യോഗാഭ്യാസരതഃ പ്രാണാന് ശാലഗ്രാമേഽത്യജന്മുനേ । അജായത ച വിപ്രോഽസൌ യോഗിനാം പ്രവരേ കുലേ
യോഗാഭ്യാസത്തില് ലീനനായ അദ്ദേഹം ശാലഗ്രാമത്തില് ജീവന് ഉപേക്ഷിച്ചു, മഹാമുനീ; പിന്നെ യോഗികളില് പ്രധാനമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണ കുടുംബത്തില് ജനിച്ചു.
മൈത്രയ । തസ്യ ചരിതം കഥയിഷ്യാമി തേ പുനഃ । സുമതേസ്തേജസസ്തസ്മാദിന്ദ്രദ്യുമ്നോ വ്യജായത
മൈത്രേയന്: അവന്റെ കഥ വീണ്ടും ഞാന് നിന്നോട് പറയാം; ആ തേജസ്സുള്ള സുമതിയില് നിന്ന് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നന് ജനിച്ചു.
പരമേഷ്ഠീ തതസ്തസ്മാത് പ്രതിഹാരസ്തദന്വയഃ । പ്രതിഹര്ത്തേതി വിഖ്യാത ഉത്പന്നസ്തസ്യ ചാത്മജഃ
അവനില് നിന്ന് പരമേഷ്ഠി ജനിച്ചു; അവനില് നിന്ന് പ്രതിഹാരന്, അവനില് നിന്ന് പ്രതിഹര്ത്താ എന്ന പുത്രന് ജനിച്ചു.
ഭുവസ്തസ്മാത് തഥോദ്ഗീഥഃ പ്രസ്താരസ്തത്സുതോ വിഭുഃ । പൃഥുസ്തതോഽഭവന്നക്തോ നക്തസ്യാപി ഗയഃ സുതഃ
ഭുവയില് നിന്ന് ഉദ്ഗീതന് ജനിച്ചു; അവനു പ്രസ്താരന് എന്ന പുത്രനുണ്ടായി. പ്രസ്താരനില് നിന്ന് പൃഥു, പൃഥുവില് നിന്ന് നക്തന്, നക്തനില് നിന്ന് ഗയന് എന്ന പുത്രന് ജനിച്ചു.
നരോ ഗയസ്യ തനയസ്തത്പുത്രോഽഭൂദ് വിരാട് തതഃ । തസ്യ പുത്രോ മഹാവീര്യ്യോ ധീമാംസ്തസ്മാദജായത
ഗയന്റെ പുത്രന് നരന്; അവനില് നിന്ന് വീരാട്; അവനില് നിന്ന് മഹാശക്തിയും ബുദ്ധിയുമുള്ള ഒരു പുത്രന് ജനിച്ചു.
മഹാന്തസ്തത്സുതശ്ചാഭൂനൂമനസ്യുസ്തസ്യ ചാത്മജഃ । ത്വഷ്ടാ ത്വഷ്ടുശ്ച വിരജോ രജസ്തസ്യാപ്യഭൂത് സുതഃ
അവന്റെ പുത്രന് മഹാന്തന്; മഹാന്തനില് നിന്ന് ഉമനസ്യു; ത്വഷ്ടാവിന്റെ പുത്രന് ത്വഷ്ടാവ്; രാജാവിന്റെ പുത്രന് വിരാജന്.
ശതജിദ്രജസസ്തസ്യ ജജ്ഞ പുത്രശതം മനനേ । വിശഗൂജ്യോതിഃപ്രധാനാസ്തേ യൈരിമാ വര്ദ്ധിതാഃ പ്രജാഃ
ശതജിത് എന്ന രാജാവിന് നൂറ് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. അവരിൽ വിശഗു, ജ്യോതി എന്നീ പേരിലുള്ളവർ പ്രധാനരായിരുന്നു. ഇവരുടെ വഴി ഈ ജനങ്ങൾ വളർന്നു.
തൈരിദം ഭാരതം വര്ഷം നവഭേദമലങ്ഗതമ । തേഷാം വംശപ്രസൂതൈശ്ച ഭുക്തേയേം ഭാരതീ പുരാ
അവർ ഈ ഭാരതഭൂമിയെ ഒമ്പത് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചു. അവരുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവർ പുരാതനകാലത്ത് ഈ ഭാരതഭൂമിയിൽ ആനന്ദിച്ചു.
കൃതത്രേതാദിസര്ഗേണ യുഗാഖ്യാ ഹ്മ ക്സപ്തതിഃ
കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം തുടങ്ങിയ സൃഷ്ടിയോടെ യുകങ്ങളുടെ ചക്രങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.
ഏഷ സ്വായമ്ഭുവഃ സര്ഗോ യേനേദം പൂരിതം ജഗത് । വാരാഹേ തു മുനേ ! കല്പേ പൂര്വമന്വാന്തരാധിപഃ
സ്വായംഭുവൻ സൃഷ്ടിച്ച ഈ ലോകം നിറഞ്ഞു. എന്നാൽ, വാരാഹകല്പത്തിൽ, മുനിയേ, അവൻ മുൻമന്വന്തരത്തിലെ അധിപനായിരുന്നു.
മൈത്രേയ ഉവാച । കഥിതോ ഭവതാ ബ്രഹ്മന് ! സര്ഗഃ സ്വായമ്ഭുവശ്ച മേ । ശ്രോതുമിച്ഛാമ്യഹം ത്വത്തഃ സകലം മണ്ഡലം ഭുവഃ
മൈത്രേയൻ ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണനേ, സ്വായംഭുവന്റെ സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞുതന്നു. ഭൂമിയുടെ മുഴുവൻ വിസ്തൃതിയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യാവന്തഃ സാഗരാ ദ്രീപാസ്തഥാ വര്ഷാണി പര്വ്വതാഃ । വനാനി സരിതഃ പുര്ഥ്യൌ ദേവാദീനാം തഥാ മനേ
എത്ര സമുദ്രങ്ങൾ, ദ്വീപുകൾ, പ്രദേശങ്ങൾ, പർവ്വതങ്ങൾ, കാടുകൾ, നദികൾ, നഗരങ്ങൾ, ദേവന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും വാസസ്ഥലങ്ങൾ എന്നിവയുണ്ട് എന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യത്പ്രമാണമിദം സര്വ്വം യദാധാരം യദാത്മകമ് । സംസ്ഥാനമസ്യ ച മുനേ ! യഥാവദ വക്തുമര്ഹസി
ഇവയുടെ അളവ് എത്ര, അടിസ്ഥാനമൊക്കെയാണു, സ്വഭാവം എന്താണു, ഇവയുടെ ക്രമീകരണം എങ്ങനെയാണു എന്നൊക്കെയും, മുനിയേ, നിങ്ങൾ ശരിയായി വിവരിക്കണം.
പരാശര ഉവാച । മൈത്രേയ ശ്വൂയതാമേത്ത സംക്ഷേപാദ ഗദതോ മമ । നാസ്യ വര്ഷ ശതേനാപി വക്തു ശക്യോ ഹി വിസ്തരഃ
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: മൈത്രേയ, ഞാൻ ഇതിനെ കുറിച്ച് സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കൂ. കാരണം, നൂറ് വർഷം പറഞ്ഞാലും ഇതിന്റെ മുഴുവൻ വിശദാംശം പറയാൻ കഴിയില്ല.
ജമ്ബൂ-പ്ലക്ഷഹ്വയൌ ദ്രീപൌ ശാല്മലിശചാപരോ ദ്രിജ । കുശഃ ക്രൌഞ്ചസ്തഥാ ശാകഃ പുഷ്കരശ്ചൈവ സപ്തമഃ
ജംബൂ, പ്ലക്ഷം എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ദ്വീപുകളുണ്ട്. ശാല്മലി എന്ന മറ്റൊരു ദ്വീപും ഉണ്ട്, ദ്വിജനേ. കുശ, ക്രൗഞ്ച, ശാക, പുഷ്കര എന്നിങ്ങനെ ഏഴാമത്തേത് വരെയും.
ഏതേ ദ്രീപാഃ സമുദ്രസ്തു സപ്ത സപ്തഭിരാവൃതാഃ । ലവണേക്ഷു-സുരാ-സര്പിര്ദധി-ദുഗ്ധ-ജലൈഃസമമ്
ഈ ദ്വീപുകൾ ഏഴാണു, അവയെ ഏഴ് സമുദ്രങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. അവയിൽ ഉപ്പു വെള്ളം, ഇഞ്ചിരസം, മദ്യം, നെയ്യ്, തൈര്, പാൽ, വെള്ളം എന്നിങ്ങനെയുള്ളവയുണ്ട്.
ജമ്ബൂദ്രീപഃ സമസ്താനാമ് ഏതേഷാം മധ്യസംസ്ഥിതഃ । തസ്യാപി മൈരുര്മ്മൈത്രേയ ! മധ്യേ കനകപര്വ്വതഃ
ഈ എല്ലാം ദ്വീപുകളുടെ നടുവിൽ ജംബൂദ്വീപ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗത്ത്, മൈത്രേയ, സ്വർണ്ണപർവ്വതം നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്രവിഷ്ടഃ ഷോड़ശാധസ്താദ് ദ്രാത്രിംശന്മൂദൂര്ധ്ന വിസ്തൃതഃ
അത് പതിനാറായിരം യോജനങ്ങൾ താഴേക്കും മുപ്പത്തിരണ്ടായിരം യോജനങ്ങൾ മേലേക്കും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
മൂലേ ഷോड़ശസാഹസ്ത്രോ വിസ്താരസ്തസ്യ സര്വ്വശഃ । ഭൂപദ്മസ്യാസ്യ ശൈലേശഃ കര്ണികാകാരസംസ്ഥിതഃ
അതിന്റെയും അടിയിലൊക്കെയും പതിനാറായിരം യോജനങ്ങൾ വീതിയുണ്ട്. ഈ പർവ്വതാധിപൻ, കമലത്തിന്റെ കർണികയെപ്പോലെയുള്ള ആകൃതിയിലാണ്.
ഹിമവാന് ഹേമകൂടശ്ച നിഷധശ്വാസ്യ ദക്ഷിണോ । നീലഃ ശ്വേതശ്വ ശ്വൃങ്ഗീ ച ഉത്തരേ വര്ഷപര്വ്വതാഃ
ഹിമവാൻ, ഹേമകൂടം, നിഷധം എന്നിവ അതിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ്. നീല, ശ്വേത, ശ്രുങ്ഗി എന്നീ പർവ്വതങ്ങൾ വടക്കുഭാഗത്താണ്.
ലക്ഷപ്രമാണൌ ദ്രൌ മധ്യൌ ദശഹീനാസ്തഥാപരേ । സഹസ്ത്രദ്രിതയോച്ഛായാസ്താവദവിസ്താരിണശ്വ തേ
ഇവയിൽ നടുവിലുള്ള രണ്ടെണ്ണം ലക്ഷം യോജനമാണ് വിസ്തൃതി. മറ്റുള്ളവ ഓരോന്നും പത്ത് ആയിരം കുറവാണ്. ഇവയുടെ ഉയരം മൂവായിരം യോജനവും, വീതിയോളം നീളവും ഉണ്ട്.
ഭാരതം പ്രഥമം ബര്ഷം തതഃ കിമ്പുരുഷം സ്മൃതമ് । ഹരിവര്ഷം വാന്യന്മേരോര്ദക്ഷിണാതോ ദ്രിജ
ഭാരതം ആദ്യ പ്രദേശമാണ്. അതിന് ശേഷം കിംപുരുഷം എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രദേശം. ഹരിവർഷം എന്ന മറ്റൊരു പ്രദേശം മെരുവിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ്, ദ്വിജനേ.
രമ്യകഞ്ചോത്തരേ വര്ഷം തസ്യൈവാനു ഹിരണ്മയമ് । ഉത്തരാഃകുരവശ്ചൈവ യഥാ വൈ ഭാരതം തഥാ
രമ്യകം വടക്കുഭാഗത്താണ്, അതിനടുത്ത് ഹിരണ്മയം. ഉത്തരകുരുക്കളും അവിടെ തന്നെയാണ്, ഭാരതം പോലെ തന്നെ.
നവസാഹസ്ത്രമേകൈകമേതേഷാം ദ്രിജസത്തമ് ! ഇലാവൃതഞ്ച തന്മധ്യേ സൌവര്ണോ മേരുരുച്ഛിതഃ
ഇവയൊന്നൊന്നും ഒമ്പത് ആയിരം യോജനമാണ് വിസ്തൃതി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ. അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഇലാവൃതം, അതിനകത്ത് പൊൻമേരു ഉയർന്നുനിൽക്കുന്നു.
മേരോശ്വതുര്ദിശം തത്തു നവസാഹസ്ത്രവിസ്തൃതമ് । ഇലാവൃതം മഹാഭാഗ ! ചത്വാരശ്വാത്ര പര്വ്വതാഃ
മേറു പർവ്വതത്തിന്റെ കിഴക്കോട്ട്, മഹാഭാഗനേ, ഇലാവൃതം എന്ന പ്രദേശം വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. അതിന്റെ വീതി ഒൻപതിനായിരം യോജനമാണ്. അവിടെ നാലു വലിയ പർവ്വതങ്ങൾ ഉണ്ട്.
വിഷ്കമ്ഭാ രചിതാ മരോര്യോജനായുതമുച്ഛിതാഃ
ഈ പർവ്വതങ്ങൾ മേറുവിൽ നിന്നു ഉയർന്ന് പത്തു ആയിരം യോജന ഉയരമുള്ളവയാണ്.
പൂര്വ്വേണ മന്ദരോ നാമ ദക്ഷിണോ ഗന്ധമാദനഃ । വിപുലഃ പശ്വിമേ പാശ്വ സുപാര്ശ്വശ്വോത്തരേ സ്മൃതഃ
കിഴക്കോട്ട് മന്ദരപർവ്വതം, തെക്കോട്ട് ഗന്ധമാദനം, പടിഞ്ഞാറോട്ട് വിപുലം, വടക്കോട്ട് സുപാർശ്വം എന്നിങ്ങനെയാണ് ഇവ അറിയപ്പെടുന്നത്.
കദമ്ബസ്തേഷു ജമ്ബൂശ്വ പിപ്പലോ വട ഏവ ച । ഏകാദശശാതതായാമാഃ പാദപാ ഗിരികേതവഃ
ഈ പർവ്വതങ്ങളിൽ കടമ്പ, ജാമ്പു, അരിപ്പ, വടം എന്നിങ്ങനെയുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ വളരുന്നു. ഓരോ വൃക്ഷവും പർവ്വതശൃംഗം പോലെ ആയിരത്തൊന്നു യോജന ഉയരമുള്ളവയാണ്.
ജമ്ബൂദ്രീപസ്യ സാ ജമ്ബൂര്നാമഹേതുര്മഹാമുനേ । മഹാഗജപ്രമാണാനി ജമ്ബ്വാസ്തസ്യാഃ ഫലാനി വൈ
മഹാമുനിയേ, അവിടെയുള്ള ജാമ്പുവൃക്ഷം തന്നെയാണ് ജാമ്പുദ്വീപത്തിന് ആ പേര് ലഭിക്കാൻ കാരണം. അതിന്റെ പഴങ്ങൾ വലിയ ആനകളുടെ വലിപ്പം ഉള്ളവയാണ്.
പതന്തി ഭൂഭൃതഃ പൃഷ്ഠേ ശീര്യ്യമാണാനി സര്വതഃ । രസേന തേഷാം പ്രഖ്യാതാ തത്ര ജമ്ബൂനദീതി വൈ
അവ പഴങ്ങൾ പർവ്വതശൃംഗങ്ങളിൽ വീണു പൊട്ടി ചിതറുമ്പോൾ അവയുടെ രസം എല്ലായിടത്തും ഒഴുകുന്നു. ആ രസത്തിൽ നിന്നാണ് അവിടെ ജാമ്പുനദി എന്ന നദി പ്രസിദ്ധമായത്.