സ ഭിദ്യതേ വേദമയസ്സ്വവേദം കരോതി ഭേദൈര്ബഹുഭിസ്സശാഖമ് । ശാഖാപ്രണേതാ സ സമസ്തശാഖാജ്ഞാനസ്വരൂപോ ഭഗവാനസംഗഃ
വേദസരൂപനായ ഭഗവാൻ അനേകം ശാഖകളായി വേദത്തെ വിഭജിച്ചു. ഈ ശാഖകളുടെ ജ്ഞാനരൂപം മുഴുവനും അവനിൽ തന്നെയാണ്. എല്ലാ ശാഖകളെയും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നവനും ആശകളൊന്നുമില്ലാത്തവനും ആ ഭഗവാനാണ്.
പരാശര ഉവാച । ആദ്യോ വേദശ്ചതുഷ്പാദഃ ശതസാഹസ്ത്രസമ്മിതഃ । തതോ ദശഗുണഃ കൃത്സ്നോ യജ്ഞോഽയം സര്വസാമധുക്
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: ആദിയിൽ വേദം നാലു ഭാഗങ്ങളായി, ഒരു ലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉള്ളതായിരുന്നു. അതിൽ നിന്ന് പത്തു മടങ്ങ് വലിയതും എല്ലാ സാംഗീതികങ്ങളുടെയും സാരം ഉള്ളതുമായ യജ്ഞം ഉണ്ടായി.
തതോഽത്ര മത്സുതോ വ്യാസോ ഹ്മഷ്ടാവിംശതിമേഽന്തരേ । വദമേകം ചതുഷ്പാദം ചതുര്ധാ വ്യഭജത് പ്രബുഃ
അതിനുശേഷം ഇരുപത്തിയെട്ടാം ദ്വാപരയുഗത്തിൽ എന്റെ മകൻ വ്യാസൻ, മഹർഷി, ആ ഏക നാലു ഭാഗങ്ങളായ വേദത്തെ നാലായി വിഭജിച്ചു.
യഥാ തു തേന വൈ വ്യസ്താ വേദവ്യാസേന ധീമതാ । വേദാസ്തഥ സമസ്തൈസ്തേര്വ്യസ്താ വ്യാസൈസ്തഥാ മയാ
ജ്ഞാനിയിൽ ആയ വ്യാസൻ വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചതുപോലെ, മറ്റു എല്ലാ വ്യാസന്മാരും വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചു. അതുപോലെ ഞാനും ചെയ്തു.
തദനേനൈവ വേദാനാം ശാഖാഭേദാന് ദ്രിജോത്തമ । ചതുര്യുഗേഷ്വാരചിതാന് സമസ്തേഷ്വവവധാരയ
അതുകൊണ്ട്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാ നാലു യുഗങ്ങളിലും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള വേദശാഖകളുടെ വിഭജനം ഇതിലൂടെ മനസ്സിലാക്കണം.
കൃഷ്ണദൂ പായനം വ്യാസം വിദ്ധി നാരായണം പ്രബുമ് । കോഽന്യോ ഹി ഭുവി മൈത്രേയ ! മഹാഭാരതകൃദൂ ഭവേത്
കറുത്ത ദ്വൈപായനനായ വ്യാസൻ തന്നെയാണ് നാരായണൻ, പരമേശ്വരൻ എന്നു അറിക. മഹാഭാരതം രചിക്കാൻ ഭൂമിയിൽ മറ്റാരെങ്കിലും ഉണ്ടോ, മൈത്രേയ?
തേന വ്യസ്താ യഥാ വേദാ മത്പുത്രേണ മഹാത്മനാ । ദ്രാപരേ ഹ്മത്ര മൈത്രേയ! തസ്മിന് ശ്വൃണു യഥാര്ഥതഃ
എന്റെ മഹാത്മാവായ മകൻ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചു. മൈത്രേയ, അതെങ്ങനെ നടന്നുവെന്നു നീ ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
ബ്രഹ്മണാ ചോദിതോ വ്യാസോ വേദാന് വ്യസ്തും പ്രചക്രമേ । അഥ ശിഷ്യാന് സ ജഗ്രാഹ ചതുരോ വേദപാരഗാന്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വ്യാസൻ വേദങ്ങളെ വിഭജിക്കാൻ തുടങ്ങി. പിന്നെ വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ നാലു ശിഷ്യന്മാരെ അവൻ സ്വീകരിച്ചു.
ഋഗുവേദശ്വാവകം പൈലം ജഗ്രാഹ സ മഹാമുനിഃ । വൈശമ്പായനനാമാനം യജൂര്വേദസ്യ ചാഗ്രഹീത്
മഹർഷി പൈലനെ ഋഗ്വേദത്തിനായി സ്വീകരിച്ചു. യജുര്വേദത്തിനായി വൈശംപായനനെയും സ്വീകരിച്ചു.
ജൈമിനി സാമവേദസ്യ തഥൈവാഥര്വവേദവിത് । സുമന്തുസ്തസ്യ ശിഷ്യോഽബൂദൂ വേദവ്യാസസ്യ ധീമതഃ
അത് പോലെ, ജൈമിനി സാമവേദത്തിന്റെ ജ്ഞാനിയായും, സുമന്തു മഹാത്മാവായ വ്യാസന്റെ ശിഷ്യനായി അഥർവവേദത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
രോമഹര്ഷണനാമാനം മഹാബുദ്ധിം മഹാമുനിഃ । സൂതം ജഗ്രാഹ ശിഷ്യം സ ഇതിഹാസ-പുരാണയോഃ । സൂതം ജഗ്രാഹ ശിഷ്യം സ ഇതിഹാസ-പുരാണയോഃ
മഹാബുദ്ധിയുള്ള മഹർഷി രോമഹർഷണനെന്ന സൂതനെ ഇതിഹാസ-പുരാണങ്ങൾക്കായി ശിഷ്യനായി സ്വീകരിച്ചു.
ഏക ആസീദൂ യജുര്വേദസ്തം ചതുര്ധാ വ്യകല്പയത് । ചാതുര്ഹോത്രമഭൂദൂ യസ്മിസ്തന യജ്ഞമഥാകരോത്
ഒരിക്കൽ യജുര്വേദം മാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിനെ നാലായി വിഭജിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് നാലു രിത്വിക് പദവികളും ഉണ്ടായി. പിന്നെ യജ്ഞം നടത്തി.
ആധ്വര്യവം യജുഭിംസ്തു ഋഗൂഭിര്ഹോത്രം തഥാ മുനിഃ । ഔദൂഗാത്രം സാമഭിശ്ചക്ര ബ്രഹ്മത്വം ചാപ്യഥര്വഭിഃ
യജുസ് മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അധ്വര്യുവിന്റെ പദവിയും, ഋക് മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ഹോത്രിന്റെ പദവിയും, സാമ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉദ്ഗാതാവിന്റെ പദവിയും, അഥർവ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്റെ പദവിയും സൃഷ്ടിച്ചു.
തതഃ സ ഋചമുദ്ധ ത്യ ഋഗ്വേദം തൃതവാന് മുനിഃ । യജൂഷി ച യജുര്വേദം സാമവേദഞ്ച സാമഭിഃ
അതിനുശേഷം, മഹർഷി ഋക് മന്ത്രങ്ങളെ വേർതിരിച്ച് ഋഗ്വേദം ഉണ്ടാക്കി, യജുസ് മന്ത്രങ്ങൾ യജുര്വേദമായി, സാമ മന്ത്രങ്ങൾ സാമവേദമായി വേർതിരിച്ചു.
രാജ്ഞസ്ത്വഥര്വവേദേന സര്വകര്മാണി ച പ്രഭുഃ । കാരയാമാസ മൈത്രേയ! ബ്രഹ്മത്വഞ്ച യഥാസ്ഥിതി
അഥർവവേദം ഉപയോഗിച്ച് ഭഗവാൻ രാജാക്കന്മാരുടെ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും നടത്തിച്ചു, മൈത്രേയ, ബ്രാഹ്മണ പദവിയും യഥാസ്ഥിതിയായി സ്ഥാപിച്ചു.
സോഽയമേകോ മഹാവേദസ്തരുസ്തേന പൃഥകൂകൃതഃ । ചതുധാ തു തതോ ജാതം വേദപാദപകാനനമ്
ഇങ്ങനെ, ആ മഹാവേദവൃക്ഷം അവൻ വിഭജിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് നാലായി വിഭജിച്ച വേദശാഖകൾ ഉണ്ടായി.
ബിഭേദ പ്രഥമം വിപ്ര! പൈല ഋഗൂവേദപാദപമ് । ഇന്ദ്രപ്രമിതയേ പ്രാദാദ ബാസ്കലായ ചസംഹിതേ
ആദ്യം, ബ്രാഹ്മണനേ, പൈലൻ ഋഗ്വേദത്തെ രണ്ട് സംഹിതകളായി വിഭജിച്ചു. ഒന്ന് ഇന്ദ്രപ്രമതിക്ക്, മറ്റൊന്ന് ബാസ്കലന് നൽകി.
ചതുര്ധാ സ ബിഭേദാഥ ബാസ്കലിദ്രിജ!സംഹിതാമ് । ബൌധ്യാദിബ്യോ ദദൌ താസ്തു ശിഷ്യേഭ്യഃ സ മഹാമുനിഃ
പിന്നീട്, ബാസ്കലൻ്റെ വംശജാ, ബാസ്കലൻ്റെ സംഹിതയെ നാലായി വിഭജിച്ചു. മഹർഷി അവയെ ബൗധ്യൻ തുടങ്ങിയ ശിഷ്യന്മാർക്ക് നൽകി.
ബൌധ്യാഗ്രിമാഠരൌ തദൂദൂ യാജ്ഞവല്ക്യപരാശരൌ । പ്രതിശാഖാസ്തു ശാഖായാസ്തസായാസ്ത ജഗൃഹുമുനേ
ബൗദ്ധ്യൻ, അഗ്നിമഠരൻ, ഉദ്ദാലകൻ, യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ, പരാശരൻ — മഹർഷേ, ഇവർ ഓരോരുത്തരും ആ ശാഖയിൽ നിന്ന് തങ്ങളുടേതായ ശാഖകൾ സ്വീകരിച്ചു.
ഇന്ദ്രപ്രമതിരേകാന്തു സംഹിതാം സ്വസുതം തതഃ । മാണ്ഡൂകയം മഹാത്മാനം മൈത്രയാധ്യാപയത് തദാ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രപ്രമതി തന്റെ സ്വന്തം മകനായ മഹാത്മാവായ മാണ്ഡൂകയനോട് ആ സംഹിത പഠിപ്പിച്ചു.
തസ്യ ശിഷ്യപ്രശിഷ്യേഭ്യഃസംഹിതാം താമധീതവാന
അവന്റെ ശിഷ്യന്മാരും അവരുടെ ശിഷ്യന്മാരും ആ സംഹിത പഠിച്ചു.
ചകാര സംഹിതാഃ പഞ്ച ശിഷ്യേഭ്യഃ പ്രദദൌ ച താഃ । തസ്യ ശിഷ്യാസ്തു യേ പഞ്ച തേഷാം നാമാനി മേ ശ്വൃണാ
അവൻ അഞ്ചു സംഹിതകൾ രചിച്ച് തന്റെ ശിഷ്യന്മാർക്ക് നൽകി. ആ അഞ്ചു ശിഷ്യന്മാരുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയാം.
മുദൂഗലോ ഗോമുഖശ്ചൈവ വാത്സ്യഃ ശാലീയ ഏബ ച। ശിശിരഃ പഞ്ചമശ്ചാസീന്മത്രേയ! സുമഹാമുനിഃ
മുദൂഗലൻ, ഗോമുഖൻ, വാത്സ്യൻ, ശാലീയൻ, അഞ്ചാമൻ ശിശിരൻ — മൈത്രേയ, ഇവരായിരുന്നു ആ മഹർഷികൾ.
സംഹിതാത്രിതയം ചക്ര ശാകപൂര്ണിരഥതരമ । നിരുക്തമകരോത് തദൂജ്വതുര്ഥം മുനിസത്തമ
ശാകപൂർണി മൂന്നു സംഹിതകൾ രചിച്ചു; ഉജ്വതു എന്ന മഹർഷി നിരുക്തം സൃഷ്ടിച്ചു.
ക്രൌഞ്ചോ വൈതാലികസ്തദൂദൂ ബലാകശ്വ മഹാമതിഃ । നിരുക്തകൃജ്വതുര്ഥോഽഭൂദൂ വേദവേദാങ്ഗപാരഗഃ
ക്രൗഞ്ചൻ, വൈതാലികൻ, മഹാബുദ്ധിയുള്ള ബാലാകൻ — ഇവർ നിരുക്തം രചിച്ചവർ, വേദവും അതിന്റെ അംഗങ്ങളും പൂർണമായി അറിഞ്ഞവർ.
ഇത്യേതാഃ പ്രതിശാഖാഭ്യോഽപ്യനുശാഖാ ദ്രിജോത്തമ ! ബാസ്കലിശ്ചാപരാസ്തിസ്ത്രഃ സംഹിതാഃ കൃതവാന ദ്രിജ
ഇങ്ങനെ, മഹർഷേ, ഈ ശാഖകളിൽ നിന്ന് അനേകം ഉപശാഖകളും ഉരുത്തിരിഞ്ഞു; ബാസ്കലി മൂന്നു വേറിട്ട സംഹിതകളും രചിച്ചു.
ശിഷ്യഃ കാലായനിര്ഗാര്ഗ്യസ്തൃതീയശ്ച കഥാജവഃ । ഇത്യേത ബഹുധാ പ്രോക്താഃ സംഹിതാ യൈഃ പ്രവര്തിതാഃ
അവന്റെ ശിഷ്യന്മാർ ആയിരുന്നു കാലായനി, ഗാർഗ്യൻ, മൂന്നാമൻ കഥാജവൻ. ഇങ്ങനെ, അനേകം സംഹിതകളും അവയെ ആരംഭിച്ചവരും വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
പരാശര ഉവാച । യജുര്വേദതരോഃ ശാഖാഃ സപ്തവിംശന്മഹാമതിഃ । വൈശമ്പായനനാമാസൌ വ്യാസശിഷ്യശ്ചകാര വൈ
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: വൈശംപായനൻ എന്ന മഹാബുദ്ധിയുള്ള വ്യക്തി, വ്യാസന്റെ ശിഷ്യൻ, യജുര്വേദത്തിന് ഇരുപത്തിയേഴു ശാഖകൾ സൃഷ്ടിച്ചു.
ശിഷ്യേഭ്യഃ പ്രദദൌ താശ്ച ജഗൃഹുസ്തേഽപ്യനുക്രമാത് । യാജ്ഞവല്ക്യസ്തു തത്രാഭൂദ് ബ്രഹ്മരാതസുതോ ദ്രിജഃ
അവൻ ആ ശാഖകൾ ശിഷ്യന്മാർക്ക് നൽകി; അവർ അതിനെ അനുക്രമമായി സ്വീകരിച്ചു. അവരിൽ ബ്രഹ്മരാതന്റെ മകനായ യാജ്ഞവൽക്ക്യനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശിഷ്യഃ പരധര്മജ്ഞോ ഗുരുവൃത്തിപരഃ സദാ । ഋഷിര്യോഽദ്യ മഹാമേരൌഃ സമാജേ നാഗമിഷ്യതി
അവൻ പരധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും ഗുരുസേവനത്തിൽ എപ്പോഴും അർപ്പണവും ഉള്ള ശിഷ്യനായിരുന്നു; ഇന്നത്തെ മഹാമേരുവിലെ സഭയിൽ ആ മഹർഷി വരികയില്ല.