പഞ്ചധാഽവസ്ഥിതഃ സര്ഗോ ധ്യായതോ പ്രതിബോധവാന് । ബഹിരന്തോഽപ്രകാശശ്ച സംവൃതാത്മാ നഗാത്മകഃ
അവൻ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, അഞ്ചു വകഭേദങ്ങളായി സൃഷ്ടി നിലകൊണ്ടിരുന്നു, എന്നാൽ അവബോധമില്ലാതെ. അകത്തും പുറത്തും വെളിച്ചമില്ലാതെ, സ്വഭാവത്തിൽ മറഞ്ഞ്, വൃക്ഷസദൃശമായി അതുണ്ടായിരുന്നു.
തമോമോഹോ മഹാമോഹസ്താമിസ്രോ ഹ്യന്ധസംജ്ഞിതഃ । അവിദ്യാ പംചപര്വൈഷാ പ്രാദുര്ഭൂതാ മഹാത്മനഃ ॥൫ പഞ്ചധാഽവസ്ഥിതഃ സര്ഗോ ധ്യായതോ പ്രതിബോധവാന് । ബഹിരന്തോഽപ്രകാശശ്ച സംവൃതാത്മാ നഗാത്മകഃ ॥൬ മുഖ്യാ നഗാ യതഃ പ്രോക്താ മുഖ്യസര്ഗസ്തതസ്ത്വയമ്
ആ മഹാവഞ്ചനം അജ്ഞാനതേജസ്സിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; തമസ്മോഹം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന അന്യഥയും ക blindness എന്നു പറയാവുന്ന മോഹമാണ് അത്. ഇത് പഞ്ചരൂപേന ആനന്ദനാഥന്റെയുള്ളിൽ ജാഗ്രതയോടെയോരുന്നുണ്ടായി. പഞ്ചരീതിയുള്ള സൃഷ്ടിയില്‍ നിലകൊള്ളുന്ന ഈ മിഥ്യാഭാവം, ചിന്തിച്ചാൽ അവജ്ഞാതനെ ജാഗ്രതയിലേയ്ക്കുയർത്തുന്നു; അത് ഏറ്റവും ഉള്ളിലും പുറത്തും ഇരു ദിശകളിലുമുള്ളതാണ്, പക്ഷേ പ്രകാശം ഇല്ലാതെ, സ്വയം മൂടിയെടുക്കുന്ന നഗരരഹിത സ്വത്ഃതാ രൂപമാണ്.
മുഖ്യാ നഗാ യതഃ പ്രോക്താ മുഖ്യസര്ഗസ്തതസ്ത്വയമ് ൭ തം ദൃഷ്ട്വാഽസാധകം സര്ഗമമന്യദപരം പുനഃ
പ്രധാന വൃക്ഷങ്ങൾ മുഖ്യസൃഷ്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്നതിനാൽ, അതാണ് മുഖ്യസൃഷ്ടി. എന്നാൽ ആ സൃഷ്ടി ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ വീണ്ടും മറ്റൊരു സൃഷ്ടി ഉണ്ടാക്കി.
തസ്യാഭിധ്യായതഃ സര്ഗസ്തിര്യക്സ്ത്രോതോഭ്യവര്ത്തത । യസ്മാത്തിര്യക്പ്രവൃത്തിസ്സ തിര്യക്സ്രോതാസ്തതഃ സ്മൃതഃ
അവൻ വീണ്ടും ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, അക്ഷാംശമായി പ്രവഹിക്കുന്ന ഒരു സൃഷ്ടി ഉണ്ടായി. അവയുടെ പ്രവൃത്തി അക്ഷാംശമായതിനാൽ, അതിനെ തിര്യക്‌സ്രോതസ്സ് സൃഷ്ടി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
പശ്വാദയസ്തേ വിഖ്യാതാസ്തമഃപ്രായാ ഹ്യവേദിനഃ । ഉത്പഥഗ്രാഹിണശ്ചൈവ തേഽജ്ഞാനേ ജ്ഞാനമാനിനഃ
പശുക്കൾ മുതലായവയാണ് ഇവർ. ഇവർ ഇരുണ്ടതിൽ ആഴപ്പെട്ടവരും അജ്ഞാനികളും തെറ്റായ വഴികളിൽ പോകുന്നവരുമാണ്. അജ്ഞാനികളായിട്ടും, തങ്ങൾ ജ്ഞാനികൾ എന്ന് കരുതുന്നു.
അഹംകൃതാ അഹംമാനാ അഷ്ടാവിംശദ്വധാത്മകാഃ । അതഃ പ്രകാശാസ്തേ സര്വേ ആവൃതാശ്ച പരസ്പരമ്
അഹങ്കാരത്താൽ നിറഞ്ഞ്, അഹംഭാവമുള്ള, ഇരുപത്തിയെട്ട് വിഭാഗങ്ങളാണ് ഇവർ. അതിനാൽ, അവരെല്ലാവരും വെളിപ്പെടുന്നവരായിട്ടും പരസ്പരം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തമപ്യസാധകം മത്വാ ധ്യായതോന്യസ്തതോഽഭവത് । ഊര്ധ്വസ്രോതാസ്തൃതീയസ്തു സാത്ത്വികോര്ധ്വമവര്ത്തത
ആ സൃഷ്ടിയും ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് കരുതി, അവൻ വീണ്ടും ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, മൂന്നാമത്തെ സത്ത്വഗുണമുള്ള, മേലോട്ടു ഒഴുകുന്ന ഊർദ്ധ്വസ്രോതസ്സ് സൃഷ്ടി ഉദിച്ചു.
തേ സുഖപ്രീതിബഹുലാ ബഹിരന്തശ്ച നാവൃതാഃ । പ്രകാശാ ബഹിരന്തശ്ച ഊര്ധ്വസ്രോതോദ്ഭവാഃ സ്മൃതാഃ
ഇവർ സന്തോഷവും ആനന്ദവും നിറഞ്ഞവരാണ്, അകത്തും പുറത്തും തടസ്സമില്ല. അകത്തും പുറത്തും പ്രകാശമുള്ള, മേലോട്ടു ഒഴുകുന്നവരാണെന്ന് പറയുന്നു.
തുഷ്ടാത്മാനസ്തൃതീയസ്തു ദേവസര്ഗസ്തു സ സ്മൃതഃ । തസ്മിന്സര്ഗേഭവത്പ്രീതിര്നിഷ്പന്നേ ബ്രഹ്മണസ്തദാ
സ്വന്തം മനസ്സിൽ തൃപ്തരായ ഇവരാണ് മൂന്നാമത്തെ സൃഷ്ടി, ദേവസൃഷ്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ആ സൃഷ്ടി പൂർത്തിയായപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിന് സന്തോഷം ഉണ്ടായി.
തതോന്യം സ തദാ ദധ്യൌ സാധകം സര്ഗമുത്തമമ് . അസാധകാംസ്തു താഞ്ജ്ഞാത്വാ മുഖ്യസര്ഗാദിസമ്ഭവാന്
അപ്പോൾ, മുൻപത്തെ മുഖ്യസൃഷ്ടി മുതലായവ ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവൻ ഉത്തമമായ മറ്റൊരു ഫലപ്രദമായ സൃഷ്ടിയെ ധ്യാനിച്ചു.
തഥാഭിധ്യായതസ്തസ്യ സത്യാഭിധ്യായിനസ്തതഃ । പ്രാദുര്ബഭൂവ ചാവ്യക്താദര്വാക്സ്രോതാസ്തു സാധകഃ
അങ്ങനെ സത്യസങ്കല്പത്തോടെ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് കീഴോട്ടു ഒഴുകുന്ന ഫലപ്രദമായ സൃഷ്ടി ഉദിച്ചു.
യസ്മാദര്വാഗ്വ്യവര്ത്തന്ത തതോര്വാക്സ്രോതസസ്തു തേ । തേ ച പ്രകാശബഹുലാസ്തമോദ്രി ക്താ രജോധികാഃ
അവർ മേലോട്ടുള്ള പ്രവാഹത്തിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞുപോയതുകൊണ്ട്, വാക്കിന്റെ പ്രവാഹങ്ങൾ അവർക്കു ലഭിച്ചു. അവ വാക്കുകൾ പ്രകാശം നിറഞ്ഞതായിരുന്നുവെങ്കിലും, ഇരുണ്ടതും ആസക്തിയാൽ ആധിക്യപ്പെട്ടതുമാണ്.
തസ്മാത്തേ ദുഃഖബഹുലാ ഭൂയോഭൂയശ്ച കാരിണഃ । പ്രകാശാ ബഹിരന്തശ്ച മനുഷ്യാഃ സാധകാസ്തു തേ
അതിനാൽ, അവർ ദു:ഖം നിറഞ്ഞവരും, വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരുമാണ്. മനുഷ്യർ, പുറത്തും ഉള്ളിലും വ്യക്തമായവരാണ്, അവർ തന്നെയാണ് പരിശ്രമിക്കുന്നവർ.
ഇത്യേതേ കഥിതാഃ സര്ഗാഃ ഷഡത്ര മുനിസത്തമ । പ്രഥമോ മഹതഃ സര്ഗോ വിജ്ഞേയോ ബ്രഹ്മണസ്തു സഃ
ഇങ്ങനെ, മഹർഷേ, ഈ ആറു സൃഷ്ടികൾ ഇവിടെ വിവരിച്ചു. ആദ്യത്തെത് മഹത് സൃഷ്ടിയാണെന്നും അത് ബ്രഹ്മാവിന്റെതാണെന്നും അറിയണം.