ദ്വാപരേ പ്രഥമേ വ്യസ്തസ്സ്വയം വേദഃ സ്വയംഭുവാ । ദ്വിതീയേ ദ്വാപരേ ചൈവ വേദവ്യാസഃ പ്രജാപതിഃ
ആദ്യ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ സ്വയംഭുവൻ വേദം വിഭജിച്ചു; രണ്ടാം ദ്വാപരയുഗത്തിൽ പ്രജാപതി വ്യാസനായിരുന്നു.
തൃതീയേ ചോശനാ വ്യാസശ്ചതുര്ഥേ ച ബൃഹസ്പതിഃ । സവിതാ പംചമേ വ്യാസഃ ഷഷ്ഠേ മൃത്യുസ്സമൃതഃ പ്രഭുഃ
മൂന്നാമത്തേതിൽ ഉശനസ് വ്യാസനായിരുന്നു; നാലാമത്തേതിൽ ബൃഹസ്പതി; അഞ്ചാമത്തേതിൽ സവിതാ വ്യാസനായിരുന്നു, ആറാമത്തേതിൽ മരണൻ, പ്രഭു, വ്യാസനായി.
സപ്തമേ ച തഥൈവേംദ്രോ വസിഷ്ഠശ്ചാഷ്ടമേ സ്മൃതഃ । സാരസ്വതശ്ച നവമേ ത്രിധാമാ ദശമേ സ്മൃതഃ
ഏഴാമത്തെ കാലഘട്ടത്തില് ഇന്ദ്രനെയും, എട്ടാമത്തെ കാലഘട്ടത്തില് വസിഷ്ഠനെയും ഓര്മ്മിക്കുന്നു. ഒമ്പതാമത്തെ കാലഘട്ടത്തില് സാരസ്വതനും പത്താമത്തെ കാലഘട്ടത്തില് ത്രിധാമാനെയും ഓര്മ്മിക്കുന്നു.
ഏകാദശോ തു ത്രിശിഖോ ഭരദ്വാജസ്തതഃ പരഃ । ത്രയോദശോ ചാംതരിക്ഷോ വര്ണീ ചാപി ചതുര്ദശോ
പതിനൊന്നാമത്തെ കാലഘട്ടത്തില് ത്രിശിഖനാണ്, അതിന് ശേഷം ഭരദ്വാജന്. പതിമൂന്നാമത്തെ കാലഘട്ടത്തില് അന്തരിക്ഷനും, പതിനാലാമത്തെ കാലഘട്ടത്തില് വര്ണിയുമാണ്.
ത്രയ്യാരുണഃ പംചദശോ ഷോഡശോ തു ധനംജയഃ । ക്രതുംജയഃ സപ്തദശോ തദൂര്ധ്വം ച ജയസ്സ്മൃതഃ
പതിനഞ്ചാമത്തെ കാലഘട്ടത്തില് ത്രയ്യാരുണനാണ്, പതിനാറാമത്തെ കാലഘട്ടത്തില് ധനഞ്ജയനും, പതിനേഴാമത്തെ കാലഘട്ടത്തില് ക്രതുഞ്ജയനും, അതിന് ശേഷം ജയനെയും ഓര്മ്മിക്കുന്നു.
തതോ വ്യാസോ ഭരദ്വാജോ ഭരദ്വാജാച്ച ഗൌതമഃ । ഗൌതമാദുത്തരോ വ്യാസോ ഹര്യ്യാത്മാ യോഭിധീയതേ
അതിനുശേഷം ഭരദ്വാജന്റെ മകനായ വ്യാസനും, ഭരദ്വാജനില് നിന്ന് ഗൗതമനും, ഗൗതമനില് നിന്ന് ഹര്യാത്മാവെന്ന പേരിലുള്ള അടുത്ത വ്യാസനും ജനിച്ചു.
അഥ ഹര്യ്യാത്മനഓംതേ ച സ്മൃതോ വാജശ്രവാ മുനിഃ । സോമശുഷ്കായണസ്തസ്മാത്തൃണബിംദുരിതി സ്മൃതഃ
ഹര്യാത്മാവിന് ശേഷം വാജശ്രവാമുനിയെയും, അവനില് നിന്ന് സോമശുഷ്കായണനെയും, അവനില് നിന്ന് തൃണബിന്ദുവിനെയും ഓര്മ്മിക്കുന്നു.
ഋക്ഷോഭൂദ്ഭാര്ഗവസ്തസ്മാദ്വാല്മീകിര്യോഭിധീയതേ । തസ്മാദസ്മത്പിതാ ശക്തിര്വ്യാസസ്തസ്മാദഹം മുനേ
തൃണബിന്ദുവില് നിന്ന് ഋക്ഷനും, അവനില് നിന്ന് ഭൂഭാര്ഗവനും, അവനില് നിന്ന് വാല്മീകിയും, അവനില് നിന്ന് എന്റെ അച്ഛനായ ശക്തിയും, ശക്തിയില് നിന്ന് വ്യാസനും, വ്യാസനില് നിന്ന് ഞാനാണ്, മഹർഷേ.
ജാതുകര്ണോഭവന്മത്തഃ കൃഷ്ണദ്വൈപായനസ്തതഃ । അഷ്ടാവിംശതിരിത്യേതേ വേദവ്യാസാഃ പുരാതനാഃ
എന്നില് നിന്ന് ജാതുകര്ണനും, അവനുശേഷം കൃഷ്ണദ്വൈപായനനും ജനിച്ചു. ഇങ്ങനെ എട്ട് ഇരുപത്തിയെട്ട് പുരാതന വേദവ്യാസന്മാരാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏകോ വേദശ്ചതുര്ദ്ധാ തു തൈഃ കൃതോ ദ്വാപരാദിഷു
ഒരേയൊരു വേദം ഇവര് നാലായി വിഭജിച്ചത് ദ്വാപരയുഗത്തിലെയും മറ്റു കാലങ്ങളിലും ആയിരുന്നു.
ഭവിഷ്യേ ദ്വാപരേ ചാപി ദ്രൌ ണിര്വ്യാസോ ഭവിഷ്യതി । വ്യതീതേ മമ പുത്രേസ്മിന് കൃഷ്ണദ്വൈപായനേ മുനേ
ഭാവിയിലെ ദ്വാപരയുഗത്തില് ദ്രൗണി വ്യാസനാകും. എന്റെ മകനായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനന് ശേഷം, മഹർഷേ.
ധ്രുവമേകാക്ഷരം ബ്രഹ്മ ഓമിത്യേവ വ്യവസ്ഥിതമ് । ബൃഹത്വാദ്ബൃംഹണത്വാച്ച തദ്ബ്രഹ്യേത്യഭിധീയതേ
നിശ്ചയമായും ഏകാക്ഷരമായ ബ്രഹ്മം 'ഓം' എന്ന രൂപത്തിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. അതിന്റെ മഹത്വത്താലും വികസിപ്പിക്കുന്ന ശേഷിയാലും അതിനെ ബ്രഹ്മം എന്നു വിളിക്കുന്നു.
പ്രണവാവസ്ഥിതം നിത്യം ഭൂര്ഭുവസ്സ്വരിതീര്യ്യതേ । ഋഗ്യജുസ്സാമാഥര്വാണോ യത്തസ്മൈ ബ്രഹ്മണേ നമഃ
പ്രണവം എന്നത് ശാശ്വതമായി 'ഭൂഃ', 'ഭുവഃ', 'സ്വഃ' എന്നിങ്ങനെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഋക്, യജുസ്, സാമ, അതര്വ്വ എന്നീ വേദങ്ങളുടെ സാരമായ ആ ബ്രഹ്മത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ജഗതഃ പ്രലയോത്പത്ത്യോര്യത്തത്കാരണസംജ്ഞിതമ് । മഹതഃ പരമം ഗുഹ്യം തസ്മൈ സുബ്രഹ്മണേ നമഃ
ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടിക്കും ലയത്തിനും കാരണമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന, മഹത്തിനെക്കാൾ ഉന്നതവും അത്യന്തം രഹസ്യവുമായ ആ പരമ ബ്രഹ്മത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
അഗാധാപാരമക്ഷയ്യം ജഗത്സംമോഹനാലയമ് । സ്വപ്രകാശപ്രവൃത്തിഭ്യാം പുരുഷാര്ഥപ്രയോജനമ്
അളക്കാനാവാത്തതും അതിരില്ലാത്തതും നശിക്കാത്തതുമായ ഈ ലോകത്തെ ആശ്ചര്യപ്പെടുത്തുന്ന വാസസ്ഥലമാണ്, അതിന്റെ സ്വന്തം പ്രകാശവും പ്രവൃത്തി വഴിയും മനുഷ്യരുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ സാധ്യമാക്കുന്നു.
സംഖ്യജ്ഞാനവതാം നിഷ്ഠാ ഗതിശ്ശമദമാത്മനാമ് । യത്തദവ്യക്തമമൃതം പ്രവൃത്തിര്ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ്
സംഖ്യജ്ഞാനമുള്ളവരുടെ ആധാരവും, ശമവും ദമവും ഉള്ളവരുടെ മാർഗ്ഗവുമാണ് അത്. അത്യന്തം സൂക്ഷ്മവും അമൃതസ്വഭാവമുള്ളതുമായ ശാശ്വത ബ്രഹ്മം സകല പ്രവൃത്തിയുടെയും മൂലമാണ്.
പ്രധാനമാത്മയോനിശ്ച ഗുഹാസംസ്ഥം ച ശബ്ദ്യതേ । അവിഭാഗം തഥാ ശുക്രമക്ഷയം ബഹുധാത്മകമ്
പ്രധാനവും ആത്മാവിന്റെ ഉത്ഭവസ്ഥലവുമാണ് അത്, ഗുഹയില് നിലകൊള്ളുന്നതും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. വിഭജിക്കാനാവാത്തതും ശുദ്ധവും നശിക്കാത്തതും അനേകം സ്വഭാവങ്ങളുള്ളതുമാണ്.
പരമബ്രഹ്മണേ തസ്മൈ നിത്യമേവ നമോനമഃ । യദ്രൂ പം വാസുദേവസ്യ പരമാത്മസ്വരൂപിണഃ
വാസുദേവന്റെ പരമാത്മസ്വരൂപമായ ആ പരബ്രഹ്മത്തിന് ഞാൻ എപ്പോഴും വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഏതദ്ബ്രഹ്മ ത്രിധാ ഭേദമഭേദമപി സ പ്രഭുഃ । സര്വഭേദേഷ്വഭേദോസൌ ഭിദ്യതേ ഭിന്നബുദ്ധിഭിഃ
ഈ ബ്രഹ്മം ഭേദം മൂന്നു വിധമുണ്ടെങ്കിലും, അതു വിഭജിക്കപ്പെടാത്തതുമാണ്. എല്ലായിടത്തും അതു ഏകത്വത്തിലാണ്, പക്ഷേ ഭിന്നമായ മനസ്സുള്ളവർക്ക് അത് വിഭജിച്ചതുപോലെ തോന്നുന്നു.
സ ഋങ്മയസ്സാമമയഃ സര്വാത്മാ സ യജുര്മയഃ । ഋഗ്യജുസ്സാമസാരാത്മാ സ ഏവാത്മാ ശരീരിണാമ്
അവൻ ഋക്, സാമ, യജുസ് എന്നിവയുടെ സാരമായവനും, എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവും, embodied beings-ന്റെ ആത്മാവും ആണു. അവൻ ഋക്, യജുസ്, സാമ എന്നിവയുടെ ആത്മാവാണ്.
സ ഭിദ്യതേ വേദമയസ്സ്വവേദം കരോതി ഭേദൈര്ബഹുഭിസ്സശാഖമ് । ശാഖാപ്രണേതാ സ സമസ്തശാഖാജ്ഞാനസ്വരൂപോ ഭഗവാനസംഗഃ
വേദസരൂപനായ ഭഗവാൻ അനേകം ശാഖകളായി വേദത്തെ വിഭജിച്ചു. ഈ ശാഖകളുടെ ജ്ഞാനരൂപം മുഴുവനും അവനിൽ തന്നെയാണ്. എല്ലാ ശാഖകളെയും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നവനും ആശകളൊന്നുമില്ലാത്തവനും ആ ഭഗവാനാണ്.
പരാശര ഉവാച । ആദ്യോ വേദശ്ചതുഷ്പാദഃ ശതസാഹസ്ത്രസമ്മിതഃ । തതോ ദശഗുണഃ കൃത്സ്നോ യജ്ഞോഽയം സര്വസാമധുക്
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: ആദിയിൽ വേദം നാലു ഭാഗങ്ങളായി, ഒരു ലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉള്ളതായിരുന്നു. അതിൽ നിന്ന് പത്തു മടങ്ങ് വലിയതും എല്ലാ സാംഗീതികങ്ങളുടെയും സാരം ഉള്ളതുമായ യജ്ഞം ഉണ്ടായി.
തതോഽത്ര മത്സുതോ വ്യാസോ ഹ്മഷ്ടാവിംശതിമേഽന്തരേ । വദമേകം ചതുഷ്പാദം ചതുര്ധാ വ്യഭജത് പ്രബുഃ
അതിനുശേഷം ഇരുപത്തിയെട്ടാം ദ്വാപരയുഗത്തിൽ എന്റെ മകൻ വ്യാസൻ, മഹർഷി, ആ ഏക നാലു ഭാഗങ്ങളായ വേദത്തെ നാലായി വിഭജിച്ചു.
യഥാ തു തേന വൈ വ്യസ്താ വേദവ്യാസേന ധീമതാ । വേദാസ്തഥ സമസ്തൈസ്തേര്വ്യസ്താ വ്യാസൈസ്തഥാ മയാ
ജ്ഞാനിയിൽ ആയ വ്യാസൻ വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചതുപോലെ, മറ്റു എല്ലാ വ്യാസന്മാരും വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചു. അതുപോലെ ഞാനും ചെയ്തു.
തദനേനൈവ വേദാനാം ശാഖാഭേദാന് ദ്രിജോത്തമ । ചതുര്യുഗേഷ്വാരചിതാന് സമസ്തേഷ്വവവധാരയ
അതുകൊണ്ട്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാ നാലു യുഗങ്ങളിലും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള വേദശാഖകളുടെ വിഭജനം ഇതിലൂടെ മനസ്സിലാക്കണം.
കൃഷ്ണദൂ പായനം വ്യാസം വിദ്ധി നാരായണം പ്രബുമ് । കോഽന്യോ ഹി ഭുവി മൈത്രേയ ! മഹാഭാരതകൃദൂ ഭവേത്
കറുത്ത ദ്വൈപായനനായ വ്യാസൻ തന്നെയാണ് നാരായണൻ, പരമേശ്വരൻ എന്നു അറിക. മഹാഭാരതം രചിക്കാൻ ഭൂമിയിൽ മറ്റാരെങ്കിലും ഉണ്ടോ, മൈത്രേയ?
തേന വ്യസ്താ യഥാ വേദാ മത്പുത്രേണ മഹാത്മനാ । ദ്രാപരേ ഹ്മത്ര മൈത്രേയ! തസ്മിന് ശ്വൃണു യഥാര്ഥതഃ
എന്റെ മഹാത്മാവായ മകൻ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചു. മൈത്രേയ, അതെങ്ങനെ നടന്നുവെന്നു നീ ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
ബ്രഹ്മണാ ചോദിതോ വ്യാസോ വേദാന് വ്യസ്തും പ്രചക്രമേ । അഥ ശിഷ്യാന് സ ജഗ്രാഹ ചതുരോ വേദപാരഗാന്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വ്യാസൻ വേദങ്ങളെ വിഭജിക്കാൻ തുടങ്ങി. പിന്നെ വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ നാലു ശിഷ്യന്മാരെ അവൻ സ്വീകരിച്ചു.
ഋഗുവേദശ്വാവകം പൈലം ജഗ്രാഹ സ മഹാമുനിഃ । വൈശമ്പായനനാമാനം യജൂര്വേദസ്യ ചാഗ്രഹീത്
മഹർഷി പൈലനെ ഋഗ്വേദത്തിനായി സ്വീകരിച്ചു. യജുര്വേദത്തിനായി വൈശംപായനനെയും സ്വീകരിച്ചു.
ജൈമിനി സാമവേദസ്യ തഥൈവാഥര്വവേദവിത് । സുമന്തുസ്തസ്യ ശിഷ്യോഽബൂദൂ വേദവ്യാസസ്യ ധീമതഃ
അത് പോലെ, ജൈമിനി സാമവേദത്തിന്റെ ജ്ഞാനിയായും, സുമന്തു മഹാത്മാവായ വ്യാസന്റെ ശിഷ്യനായി അഥർവവേദത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.