ദിതേഃ പുത്രോ മഹാവീര്യ്യോ ഹിരണ്യകശിപുഃ പുരാ । ത്രൈലോക്യം വശമാനിന്യേ ബ്രഹ്മണോ വരദര്പിതഃ
ദിതിയുടെ പുത്രനായ മഹാശക്തനായ ഹിരണ്യകശിപു, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു മൂന്നു ലോകവും സ്വന്തമാക്കി.
ഇന്ദത്വമകരോദൂ ദൈത്യഃ സ ചാസീത് സവിതാ സ്വയമ് । വായുരഗ്രിരപാം നാഥഃ സോമസ്ചാഭൂനൂമഹാസുരഃ
ആ ദൈത്യൻ ഇന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനവും ഏറ്റെടുത്തു, സ്വയം സൂര്യനും ആയി; ആ മഹാശുരൻ വായുവും അഗ്നിയും ജലങ്ങളുടെ അധിപതിയും സോമനും ആയി.
ധനാനാമധിപഃ സോഽഭൂത് സ ഏവാസീത് ഖയം യമഃ । യജ്ഞഭാഗാനശേഷാംസ്തു സ സ്വയം ബുഭുജേഽസുരഃ
അവൻ ധനങ്ങളുടെ അധിപതിയും യമനും ആയി; ആ അസുരൻ യാഗഫലങ്ങൾ എല്ലാം സ്വയം ആസ്വദിച്ചു.
ദേവാഃ സര്ഗം പരിത്യജ്യ തതൂത്രാസാന്മുനിസത്തമ । വിചേരുരവനൌ സര്വം ബിബ്രാണാ മാനുഷീം തനുമ്
മഹർഷേ, ദേവന്മാർ ഭയത്താൽ സ്വർഗ്ഗം ഉപേക്ഷിച്ച്, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി നടന്നു.
ജിതാവ ത്രിഭുവ്രനം സര്വ്വം ത്രൈലോക്യൈശ്വര്യ്യദര്പിതഃ । ഉപഗീയാമാനോ ഗന്ധര്വൈര്ബുഭുജേ വിഷയാന് പ്രിയാന്
മൂന്നു ലോകവും ജയിച്ച്, സർവ്വാധിപത്യത്തിന്റെ അഭിമാനത്തോടെ, ഗന്ധർവന്മാർ പാടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ഇഷ്ടമായ ഭോഗങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചു.
പാനാസക്തം മഹാത്മാനം ഹിരണംയകശിപു തദാ । ഉപാസാഞ്ചകിരേ സര്വ്വൈ സിദ്ധഗന്ധര്വപന്നഗാഃ
അന്ന്, പാനം ആസ്വദിക്കുന്ന മഹാത്മാവായ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും പന്നഗന്മാരും സേവിച്ചു.
അവാദയഞ്ജഗുശ്ചാന്യേ ജയശബ്ദാനഥാപരേ । ദൈത്യരാജസ്യ പുരതശ്ചക്രുഃ സിദ്ധാ മുദന്വിതാഃ
അവിടെ ചിലർ വാദ്യങ്ങൾ വായിച്ചു, ചിലർ പാടി, മറ്റുചിലർ ജയഘോഷം വിളിച്ചു; സിദ്ധന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ദൈത്യരാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ കലാപ്രദർശനം നടത്തി.
തത്ര പ്രനൃത്യാപ്സരസി സ്ഫടികാഭ്രമയേഽമുരഃ । പപൌ പാനം മുദാ യുക്തഃ പ്രാസാദേ സുമനോഹരേ
അവിടെ, സ്ഫടികം പോലെ തിളങ്ങുന്ന നിലത്തിൽ അപ്സരസുകൾ നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ, ആ അസുരൻ ആഹ്ലാദത്തോടെ മനോഹരമായ പ്രാസാദത്തിൽ മദ്യം കുടിച്ചു.
തസ്യ പുത്രോ മഹാഭാഗഃ പ്രഹ്ലാദോ നാമ നാമതഃ । പപാഠ ബാലപാഠയാനി ഗുരുഗേഹേ ഗതോഽര്ഭകഃ
അവന്റെ പുത്രനായ മഹാഭാഗവൻ പ്രഹ്ലാദൻ, ബാലാവസ്ഥയിൽ ഗുരുകുലത്തിൽ പോയി പാഠങ്ങൾ പഠിച്ചു.
ഏകദാ തുസ ധര്മ്മാത്മാ ജഗാമ ഗുരുണാ സഹ । പാനാസക്തസ്യ പുരതഃ പിതുര്ദൈത്യപതേസ്തദാ
ഒരു ദിവസം ആ ധാർമ്മികനായ പ്രഹ്ലാദൻ, ഗുരുവിനോടൊപ്പം, പാനത്തിൽ ലീനനായ പിതാവായ ദൈത്യാധിപന്റെ മുമ്പിൽ എത്തി.
പാദപ്രണാമാവനതം തമുത്ഥാപ്യ പിതാ സുതമ് । ഹിരണ്യകശിപുഃ പ്രാഹ പ്രഹ്ലാദമമിതോജസമ്
പാദപ്രണാമം ചെയ്ത് നമസ്കരിച്ച മകനായ പ്രഹ്ലാദനെ ഹിരണ്യകശിപു ഉയർത്തി, അതിവിശാലമായ തേജസ്സുള്ളവനോട് പറഞ്ഞു.
പഠയതാം ഭവതാ വത്സ ! സാരഭൂതം സുഭാഷിതമ് । കാലേനൈതാവതാ യത് തേ സദോദ്യു ക്തനേ ശിക്ഷിതമ്
കുഞ്ഞേ, നീ പഠിച്ചും ഉച്ചരിച്ചും വരുന്നതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമവും മനോഹരവുമായ വാക്ക് ഈ സമയത്ത് നീ പഠിച്ചതിൽ ഏതാണ്?
ശ്വൂയതാം താത ! വക്ഷ്യാമി സാരഭൂതം തവാജ്ഞയാ । സമാഹിതമനാ ഭൂത്വാ യന്മേ ചേതസ്യവസ്ഥിതമ്
കേൾക്കൂ, മകനേ! നിന്റെ അനുമതിയോടെ ഞാൻ ഏറ്റവും പ്രധാനമായതും ഹൃദയത്തിൽ ഉറച്ചതുമായ സത്യം മനസ്സോടെ പറയാം.
അനാദിമധ്യാന്തമജമവൃദ്ധിക്ഷയമച്യുതമ് । പ്രണാതോഽസ്മി മഹാത്മാനം സര്വ്വകാരണകാരണമ്
ആദിയും ഇടയും അവസാനം ഇല്ലാത്ത, ജനനം ഇല്ലാത്ത, വളർച്ചയോ ക്ഷയമോ ഇല്ലാത്ത, ഒരിക്കലും മാറാത്ത എല്ലാ കാരണങ്ങളുടെയും കാരണമായ മഹാത്മാവിന് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
ഏവം നിശമ്യ ദൈന്യേന്ദ്രഃ ക്രോധസംരക്തലോചനഃ । വിലോക്യ തദൂഗുരും പ്രാഹ സ്ഫുരിതാധരപല്ലവഃ
അങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ, ദൈത്യരാജാവിന് കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നുപോയി; അവൻ തന്റെ മകന്റെ ഗുരുവിനെ നോക്കി, അധരങ്ങൾ വിറയച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മബന്ധോ ! കിമേതത് തേ വിപക്ഷസ്തുതിസഹിതമ് । അസാരം ഗ്രാഹിതോ ബാലോ മാമവജ്ഞായ ദുര്മതേ !
ബ്രാഹ്മണനെന്ന പേരിൽ ഉള്ളവനേ, ഇതെന്താണ്? ശത്രുവിനെ പുകഴ്ത്തുന്ന വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ഈ കുട്ടിയെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ച്, എന്നെ അവഗണിച്ചുവല്ലോ നീ!
ദൈത്യേശ്വര ! ന കോപസ്യ വശമാഗന്തുമര്ഹസി । മമോപദേശജനിതം നായം വദതി തേ സുതഃ
ദൈത്യാധിപതിയേ, നിങ്ങൾക്ക് കോപത്തിന് അടിമയാകേണ്ടതില്ല; നിങ്ങളുടെ മകൻ ഞാൻ പഠിപ്പിച്ചതല്ല പറയുന്നത്.
അനുശാസ്തോസി കേനേദൃഗു വത്സ ! പ്രഹ്ലാദ കഥ്യതാമ് । മമോപദിഷ്ട നേത്യേഷ പ്രബ്രവീതി ഗുരുസ്തവ
മകനേ, പ്രഹ്ലാദാ, നിന്നെ ആരാണ് എങ്ങനെ പഠിപ്പിച്ചത് എന്ന് പറയൂ. ഇത് ഞാൻ പഠിപ്പിച്ചതല്ലെന്ന് നിന്റെ ഗുരു പറയുന്നു.
ശാസ്താ വിഷ്ണുരശേഷസ്യ ജഗതോ യോ ഹ്ടദി സ്ഥിതഃ । തമൃതേ പരമാത്മാനം താത ! കഃ കേന ശാസ്യതേ
ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന, ലോകം മുഴുവൻ നിയന്ത്രിക്കുന്ന വിഷ്ണുവാണ് സകലത്തിന്റെയും അധ്യാപകൻ; അപ്പാ, ആ പരമാത്മാവിനെ ഒഴിവാക്കി ആരാണ് ആരെ പഠിപ്പിക്കാൻ കഴിയുക?
കോഽയ വിഷ്ണുഃ സുദുര്ബുദ്ധ ! യം ബ്രവീഷി പുനഃ പുനഃ । ജഗതാമീശ്വരസ്യേഹ പുരതഃ പ്രസഭം മമ
നീ വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുന്ന ഈ വിഷ്ണു ആരാണ്, മൂഢനേ? ലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരനായ എന്റെ മുമ്പിൽ തന്നെ നീ പറയുന്നത്!
ന ശഹ്ദഗോചരേ യസ്യ യോഗിധ്യേയം പരം പദമ് । യതോ യശ്വ സ്വയം വിശ്വം സ വിഷ്ണുഃ പരമേശ്വരഃ
വാക്കുകൾക്കപ്പുറമാണ് അവന്റെ പരമാവസ്ഥ; യോഗികൾ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ; അവനിൽ നിന്നാണ് ഈ വിശ്വം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. ആ പരമേശ്വരനാണ് വിഷ്ണു.
പരമേശ്വരസംജ്ഞോഽജ്ഞ ! കിമന്യോ മയയവസ്ഥിതേ । തവാസ്തി മര്ത്തുകാമസ്ത്വ പ്രബ്രവീഷി പുനഃ പുനഃ
അജ്ഞാനിയേ, സ്വശക്തിയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പരമേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ മറ്റാരുണ്ട്? നീ വീണ്ടും വീണ്ടും ഇത് പറയുന്നത് മരിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം കൊണ്ടല്ലേ?
ന കേവലം താത ! മമ പ്രജാനാം സ ബ്രഹ്മഭൂതോ ഭവതശ്വ വിഷ്ണുഃ । ധാതാ വിധാതാ പരമേശ്വരശ്ച പ്രസീദ കോപം കുരുഷേ കിമര്ഥമ
അപ്പാ, എന്റെ മാത്രം അല്ല, എല്ലാ ജീവികളുടെയും സ്രഷ്ടാവും കർത്താവും ആ പരമേശ്വരനായ വിഷ്ണുവാണ്. ദയവായി, കോപം കാണിക്കേണ്ടതെന്തിന്?
പ്രവിചഷ്ടഃ കോഽസ്യ ഹ്ടദയേ ദുര്ബുദ്ധേരതിപാപകൃത് । യേനേദൃശാന്യസാധൂനി വദത്യാവിഷ്ടമാനസഃ
ഈ ദുഷ്ടനും പാപബുദ്ധിയുമുള്ളവന്റെ ഹൃദയം ആരാണ് ഇങ്ങനെ ദോഷം നിറച്ചത്? മനസ്സിൽ പിടിവാശിയോടെ ഇങ്ങനെ അശുദ്ധമായ വാക്കുകൾ പറയാൻ.
ന കേവലം മദൂഹ്ടദയം സ വിഷ്ണു--രാക്രമ്യ ലോകാന് സകലാനവസ്ഥിതഃ । സ മാം ത്വദാദീംശ്ച പിതഃ ! സമസ്താന് സമസ്തചേഷ്ടാസു യുനക്തി സര്വഗഃ
എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ മാത്രം അല്ല, വിഷ്ണു എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; പിതാവേ, അവൻ എന്നെയും നിന്നെയും നമ്മുടെ ബന്ധുക്കളെയും എല്ലാ പ്രവൃത്തികളിലും ഒന്നിപ്പിക്കുന്നു.
നിഷ്കാമ്യതാമയം ദുഷ്ടഃ ശാസ്യതാഞ്ച ഗുരോഗൃ ഹേ । യോജിതോ ദുര്മ്മതിഃ കേന വിപക്ഷവിതഥസ്തുതൌ
ഈ ദുഷ്ടനെ ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ നിയന്ത്രിക്കുകയും ശിക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യണം; ആരാണ് ഈ ദുർബുദ്ധിയുള്ളവനെ ശത്രുവിനെ അനാവശ്യമായി പുകഴ്ത്താൻ പ്രേരിപ്പിച്ചത്?
ഇത്യുക്തോഽസൌ തദാ ദൈത്യൈര്നീതോ ഗുരുഗൃഹം പുനഃ । ജഗ്രാഹ വിദ്യാമനിശം ഗുരുശുശ്വൂ ഷണോദ്യതഃ
അങ്ങനെ ദൈത്യന്മാർ പറഞ്ഞതുപോലെ, അവനെ വീണ്ടും ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവിടെ അവൻ രാത്രി പകലില്ലാതെ വിദ്യകൾ മനസ്സോടെ പഠിച്ചു.
കാലേഽതീതേ ച മഹതി പ്രഹ്ലാദമസുരേശ്വരഃ । സമാഹൂയാബ്രവീത് പുത്ര ! ഗാധ കാചിത് പ്രഗീയതാമ്
നാൾക്കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അസുരാധിപൻ പ്രഹ്ലാദനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: മകനേ, നീ പഠിച്ച ഏതെങ്കിലും ശ്ലോകം പറയൂ.
യതഃ പ്രധാനപുരുഷൌ യതശ്ചൈതജ്വരാചരമ് । കാരണാം സകലസ്യാസ്യ സ നോ വിഷ്ണുഃ പ്രസീദതു
പ്രധാനവും പുരുഷനും ഉത്ഭവിക്കുന്നതും, ചലനവും അചലവും എല്ലാം ഉദ്ഭവിക്കുന്നതും ആ വിഷ്ണുവിൽ നിന്നാണ്; ആ സകലത്തിന്റെയും കാരണനായവൻ നമ്മോട് ദയവുള്ളവനാകട്ടെ.
ദുരാത്മാ വധ്യതാമേഷ നനിനാര്ഥോഽസ്തി ജീവതാ । ഖപക്ഷഹാനികര്ത്തൃ ത്വാദ യഃ കുലാങ്ഗാരതാം ഗതഃ
ഈ ദുഷ്ടനെ കൊല്ലണം; ജീവിച്ചിരിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല. പക്ഷിയുടെ ചിറകു മുറിക്കുന്നവനെപ്പോലെ, ഇദ്ദേഹം കുടുംബത്തിന് അപമാനമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.