വിസ്താരഃ സര്വ്വഭൂതസ്യ വിഷ്ണോര്വിശ്വമിദം ജഗത് । ദ്രഷ്ടവ്യമാത്മവത് തസ്മാദഭേദേന വിചക്ഷണൌഃ
സകലജീവികളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന വിഷ്ണുവിന്റെ വിപുലീകരണമാണീ വിശ്വം; അതിനാൽ, വിവേകമുള്ളവർ അതിനെ സ്വയംപോലെ വ്യത്യാസമില്ലാതെ കാണണം.
സമുത്സൃജ്യാസുരം ഭാവം തസ്മാദേ യൂയം തഥാ വയമ് । തഥാ യത്നാ കരിഷ്യാമോയഥാപ്രാപ്സ്യാമ നിര്വൃതിമ്
അതിനാൽ, നിങ്ങൾയും ഞങ്ങളും അസുരഭാവം ഉപേക്ഷിക്കണം; പരമാനന്ദം നേടാൻ നമ്മൾ ശ്രമിക്കണം.
യാ നാഗ്നിനാ ന വാര്കേണ നേന്ദുനാ നൈവ വായുനാ । പര്ജ്ജന്യവരുണാഭ്യാം വാ ന സിദ്ധര്ന ച രാക്ഷസേഃ
അത് അഗ്നിയാൽ അല്ല, സൂര്യനാൽ അല്ല, ചന്ദ്രനാൽ അല്ല, കാറ്റിനാൽ അല്ല, മഴയാലോ വരുണനാലോ അല്ല, സിദ്ധന്മാരാലോ രാക്ഷസന്മാരാലോ പോലും നശിപ്പിക്കപ്പെടില്ല.
ന യക്ഷൈര്ന ച ദൈത്യേന്ദ്രൈര്നോരഗൈര്ന ച കിന്നരൈഃ । ന മനുഷ്യൈര്ന പശുഭിര്ദോഷൈര്നൈവാത്മസമ്ഭവേഃ
യക്ഷന്മാരാലോ ദൈത്യാധിപന്മാരാലോ പാമ്പുകളാലോ കിന്നരന്മാരാലോ മനുഷ്യരാലോ മൃഗങ്ങളാലോ ദോഷങ്ങളാലോ സ്വയം ഉരുത്തിരിഞ്ഞതുകൊണ്ടോ പോലും അതിനെ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ജ്വരാക്ഷിരോഗാഽതീസാരഃപ്ലീഹ-ഗുല്മാദികൈസ്തഥാ । ദൂഷേര്ഷ്യാമതൂസരാദ്യൈര്വാ രാഗലോഭാദിഭിഃ ക്ഷയമ്
ജ്വരം, കണ്ണ് രോഗങ്ങൾ, വയറിളക്കം, പ്ലീഹാ രോഗം, വയറ്റിൽ കട്ടകൾ തുടങ്ങിയവയും, അസൂയ, മന്ദത, തണുപ്പ് പോലുള്ള മനസ്സിലെ അശുദ്ധികളും, മോഹം, ദ്രോഹം തുടങ്ങിയവ മൂലമുണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങളും എല്ലാം ശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു.
ന ചാന്യൈര്നീയതേ കൈശ്വിന്നിത്യാ ഹ്മത്യന്തനിര്മ്മലാ । താമാപ്നോതി മലം ത്യക്താ കേശവേ ഹ്ടദി സംസ്ഥിതേ
മറ്റു വഴികളിലൂടെ ഇതിനെ ഒരിക്കലും നീക്കം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല, കാരണം അതു പൂർണ്ണമായും വിശുദ്ധമാണ്. ഹൃദയത്തിൽ കേശവൻ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ അശുദ്ധി നേടുന്നു.
അസാരസസാരവിവര്ത്തനേഷു മാ യാത തോഷം പ്രസഭം ബ്രവീമി । സര്വ്വത്ര ദൈത്യാഃ സമതാമുപേത സമത്വമാരാധനമച്യുതസ്യ
നിലനിൽക്കാത്തതിലും, മാറുന്നതിലും സന്തോഷം കാണരുത് എന്നു ഞാൻ ഉറപ്പോടെ പറയുന്നു. എല്ലായിടത്തും സമത്വം പുലർത്തുക, കാരണം സമത്വം തന്നെയാണ് അച്യുതനോടുള്ള യഥാർത്ഥ ആരാധന.
തസ്മിന് പ്രസന്നേ കിമിഹാസ്ത്യലഭ്യം ധര്മ്മര്ഥകാമൈരലമല്പകാസ്തേ । സമാശ്വിതാദൂ ബ്രഹ്മതരോരനന്താന്നിസം ശയം പ്രാപ്സ്യഥ വൈ മഹത് ഫലമ്
അവൻ പ്രസന്നനായാൽ, ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, ആഗ്രഹം എന്നിവയിൽ ഇവിടെ ലഭിക്കാനാവാത്തത് ഒന്നുമില്ല. ബ്രഹ്മത്തിന്റെ വലിയ വൃക്ഷത്തിൻ കീഴിൽ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നവർക്ക് അനന്തമായ വലിയ ഫലം ഉറപ്പാണ്.
തസ്യേവം ദാനബാശചേഷ്ടാം ദൃഷ്ട്വാ ദൈത്യപതേര്ഭയാത് । ആചചക്ഷുഃ സ ചോവാച സൂദാനാഹൂയ സത്വരഃ
അവന്റെ ഈ ദാനപ്രവൃത്തികൾ കണ്ടു, ദൈത്യാധിപതിയുടെ ഭയത്താൽ അവർ വിവരം അറിയിച്ചു. ഉടൻ പാചകരെ വിളിച്ചു അവൻ പറഞ്ഞു.
ഹേ സൂദാ മമ പുത്രോഽസാവന്യേഷാമപി ദുര്മ്മതിഃ । കുമാര്ഗദേശകോ ദുഷ്ടോ ഹന്യതാമവിലമ്ബിതമ്
ഹേ പാചകരേ, എന്റെ ഈ മകനും മറ്റു ചിലരും ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവരാണ്. അവൻ തെറ്റായ വഴി കാണിക്കുന്നവൻ, ദുഷ്ടൻ, വൈകാതെ അവനെ കൊല്ലണം.
ഹാലാഹലം വിഷം തസ്യ സര്വ്വഭക്ഷ്യേഷു ദീയതാമ് । അവിജ്ഞാതമസൌപാപോ ഹന്യതാം മാ വിചാര്യ്യതാമ്
അവന്റെ എല്ലാ ഭക്ഷണത്തിലും ഹാലാഹലവിഷം ചേർക്കണം. ആരും അറിയാതെ അതു ചെയ്യുക, സംശയമില്ലാതെ അവനെ കൊല്ലണം.
തേ തഥൈവ തതശ്വക്രുഃ പ്രഹ്ലാദായ മഹാത്മനേ । വിഷദാനം യഥാജ്ഞപ്തം പിത്രാ തസ്യ മഹാത്മനഃ
അവന്റെ പിതാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം അവർ അതു തന്നെ ചെയ്തു; മഹാത്മാവായ പ്രഹ്ലാദന് വിഷം നൽകി.
ഹാലാഹലം വിഷം ഘോരമനന്തോജ്വരണോന സഃ । അഭിമന്വ്യ സഹാന്നേന മൈത്രേയ ബുഭുജേ തദാ
അനന്തമായ ജ്വരം ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭയങ്കരമായ ഹാലാഹലവിഷം ഭക്ഷണത്തിൽ കലർത്തി, മൈത്രേയ, പ്രഹ്ലാദൻ അതു ഭക്ഷിച്ചു.
അവികാരം സ തദൂ ഭുക്ത്വാ പ്രഹ്ലാദഃ സ്വസ്ഥമാനസഃ । അനന്തക്യാതിനിര്വീര്യ്യ ജരയാമാസ തദൂവിഷമ്
അതു കഴിച്ചിട്ടും പ്രഹ്ലാദൻ യാതൊരു മാറ്റവുമില്ലാതെ, മനസ്സ് സമാധാനത്തോടെ നിന്നു; അനന്തന്റെ ശക്തിയാൽ ആ വിഷം അവനിൽ പ്രവർത്തിച്ചില്ല.
തതസ്തദാ ഭയത്രസ്താ ജീര്ണം ദൃഷ്ട്വാ മഹദ്രിഷമ് । ദൈത്യേശ്വരമുപാഗമ്യ പ്രണിപത്യേദമബ്രു വന്
പിന്നീട്, ആ വലിയ വിഷം ദഹിച്ചെന്നു കണ്ടപ്പോൾ ഭയത്താൽ വിറയച്ചവർ ദൈത്യാധിപതിയുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു, നമസ്കരിച്ചു, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദൈത്യരാജ ! വിഷ ദത്തമസ്മാഭിരതിഭീഷണമ് । ജീര്ണാം തേന സഹാന്നേന പ്രഹ്ലാദേന സുതേന തേ
ദൈത്യരാജാവേ! ഞങ്ങൾ നൽകിയ വിഷം അത്യന്തം ഭയങ്കരമായിരുന്നു. എങ്കിലും നിങ്ങളുടെ മകൻ പ്രഹ്ലാദൻ അത് ഭക്ഷണത്തോടൊപ്പം ദഹിപ്പിച്ചു.
ത്വര്യ്യതാം ത്വര്യ്യാം ഹേ ഹേ സദ്യോ ദൈത്യപുരോഹിതാഃ । കൃത്യാം തസ്യ വിനാശായ ഉത്പാദയത മാ ചിരാത്
വേഗം, വേഗം, ഹേ ദൈത്യപുരോഹിതന്മാരേ! അവനെ നശിപ്പിക്കാൻ ഉടൻ എന്തെങ്കിലും മാർഗം കണ്ടെത്തുക, വൈകരുത്.
സകാശമാഗമ്യ തതഃ പഹ്ലാദം വിനയാന്വിതമ്
പിന്നീട്, വിനയത്തോടെ പ്രഹ്ലാദന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു—
ജാതസ്ത്രൈലോക്യര്വിഖ്യാത് ആയുഷ്മന് ! ബ്രഹ്മണഃ കുലേ । ദൈത്യരാജസ്യ തനയോ ഹിരണയകശിപോര്ഭവാന്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, ദീർഘായുസ്സുള്ളവനേ! നീ ദൈത്യരാജാവായ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ മകനാണ്.
കിം ദേവൈഃ കിമനന്തേന കിമന്യേന തവാശ്വയഃ । പിതാ തേ സര്വ്വലോകാനാം ത്വം തഥൈവ ഭവിഷ്യസി
നിനക്ക് ദേവന്മാരോ, അനന്തനോ, മറ്റാരോ ആവശ്യമുണ്ടോ? നിന്റെ അച്ഛൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും അധിപനാണ്, നീയും അങ്ങനെ ആകും.
തസ്മാത് പരിത്യജൈനാം ത്വം വിപക്ഷസ്തവസംഹിതാമ് । ബാചം പിതാ സമാസ്താനാം ഗുരൂണാം പരമോ ഗുരുഃ
അതിനാൽ, ഈ വിരോധവും ശത്രുവിനോടുള്ള ഭക്തിയും ഉപേക്ഷിക്കണം. നിന്റെ അച്ഛൻ എല്ലാവരുടെയും ഗുരുവിൽ ഗുരുവാണ്.
ഏവപമേതന്മഹാഭാഗാഃ । ശ്ലാച്യമേതന്മഹാകുലമ് । മരീചേഃ സകലേഽപ്യസ്മിന് ത്രൈലോക്യേ കോഽന്യഥാ വദേത്
അതുകൊണ്ട്, മഹാഭാഗവേ, ഇതു അംഗീകരിക്കണം. ഈ മഹത്തായ വംശം പ്രശംസനീയമാണ്. ഈ മാരീചിയുടെ വംശത്തെക്കുറിച്ച് മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും മറ്റാരാണ് വ്യത്യസ്തമായി പറയുക?
പിതാ ച മമ സര്വ്വസ്മിന് ജഗത്യുത്കൃഷ്ടചേഷ്ടതഃ । ഏതദപ്യവഗച്ഛാമി സത്യമത്രാപി നാനൃതമ്
എന്റെ അച്ഛന് ഈ ലോകത്ത് എല്ലായിടത്തും ഉത്തമമായ പെരുമാറ്റം കാട്ടിയതാണു്. ഇതും ഞാന് മനസ്സിലാക്കുന്നു; ഇതിലും സത്യമാണ്, അസത്യമൊന്നുമില്ല.
ഗുരൂണാമപി സര്വ്വഷാം പിതാ പരമകോ ഗുരുഃ । യദുക്തം ഭ്രാന്തിരത്രാപി സ്വല്പാപി ഹി ന വിദ്യതേ
എല്ലാ ഗുരുക്കന്മാരിലും അച്ഛനാണ് ഏറ്റവും വലിയ ഗുരു. നിങ്ങള് പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്; ഇവിടെ ചെറിയൊരു തെറ്റുപോലും ഇല്ല.
പിതാ ഗുരുര്ന സന്ദേഹഃ പൂജനീയഃ പ്രയത്നതഃ । തത്രാപി നാപരാധ്യാമീത്യേവം മനസി മേ സ്ഥിതമ്
അച്ഛന് ഗുരുവാണെന്നതില് സംശയമില്ല; അദ്ദേഹത്തെ ശ്രദ്ധയോടെ ആദരിക്കണം. ഈ കാര്യത്തില് തെറ്റു ചെയ്യരുതെന്നു് എന്റെ മനസ്സില് ഉറപ്പാണ്.
യദേതത് കിമനന്തേനേത്യുക്തം യുഷ്മാബിരീദൃശമ് । കോ ബ്രബീതി യഥായുക്തം കിന്തു നൈതദ് വചോഽര്ഥവത്
നിങ്ങള് ചോദിച്ചതു്—'ഈ അനന്തതയ്ക്ക് എന്ത്?'—ആര്ക്കാണ് ശരിയായി പറയാന് കഴിയുക? എന്നാലും, ഈ വാക്കുകള്ക്ക് അര്ത്ഥമില്ല.
ഇത്യുക്ത്വാ സോഽഭവന്മൌനീ തൈഷാം ഗൌഖയന്ത്രിതഃ । പ്രഹസ്യ ച പുനഃ പ്രാഹ കിമനന്തേന സാധ്വിതി
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവന് അവരുടേത് കേട്ടു മൗനമായി. പിന്നെ പുഞ്ചിരിച്ച് വീണ്ടും ചോദിച്ചു: 'ഈ അനന്തതയില് നല്ലത് എന്താണ്?'
സാധു ഭോഃ കിമനന്തേന സാധു ബോ ഗുഖോ മമ । ശ്വൂയതാം യദനന്തേന യദി ഖേദം ന യാസ്യഥ
'ശരി, ഈ അനന്തതയില് നല്ലത് എന്താണ്? ഗുരുക്കന്മാരേ, നിങ്ങള്ക്ക് അനന്തതയെക്കുറിച്ച് പറയുന്നതില് ബുദ്ധിമുട്ടില്ലെങ്കില് കേള്ക്കട്ടെ.'
ധര്മ്മാര്ഥകാമമോക്ഷാഖ്യാഃ പുരുഷാര്ഥാ ഉദാഹ്ടതാഃ । ചതുഷ്ടയമിദം യസ്മാത് തസ്മാത് കിം കിമിദം വൃഥാ
ധര്മ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം, മോക്ഷം—ഇവയാണ് മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ നാലു ലക്ഷ്യങ്ങള് എന്നു് പറയുന്നു. അങ്ങനെ ആണെങ്കില്, ഈ അനന്തതയ്ക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?
. മരീചിമിശ്രൈര്ദക്ഷണ തഥൈവാന്യൈരനന്തതഃ । ധര്മ്മഃ പ്രാപ്തസ്തഥൈവാന്യൈരര്ഥഃ കാലസ്തഥാപരൈഃ
മരീചിയും മറ്റ് മഹര്ഷികളും, ദക്ഷനും മറ്റു പലരും, അനേകരും ധര്മ്മം നേടിയിട്ടുണ്ട്; മറ്റു ചിലര് സമ്പത്തും, ചിലര് കാലവും നേടി.