സുശ്രൂഷു സ്താമഥാഗച്ഛദൂ വിനയാദമരാധിപഃ । തസ്യാശ്ചൈവാന്തരം പ്രേപ്സുരതിഷ്ഠതേ പാകശാസനഃ
ആ ഗർഭം തനിക്കു വധം വരുത്തുമെന്ന് അറിഞ്ഞ മഘവാൻ, ദേവന്മാരുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രൻ, വിനയപൂർവ്വം അവളെ സേവിക്കാൻ സമീപിച്ചു.
ഊനേ വര്ഷ ശതേ ചാസ്യാ ദദര്ശാന്തരമാത്മനാ । അകൃത്വാ പാദയോഃ ശൌചം ദിതിഃ ശയനമാവിശത്
ദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഇന്ദ്രൻ കാത്തുനിന്നു; നൂറുവർഷം തീരാൻ അടുത്തപ്പോൾ, തന്റെ ശക്തിയാൽ ഒരു അവസരം കണ്ടു.
നി ദ്രാഞ്ചാഹാരായാമാസ തസ്യാഃ കുക്ഷിം പ്രവിശ്യ സഃ । വജ്രപാണിര്മ്മഹാഗര്ഭം ചിച്ഛദാഥ സ സപ്തധാ
ദിതി കാലുകൾ കഴുകാതെ കിടക്കയിൽ കയറി ഉറങ്ങിപ്പോയപ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നെ ഇന്ദ്രൻ അവളുടെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സ പീड़യമാനോ വജ്രേണാ പ്രരുരോദാതിദാരുണമ് । മാ രോദീരിതി തം ശക്രഃ പുനഃ പൂനരഭാഷത
വജ്രായുധം കൈവശം വച്ച ഇന്ദ്രൻ ആ വലിയ ഗർഭത്തെ ഏഴായി കഷ്ണം ചെയ്തു; വേദനയാൽ ആ കുഞ്ഞ് ഭയങ്കരമായി കരഞ്ഞു.
സോഽഭവത് സപ്തധാ ഗര്ഭസ്തമിന്ദ്രഃ കുപിതഃ പുനഃ । ഏകൈക സപ്തധാ ചക്ര വജ്രണാരിവിദാരിണാ
ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും വീണ്ടും 'കരയരുത്' എന്നു പറഞ്ഞു; എന്നാൽ ഗർഭം ഏഴായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. കോപത്തോടെ ഇന്ദ്രൻ ഓരോ ഭാഗവും വീണ്ടും ഏഴായി വിഭജിച്ചു.
മരുതോ നാമ ദേവാസ്തേ ബഭൂവുരതിവേഗിനഃ । യദുക്തം വൈ മഘവതാ തേനൈവ മരുതോഽഭവന് । ദേവാ ഏകോനപഞ്ചാസത് സഹായാ വജ്രപാണിനഃ
വജ്രം ഉപയോഗിച്ച് ശത്രുവിനെ തകർക്കുന്ന ഇന്ദ്രൻ ഓരോ ഭാഗവും വീണ്ടും ഏഴായി വിഭജിച്ചു. അങ്ങനെ അതിവേഗികളായ മരുത് ദേവന്മാർ ഉദിച്ചു. മുപ്പത്തൊൻപത് ദേവന്മാർ വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രന്റെ സഹായികളായി.
ശ്രീപരാശര ഉവാച യദാഭിഷിക്തഃ സ പൃഥുഃ പൂര്വം രാജ്യേ മഹര്ഷിഭിഃ । തതഃ ക്രമേണ രാജ്യാനി ദദൌ ലോകപിതാമഹഃ ॥ ൧,൨൨.
ശ്രീ പരാശരൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിമാർ പൃഥുവിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തപ്പോൾ, ലോകപിതാവായ ബ്രഹ്മാവ് ക്രമമായി രാജ്യങ്ങൾ വിഭജിച്ചു നൽകി.
നക്ഷത്രഗ്രഹവിപ്രാണാം വീരുധാം ചാപ്യശേഷതഃ । സോമം രാജ്യേ ദധദ്ബ്രഹ്മാ യജ്ഞാനാം തപസാമപി ॥ ൧,൨൨.
നക്ഷത്രങ്ങൾക്കും ഗ്രഹങ്ങൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും എല്ലാ ഔഷധികൾക്കും, യജ്ഞങ്ങൾക്കും തപസ്സിനും സോമനെ ബ്രഹ്മാവ് രാജാവാക്കി നിയമിച്ചു.
രാജ്ഞാം വൈശ്രവണം രാജ്യേ ജലാനാം വരുണം തഥാ । ആദിത്യാനാം പതിം വിഷ്ണും വസൂനാമഥ പാവകമ് ॥ ൧,൨൨.
രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവായി വൈശ്രവണനെയും, ജലങ്ങളുടെ അധിപതിയായി വരുണനെയും, ആദിത്യന്മാരുടെ തലവനായി വിഷ്ണുവിനെയും, വസുക്കളുടെ അധിപതിയായി പാവകനെ (അഗ്നി)യും നിയമിച്ചു.
പ്രജാപതീനാം ദക്ഷം തു വാസവം മരുതാമപി । ദൈത്യാനാം ദാനവാനാം ച പ്രഹ്ലാദമധിപം ദദൌ ॥ ൧,൨൨.
പ്രജാപതിമാരുടെ തലവനായി ദക്ഷനെയും, മരുതുകളുടെ അധിപതിയായി വാസവനെയും, ദൈത്യന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും പ്രഹ്ലാദനെ രാജാവായി നിയമിച്ചു.
പിതൄണാം ധര്മരാജാനം യമം രാജ്യേഽഭ്യഷേചയത് । ഐരാവതം ഗര്ജേദ്രാണാമശേഷാണാം പതിം ദദൌ ॥ ൧,൨൨.
പിതാക്കളിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ രാജാവായ യമനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. ആനകൾക്ക് ഐരാവതം അവരുടെ രാജാവായി നൽകി. മുഴങ്ങുന്ന സിംഹങ്ങൾക്ക് അവയുടെ അധിപതിയെ നൽകി.
പതത്രിണാം തു ഗരുഡം ദേവാനാമപി വാസവമ് । ഉച്ചൈഃശ്രവസമശ്വാനാം വൃഷഭം തു ഗവാമപി ॥ ൧,൨൨.
പക്ഷികൾക്ക് ഗരുഡനെ, ദേവന്മാർക്ക് വാസവനെ, കുതിരകൾക്ക് ഉച്ചൈശ്രവസിനെ, പശുക്കൾക്ക് കാളയെ അവരുടെ അധിപതികളായി നൽകി.
മൃഗാണാം ചൈവ സര്വേഷാം രാജ്യേ സിംഹം ദദൌ പ്രഭുഃ । ശേഷം തു ദന്ദശൂകാനാമകരോത്പതിമവ്യയഃ ॥ ൧,൨൨.
എല്ലാ മൃഗങ്ങൾക്കും സിംഹത്തെ രാജാവായി നൽകി. ദണ്ഡശൂകന്മാർക്ക് ശേഷനെ അക്ഷയനായ അധിപതിയായി നിർമിച്ചു.
ഹിമാലയം സ്ഥാവരാണാം മുനീനാം കപിലം മുനിമ് । നഖിനാം ദംഷ്ട്രിണാം ചൈവ മൃഗാണാം വ്യാഘ്രമീശ്വരമ് ॥ ൧,൨൨.
സ്ഥാവരങ്ങളിൽ ഹിമാലയത്തെ രാജാവാക്കി, മുനികളിൽ കപിലമുനിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു, നഖമുള്ളവർക്കും പല്ലുള്ള മൃഗങ്ങൾക്കും കടുവയെ അധിപതിയായി നിർണ്ണയിച്ചു.
വനസ്പതീനാം രാജാനാം പ്ലക്ഷമൈവാഭ്യഷേചയത് । ഏവമേവാന്യജാതീനാം പ്രാധാന്യേനാകരോത്പ്രഭൂന് ॥ ൧,൨൨.
വൃക്ഷങ്ങളിൽ പ്ലക്ഷവൃക്ഷത്തെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ തന്നെ മറ്റു ജാതികളിലും പ്രധാനരായി അധിപതികളെ നിയമിച്ചു.
ഏവം വിഭജ്യ രാജ്യാനി ദിശാം പാലാനനന്തരമ് । പ്രജാപതിപതിര്ബ്രഹ്മാ സ്ഥാപയാമാസ സര്വതഃ ॥ ൧,൨൨.
ഇങ്ങനെ രാജ്യങ്ങൾ വിഭജിച്ച് ദിശകളുടെ രക്ഷകരെ നിയമിച്ചതിന് ശേഷം, പ്രജാപതികളുടേയും അധിപതിയായ ബ്രഹ്മാ എല്ലായിടത്തും അവരെ സ്ഥാപിച്ചു.
പൂര്വസ്യാം ദിശി രാജാനം വൈരാജസ്യ പ്രജാപതേഃ । ദിശാപാലം സുധന്വാനം സുതം വൈ സോഽഭ്യഷേചയത് ॥ ൧,൨൨.
കിഴക്കൻ ദിശയിൽ, വൈരാജപ്രജാപതിയുടെ പുത്രനായ സുധൻവനെ രാജാവും ദിശാപാലനുമാക്കി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
ദക്ഷിണസ്യാം ദിശി തഥാ കര്ദമസ്യ പ്രജാപതേഃ । പുത്രം ശങ്ഖപദം നാമ രാജാനം സോഽഭ്യഷേചയത് ॥ ൧,൨൨.
അങ്ങനെ തന്നെ തെക്കൻ ദിശയിൽ, കർദമപ്രജാപതിയുടെ പുത്രനായ ശംഖപദനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
പശ്ചിമസ്യാം ദിശി തഥാ രജസഃ പുത്രമച്യുതമ് । കേതുമന്തം മഹാത്മാനം രാജാനം സോഽഭ്യഷേചയത് ॥ ൧,൨൨.
പടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ, രാജസന്റെ മഹാത്മാവായ പുത്രനായ കെതുമന്തിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
തഥാ ഹിരണ്യരോമാണം പര്ജന്യസ്യ പ്രജാപതേഃ । ഉദീച്യാം ദിശി ദുര്ധര്ഷം രാജാനമഭ്യഷേചയത് ॥ ൧,൨൨.
അങ്ങനെ തന്നെ, വടക്കൻ ദിശയിൽ, പാർജന്യപ്രജാപതിയുടെ ദുർജയനായ പുത്രനായ ഹിരണ്യരോമനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
തൈരിയം പൃഥിവീ സര്വാ സപ്തദ്വീപാ സപത്തനാ । യഥാപ്രദേശമദ്യാപി ധര്മതഃ പരിപാല്യതേ ॥ ൧,൨൨.
ഇവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഏഴു ദ്വീപുകളും നഗരങ്ങളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഭൂമി ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴും ധർമ്മപ്രകാരം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ഏതേ സര്വേ പ്രവൃത്തസ്യ സ്ഥിതൌ വിഷ്ണോര്മഹാത്മനഃ । വിഭൂതിഭൂതാ രാജാനോ യേ ചാന്യേ മുനിസത്തമ ॥ ൧,൨൨.
മുനിസ്രേഷ്ഠാ, ഈ രാജാക്കന്മാരും മറ്റു പലരും ലോകസംരക്ഷണത്തിന് മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭാവങ്ങളാണ്.
യേ ഭവിഷ്യന്തി യേ ഭൂതാഃ സര്വേ ഭൂതേശ്വരാ ദ്വിജ । തേ സര്വേ സര്വഭൂതസ്യ വിഷ്ണോരംശാ ദ്വിജോത്തമ ॥ ൧,൨൨.
ഭൂതകാലത്തുള്ളവരും ഭാവിയിൽ വരാനിരിക്കുന്നവരും ഇപ്പോൾ ഉള്ളവരും, എല്ലാ ജീവികളുടെ അധിപതിമാരും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഇവർ എല്ലാവരും സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അധിപനായ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്.
യേ തു ദേവാധിപതയോ യേ ച ദൈത്യാധിപാസ്തഥാ । ദാനവാനാം ച യേ നാഥാ യേ നാഥാഃ പിശിതാശിനാമ് ॥ ൧,൨൨.
ദേവന്മാരുടെ അധിപതിമാരും, ദൈത്യരുടെ അധിപതിമാരും, ദാനവരുടെ ഭരണാധികാരികളും, മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവരുടെ അധിപതിമാരും—
പശൂനാം യേ ച പതയഃ പതയോ യേ ച പക്ഷിണാമ് । മനുഷ്യാണാം ച സര്പാണാം നാഗാനാമധിപാശ്ച യേ ॥ ൧,൨൨.
മൃഗങ്ങളുടെ അധിപതിമാരും, പക്ഷികളുടെ അധിപതിമാരും, മനുഷ്യരുടെ, പാമ്പുകളുടെ, നാഗരുടെ അധിപതിമാരും—
വൃക്ഷാണാം പര്വതാനാം ച ഗ്രഹാണാം ചാപി യേഽധിപാഃ । അതീതാ വര്തമാനാശ്ച യേ ഭവിഷ്യന്തി ചാപരേ । തേ സര്വേ സര്വഭൂതസ്യ വിഷ്ണോരംശസമുദ്ഭവാഃ ॥ ൧,൨൨.
വൃക്ഷങ്ങളുടെ, പർവതങ്ങളുടെ, ഗ്രഹങ്ങളുടെ അധിപതിമാരും, കഴിഞ്ഞവരും ഇപ്പോൾ ഉള്ളവരും വരാനിരിക്കുന്നവരും, ഇവർ എല്ലാവരും സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അധിപനായ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
ന ഹി പാലനസാമര്ഥ്യമൃതേ സര്വേശ്വരം ഹരിമ് । സ്ഥിതം സ്ഥിതൌ മഹാപ്രാജ്ഞ ഭവത്യന്യസ്യ കസ്യചിത് ॥ ൧,൨൨.
മഹാപണ്ഡിതാ, സർവ്വേശ്വരനായ ഹരിയെ ഒഴികെ ലോകത്തെ നിലനിർത്താനുള്ള ശക്തി മറ്റാര്ക്കും ഇല്ല.
സൃജത്യേഷ ജഗത്സൃഷ്ടൌ സ്ഥിതൌ പാതി സനാതനഃ । ഹന്തി ചൈവാന്തകത്വേന രജഃസത്ത്വാദിസംശ്രയഃ ॥ ൧,൨൨.
ഈ ശാശ്വതൻ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, നിലനിർത്തുമ്പോൾ സംരക്ഷിക്കുന്നു, അവസാനത്തിൽ നശിപ്പിക്കുന്നു; രാജസും സത്ത്വവും മറ്റു ഗുണങ്ങളുമായി അവൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ചതുര്വിഭാഗഃ സംസൃഷ്ടൌ ചതുര്ധാ സംസ്ഥിതഃ സ്ഥിതൌ । പ്രലയം ച കരോത്യന്തേ ചതുര്ഭേദോ ജനാര്ദനഃ ॥ ൧,൨൨.
സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, അയ്യോൻ നാലു വകഭേദങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു; നിലനിൽപ്പിനിടയിൽ നാലു വിധത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; അവസാനം നാലു രൂപങ്ങളിൽ ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഏകേനാംശേന ബ്രഹ്മസൌ ഭവത്യവ്യക്തമൂര്തിമാന് । മരീചിമിശ്രാഃ പതയഃ പ്രജാനാഞ്ചാന്യഭാഗശഃ ॥ ൧,൨൨.
ഒരു ഭാഗംകൊണ്ട് അവൻ ബ്രഹ്മാവായി, അദൃശ്യരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; മറ്റുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മരീചിയോടു ചേർന്നുള്ള പ്രജാപതിമാർ ഉരുത്തിരിയുന്നു.