ദൈത്യേന്ദ്രസൂദോപഹൃതം യസ്യ ഹാലാഹലം വിഷമ് । ജരയാമാസ മതിമാനവികാരമമത്സരീ ॥ ൧,൧൫.
ദൈത്യരാജാവിനെ സംഹരിച്ചവരാൽ കൊണ്ടുവന്ന ഹാലാഹലവിഷം, അഹങ്കാരമോ ഭ്രമമോ ഇല്ലാത്തവൻ അതു കഴിച്ചു ദഹിപ്പിച്ചു.
സമചേതാ ജഗത്യസ്മിന്യഃ സര്വേഷ്വേവ ജന്തുഷു । യഥാത്മനി തഥാന്യേഷാം പരം മൈത്രഗുണാന്വിതഃ ॥ ൧,൧൫.
ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളെയും തുല്യമായി കാണുകയും, മറ്റുള്ളവരെ തന്നെപ്പോലെ കരുതുകയും, പരമമായ സൗഹൃദഗുണം പുലർത്തുകയും ചെയ്തു.
ധര്മാത്മാ സത്യശൌര്യാദിഗുണാനാമാകരഃ പരഃ । ഉപമാനമശേഷാണാം സാധൂനാം യഃ സദാഭവത് ॥ ൧,൧൫.
ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും, സത്യവും വീരതയും മറ്റു ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞവനും, എല്ലായ്പ്പോഴും സദാചാരികൾക്ക് മാതൃകയായവനും ആയിരുന്നു.
മൈത്രേയ ഉവാച । കഥിതോ ഭവതാ വംശോ മാനവാനാം മഹാമുനേ । കാണഞ്ചാസ്യ ജഗതോ വിഷ്ണുരേവ സനാതനഃ
മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: മഹാമുനിയേ, മനുഷ്യവംശത്തെക്കുറിച്ചും, ഈ ലോകത്തിന് ശാശ്വതകാരണമാകുന്നവൻ വിഷ്ണുവാണെന്നും നിങ്ങൾ വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു.
യച്ചൈതദൂ ഭഗവാനാഹ പ്രഹ്ലാദം ദൈത്യസത്തമമ് । ദദാഹ നാഗ്നിര്നസ്ത്രൈശ്വ ക്ഷണ്ണസ്തത്യാജ ജീവിതമ്
ഭഗവാൻ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠനായ പ്രഹ്ലാദനോടു പറഞ്ഞത്, അഗ്നിയും ആയുധങ്ങളും അവനെ ദഹിപ്പിച്ചില്ല, ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചുമില്ല എന്നതും ഞാൻ കേട്ടു.
ജഗാമ വസുധാ ക്ഷോഭം പ്രഹ്ലാദേ സലിലേ സ്ഥിതേ । ബന്ധബദ്ധ വിചലതി വിക്ഷിപ്താങൂ ഗൈഃ സമാഹതാ
പ്രഹ്ലാദനെ വെള്ളത്തിൽ കെട്ടിയിട്ടപ്പോൾ ഭൂമി നടുങ്ങി; കെട്ടിയിട്ടു ഇങ്ങോട്ട് അങ്ങോട്ട് ഇട്ടു, പശുക്കളുടെ കൂട്ടം അവനെ ഇടിച്ചു.
ശൈലൈരാക്രാന്തദേഹോഽപി ന മമാര ച യഃ പുരാ । ത്വയൈവാതീവ മാഹാത്മ്യാം കഥിതം യസ്യ ധീമതഃ
പർവ്വതങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ അമർത്തിയപ്പോഴും, അവൻ പഴയകാലത്ത് മരിച്ചില്ല; അത്ര വലിയ ശക്തിയുള്ളവനെന്ന് നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്.
തസ്യ പ്രഭാവമതുലം വിഷ്ണോര്ഭക്തിമതോ മുനേ । ശ്വോതുമിച്ഛാമി യസ്യോതച്ചരിതം ദീപ്തതേജസഃ
മുനിയേ, വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ള ആ മഹാത്മാവിന്റെ അതുല്യമായ ശക്തിയും, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ മഹത്വം നിറഞ്ഞ പ്രവർത്തികളും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കിം നിമിത്തമസൌ ശസ്ത്രൈര്വിക്ഷതോ ദിതിജൈര്മുനേ । കിമമര്ഥഞ്ചാബ്ധിസലിലേ നിക്ഷിപ്തേ ധര്മ്മതത്പരഃ
മുനിയേ, ദൈത്യർ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് അവനെ ആക്രമിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനെ സമുദ്രജലത്തിൽ എറിഞ്ഞത് എന്തിനാണ്?
ആക്രാന്തഃ പര്വ്വതൈഃ കസ്മാത് കസ്മാദൃഷ്ടോ മഹോരഗൈഃ । ക്ഷിപ്തഃ കിമദ്രിശിഖരാത് കിം വാ പാവകസഞ്ചയേ
പർവ്വതങ്ങൾ കൊണ്ട് അമർത്തിയത് എന്തിനാണ്? വലിയ പാമ്പുകൾ അവനെ കണ്ടത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? പർവ്വതശിഖരത്തിൽ നിന്ന് തള്ളിയത്, അഗ്നിക്കൂട്ടത്തിൽ ഇട്ടത്, ഇവയ്ക്ക് കാരണമെന്താണ്?
ദിഗ്ദന്തിനാം ദന്തബൂമിം സ ച കസ്മാന്നരൂപിതഃ । സംശോഷകോഽനിലശ്ചാസ്യ പ്രയുക്തഃ കിം മുഹാസുരൈഃ
ദിക്കുകളിലെ കാട്ടാനകളുടെ കൊമ്പ് നിലത്ത് അവനെ കിടത്തിയത് എന്തിനാണ്? ഉണങ്ങുന്ന കാറ്റ് അസുരന്മാർ അവനിൽ ഉണർത്തിയത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
കൃത്യാഞ്ച ദൈത്യഗുരവോ യുയുജുസ്തത്ര കിം മുനേ । ശമ്ബരശ്ചാപി മായാനാം സഹസ്ത്രം കി പ്രയുക്തവാന്
മുനിയേ, ദൈത്യഗുരുക്കന്മാർ അവിടെ ഏത് കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തുവെന്ന് പറയാമോ? ശംബരൻ ആയിരം മായാജാലങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചത് എന്തിനാണ്?
ഹാലാഹലം വിഷമഹോ ദൈത്യസൂദൈര്മഹാത്മനഃ । കസ്മാദ് ദത്ത വിനാശായ യദ ജീര്ണാ തേന ധീമതാ
ദൈത്യരാജാവിനെ സംഹരിച്ചവർ ആ മഹാത്മാവിന് ഹാലാഹലവിഷം കൊടുത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? അതു അവൻ എങ്ങനെ ദഹിപ്പിച്ചു?
ഏതത് സര്വ്വം മഹാഭാഗ പ്രഹ്ലാദസ്യ മഹാത്മനഃ । ചരിതം ശ്വോതുമിച്ഛാമി മഹാമാഹാത്മ്യസൂചകമ്
മഹാഭാഗവതനായ പ്രഹ്ലാദന്റെ മഹത്വം തെളിയിക്കുന്ന ഈ സകലചരിതങ്ങളും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ന ഹി കൌതൂഹലം തത്ര യദൂ ദൈത്യൈര്ന ഹതോ ഹി സഃ । അനന്യമനസോ വിഷ്ണൌ കഃ ശക്നോതി നിപാതനേ
ഇതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല, കാരണം ദൈത്യന്മാർ അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. വിഷ്ണുവിൽ മനസ്സ് മുഴുവൻ അർപ്പിച്ചവനെ ആരാണ് തളർത്താൻ കഴിയുക?
തസ്മിന ധര്മ്മപരേ നിത്യം കേശാവരധാനോദ്യ.തേ । സ്വവംശപ്രഭവൈര്ദൈത്യേഃ കര്ത്തു ദ്രഷോഽതിദുഷ്കരഃ
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായും, കേശവന്റെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ മനസ്സോടെ നിലകൊള്ളുന്ന അവനോട്, അവന്റെ സ്വന്തം വംശത്തിൽ പിറന്ന ദൈത്യന്മാർക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാനും നോക്കാനും പോലും അത്യന്തം പ്രയാസമാണ്.
ദര്മ്മാത്മനി മഹാഭാഗേ വിഷ്ണുഭക്തേ വിമത്സരേ । ദൈതേയൈഃ പ്രഹ്ടതം യസ്മാത് തന്മമാഖ്യാതുമര്ഹസി
ധർമ്മം സ്വഭാവമായ, മഹാത്മാവായ, വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്ന, അസൂയയില്ലാത്ത ആ മഹാഭാഗവനെ ദൈത്യന്മാർ ആക്രമിച്ചതിനാൽ, അതെന്താണെന്നു നീ എനിക്ക് വിശദമായി പറയണം.
പ്രഹരന്തി മഹാത്മാനോ വിപക്ഷാ അപി നേദൃശേ । ഗുണൌഃ സമന്വിതേ സാചധൌ കിം പുനയഃ ഖപക്ഷജഃ
ഇത്ര ഗുണങ്ങളും സത്യവും ഉള്ളവനെ മഹാത്മാക്കളായ ശത്രുക്കളും പോലും ആക്രമിക്കാറില്ല; പിന്നെ പക്ഷികൾക്കും മറ്റുമുള്ളതെന്ത് പറയണം.
തദേതത് കഥ്യതാം സര്വ്വ വിസ്തരാന്മുനിസത്തമ । ദൈത്യേശ്വരസ്യ ചരിതം ശ്വോതുമിച്ഛാമ്യശേഷതഃ
അതുകൊണ്ട്, മഹർഷേ, ദൈത്യാധിപന്റെ കഥ മുഴുവനും വിശദമായി പറയൂ. അവന്റെ പ്രവർത്തികൾ ഞാൻ മുഴുവനായും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പാരാശര ഉവാച । മൈത്രേയ ശ്വൂയതാം സമ്യക് ചരിതം തസ്യ ധീമതഃ । പ്രഹ്ലാദസ്യ സദോദാരചീരിതസ്യ മഹാത്മനഃ
പാരാശരൻ പറഞ്ഞു: മൈത്രേയാ, സദാ ഉത്തമമായ പെരുമയ്ക്കുള്ള മഹാത്മാവായ പ്രഹ്ലാദന്റെ കഥ നീ മനസ്സോടെ കേൾക്കുക.
ദിതേഃ പുത്രോ മഹാവീര്യ്യോ ഹിരണ്യകശിപുഃ പുരാ । ത്രൈലോക്യം വശമാനിന്യേ ബ്രഹ്മണോ വരദര്പിതഃ
ദിതിയുടെ പുത്രനായ മഹാശക്തനായ ഹിരണ്യകശിപു, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു മൂന്നു ലോകവും സ്വന്തമാക്കി.
ഇന്ദത്വമകരോദൂ ദൈത്യഃ സ ചാസീത് സവിതാ സ്വയമ് । വായുരഗ്രിരപാം നാഥഃ സോമസ്ചാഭൂനൂമഹാസുരഃ
ആ ദൈത്യൻ ഇന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനവും ഏറ്റെടുത്തു, സ്വയം സൂര്യനും ആയി; ആ മഹാശുരൻ വായുവും അഗ്നിയും ജലങ്ങളുടെ അധിപതിയും സോമനും ആയി.
ധനാനാമധിപഃ സോഽഭൂത് സ ഏവാസീത് ഖയം യമഃ । യജ്ഞഭാഗാനശേഷാംസ്തു സ സ്വയം ബുഭുജേഽസുരഃ
അവൻ ധനങ്ങളുടെ അധിപതിയും യമനും ആയി; ആ അസുരൻ യാഗഫലങ്ങൾ എല്ലാം സ്വയം ആസ്വദിച്ചു.
ദേവാഃ സര്ഗം പരിത്യജ്യ തതൂത്രാസാന്മുനിസത്തമ । വിചേരുരവനൌ സര്വം ബിബ്രാണാ മാനുഷീം തനുമ്
മഹർഷേ, ദേവന്മാർ ഭയത്താൽ സ്വർഗ്ഗം ഉപേക്ഷിച്ച്, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി നടന്നു.
ജിതാവ ത്രിഭുവ്രനം സര്വ്വം ത്രൈലോക്യൈശ്വര്യ്യദര്പിതഃ । ഉപഗീയാമാനോ ഗന്ധര്വൈര്ബുഭുജേ വിഷയാന് പ്രിയാന്
മൂന്നു ലോകവും ജയിച്ച്, സർവ്വാധിപത്യത്തിന്റെ അഭിമാനത്തോടെ, ഗന്ധർവന്മാർ പാടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ഇഷ്ടമായ ഭോഗങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചു.
പാനാസക്തം മഹാത്മാനം ഹിരണംയകശിപു തദാ । ഉപാസാഞ്ചകിരേ സര്വ്വൈ സിദ്ധഗന്ധര്വപന്നഗാഃ
അന്ന്, പാനം ആസ്വദിക്കുന്ന മഹാത്മാവായ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും പന്നഗന്മാരും സേവിച്ചു.
അവാദയഞ്ജഗുശ്ചാന്യേ ജയശബ്ദാനഥാപരേ । ദൈത്യരാജസ്യ പുരതശ്ചക്രുഃ സിദ്ധാ മുദന്വിതാഃ
അവിടെ ചിലർ വാദ്യങ്ങൾ വായിച്ചു, ചിലർ പാടി, മറ്റുചിലർ ജയഘോഷം വിളിച്ചു; സിദ്ധന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ദൈത്യരാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ കലാപ്രദർശനം നടത്തി.
തത്ര പ്രനൃത്യാപ്സരസി സ്ഫടികാഭ്രമയേഽമുരഃ । പപൌ പാനം മുദാ യുക്തഃ പ്രാസാദേ സുമനോഹരേ
അവിടെ, സ്ഫടികം പോലെ തിളങ്ങുന്ന നിലത്തിൽ അപ്സരസുകൾ നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ, ആ അസുരൻ ആഹ്ലാദത്തോടെ മനോഹരമായ പ്രാസാദത്തിൽ മദ്യം കുടിച്ചു.
തസ്യ പുത്രോ മഹാഭാഗഃ പ്രഹ്ലാദോ നാമ നാമതഃ । പപാഠ ബാലപാഠയാനി ഗുരുഗേഹേ ഗതോഽര്ഭകഃ
അവന്റെ പുത്രനായ മഹാഭാഗവൻ പ്രഹ്ലാദൻ, ബാലാവസ്ഥയിൽ ഗുരുകുലത്തിൽ പോയി പാഠങ്ങൾ പഠിച്ചു.
ഏകദാ തുസ ധര്മ്മാത്മാ ജഗാമ ഗുരുണാ സഹ । പാനാസക്തസ്യ പുരതഃ പിതുര്ദൈത്യപതേസ്തദാ
ഒരു ദിവസം ആ ധാർമ്മികനായ പ്രഹ്ലാദൻ, ഗുരുവിനോടൊപ്പം, പാനത്തിൽ ലീനനായ പിതാവായ ദൈത്യാധിപന്റെ മുമ്പിൽ എത്തി.