പ്രാഗുത്തരേ ച ദിഗ്ഭാഗേ ധന്വംതാരിബലിം ബുധഃ । നിര്വപൈദ്വൈശ്വദേവം ച കര്മ കുര്യ്യാദതഃ പരമ്
കിഴക്കേ വടക്കു ദിക്കിൽ ധന്വന്തരിക്ക് ബലി അർപ്പിക്കണം. അതിനുശേഷം വൈശ്വദേവ കര്മ്മം നടത്തണം.
വായവ്യാം വായവേ ദിക്ഷു സമസ്താസു യഥാദിശമ് । ബ്രഹ്മണേ ചാംതരിക്ഷായ ഭാനവേ ച ക്ഷിപേദ്ബലിമ്
വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിൽ വായുവിന് ബലി അർപ്പിക്കണം. എല്ലാ ദിക്കുകളിലും നിർദ്ദേശപ്രകാരം അർപ്പിക്കണം. ബ്രഹ്മാവിനും അന്തരീക്ഷത്തിനും സൂര്യനും ബലി അർപ്പിക്കണം.
വിശ്വേദേവാന്വിശ്വഭൂതാനഷ്ടൌ വിശ്വപതീന്പിതൄന് । യക്ഷാണാം ച സമുദ്ദിശ്യ ബലിം ദദ്യാന്നരേശ്വര
രാജാവേ, വിശ്വദേവന്മാർക്കും എല്ലാ ജീവികൾക്കും എട്ട് ലോകപാലന്മാർക്കും പിതൃങ്ങൾക്കും യക്ഷന്മാർക്കും ബലി അർപ്പിക്കണം.
തതോന്യദന്നമാദായ ഭൂമി ഭാഗേ ശുചൌ ബുധഃ । ദദ്യാദശ്ഷോഭൂതേഭ്യസ്സ്വേച്ഛയാ സുസമാഹിതഃ
പിന്നീട് മറ്റൊരു അന്നം എടുത്ത്, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, ഭൂമിയിലെ ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് ഭൂതങ്ങൾക്കായി ഇഷ്ടപ്രകാരം അർപ്പിക്കണം.
ഭൂതാനി സര്വാണി തഥാന്നമേതദഹം ച വിഷ്ണുര്ന യതോഽന്യദസ്തി । തസ്മാദഹം ഭൂതനികായഭൂതമന്നം പ്രയച്ഛാമി ഭവായ തേഷാമ്
എല്ലാ ജീവികളും ഈ അന്നവും ഞാനാണ്, വിഷ്ണുവാണ്; ഇതിനു പുറമെ മറ്റൊന്നുമില്ല. അതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ജീവികളുടെ സാരമായ ഈ അന്നം ഞാൻ അവരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അർപ്പിക്കുന്നു.
ചതുര്ദശോ ഭൂതഗണോ യ ഏഷഃ തത്ര സ്ഥിതാ യേഽഖിലഭൂതസങ്ഘാഃ । തൃപ്ത്യര്ഥമന്നം ഹി മയാ നിസൃഷ്ടം തേഷാമിദം തേ മുദിതാ ഭവന്തു
നാല്പതു വിഭാഗം ഭൂതങ്ങൾക്കും അവരിലുണ്ടാകുന്ന എല്ലാ ജീവികൾക്കും തൃപ്തിക്കായി ഞാൻ ഈ അന്നം അർപ്പിക്കുന്നു; അവർ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ.
ഇത്യുച്ചാര്യ നരോ ദദ്യാദന്നം ശ്രദ്ധാസമന്വിതഃ । ഭുവി സര്വോപകാരായ ഗൃഹീ സര്വാശ്രയോ യതഃ
ഇങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ച്, വിശ്വാസപൂർവ്വം അന്നം ഭൂമിയിൽ അർപ്പിക്കണം; എല്ലാവർക്കും ഉപകാരമായിരിക്കട്ടെ, കാരണം ഗൃഹസ്ഥൻ എല്ലാവർക്കും ആശ്രയമാണ്.
ശ്വചണ്ഡാലവിഹങ്ഗാനാം ഭുവി ദദ്യാന്നരേശ്വര । യേ ചാന്യേ പതിതാഃ കേചിദപുത്രാഃ സന്തി മാനവാഃ
നായ്ക്കൾക്കും ചണ്ഡാളർക്കും പക്ഷികൾക്കും ഭൂമിയിൽ അന്നം അർപ്പിക്കണം, രാജാവേ. കൂടാതെ, മറ്റുള്ള പതിതന്മാർക്കും മക്കളില്ലാത്ത പുരുഷന്മാർക്കും അന്നം നൽകണം.
തതോ ഗോദോഹമാത്രം വൈ കാലം തിഷ്ഠേദ്ഗൃഹാങ്ഗണേ । അതിഥിഗ്രഹണാര്ഥായ തദൂര്ധ്വം തു യഥേച്ഛയാ
പിന്നീട്, ഒരു പശുവിനെ പാൽകുടിക്കാനുള്ള സമയം വരെ വീടിന്റെ അങ്കണത്തിൽ കാത്തിരിക്കണം, അതിഥിയെ സ്വീകരിക്കാനായി. അതിനുശേഷം ഇഷ്ടപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കാം.
അതിഥിം തത്ര സമ്പ്രാപ്തം പൂജയേത് സ്വാഗതാദിനാ । തഥാസനപ്രദാനേന പാദപ്രക്ഷാലനേന ച
അവിടെ അതിഥി വന്നാൽ, സ്വാഗതം പറഞ്ഞ്, ഇരിപ്പിടം നൽകി, കാലുകൾ കഴുകി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കണം.
ശ്രദ്ധയാ ചാന്നദാനേന പ്രിയപ്രശ്നോത്തരേണ ച । ഗച്ഛതശ്ചാനുയാനേന പ്രീതിമുത്പാദയേദ്ഗൃഹീ
വിശ്വാസത്തോടെ അന്നം നൽകി, സ്നേഹപൂർവ്വം ചോദ്യം-ഉത്തരം നടത്തി, അതിഥി പോകുമ്പോൾ അനുഗമിച്ച്, ഗൃഹസ്ഥൻ സന്തോഷം ഉണ്ടാക്കണം.
അജ്ഞാതകുലനാമാനമന്യദേശാദുപാഗതമ് । പൂജയേദതിഥിം സമ്യങ്നൈകഗ്രാമനിവാസിനമ്
അറിയപ്പെടാത്ത കുടുംബവും പേരും ഉള്ളവനും, മറ്റൊരു ദേശത്ത് നിന്ന് വന്നവനും, ഈ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കാത്തവനും, അതിഥിയായി വന്നാൽ, അവനെ യഥായോഗ്യം ആദരിക്കണം.
അകിഞ്ചനമസമ്ബന്ധമജ്ഞാതകുലശാലിനമ് । അസമ്പൂജ്യാതിഥിം ഭുക്ത്വാ ഭോക്തുകാമം വ്രജത്യധഃ
ദരിദ്രനും ബന്ധമില്ലാത്തവനും, കുടുംബം അറിയാത്തവനും അതിഥിയായി വന്നപ്പോഴും ആദരിക്കാതെ ആൾ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, അവൻ പാപത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു.
സ്വാധ്യായഗോത്രാചരണമപൃഷ്ട്വാ ച തഥാ കുലമ് । ഹിരണ്യഗര്ഭബുദ്ധ്യാ തം മന്യേതാഭ്യാഗതം ഗൃഹീ
അവന്റെ പഠനം, വംശം, പെരുമാറ്റം, കുടുംബം എന്നിവ ചോദിക്കാതെ, വീട്ടുകാരൻ അതിഥിയെ ബ്രഹ്മാവിനേപ്പോലെ മാന്യനായി കാണണം.
പിത്രര്ഥം ചാപരം വിപ്രമേകമപ്യാശയേന്നൃപ । തദ്ദേശ്യം വിദിതാചാരസമ്ഭൂതിം പാഞ്ചയജ്ഞികമ്
പിതാക്കന്മാരുടെ പേരിൽ, നാട്ടിൽ തന്നെ ഉള്ള, നല്ല പെരുമാറ്റവും ഉത്ഭവവും അറിയാവുന്ന, അഞ്ചു യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണനെയും കാത്തിരിക്കണം.
അന്നാഗ്രം ച സമുദ്ധൃത്യ ഹന്തകാരോപകല്പിതമ് । നിര്വാപഭൂതം ഭൂപാല ശ്രോത്രിയായോപപാദയേത്
ഹിംസയില്ലാതെ ഒരുക്കിയ, ഉത്തമമായ അന്നം വേർതിരിച്ച്, ഭൂപാല, അതു ഒരു പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണനു സമർപ്പിക്കണം.
ദദ്യാച്ച ഭിക്ഷാത്രിതയം പരിവ്രാഡ്ബ്രഹ്മചാരിണാമ് । ഇച്ഛയാ ച ബുധോ ദദ്യാദ്വിഭവേ സത്യവാരിതമ്
പരിവ്രാജകന്മാർക്കും ബ്രഹ്മചാരികൾക്കും മൂന്നു ഭിക്ഷാദാനവും നൽകണം; കഴിവുണ്ടെങ്കിൽ, മനസ്സുണ്ടെങ്കിൽ കൂടുതൽ നൽകാനും ജ്ഞാനിയാവണം.
ഇത്യേതേഽതിഥയഃ പ്രോക്താ പ്രാഗുക്താ ഭിക്ഷവശ്ച യേ । ചതുരഃ പൂജയിത്വൈതാന്നൃപ പാപാത് പ്രമുച്യതേ
ഇവരാണ് അതിഥികൾ എന്നും മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഭിക്ഷുക്കളും; ഇവരെ നാലുപേരെയും ആദരിച്ചാൽ, രാജാവേ, പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.
അതിഥിര്യസ്യ ഭഗ്നാശോ ഗൃഹാത് പ്രതിനിവര്ത്തതേ । സ തസ്മൈ ദുഷ്കൃതം ദത്ത്വാ പുണ്യമാദായ ഗച്ഛതി
ആശയോടെ വന്ന അതിഥി നിരാശനായി വീട്ടിൽ നിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ, അവൻ വീട്ടുകാരന്റെ പുണ്യം എടുത്ത്, പാപം അവിടെ വിട്ടുപോകുന്നു.
ധാതാ പ്രജാപതിഃ ശക്രോ വഹ്നിര്വസുഗണോഽര്യമാ । പ്രവിശ്യാതിഥിമേതേ വൈ ഭുഞ്ജന്തേഽന്നം നരേശ്വര
ധാതാവ്, പ്രജാപതി, ഇന്ദ്രൻ, അഗ്നി, വസുക്കൾ, അർയമൻ — ഇവർ എല്ലാവരും അതിഥിയിലൂടെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ച്, അന്നം അനുഭവിക്കുന്നു.
തസ്മാദതിഥിപൂജായാം യതേത സതതം നരഃ । സ കേവലമഘം ഭുങ്ക്തേ യോ ഭുങ്ക്തേ ഹ്യതിഥിം വിനാ
അതുകൊണ്ട്, മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും അതിഥികളെ ആദരിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം; അതിഥിയെ കൂടാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ പാപം മാത്രം ആസ്വദിക്കുന്നു.
തതഃ സുവാസിനീദുഃഖിഗര്ഭിണീവൃദ്ധബാലകാന് । ഭോജയേത് സംസ്കൃതാന്നേന പ്രഥമം ചരമം ഗൃഹീ
അതിനു ശേഷം, വീട്ടുകാരൻ ആദ്യം വിവാഹിതയായ സ്ത്രീകളെയും, ദു:ഖിതരെയും, ഗർഭിണികളെയും, വയോധികരെയും, കുട്ടികളെയും പാകം ചെയ്ത അന്നം നൽകി തനിക്കു പിന്നെയാണ് ഭക്ഷണം കഴിക്കേണ്ടത്.
അഭുക്തവത്സു ചൈതേഷു ഭുഞ്ജന് ഭുങ്ക്തേ സ ദുഷ്കൃതമ് । മൃതശ്ച ഗത്വാ നരകം ശ്ലേഷ്മഭുഗ്ജായതേ നരഃ
ഇവർക്കു ഭക്ഷണം നൽകാതെ തന്നെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, പാപം ആസ്വദിക്കുന്നു; അങ്ങനെ മരിച്ചാൽ, നരകത്തിൽ ചെന്നു, കീടങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കുന്നവനായി ജനിക്കും.
അസ്നാതാശീ മലം ഭുങ്ക്തേ ഹ്യജപീ പൂയശോണിതമ് । അസംസ്കൃതാന്നഭുങ്മൂത്രം ബാലാദിപ്രഥമം ശകൃത്
കുളിക്കാതെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ മലമാണ് കഴിക്കുന്നത്; ജപമില്ലാതെ ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ പുഴു-രക്തം കഴിക്കുന്നു; പാകം ചെയ്യാത്ത അന്നം കഴിച്ചാൽ മൂത്രം; കുട്ടികൾക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും മുമ്പ് ഭക്ഷിച്ചാൽ ആദ്യമായി മലമാണ് കഴിക്കുന്നത്.
അഹോമീ ച കൃമീന് ഭുങ്ക്തേ അദത്ത്വാ വിഷമശ്നുതേ
ഇതുപോലെ, ഭക്ഷണം നൽകാതെ തന്നെ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, പകലും രാത്രിയും കീടങ്ങൾ കഴിക്കുകയും, അനുചിതമായതും അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
തസ്മാച്ഛൃണുഷ്വ രാജേന്ദ്ര യഥാ ഭുഞ്ജീത വൈ ഗൃഹീ । ഭുഞ്ജതശ്ച യഥാ പുംസഃ പാപബന്ധോ ന ജായതേ
അതുകൊണ്ട്, രാജാധിരാജാ, വീട്ടുകാരൻ എങ്ങനെ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം, ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ പാപബന്ധം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാം എന്നത് കേൾക്കൂ.
ഇഹ ചാരോഗ്യവിപുലം ബലബുദ്ധിസ്തഥാ നൃപ । ഭവത്യരിഷ്ടശാന്തിശ്ച വൈരിപക്ഷാഭിചാരിണഃ
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, രാജാവേ, ഈ ലോകത്ത് ആരോഗ്യവും, വലിയ ബലവും, ബുദ്ധിയും, ദുരന്തങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷയും, ശത്രുക്കളുടെ ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാതാകലും ഉണ്ടാകും.
സ്നാതോ യഥാവത് കൃത്വാ ച ദേവര്ഷിപിതൃതര്പണമ് । പ്രശസ്തരത്നപാണിസ്തു ഭുഞ്ജീത പ്രയതോ ഗൃഹീ
ശരിയായി കുളിച്ച്, ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും തൃപ്തി വരുത്തിയ ശേഷം, നല്ല രത്നങ്ങൾ കൈയിൽ എടുത്ത്, ഭക്തിയോടെ വീട്ടുകാരൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
കൃതേ ജപേ ഹുതേ വഹ്നൌ ശുദ്ധവസ്ത്രധരോ നൃപ । ദത്ത്വാഽതിഥിഭ്യോ വിപ്രേഭ്യോ ഗുരുഭ്യസ്സംശ്രിതായ ച । പുണ്യഗന്ധധരഃ ശസ്തമാല്യധാരീ നരേശ്വര
ജപവും ഹോമവും ചെയ്ത ശേഷം, ശുദ്ധമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, അതിഥികൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ഗുരുക്കന്മാർക്കും ആശ്രിതർക്കും ദാനം നൽകി, നല്ല സുഗന്ധവും പുഷ്പമാലയും അണിഞ്ഞ്, രാജാവേ, ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
ദേവാ മനുഷ്യാഃ പശവോ വയാംസി സിദ്ധാസ്സയക്ഷോരഗദൈത്യസങ്ഘാഃ । പ്രതോഃ പിശാചാസ്തരവസ്സമസ്താ യേ ചാന്നമിച്ഛന്തി മയാത്ര ദത്തമ് ൫൧ । പിപീലികാഃ കീടപതംങ്ഗകാദ്യാ ബുഭുക്ഷിതാഃ കര്മനിബംധബദ്ധാഃ । പ്രയാംതി തേ തൃപ്തിമിദം മയാന്നം തേഭ്യോ വിസൃഷ്ടം സുഖിനോ ഭവംതു ൫൨ । യേഷാം ന മാതാ ന പിതാ ന ബന്ധുര്നൈവാന്നസിദ്ധിര്ന തഥാന്നമസ്തി । തത്തൃപ്തയേഽന്നം ഭുവി ദത്തമേവ തേ യാന്തു തൃപ്തിം മുദിതാ ഭവന്തു
ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, സിദ്ധന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, പാമ്പുകൾ, ദൈത്യർ, പിശാചുകൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, ഭക്ഷണം ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാവരും — ഞാൻ ഇവിടെ അർപ്പിച്ച അന്നം അവർക്കു തൃപ്തി നൽകട്ടെ. പുഴുക്കൾ, കീടങ്ങൾ, ചിറകുള്ളവ, വിശപ്പുള്ളവർ, കർമ്മബന്ധത്തിൽ കുടുങ്ങിയവർ — ഞാൻ അർപ്പിച്ച അന്നം അവർക്കു തൃപ്തി നൽകട്ടെ; അവർ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ. അമ്മയില്ലാത്തവർക്കും അച്ഛനില്ലാത്തവർക്കും ബന്ധുക്കളില്ലാത്തവർക്കും ഭക്ഷണം കിട്ടാത്തവർക്കും — ഭൂമിയിൽ അർപ്പിച്ച ഈ അന്നം അവർക്കു തൃപ്തിയും സന്തോഷവും നൽകട്ടെ.