । നിഘ്നന്നന്യാന്ഹിനസ്ത്യേനം സര്വഭൂതോ യതോ ഹരിഃ ॥ ൩,൮.
യജ്ഞങ്ങൾ അർപ്പിച്ചും, ജപങ്ങൾ ചൊല്ലിയും, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചും, മറ്റുള്ളവരെ ദുഃഖിപ്പിച്ചും ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്നു, കാരണം ഹരിയാണ് എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവ്.
തസ്മാത്സദാചാരവതാ പുരുഷേണ ജനാര്ദനഃ । ആരാധ്യസ്തു സ്വവര്ണോക്തധര്മാനുഷ്ഠാനകാരിമാ ॥ ൩,൮.
അതുകൊണ്ട്, നല്ല ആചാരമുള്ളവനും, തനിക്കു നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന വർണ്ണധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവനുമാണ് ജനാർദ്ദനനെ ആരാധിക്കേണ്ടത്.
ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയോ വൈശ്യഃ ശുദ്രശ്ച പൃഥിവീപതേ । സ്വധര്മതത്പരോ വിഷ്ണുമാരാധയതി നാന്യഥാ ॥ ൩,൮.
ഭൂമിയുടെ അധിപനേ, ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, ശൂദ്രൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവർ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയോടെ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കണം; ഇതല്ലാതെ വേറെ മാർഗ്ഗമില്ല.
പരാപവാദം പൈശുന്യമനൃതം ച ന ഭാഷതേ । അന്യോദ്വേഗകരം വാപി തോഷ്യതേ തേനകേശവഃ ॥ ൩,൮.
അവൻ മറ്റുള്ളവരെ കുറിച്ച് ദുഷ്പ്രചാരം പറയുകയോ, ചതിയോ, കള്ളം പറയുകയോ, മറ്റുള്ളവരെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്നതോ ഒന്നും സംസാരിക്കില്ല; ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവനിൽ കേശവൻ സന്തോഷിക്കുന്നു.
പരദാരപരദ്രവ്യപരഹിംസാസു യോ രതിമ് । ന കരോതി പുമാന്ഭൂപ തോഷ്യതേ തേന കേശവഃ ॥ ൩,൮.
മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയിലോ, സമ്പത്തിലോ, മറ്റുള്ളവരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതിലോ ആസ്വാദനമില്ലാത്തവനിൽ കേശവൻ സന്തോഷിക്കുന്നു, രാജാവേ.
ന താഡയതി നോ ഹന്തി പ്രാണിനോ ന ച ഹിംസകഃ । യോ മനുഷ്യോ മനുഷ്യേന്ദ്ര തോഷ്യതേ തേന കേശവഃ ॥ ൩,൮.
മനുഷ്യരാജാവേ, ജീവികളെ അടിക്കുകയോ, കൊല്ലുകയോ, പീഡിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യാത്തവനിൽ കേശവൻ സന്തോഷിക്കുന്നു.
ദേവാദ്വിജഗുരൂണാം ച ശുശ്രൂഷാസു സദോദ്യതഃ । തോഷ്യതേ തേന ഗോവിന്ദഃ പുരുഷേണനരേശ്വര ॥ ൩,൮.
ദേവന്മാരെയും, ദ്വിജന്മാരെയും, ഗുരുക്കന്മാരെയും സേവിക്കാൻ എപ്പോഴും തയ്യാറായിരിക്കുന്നവനിൽ, രാജാവേ, ഗോവിന്ദൻ സന്തോഷിക്കുന്നു.
യഥാത്മനി ച പുത്രേ ച സര്വഭൂതേഷു യത്തഥാ । ഹിതകാമോ ഹരിസ്തേന സര്വദാ തോഷ്യതേ സുഖമ് ॥ ൩,൮.
തനിക്കോ, സ്വന്തം മകന്ക്കോ എങ്ങനെ നല്ലതു ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ എല്ലാ ജീവികൾക്കും നല്ലതു ആഗ്രഹിക്കുന്നവനിൽ ഹരി എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെയും സുഖത്തോടെയും ഇരിക്കുന്നു.
യസ്യ രാഗാദിദോഷേണ ന ദുഷ്ടം നൃപ മാനസമ് । വിശുദ്ധചേതസാ വിഷ്ണുസ്തോഷ്യതേ തേന സര്വദാ ॥ ൩,൮.
രാജാവേ, ആരുടെയോ മനസ്സ് രാഗാദി ദോഷങ്ങളാൽ മലിനമാകാതെ, പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധമായിരിക്കുമ്പോൾ, അങ്ങനെയുള്ളവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും വിഷ്ണുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.
വര്ണാശ്രമേഷു യേ ധര്മാഃ ശാസ്ത്രോക്താ മുനിസത്തമ । തേഷു തിഷ്ഠന്നരോ വിഷ്ണുമാദുഷ്ടം നൃപ മാനസമ് ॥ ൩,൮.
മഹർഷിയേ, വർണ്ണാശ്രമങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധർമ്മങ്ങളിൽ മനസ്സ് മലിനമാകാതെ ആചരിക്കുന്നവൻ വിഷ്ണുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.
സഗര ഉവാച തദഹം ശ്രോതുമിച്ഛമി വര്ണധര്മാനശേഷതഃ । തഥൈവാശ്രമധര്മംശ്ച ദ്വിജവര്യ ബ്രവീഹി താന് ॥ ൩,൮.
സഗരൻ പറഞ്ഞു: അതിനാൽ, വർണ്ണങ്ങളുടെ ധർമ്മങ്ങൾ മുഴുവനായും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അങ്ങനെ തന്നെ ആശ്രമങ്ങളുടെ ധർമ്മങ്ങളും, മഹാനായ ദ്വിജനേ, ദയവായി അവയെല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
ഔര്വ ഉവാച ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയവിശാം ശുദ്രാണാം ച യഥാകമമ് । ത്വമേകാഗ്രമതിര്ഭൂത്വാ ശൃണു ധര്മാന്മയോദിതാന് ॥ ൩,൮.
ഔർവൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, ശൂദ്രൻ എന്നിവരുടെ യോജ്യമായ കർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ പറയുമ്പോൾ നീ ഏകാഗ്രതയോടെ കേൾക്കണം.
ദാനം ദദ്യാദ്യജേദ്ദേവാന് യജ്ഞിഃ സ്വാധ്യായതത്പരഃ । നിത്യോദകീ ഭവേദ്വിപ്രഃ കുര്യാച്ചാഗ്നിപരിഗ്രഹമ് ॥ ൩,൮.
ബ്രാഹ്മണൻ ദാനം നൽകണം, ദേവന്മാരെ യജ്ഞങ്ങൾകൊണ്ട് ആരാധിക്കണം, സ്വാധ്യായത്തിൽ താല്പര്യം പുലർത്തണം, എല്ലായ്പ്പോഴും വെള്ളം നൽകുന്നവനാകണം, അഗ്നി സ്വീകരണവും നിർവഹിക്കണം.
വൃത്ത്യര്ഥം യാജയേച്ചാന്യാനന്യാനധ്യാപയേത്തഥാ । കുര്യാത്പ്രതിഗ്രഹാദാനംശുക്ലാര്ഥാന്ന്യായതോ ദ്വിജഃ ॥ ൩,൮.
ജീവനാമായി, ബ്രാഹ്മണൻ മറ്റുള്ളവർക്കായി യജ്ഞം നടത്താം, പഠിപ്പിക്കാം, ശുദ്ധമായ ഉദ്ദേശ്യത്തിനായി ന്യായമായി ദാനം സ്വീകരിക്കാം.