ഭവിഷ്യേ ദ്വാപരേ ചാപി ദ്രൌ ണിര്വ്യാസോ ഭവിഷ്യതി । വ്യതീതേ മമ പുത്രേസ്മിന് കൃഷ്ണദ്വൈപായനേ മുനേ
ഭാവിയിലെ ദ്വാപരയുഗത്തില് ദ്രൗണി വ്യാസനാകും. എന്റെ മകനായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനന് ശേഷം, മഹർഷേ.
ധ്രുവമേകാക്ഷരം ബ്രഹ്മ ഓമിത്യേവ വ്യവസ്ഥിതമ് । ബൃഹത്വാദ്ബൃംഹണത്വാച്ച തദ്ബ്രഹ്യേത്യഭിധീയതേ
നിശ്ചയമായും ഏകാക്ഷരമായ ബ്രഹ്മം 'ഓം' എന്ന രൂപത്തിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. അതിന്റെ മഹത്വത്താലും വികസിപ്പിക്കുന്ന ശേഷിയാലും അതിനെ ബ്രഹ്മം എന്നു വിളിക്കുന്നു.
പ്രണവാവസ്ഥിതം നിത്യം ഭൂര്ഭുവസ്സ്വരിതീര്യ്യതേ । ഋഗ്യജുസ്സാമാഥര്വാണോ യത്തസ്മൈ ബ്രഹ്മണേ നമഃ
പ്രണവം എന്നത് ശാശ്വതമായി 'ഭൂഃ', 'ഭുവഃ', 'സ്വഃ' എന്നിങ്ങനെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഋക്, യജുസ്, സാമ, അതര്വ്വ എന്നീ വേദങ്ങളുടെ സാരമായ ആ ബ്രഹ്മത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ജഗതഃ പ്രലയോത്പത്ത്യോര്യത്തത്കാരണസംജ്ഞിതമ് । മഹതഃ പരമം ഗുഹ്യം തസ്മൈ സുബ്രഹ്മണേ നമഃ
ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടിക്കും ലയത്തിനും കാരണമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന, മഹത്തിനെക്കാൾ ഉന്നതവും അത്യന്തം രഹസ്യവുമായ ആ പരമ ബ്രഹ്മത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
അഗാധാപാരമക്ഷയ്യം ജഗത്സംമോഹനാലയമ് । സ്വപ്രകാശപ്രവൃത്തിഭ്യാം പുരുഷാര്ഥപ്രയോജനമ്
അളക്കാനാവാത്തതും അതിരില്ലാത്തതും നശിക്കാത്തതുമായ ഈ ലോകത്തെ ആശ്ചര്യപ്പെടുത്തുന്ന വാസസ്ഥലമാണ്, അതിന്റെ സ്വന്തം പ്രകാശവും പ്രവൃത്തി വഴിയും മനുഷ്യരുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ സാധ്യമാക്കുന്നു.
സംഖ്യജ്ഞാനവതാം നിഷ്ഠാ ഗതിശ്ശമദമാത്മനാമ് । യത്തദവ്യക്തമമൃതം പ്രവൃത്തിര്ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ്
സംഖ്യജ്ഞാനമുള്ളവരുടെ ആധാരവും, ശമവും ദമവും ഉള്ളവരുടെ മാർഗ്ഗവുമാണ് അത്. അത്യന്തം സൂക്ഷ്മവും അമൃതസ്വഭാവമുള്ളതുമായ ശാശ്വത ബ്രഹ്മം സകല പ്രവൃത്തിയുടെയും മൂലമാണ്.
പ്രധാനമാത്മയോനിശ്ച ഗുഹാസംസ്ഥം ച ശബ്ദ്യതേ । അവിഭാഗം തഥാ ശുക്രമക്ഷയം ബഹുധാത്മകമ്
പ്രധാനവും ആത്മാവിന്റെ ഉത്ഭവസ്ഥലവുമാണ് അത്, ഗുഹയില് നിലകൊള്ളുന്നതും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. വിഭജിക്കാനാവാത്തതും ശുദ്ധവും നശിക്കാത്തതും അനേകം സ്വഭാവങ്ങളുള്ളതുമാണ്.
പരമബ്രഹ്മണേ തസ്മൈ നിത്യമേവ നമോനമഃ । യദ്രൂ പം വാസുദേവസ്യ പരമാത്മസ്വരൂപിണഃ
വാസുദേവന്റെ പരമാത്മസ്വരൂപമായ ആ പരബ്രഹ്മത്തിന് ഞാൻ എപ്പോഴും വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഏതദ്ബ്രഹ്മ ത്രിധാ ഭേദമഭേദമപി സ പ്രഭുഃ । സര്വഭേദേഷ്വഭേദോസൌ ഭിദ്യതേ ഭിന്നബുദ്ധിഭിഃ
ഈ ബ്രഹ്മം ഭേദം മൂന്നു വിധമുണ്ടെങ്കിലും, അതു വിഭജിക്കപ്പെടാത്തതുമാണ്. എല്ലായിടത്തും അതു ഏകത്വത്തിലാണ്, പക്ഷേ ഭിന്നമായ മനസ്സുള്ളവർക്ക് അത് വിഭജിച്ചതുപോലെ തോന്നുന്നു.
സ ഋങ്മയസ്സാമമയഃ സര്വാത്മാ സ യജുര്മയഃ । ഋഗ്യജുസ്സാമസാരാത്മാ സ ഏവാത്മാ ശരീരിണാമ്
അവൻ ഋക്, സാമ, യജുസ് എന്നിവയുടെ സാരമായവനും, എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവും, embodied beings-ന്റെ ആത്മാവും ആണു. അവൻ ഋക്, യജുസ്, സാമ എന്നിവയുടെ ആത്മാവാണ്.
സ ഭിദ്യതേ വേദമയസ്സ്വവേദം കരോതി ഭേദൈര്ബഹുഭിസ്സശാഖമ് । ശാഖാപ്രണേതാ സ സമസ്തശാഖാജ്ഞാനസ്വരൂപോ ഭഗവാനസംഗഃ
വേദസരൂപനായ ഭഗവാൻ അനേകം ശാഖകളായി വേദത്തെ വിഭജിച്ചു. ഈ ശാഖകളുടെ ജ്ഞാനരൂപം മുഴുവനും അവനിൽ തന്നെയാണ്. എല്ലാ ശാഖകളെയും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നവനും ആശകളൊന്നുമില്ലാത്തവനും ആ ഭഗവാനാണ്.
പരാശര ഉവാച । ആദ്യോ വേദശ്ചതുഷ്പാദഃ ശതസാഹസ്ത്രസമ്മിതഃ । തതോ ദശഗുണഃ കൃത്സ്നോ യജ്ഞോഽയം സര്വസാമധുക്
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: ആദിയിൽ വേദം നാലു ഭാഗങ്ങളായി, ഒരു ലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉള്ളതായിരുന്നു. അതിൽ നിന്ന് പത്തു മടങ്ങ് വലിയതും എല്ലാ സാംഗീതികങ്ങളുടെയും സാരം ഉള്ളതുമായ യജ്ഞം ഉണ്ടായി.
തതോഽത്ര മത്സുതോ വ്യാസോ ഹ്മഷ്ടാവിംശതിമേഽന്തരേ । വദമേകം ചതുഷ്പാദം ചതുര്ധാ വ്യഭജത് പ്രബുഃ
അതിനുശേഷം ഇരുപത്തിയെട്ടാം ദ്വാപരയുഗത്തിൽ എന്റെ മകൻ വ്യാസൻ, മഹർഷി, ആ ഏക നാലു ഭാഗങ്ങളായ വേദത്തെ നാലായി വിഭജിച്ചു.
യഥാ തു തേന വൈ വ്യസ്താ വേദവ്യാസേന ധീമതാ । വേദാസ്തഥ സമസ്തൈസ്തേര്വ്യസ്താ വ്യാസൈസ്തഥാ മയാ
ജ്ഞാനിയിൽ ആയ വ്യാസൻ വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചതുപോലെ, മറ്റു എല്ലാ വ്യാസന്മാരും വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചു. അതുപോലെ ഞാനും ചെയ്തു.
തദനേനൈവ വേദാനാം ശാഖാഭേദാന് ദ്രിജോത്തമ । ചതുര്യുഗേഷ്വാരചിതാന് സമസ്തേഷ്വവവധാരയ
അതുകൊണ്ട്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാ നാലു യുഗങ്ങളിലും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള വേദശാഖകളുടെ വിഭജനം ഇതിലൂടെ മനസ്സിലാക്കണം.
കൃഷ്ണദൂ പായനം വ്യാസം വിദ്ധി നാരായണം പ്രബുമ് । കോഽന്യോ ഹി ഭുവി മൈത്രേയ ! മഹാഭാരതകൃദൂ ഭവേത്
കറുത്ത ദ്വൈപായനനായ വ്യാസൻ തന്നെയാണ് നാരായണൻ, പരമേശ്വരൻ എന്നു അറിക. മഹാഭാരതം രചിക്കാൻ ഭൂമിയിൽ മറ്റാരെങ്കിലും ഉണ്ടോ, മൈത്രേയ?
തേന വ്യസ്താ യഥാ വേദാ മത്പുത്രേണ മഹാത്മനാ । ദ്രാപരേ ഹ്മത്ര മൈത്രേയ! തസ്മിന് ശ്വൃണു യഥാര്ഥതഃ
എന്റെ മഹാത്മാവായ മകൻ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചു. മൈത്രേയ, അതെങ്ങനെ നടന്നുവെന്നു നീ ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
ബ്രഹ്മണാ ചോദിതോ വ്യാസോ വേദാന് വ്യസ്തും പ്രചക്രമേ । അഥ ശിഷ്യാന് സ ജഗ്രാഹ ചതുരോ വേദപാരഗാന്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വ്യാസൻ വേദങ്ങളെ വിഭജിക്കാൻ തുടങ്ങി. പിന്നെ വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ നാലു ശിഷ്യന്മാരെ അവൻ സ്വീകരിച്ചു.
ഋഗുവേദശ്വാവകം പൈലം ജഗ്രാഹ സ മഹാമുനിഃ । വൈശമ്പായനനാമാനം യജൂര്വേദസ്യ ചാഗ്രഹീത്
മഹർഷി പൈലനെ ഋഗ്വേദത്തിനായി സ്വീകരിച്ചു. യജുര്വേദത്തിനായി വൈശംപായനനെയും സ്വീകരിച്ചു.
ജൈമിനി സാമവേദസ്യ തഥൈവാഥര്വവേദവിത് । സുമന്തുസ്തസ്യ ശിഷ്യോഽബൂദൂ വേദവ്യാസസ്യ ധീമതഃ
അത് പോലെ, ജൈമിനി സാമവേദത്തിന്റെ ജ്ഞാനിയായും, സുമന്തു മഹാത്മാവായ വ്യാസന്റെ ശിഷ്യനായി അഥർവവേദത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
രോമഹര്ഷണനാമാനം മഹാബുദ്ധിം മഹാമുനിഃ । സൂതം ജഗ്രാഹ ശിഷ്യം സ ഇതിഹാസ-പുരാണയോഃ । സൂതം ജഗ്രാഹ ശിഷ്യം സ ഇതിഹാസ-പുരാണയോഃ
മഹാബുദ്ധിയുള്ള മഹർഷി രോമഹർഷണനെന്ന സൂതനെ ഇതിഹാസ-പുരാണങ്ങൾക്കായി ശിഷ്യനായി സ്വീകരിച്ചു.
ഏക ആസീദൂ യജുര്വേദസ്തം ചതുര്ധാ വ്യകല്പയത് । ചാതുര്ഹോത്രമഭൂദൂ യസ്മിസ്തന യജ്ഞമഥാകരോത്
ഒരിക്കൽ യജുര്വേദം മാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിനെ നാലായി വിഭജിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് നാലു രിത്വിക് പദവികളും ഉണ്ടായി. പിന്നെ യജ്ഞം നടത്തി.
ആധ്വര്യവം യജുഭിംസ്തു ഋഗൂഭിര്ഹോത്രം തഥാ മുനിഃ । ഔദൂഗാത്രം സാമഭിശ്ചക്ര ബ്രഹ്മത്വം ചാപ്യഥര്വഭിഃ
യജുസ് മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അധ്വര്യുവിന്റെ പദവിയും, ഋക് മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ഹോത്രിന്റെ പദവിയും, സാമ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉദ്ഗാതാവിന്റെ പദവിയും, അഥർവ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്റെ പദവിയും സൃഷ്ടിച്ചു.
തതഃ സ ഋചമുദ്ധ ത്യ ഋഗ്വേദം തൃതവാന് മുനിഃ । യജൂഷി ച യജുര്വേദം സാമവേദഞ്ച സാമഭിഃ
അതിനുശേഷം, മഹർഷി ഋക് മന്ത്രങ്ങളെ വേർതിരിച്ച് ഋഗ്വേദം ഉണ്ടാക്കി, യജുസ് മന്ത്രങ്ങൾ യജുര്വേദമായി, സാമ മന്ത്രങ്ങൾ സാമവേദമായി വേർതിരിച്ചു.
രാജ്ഞസ്ത്വഥര്വവേദേന സര്വകര്മാണി ച പ്രഭുഃ । കാരയാമാസ മൈത്രേയ! ബ്രഹ്മത്വഞ്ച യഥാസ്ഥിതി
അഥർവവേദം ഉപയോഗിച്ച് ഭഗവാൻ രാജാക്കന്മാരുടെ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും നടത്തിച്ചു, മൈത്രേയ, ബ്രാഹ്മണ പദവിയും യഥാസ്ഥിതിയായി സ്ഥാപിച്ചു.
സോഽയമേകോ മഹാവേദസ്തരുസ്തേന പൃഥകൂകൃതഃ । ചതുധാ തു തതോ ജാതം വേദപാദപകാനനമ്
ഇങ്ങനെ, ആ മഹാവേദവൃക്ഷം അവൻ വിഭജിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് നാലായി വിഭജിച്ച വേദശാഖകൾ ഉണ്ടായി.
ബിഭേദ പ്രഥമം വിപ്ര! പൈല ഋഗൂവേദപാദപമ് । ഇന്ദ്രപ്രമിതയേ പ്രാദാദ ബാസ്കലായ ചസംഹിതേ
ആദ്യം, ബ്രാഹ്മണനേ, പൈലൻ ഋഗ്വേദത്തെ രണ്ട് സംഹിതകളായി വിഭജിച്ചു. ഒന്ന് ഇന്ദ്രപ്രമതിക്ക്, മറ്റൊന്ന് ബാസ്കലന് നൽകി.
ചതുര്ധാ സ ബിഭേദാഥ ബാസ്കലിദ്രിജ!സംഹിതാമ് । ബൌധ്യാദിബ്യോ ദദൌ താസ്തു ശിഷ്യേഭ്യഃ സ മഹാമുനിഃ
പിന്നീട്, ബാസ്കലൻ്റെ വംശജാ, ബാസ്കലൻ്റെ സംഹിതയെ നാലായി വിഭജിച്ചു. മഹർഷി അവയെ ബൗധ്യൻ തുടങ്ങിയ ശിഷ്യന്മാർക്ക് നൽകി.
ബൌധ്യാഗ്രിമാഠരൌ തദൂദൂ യാജ്ഞവല്ക്യപരാശരൌ । പ്രതിശാഖാസ്തു ശാഖായാസ്തസായാസ്ത ജഗൃഹുമുനേ
ബൗദ്ധ്യൻ, അഗ്നിമഠരൻ, ഉദ്ദാലകൻ, യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ, പരാശരൻ — മഹർഷേ, ഇവർ ഓരോരുത്തരും ആ ശാഖയിൽ നിന്ന് തങ്ങളുടേതായ ശാഖകൾ സ്വീകരിച്ചു.
ഇന്ദ്രപ്രമതിരേകാന്തു സംഹിതാം സ്വസുതം തതഃ । മാണ്ഡൂകയം മഹാത്മാനം മൈത്രയാധ്യാപയത് തദാ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രപ്രമതി തന്റെ സ്വന്തം മകനായ മഹാത്മാവായ മാണ്ഡൂകയനോട് ആ സംഹിത പഠിപ്പിച്ചു.