ദൈത്യേന്ദ്രദീപിതോ വഹ്നിഃ സര്വാങ്ഗോപചിതോ ദ്വിജ । ന ദദാഹ ച യം വിപ്ര വാസുദേവ ഹൃദി സ്ഥിതേ ॥ ൧,൧൫.
ദൈത്യരാജാവ് കത്തിച്ച തീ അവന്റെ ശരീരമാകെ പടർത്തിയിട്ടും, വാസുദേവൻ ഹൃദയത്തിൽ പാർത്തതിനാൽ ആ തീ അവനെ ദഹിപ്പിച്ചില്ല.
മഹാര്ണവാന്തഃ സലിലേ സ്ഥിതസ്യ ചലതോ മഹീ । ചചാല ചലതാ യസ്യ പാശബദ്ധസ്യ ധീമതഃ ॥ ൧,൧൫.
മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ ചലിക്കുന്ന വെള്ളത്തിൽ കെട്ടിയിട്ടപ്പോൾ, ആ ധീരനായവൻ ചലിച്ചപ്പോൾ ഭൂമി തന്നെ കുലുങ്ങി.
ന ഭിന്നം വിവിധൈഃ ശസ്ത്രൈര്യസ്യ ദൈത്യേന്ദ്രപാതിതൈഃ । ശരീരമദ്രികഠിനം സര്വത്രാച്യുതചേതസഃ ॥ ൧,൧൫.
ദൈത്യരാജാവ് എറിയുന്ന പലവിധ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ടും, അച്യുതനിൽ മനസ്സു നിലനിര്ത്തിയ അവന്റെ പർവ്വതംപോലെയുള്ള ശരീരം തകർന്നില്ല.
വിഷാനലോജ്ജ്വലമുഖാ യസ്യ ദൈത്യപ്രചോദിതാഃ । നാന്തായ സര്പപതയോ ബഭൂവുരുരുതേജസഃ ॥ ൧,൧൫.
ദൈത്യന്മാർ ഉത്തേജിപ്പിച്ച, വിഷാഗ്നി പുകയുന്ന വായുള്ള സർപ്പാധിപന്മാർ പോലും അതിവിശാലമായ തേജസ്സുള്ള അവനെ സംഹരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ശൈലൈരാക്രാന്തദേഹോപി യഃ സ്മരന്പുരുഷോത്തമമ് । തത്യാജ നാത്മനഃ പ്രാണാന് വിഷ്ണുസ്മരണദംശിതഃ ॥ ൧,൧൫.
പർവ്വതങ്ങൾ കൊണ്ട് ശരീരം ചിതറിച്ചിട്ടും, പുരുഷോത്തമനെ ഓർത്തുകൊണ്ടിരുന്നതുകൊണ്ട്, വിഷ്ണുസ്മരണത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ അവൻ ജീവൻ വിട്ടില്ല.
പതന്തമുച്ചാദവനിര്യമുപേത്യ മഹാമതിമ് । ദധാര ദൈത്യപതിനാ ക്ഷിപ്തം സ്വര്ഗനിവാസിനാ ॥ ൧,൧൫.
ഉയർന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് തള്ളിയപ്പോൾ, സ്വർഗ്ഗവാസിയാൽ തള്ളപ്പെട്ട ദൈത്യപതിയാൽ ആ മഹാമതിവാൻ പിടിച്ചു നിൽക്കപ്പെട്ടു.
യസ്യ സശോഷകോ വായുര്ദേഹേ ദൈത്യേന്ദ്രയോജിതഃ । അവാപ സംക്ഷയം സദ്യശ്ചിത്തസ്ഥേ മധുസൂദനേ ॥ ൧,൧൫.
ദൈത്യരാജാവിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ഉണർത്തിയ ഉണങ്ങുന്ന കാറ്റ്, മനസ്സ് മധുസൂദനനിൽ ഏകാഗ്രമാക്കിയപ്പോൾ ഉടൻ തന്നെ നശിച്ചു.
വിഷാണഭങ്ഗമുന്മത്താ മദഹാനിം ച ദിഗ്ഗജാഃ । യസ്യ വക്ഷഃസ്ഥലേ പ്രാപ്താ ദൈത്യേന്ദ്രപരിണാമിതാഃ ॥ ൧,൧൫.
ദൈത്യരാജാവിന്റെ ശക്തിയിൽ മാറ്റം വന്ന ദിക്കുകളിലെ കാട്ടാനകൾ അവന്റെ നെഞ്ചിൽ എത്തുമ്പോൾ, അവയുടെ കൊമ്പുകളും ഗർവ്വവും ഒടിഞ്ഞു പോയി.
യസ്യ ചോത്പാദിതാ കൃത്യാ ദൈത്യരാജപുരോഹിതൈഃ । ബഭൂവ നാന്തായ പുരാ ഗോവിന്ദാസക്തചേതസഃ ॥ ൧,൧൫.
ദൈത്യരാജാവിന്റെ പുരോഹിതന്മാർ ഉണ്ടാക്കിയ ദോഷകരമായ കൃത്യങ്ങൾ, മുൻകാലങ്ങളിൽ ഗോവിന്ദനിൽ മനസ്സ് ലയിച്ചവനു ഒരു ദോഷവും വരുത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ശമ്ബരസ്യ ച മായാനാം സഹസ്രമതിമായിനഃ । യസ്മിന്പ്രയുക്തം ചക്രേണ കൃഷ്ണസ്യ വിതഥികൃതമ് ॥ ൧,൧൫.
മഹാമായാവിയായ ശംബരന്റെ ആയിരം മായാജാലങ്ങൾ കൃഷ്ണനിൽ ഉപയോഗിച്ചപ്പോൾ, അവയുടെ എല്ലാം ചക്രം കൊണ്ട് അർത്ഥശൂന്യമാക്കി.
ദൈത്യേന്ദ്രസൂദോപഹൃതം യസ്യ ഹാലാഹലം വിഷമ് । ജരയാമാസ മതിമാനവികാരമമത്സരീ ॥ ൧,൧൫.
ദൈത്യരാജാവിനെ സംഹരിച്ചവരാൽ കൊണ്ടുവന്ന ഹാലാഹലവിഷം, അഹങ്കാരമോ ഭ്രമമോ ഇല്ലാത്തവൻ അതു കഴിച്ചു ദഹിപ്പിച്ചു.
സമചേതാ ജഗത്യസ്മിന്യഃ സര്വേഷ്വേവ ജന്തുഷു । യഥാത്മനി തഥാന്യേഷാം പരം മൈത്രഗുണാന്വിതഃ ॥ ൧,൧൫.
ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളെയും തുല്യമായി കാണുകയും, മറ്റുള്ളവരെ തന്നെപ്പോലെ കരുതുകയും, പരമമായ സൗഹൃദഗുണം പുലർത്തുകയും ചെയ്തു.
ധര്മാത്മാ സത്യശൌര്യാദിഗുണാനാമാകരഃ പരഃ । ഉപമാനമശേഷാണാം സാധൂനാം യഃ സദാഭവത് ॥ ൧,൧൫.
ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും, സത്യവും വീരതയും മറ്റു ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞവനും, എല്ലായ്പ്പോഴും സദാചാരികൾക്ക് മാതൃകയായവനും ആയിരുന്നു.
മൈത്രേയ ഉവാച । കഥിതോ ഭവതാ വംശോ മാനവാനാം മഹാമുനേ । കാണഞ്ചാസ്യ ജഗതോ വിഷ്ണുരേവ സനാതനഃ
മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: മഹാമുനിയേ, മനുഷ്യവംശത്തെക്കുറിച്ചും, ഈ ലോകത്തിന് ശാശ്വതകാരണമാകുന്നവൻ വിഷ്ണുവാണെന്നും നിങ്ങൾ വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു.
യച്ചൈതദൂ ഭഗവാനാഹ പ്രഹ്ലാദം ദൈത്യസത്തമമ് । ദദാഹ നാഗ്നിര്നസ്ത്രൈശ്വ ക്ഷണ്ണസ്തത്യാജ ജീവിതമ്
ഭഗവാൻ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠനായ പ്രഹ്ലാദനോടു പറഞ്ഞത്, അഗ്നിയും ആയുധങ്ങളും അവനെ ദഹിപ്പിച്ചില്ല, ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചുമില്ല എന്നതും ഞാൻ കേട്ടു.
ജഗാമ വസുധാ ക്ഷോഭം പ്രഹ്ലാദേ സലിലേ സ്ഥിതേ । ബന്ധബദ്ധ വിചലതി വിക്ഷിപ്താങൂ ഗൈഃ സമാഹതാ
പ്രഹ്ലാദനെ വെള്ളത്തിൽ കെട്ടിയിട്ടപ്പോൾ ഭൂമി നടുങ്ങി; കെട്ടിയിട്ടു ഇങ്ങോട്ട് അങ്ങോട്ട് ഇട്ടു, പശുക്കളുടെ കൂട്ടം അവനെ ഇടിച്ചു.
ശൈലൈരാക്രാന്തദേഹോഽപി ന മമാര ച യഃ പുരാ । ത്വയൈവാതീവ മാഹാത്മ്യാം കഥിതം യസ്യ ധീമതഃ
പർവ്വതങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ അമർത്തിയപ്പോഴും, അവൻ പഴയകാലത്ത് മരിച്ചില്ല; അത്ര വലിയ ശക്തിയുള്ളവനെന്ന് നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്.
തസ്യ പ്രഭാവമതുലം വിഷ്ണോര്ഭക്തിമതോ മുനേ । ശ്വോതുമിച്ഛാമി യസ്യോതച്ചരിതം ദീപ്തതേജസഃ
മുനിയേ, വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ള ആ മഹാത്മാവിന്റെ അതുല്യമായ ശക്തിയും, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ മഹത്വം നിറഞ്ഞ പ്രവർത്തികളും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കിം നിമിത്തമസൌ ശസ്ത്രൈര്വിക്ഷതോ ദിതിജൈര്മുനേ । കിമമര്ഥഞ്ചാബ്ധിസലിലേ നിക്ഷിപ്തേ ധര്മ്മതത്പരഃ
മുനിയേ, ദൈത്യർ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് അവനെ ആക്രമിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനെ സമുദ്രജലത്തിൽ എറിഞ്ഞത് എന്തിനാണ്?
ആക്രാന്തഃ പര്വ്വതൈഃ കസ്മാത് കസ്മാദൃഷ്ടോ മഹോരഗൈഃ । ക്ഷിപ്തഃ കിമദ്രിശിഖരാത് കിം വാ പാവകസഞ്ചയേ
പർവ്വതങ്ങൾ കൊണ്ട് അമർത്തിയത് എന്തിനാണ്? വലിയ പാമ്പുകൾ അവനെ കണ്ടത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? പർവ്വതശിഖരത്തിൽ നിന്ന് തള്ളിയത്, അഗ്നിക്കൂട്ടത്തിൽ ഇട്ടത്, ഇവയ്ക്ക് കാരണമെന്താണ്?
ദിഗ്ദന്തിനാം ദന്തബൂമിം സ ച കസ്മാന്നരൂപിതഃ । സംശോഷകോഽനിലശ്ചാസ്യ പ്രയുക്തഃ കിം മുഹാസുരൈഃ
ദിക്കുകളിലെ കാട്ടാനകളുടെ കൊമ്പ് നിലത്ത് അവനെ കിടത്തിയത് എന്തിനാണ്? ഉണങ്ങുന്ന കാറ്റ് അസുരന്മാർ അവനിൽ ഉണർത്തിയത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
കൃത്യാഞ്ച ദൈത്യഗുരവോ യുയുജുസ്തത്ര കിം മുനേ । ശമ്ബരശ്ചാപി മായാനാം സഹസ്ത്രം കി പ്രയുക്തവാന്
മുനിയേ, ദൈത്യഗുരുക്കന്മാർ അവിടെ ഏത് കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തുവെന്ന് പറയാമോ? ശംബരൻ ആയിരം മായാജാലങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചത് എന്തിനാണ്?
ഹാലാഹലം വിഷമഹോ ദൈത്യസൂദൈര്മഹാത്മനഃ । കസ്മാദ് ദത്ത വിനാശായ യദ ജീര്ണാ തേന ധീമതാ
ദൈത്യരാജാവിനെ സംഹരിച്ചവർ ആ മഹാത്മാവിന് ഹാലാഹലവിഷം കൊടുത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? അതു അവൻ എങ്ങനെ ദഹിപ്പിച്ചു?
ഏതത് സര്വ്വം മഹാഭാഗ പ്രഹ്ലാദസ്യ മഹാത്മനഃ । ചരിതം ശ്വോതുമിച്ഛാമി മഹാമാഹാത്മ്യസൂചകമ്
മഹാഭാഗവതനായ പ്രഹ്ലാദന്റെ മഹത്വം തെളിയിക്കുന്ന ഈ സകലചരിതങ്ങളും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ന ഹി കൌതൂഹലം തത്ര യദൂ ദൈത്യൈര്ന ഹതോ ഹി സഃ । അനന്യമനസോ വിഷ്ണൌ കഃ ശക്നോതി നിപാതനേ
ഇതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല, കാരണം ദൈത്യന്മാർ അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. വിഷ്ണുവിൽ മനസ്സ് മുഴുവൻ അർപ്പിച്ചവനെ ആരാണ് തളർത്താൻ കഴിയുക?
തസ്മിന ധര്മ്മപരേ നിത്യം കേശാവരധാനോദ്യ.തേ । സ്വവംശപ്രഭവൈര്ദൈത്യേഃ കര്ത്തു ദ്രഷോഽതിദുഷ്കരഃ
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായും, കേശവന്റെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ മനസ്സോടെ നിലകൊള്ളുന്ന അവനോട്, അവന്റെ സ്വന്തം വംശത്തിൽ പിറന്ന ദൈത്യന്മാർക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാനും നോക്കാനും പോലും അത്യന്തം പ്രയാസമാണ്.
ദര്മ്മാത്മനി മഹാഭാഗേ വിഷ്ണുഭക്തേ വിമത്സരേ । ദൈതേയൈഃ പ്രഹ്ടതം യസ്മാത് തന്മമാഖ്യാതുമര്ഹസി
ധർമ്മം സ്വഭാവമായ, മഹാത്മാവായ, വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്ന, അസൂയയില്ലാത്ത ആ മഹാഭാഗവനെ ദൈത്യന്മാർ ആക്രമിച്ചതിനാൽ, അതെന്താണെന്നു നീ എനിക്ക് വിശദമായി പറയണം.
പ്രഹരന്തി മഹാത്മാനോ വിപക്ഷാ അപി നേദൃശേ । ഗുണൌഃ സമന്വിതേ സാചധൌ കിം പുനയഃ ഖപക്ഷജഃ
ഇത്ര ഗുണങ്ങളും സത്യവും ഉള്ളവനെ മഹാത്മാക്കളായ ശത്രുക്കളും പോലും ആക്രമിക്കാറില്ല; പിന്നെ പക്ഷികൾക്കും മറ്റുമുള്ളതെന്ത് പറയണം.
തദേതത് കഥ്യതാം സര്വ്വ വിസ്തരാന്മുനിസത്തമ । ദൈത്യേശ്വരസ്യ ചരിതം ശ്വോതുമിച്ഛാമ്യശേഷതഃ
അതുകൊണ്ട്, മഹർഷേ, ദൈത്യാധിപന്റെ കഥ മുഴുവനും വിശദമായി പറയൂ. അവന്റെ പ്രവർത്തികൾ ഞാൻ മുഴുവനായും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പാരാശര ഉവാച । മൈത്രേയ ശ്വൂയതാം സമ്യക് ചരിതം തസ്യ ധീമതഃ । പ്രഹ്ലാദസ്യ സദോദാരചീരിതസ്യ മഹാത്മനഃ
പാരാശരൻ പറഞ്ഞു: മൈത്രേയാ, സദാ ഉത്തമമായ പെരുമയ്ക്കുള്ള മഹാത്മാവായ പ്രഹ്ലാദന്റെ കഥ നീ മനസ്സോടെ കേൾക്കുക.