ഏവമഭ്യര്ഥിതസ്തൈസ്തു ദൈത്യരാജഃ പുരോഹിതൈഃ । ദൈത്യൈര്നിഷ്കാശയാമാസ പുത്രം പാവകസഞ്ചയാത്
പുരോഹിതന്മാർ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചപ്പോൾ, ദൈത്യരാജാവ് തന്റെ മകനെ അഗ്നിസഭയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി.
തോ ഗുരുഗൃഹേ ബാലഃ സവസന് ബാലദാനവാന് । അധ്യാപയാമാസ മുഹുരുപദേശാന്തരേ ഗുരോഃ
ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, ആ ബാലൻ മറ്റു ബാലദാനവന്മാരെ പലതവണ, ഗുരുവിന്റെ മറ്റു പാഠങ്ങൾക്കിടയിലും ഉപദേശിച്ചു.
ശ്വൂയതാം പരമാര്ഥോ മേ ദൈതേയാ ദിതിജാത്മജാഃ । ന ചാന്യഥൈതന്മന്തവ്യം നാത്ര ലോഭാദികാരണമ്
ദൈത്യരേ, ദിതിയുടെ മക്കളേ, എന്റെ പരമാർത്ഥം ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ. ഇതിനെ വേറേതായി കരുതരുത്; ഇവിടെ ലാഭം പോലുള്ള യാതൊരു കാരണവും ഇല്ല.
ജന്മ ബാല്യം തതഃ സര്വോ ജന്തുഃ പ്രാപ്നോതി യൌവനമ് । അവ്യാഹതൈവ ഭവതി തതോഽനുദിവസം ജരാ
ജനനവും ബാല്യവും കഴിഞ്ഞ്, എല്ലാ ജീവികളും യൗവനം പ്രാപിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം, ദിവസേന തടസ്സമില്ലാതെ വൃദ്ധാവസ്ഥ വരുന്നു.
തതശ്യച മൃത്യുമഭ്യേതി ജന്തുര്ദൈത്യേശ്വരാത്മജാഃ । പ്രത്യക്ഷം ദൃശ്യതേ ചൈതദസ്മാകം ഭവതാം തഥാ
അതിനുശേഷം, ദൈത്യേശ്വരന്റെ മക്കളേ, മരണവും ജീവിയെ സമീപിക്കുന്നു. ഇത് നമ്മൾക്കും നിങ്ങൾക്കും നേരിട്ട് കാണാവുന്നതാണ്.
മൃതസ്യ ച പുനര്ജന്മ ഭവത്യേതജ്വ നാന്യഥാ । ആഗമോഽയം തഥാ തത്ര നോപാദാനം വിനോദ്ഭവഃ
മരിച്ചവർക്കു വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകും — ഇതു ഉറപ്പാണ്, വേറേതല്ല. ഇതാണ് ആചാരം; അതിൽ കാരണമില്ലാതെ ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
ഗര്ഭവാസാദി യാവത് തു പുനര്ജന്മോപപാദനമ് । സമസ്താവസ്ഥകം താവദൂ ദുഃ ഖമേവാവഗമ്യതാമ്
ഗർഭവാസം മുതലായവയിൽ നിന്ന് പുനർജനനം വരെയുള്ള എല്ലാ അവസ്ഥകളും മുഴുവനും ദു:ഖം മാത്രമായാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്.
ക്ഷുതൂതൃഷഅമോപശമം തദൂച്ഛീതാദ്യു പശമം സുഖമ് । മന്യതേ ബാലബുദ്ധിത്വാദൂ ദുഃ ഖമേവ ഹി തത് പുനഃ
വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക്, വിശപ്പും ദാഹവും തണുത്തതും മാറുമ്പോൾ അതിനെ സുഖം എന്ന് തോന്നും; എന്നാൽ, യാഥാർത്ഥത്തിൽ അതും ദു:ഖം തന്നെയാണ്.
അത്യന്തസ്തിമിതാങ്ഗാനാം വ്യായാമേന സുഖൈഷിണാമ് । ഭ്രാന്തിജ്ഞാനാവൃതാക്ഷാണാം പ്രഹാരോഽപി സൂഖായതേ
ശരീരം വളരെ ക്ഷീണിച്ചവർക്കും, ആനന്ദം തേടുന്നവർക്കും, തെറ്റായ അറിവാൽ കണ്ണുകൾ മറഞ്ഞവർക്കും, അടിയേറ്റാലും അതു സുഖം പോലെ തോന്നും.
ക ശരീരമശേഷാണാം ശ്ലൈഷ്മാദീനാം മഹാചയഃ । ക കാന്തി-ശോഭാ-ശൌരഭ്യ-കമനീയാദയോ ഗുണാഃ
ശരീരം ശ്ലേഷ്മം മുതലായവയുടെ വലിയ കൂട്ടം മാത്രമല്ലേ? അതിൽ എന്താണ് സൗന്ദര്യം, ഭാസുരത, സുഗന്ധം, ആകർഷണം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഗുണങ്ങൾ?
മാംസാഽസൃകൂപൂയവിണൂമൂത്രസ്നായുമജ്ജാഽസ്ഥിസംഹതൌ । ദേഹേ ചേത് പ്രീതിമാന് മൂढ़ോ നരകേ ഭവിതാപി സഃ
മാംസം, രക്തം, പുഴു, മൂത്രം, സ്നായു, മജ്ജ, അസ്ഥി എന്നിവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞ ശരീരത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവൻ, നരകത്തും സന്തോഷം കാണും.
അഗ്നേഃ ശീതേന തോയസ്യ തഷാ ഭക്തസ്യ ച ക്ഷുധാ । ക്രിയതേ സുഖകര്ത്തൃ ത്വം തദൂ വിലോമസ്യ ചേതദരൈഃ
അഗ്നിക്ക് തണുപ്പ്, ദാഹത്തിന് വെള്ളം, വിശപ്പിന് അന്നം — ഇവയാൽ ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഇവയെ സുഖത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ എന്ന് കരുതുന്നത് യാഥാർത്ഥ്യത്തിന് വിപരീതമാണ്.
കരോതി ഹേ ദൈത്യസുതാ ! യാവന്മാത്രം പരിഗ്രഹമ് । താവന്മാത്രം, സ ഏവാസ്യ ദുഃ സ്വം ചേതസി യച്ഛതി
ദൈത്യപുത്രന്മാരേ! ഒരാൾക്ക് എത്രകാലം ആസ്വാദനബോധം ഉണ്ടോ, അത്രകാലം അവൻ തന്റെ മനസ്സിൽ ദു:ഖം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
യാവതഃ കുരുതേ ജന്തുഃ സമ്ബന്ധാന് മനസഃ പ്രിയാന് । താവന്തോഽസ്യ നിഖന്യന്തേ ഹ്ടദയേ ശോകശങ്ഗവഃ
ഒരു ജീവി മനസ്സിൽ എത്രയോ പ്രിയബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നുവോ, അത്രയേറെ ദു:ഖത്തിന്റെ അസ്ത്രങ്ങൾ അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കുത്തപ്പെടുന്നു.
യദൂ യദൂ ഗൃഹേ തന്മനസി യത്ര തത്രാവതിഷ്ഠതഃ । നാശദാഹാപഹരണാം തത്ര തസ്യൈവ തിഷ്ഠതി
വീട് സംബന്ധിച്ച് മനസ്സ് എവിടെയാണോ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്, അവിടെ തന്നെ നാശവും ദഹനവും നഷ്ടവും അവനു നേരിടേണ്ടി വരും.
ജന്മന്യത്ര മഹദൂ ദുഃഖം മ്രിയമാണസ്യ ചാപി തത് । യാതനാസു യമസ്യോഗ്ര ഗര്ഭസംക്രമണേഷു ച ।.
ഓരോ ജനനത്തിലും വലിയ ദു:ഖം ഉണ്ടാകും; മരിക്കുമ്പോഴും അതുപോലെ. യമന്റെ കഠിനമായ ശിക്ഷകളിലും ഗർഭത്തിലേക്കുള്ള യാത്രകളിലും അതേ ദു:ഖം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ഗര്ഭൈ ച സുഖലേശോഽപി ഭവദ്ഭിരനുമീയതേ । യദി തത് കഥ്യതാമേവം സര്വം ദുഃ ഖമയം ജഗത്
ഗർഭത്തിൽ പോലും ചെറിയ സന്തോഷം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ എന്ന് നിങ്ങൾ കരുതുന്നു എങ്കിൽ, അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ ദു:ഖംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞതാണെന്ന് പറയൂ.
തദേവമതിദുഃ ഖാനാമാസ്പദേഽത്ര ഭവാര്ണാവേ । ബവതാം കഥ്യതേ സത്യം വിഷ്ണുരേകഃ പരായണമ്
ഇങ്ങനെ വലിയ ദു:ഖങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനം ആയ ഈ ഭവസമുദ്രത്തിൽ, നിങ്ങൾ സത്യമായും പറയുന്നു — വിഷ്ണുവാണ് ഏക പരമാശ്രയം.
മാ ജാനീത വയം ബാലാ ദേഹീ ദേഹേഷു ശാശവതഃ । ജരാ-യൌവന-ജന്മാദ്യാ ധര്മ്മാ ദേഹസ്യ നാത്മനഃ
നാം കുട്ടികളാണ്, ശരീരത്തിൽ ജീവൻ ശാശ്വതമാണെന്ന് അറിയുന്നില്ല; വൃദ്ധാവസ്ഥ, യൗവനം, ജനനം മുതലായവ ശരീരത്തിന്റെ സ്വഭാവങ്ങളാണ്, ആത്മാവിന്റെതല്ല.
ബാലോഽഹം താവദിച്ഛാതോ യതിഷ്യേ ശ്രേയസേ യുവാ । യുവാഹം വാര്ദ്ധകേ പ്രാപ്ത കരിഷ്യാമ്യാത്മനോ ഹിതമ്
കുട്ടിക്കാലത്ത് ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു: 'യുവാവാകുമ്പോൾ നല്ലതിനു ശ്രമിക്കാം'; യുവാവായപ്പോൾ 'വൃദ്ധനായാൽ ആത്മാവിന് ഉപകാരമുള്ളത് ചെയ്യും' എന്ന്.
വൃദ്ധോഽഹം മമ കര്മ്മാണി സമസ്താനി ന ഗോചരേ । കിം കരിഷ്യാമി മന്ദാത്മാ സമര്ഥേന ന യത് കൃതമ്
വൃദ്ധനായപ്പോൾ എന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും കൈവശമില്ല; കഴിവുണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ, പിന്നെ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും, ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള മനസ്സോടെ?
ഏവം ദുരാശായക്ഷിപ്തമാനസഃ പുരുഷഃ സദാ । ശ്രേയസോഽഭിമുഖം യാതി ന കദാചിത് പിപസിതഃ
ഇങ്ങനെ വ്യർത്ഥമായ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ മനസ്സ് മുഴുവനും അകപ്പെട്ടവൻ ഒരിക്കലും നല്ലതിലേക്കു തിരിയുന്നില്ല, എപ്പോഴും ദാഹിയായവനെപ്പോലെ.
ബാല്യേ ക്രീड़നകാസക്താ യൌവനേ വിഷയോന്മുഖാഃ । അജ്ഞാ നയന്ത്യശത്തയാ ച വാര്ദ്ധ കം സമുപസ്ഥിതമ്
കുട്ടിക്കാലത്ത് കളിയിൽ മുഴുകി, യൗവനത്തിൽ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആഗ്രഹം, അജ്ഞതയും ബലഹീനതയും കൊണ്ട് വൃദ്ധാവസ്ഥ പെട്ടെന്ന് എത്തുന്നു.
തസ്മാദ് ബാല്യേ വിവേകാത്മാ യതേത ശ്രേയസ് സദാ । ബാല്യ-യൌവന-വൃദ്ധാദ്യര്ദൈഹഭാവൈരസംയുതഃ
അതിനാൽ, വിവേകമുള്ളവൻ കുട്ടിക്കാലത്തുതന്നെ നല്ലതിനായി ശ്രമിക്കണം; ബാല്യം, യൗവനം, വൃദ്ധാവസ്ഥ എന്നിവയിൽ പെട്ടുപോകാതെ.
തദേതദൂ വോ മയാഖ്യാതം യദി ജാനീത നാനൃതമ് । തദസ്മത്പ്രീതയേ വിഷ്ണാഃ സ്മര്യ്യതാം ബന്ധമുക്തിദഃ
ഇതൊക്കെയാണ് ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞത്; നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലായാൽ ഇതിൽ അസത്യമില്ല. എന്റെ സന്തോഷത്തിനായി, വിഷ്ണുവിനെ — ബന്ധനവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവനെ — സ്മരിക്കുക.
ആയാസഃ സ്മരണോ കോഽസ്യ സ്മൃതോ യച്ഛതി ശോഭനമ് പാപക്ഷയശ്ച ഭവതി സ്മരതാം തമപനിംശമ്
അവനെ ഓർക്കുന്നതിൽ എന്ത് കഷ്ടമാണ്? അവനെയെപ്പോഴും ഓർക്കുന്നവർക്കു ശുഭവും പാപനാശവും സ്വയം ലഭിക്കും.
സര്വ്വഭൂതസ്ഥിതേ തസ്മിന് മതിര്മൈത്രീ ദിവാനിശമ് । ബവതാം ജായതാമേവം സര്വക്ല ശോന് പ്രഹാസ്യഥ
എല്ലാ ജീവികളിലും വസിക്കുന്ന അവനോടു നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ പകൽ-രാത്രി സൗഹൃദം നിറയട്ടെ; അങ്ങനെ നിങ്ങൾ എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും വിട്ടുകളയും.
താപത്രയേണാഭിഹതം യദേതദഖിലം ജഗത് । തദാ ശോച്യേഷു ഭൂതേഷു ദ്രേ ഷം പ്രാജ്ഞഃ കരോതി കഃ ।। ൮൦ അഥ ഭദ്രാണി ഭൂതാനി ഹീനശക്തിരഹം പരമ് । മുദം തഥാപി കുര്വ്വീത് ഹാനിര്ദ്രേഷഫലം യതഃ
ഈ ലോകം മുഴുവൻ താപത്രയങ്ങൾ കൊണ്ട് പീഡിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അറിവുള്ളവൻ ആരാണ് അത്തരം ജീവികളെക്കുറിച്ച് ദു:ഖിക്കുന്നത്? ഇപ്പോൾ ഞാൻ ബലഹീനനാണെങ്കിലും, ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ സന്തോഷിക്കണം, കാരണം ദു:ഖത്തിന്റെ ഫലം നഷ്ടമാണ്.
ബദ്ധവൈരാണി ഭൂതാനി ദ്ര ഷം കുര്വ്വന്തി ചേത് തതഃ । ശോച്യാന്യഹോഽതിമോഹേന വ്യാപ്താനീതി മനീഷിണാ
ശത്രുതിയിൽ കുടുങ്ങിയ ജീവികൾ ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അങ്ങനെ വലിയ മായയിൽ ആകൃതരായവരെ അറിവുള്ളവർ സത്യത്തിൽ കരുണയോടെ കാണും.
ഏതേ ബിന്നദൃശാ ദൈത്യാ വികല്പാഃ കഥിതാ മയാ । കൃത്വാഭ്യുപഗമം തത്ര സംക്ഷേപഃ ശ്വൂയതാം മമ
വ്യത്യസ്തമായ ദൃഷ്ടികോണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ദൈത്യരുടെ ഈ അഭിപ്രായങ്ങൾ ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു; ഇത് അംഗീകരിച്ചാൽ, എന്റെ സംക്ഷിപ്തം ഇനി കേൾക്കൂ.