അനിലസ്യ ശിവാ ഭാര്യാ തസ്യാഃ പുത്രോ മനോജവഃ । അവിജ്ഞാതഗതിശ്ചൈവ ദ്വൌ പുത്രാവനിലസ്യ തു ॥ ൧,൧൫.
അനിലന്റെ ഭാര്യ ശിവാ. അവർക്കു മനോജവനും അവിജ്ഞാതഗതിയും എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് മക്കളുണ്ട്.
അഗ്നിപുത്രഃ കുമാരസ്തു ശരസ്തമ്ബേ വ്യജായത । തസ്യ ശാഖോ വിശാഖശ്ച നൈഗമേയശ്ച പൃഷ്ഠജാഃ ॥ ൧,൧൫.
അഗ്നിയുടെ മകനായ കുമാരൻ, ചൊരിഞ്ഞുള്ളികളിൽ നിന്നാണ് പിറന്നത്. അവന്റെ അനുയായികളായ ശാഖൻ, വിശാഖൻ, നൈഗമേയൻ എന്നിവരും പിന്നീടാണ് ജനിച്ചത്.
അപത്യം കൃത്തികാനാം തു കാര്ത്തികേയ ഇതി സ്മൃതഃ ॥ ൧,൧൫.
കൃത്തികകളുടെ മകനാണ് കാർത്തികേയൻ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
പ്രത്യൂഷസ്യ വിദുഃ പുത്രം ഋഷി നാമ്നാഥ ദേവലമ് । ദ്വൌ പുത്രൌ ദേവലസ്യാപി ക്ഷമാവന്തൌ മനീഷിണൌ ॥ ൧,൧൫.
പ്രത്യൂഷന്റെ മകനായി ദേവളമെന്ന ഋഷി ജനിച്ചു എന്നാണ് പറയുന്നത്. ദേവളത്തിനും ക്ഷമാവന്ത് എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു ജ്ഞാനികൾ മക്കളായി.
ബൃഹസ്പതേസ്തു ഭഗിനീ വരസ്ത്രീ ബ്രഹ്മചാരിണീ । യോഗസിദ്ധാ ജഗത്കൃത്സ്നമസക്താ വിചരത്യുത । പ്രഭാസസ്യ തു സാ ഭാര്യാ വസൂനാമഷ്ടമസ്യ തു ॥ ൧,൧൫.
ബൃഹസ്പതിയുടെ സഹോദരി ഒരു മഹത്തായ സ്ത്രീയായിരുന്നു; അവൾ ബ്രഹ്മചാരിണിയും യോഗത്തിൽ പൂർണ്ണത നേടിയവളും ലോകമൊട്ടാകെ അകലം കൂടാതെ സഞ്ചരിച്ചവളുമാണ്. അവൾ വസുക്കളിൽ എട്ടാമനായ പ്രഭാസന്റെ ഭാര്യയായി.
വിശ്വകര്മാ മഹാഭാഗസ്തസ്യാം ജജ്ഞേ പ്രജാപതിഃ । കര്താ ശില്പസഹസ്രാണാം ത്രിദശാനാം ച വാര്ധകിഃ ॥ ൧,൧൫.
അവളിൽ നിന്ന് മഹാശക്തിയുള്ള പ്രജാപതിയായ വിശ്വകർമ്മാവ് ജനിച്ചു. ആയിരം കലകളുടെ സ്രഷ്ടാവും ദേവന്മാരുടെ പ്രധാന ശില്പിയും ആകുന്നു.
ഭൂഷണാനാം ച സര്വേഷാം കര്താശില്പവതാം വരഃ । യഃ സര്വൈഷാം വിമാനാനി ദേവതാനാം ചകാര ഹ । മനുഷ്യാശ്ചോപജീവന്തി യസ്യ ശില്പം മഹാത്മനഃ ॥ ൧,൧൫.
എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളുടെയും നിർമ്മാതാവും കലാകാരന്മാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവനുമാണ് അദ്ദേഹം. ദേവന്മാരുടെ എല്ലാ വിമാനങ്ങളും നിർമ്മിച്ചത് വിശ്വകർമ്മാവാണ്. മനുഷ്യരും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹത്തായ കലയിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
അജൈകപാദഹിര്ബുധ്ന്യസ്ത്വഷ്ടാ രുദ്രശ്ച വീര്യവാന് । ത്വഷ്ടുശ്ചാപ്യാത്മജഃ പുത്രോ വിശ്വരൂപോ മഹാതപാഃ ॥ ൧,൧൫.
അജൈകപാദ്, അഹിബുധ്ന്യൻ, ത്വഷ്ടാവ്, ശക്തിയുള്ള രുദ്രൻ, ത്വഷ്ടാവിന്റെ സ്വന്തം മകനായ വിശ്വരൂപൻ എന്ന മഹാതപസ്വി എന്നിവരാണ്.
ഹരശ്ച ബഹുരൂപശ്ച ത്ര്യമ്ബകശ്ചാപരാജിതഃ । വൃഷാകപിശ്ച ശമ്ഭുശ്ച കപര്ദീരൈവതഃ സ്മൃതഃ ॥ ൧,൧൫.
ഹരൻ, ബഹുരൂപൻ, ത്ര്യംബകൻ, അപരാജിതൻ, വൃഷാകപി, ശംഭു, കപർദി, റൈവതൻ എന്നിവരെയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
മൃഗവ്യാധശ്ച ശര്വശ്ച കപാലീ ച മഹാമുനേ । ഏകാദശൈതേ കഥിതാ രുദ്രാസ്ത്രിഭുവനേശ്വരാഃ ॥ ൧,൧൫.
മൃഗവ്യാധൻ, ശർവൻ, കപാലി എന്നിങ്ങനെ മഹാമുനിയേ, ഈ പതിനൊന്നു പേരും ത്രിലോകനാഥരായ രുദ്രന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ശതം ത്വേകം സമാഖ്യാതം രുദ്രാണാമമിതൌജസാമ് । കാശ്യപസ്യ തു ഭാര്യാ യാസ്താസാം നാമാനി മേ ശൃണു । അദിതിര്ദിതിര്ദനുശ്ചൈവാരിഷ്ടാ ച സുരസാ ഖസാ ॥ ൧,൧൫.
അപരിമിതമായ ശക്തിയുള്ള രുദ്രന്മാർക്ക് നൂറും ഒന്ന് പേരുണ്ട് എന്നും പറയുന്നു. കശ്യപന്റെ ഭാര്യമാരുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയാം: അദിതി, ദിതി, ദനു, അരിഷ്ട, സുരസ, ഖസാ.
സുരഭിര്വിനതാ ചൈവ താമ്രാ ക്രോധവശാ ഇരാ । കദ്രുര്മുനിശ്ച ധര്മജ്ഞ തദപത്യാനി മേ ശൃണു ॥ ൧,൧൫.
സുരഭി, വിനത, താമ്ര, ക്രോധവശ, ഇര, കട്രു, മുനി ഇവരും കശ്യപന്റെ ഭാര്യമാരാണ്. അവരുടെ മക്കളുടെ പേരുകളും ഞാൻ പറയാം.
പൂര്വമന്വന്തരേ ശ്രേഷ്ഠാ ദ്വാദശാസന്സുരോത്തമാഃ । തുഷിതാ നാമ തേഽന്യോന്യമൂചുര്വൈവസ്വതേന്തരേ ॥ ൧,൧൫.
മുന്പത്തെ മന്വന്തരത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരായ ദ്വാദശസുരന്മാർ 'തുഷിതർ' എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ അവർ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു.
ഉപസ്ഥിതേഽതിയശസശ്ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ മനോഃ । സമവായീകൃതാഃ സര്വേ സമാഗമ്യ പരസ്പരമ് ॥ ൧,൧൫.
പ്രശസ്തനായ ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, അവർ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് കൂടിയെത്തി.
ആഗച്ഛത ദ്രുതം ദേവാ അദിതിം സംപ്രവിശ്യ വൈ । മന്വന്തരേ പ്രസൂയാമസ്തന്നഃ ശ്രേയോ ഭവേദിതി ॥ ൧,൧൫.
'ദേവന്മാരേ, വേഗത്തിൽ വരിക; നാം അദിതിയിൽ പ്രവേശിച്ച് ഈ മന്വന്തരത്തിൽ ജനിക്കാം. അതു നമ്മുക്ക് ക്ഷേമം വരുത്തട്ടെ' എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്ത്വാ തു തേ സര്വേ ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ മനോഃ । മാരീചാത്കശ്യപാജ്ജാതാ അദിത്യാ ദക്ഷകന്യയാ ॥ ൧,൧൫.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ കാലത്ത്, അവർ എല്ലാവരും മരീചിയുടെ മകനായ കശ്യപന്റെയും ദക്ഷന്റെ മകളായ അദിതിയുടെയും മകന്മാരായി ജനിച്ചു.
തത്ര വിഷ്ണുശ്ച ശക്രശ്ച ജജ്ഞാതേ പുനരേവ ഹി । അര്യമാ ചൈവ ധാതാ ച ത്വഷ്ടാ പൂഷാ തഥൈവ ച ॥ ൧,൧൫.
അവിടെ വിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രനും വീണ്ടും ജനിച്ചു. അർയമൻ, ധാതാവ്, ത്വഷ്ടാവ്, പൂഷൻ എന്നിവരും അദിതിയിൽ ജനിച്ചു.
വിവസ്വാന്സവിതാ ചൈവ മിത്രോ വരുണ ഏവ ച । അംശുര്ഭഗശ്ചാതിതേജാ ആദിത്യാ ദ്വാദശ സ്മൃതാഃ ॥ ൧,൧൫.
വിവസ്വാൻ, സവിതാവ്, മിത്രൻ, വരുണൻ, അംശു, ഭഗൻ എന്നിങ്ങനെ മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ളവർ; ഇവരെയാണ് ദ്വാദശാദിത്യർ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ പൂര്വമാസന്യേ തുഷിതാഃ സുരാഃ । വൈവസ്വതേഽന്തരേ തേ വൈ ആദിത്യാ ദ്വാദശ സ്മൃതാഃ ॥ ൧,൧൫.
ചാക്ഷുഷമന്വന്തരത്തിൽ മുമ്പ് തുഷിതർ എന്ന ദേവന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. വൈവസ്വതമന്വന്തരത്തിൽ അവർ തന്നെ പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
സപ്തവിംശതി യാഃ പ്രോക്താഃ സോമപത്ന്യോഥ സുവ്രതാഃ । സര്വാ നക്ഷത്രയോഗിന്യസ്തന്നാമ്നശ്ചൈവ താഃ സ്മൃതാഃ । താസാമപത്യാന്യഭവന്ദീപ്താന്യമിതതേജസാമ് ॥ ൧,൧൫.
സോമന്റെ ഇരുപത്തേഴു ഭാര്യമാർ, നല്ല വ്രതശീലമുള്ളവരായി, എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളുമായി ബന്ധമുള്ളവരാണ്. അവരവരുടെ പേരിൽ അവർ അറിയപ്പെടുന്നു. അവർക്കു ജനിച്ച മക്കൾ അതീവ പ്രകാശവും അളവില്ലാത്ത തേജസ്സും ഉള്ളവരായിരുന്നു.
അരിഷ്ടനേമിപത്നീനാമപത്യാനീഹ ഷോഡശ ॥ ൧,൧൫.
അരിഷ്ടനേമിയുടെ ഭാര്യമാർക്ക് ഇവിടെ പതിനാറു മക്കളുണ്ടായി.
ബഹുപുത്രസ്യ വിദുഷശ്ചതസ്ത്രോവിദ്യുതഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൧,൧൫.
ബഹുപുത്രൻ എന്ന ജ്ഞാനിക്ക് നാലു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു; അവർക്ക് വിദ്യുത് എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
പ്രത്യങ്ഗിരസജാഃ ശ്രേഷ്ഠാ ഋചോ ബ്രഹ്മര്ഷിസത്കൃതാഃ ॥ ൧,൧൫.
പ്രത്യംഗിരസിൽ ജനിച്ചവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായവയാണ് ഋക് വേദത്തിലെ ശ്ലോകങ്ങൾ; ബ്രഹ്മർഷിമാർ അവയെ ആദരിക്കുന്നു.
കൃശാശ്വസ്യ തു ദേവര്ഷേര്ദേവപ്രഹരണാഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൧,൧൫.
ദേവർഷിയായ കൃഷ്ണാശ്വന് ജനിച്ചവരെ ദേവപ്രഹരണങ്ങൾ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏതേ യുഗസഹസ്രാന്തേ ജായന്തേ പുനരേവ ഹി । സര്വേ ദേവഗണാസ്താത ത്രയസ്ത്രിംശത്തു ഛന്ദജാഃ । തേഷാമപീഹ സതതം നിരോധോത്പത്തിരുച്യതേ ॥ ൧,൧൫.
ആയിരം യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഈ ദേവഗണങ്ങൾ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. മുപ്പത്തിമൂന്ന് ദേവന്മാർ വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നു. ഇവർക്കു തുടർച്ചയായ ഉത്ഭവവും ലയവും ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു.
യഥാ സൂര്യസ്യ മൈത്രേയ ഉദയാസ്തമനാവിഹ । ഏവം ദേവനികായാസ്തേ സമ്ഭവന്തി യുഗേയുഗേ ॥ ൧,൧൫.
മൈത്രേയ, സൂര്യൻ എങ്ങനെ ഉദയവും അസ്തമയവും ചെയ്യുന്നു, അതുപോലെ ദേവഗണങ്ങൾ ഓരോ യുഗത്തിലും ജനിച്ച് അസ്തമിക്കുന്നു.
ദിത്യാ പുത്രദ്വയം ജജ്ഞേ കശ്യപാദിതി നഃ ശ്രുതമ് । ഹിരണ്യകശിപുശ്ചൈവ ഹിരണ്യാക്ഷശ്ച ദുര്ജയഃ ॥ ൧,൧൫.
ദിതിക്ക് കശ്യപനിൽ നിന്ന് രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു എന്നു ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അവർ ഹിരണ്യകശിപുവും ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ഹിരണ്യാക്ഷനും ആണു.
സിംഹികാ ചാഭവത്കന്യാ വിപ്രചിത്തേഃ പരിഗ്രഹഃ ॥ ൧,൧൫.
സിംഹിക എന്ന പെൺകുട്ടി വിപ്രചിത്തിക്കു ഭാര്യയായി.
ഹിരണ്യകശിപോഃ പുത്രാശ്ചാത്വാരഃ പ്രഥിതൌജസഃ । അനുഹ്ലാദശ്ച ഹ്ലാദശ്ച പ്രഹ്ലാദശ്ചൈവ ബുദ്ധിമാന് । സംഹ്ലാദശ്ച മഹാവീര്യാ ദൈത്യവംശവിവര്ധനാഃ ॥ ൧,൧൫.
ഹിരണ്യകശിപുവിന് നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അനുഹ്ലാദൻ, ഹ്ലാദൻ, ബുദ്ധിശാലിയായ പ്രഹ്ലാദൻ, സംഹ്ലാദൻ എന്നിങ്ങനെ, ഇവർ എല്ലാവരും മഹാവീര്യശാലികളും ദൈത്യവംശത്തെ വളർത്തിയവരുമാണ്.
തേഷാം മധ്യേ മഹാഭാഗ സര്വത്ര സമദൃഗ്വാശീ । പ്രഹ്ലാദഃ പരമാം ഭക്തിം ച ഉവാച ജനാര്ദനേ ॥ ൧,൧൫.
അവരിൽ പ്രഹ്ലാദൻ, മഹാഭാഗ്യശാലിയും എല്ലായിടത്തും സമദർശിയുമായവൻ, ജനാർദ്ദനനോടുള്ള പരമഭക്തിയെ പ്രസ്താവിച്ചു.