കാനിഷ്ഠ്യം ജ്യൈഷ്ഠ്യമപ്യേഷാം പൂര്വം നാഭൂദ്ദ്ദ്വിജോത്തമ । തപ ഏവ ഗരീയോഭൂത്പ്രഭാ വശ്ചൈവ കാരണമ് ॥ ൧,൧൫.
ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അതിനുമുമ്പ് അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രായംകൂടിയത്, ഏറ്റവും ചെറുത് എന്നിങ്ങനെയുള്ള വ്യത്യാസം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; തപസ്സിനാണ് പ്രധാന്യം ഉണ്ടായിരുന്നത്, പ്രകാശം അതിന്റെ കാരണം ആയിരുന്നു.
മൈത്രേയ ഉവാച ദേവാനാം ദാനവാനാം ച ഗന്ധര്വോരഗരക്ഷസാമ് । ഉത്പത്തിം വിസ്തരേണേഹ മമ ബ്രഹ്മന്പ്രകീര്തയ ॥ ൧,൧൫.
മൈത്രേയൻ ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണാ, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും പാമ്പുകളുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ഉത്ഭവം വിശദമായി എനിക്ക് പറയാമോ?
ശ്രീപരാശര ഉവാച പ്രജാഃ സൃജേതി വ്യാദിഷ്ടഃ പൂര്വം ദക്ഷഃ സ്വയംഭുവാ । യഥാ സസര്ജ ഭൂതാനി തഥാ ശൃണു മഹാമുനേ ॥ ൧,൧൫.
പരാശരൻ പറഞ്ഞു: സ്വയംഭുവൻ ദക്ഷനോട് ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ആദ്യം നിർദ്ദേശിച്ചു; ദക്ഷൻ എങ്ങനെ ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് ഞാൻ പറയാം, മഹാമുനീ, നീ കേൾക്കു.
മാനസാന്യേവ ഭൂതാനി പൂര്വം ദക്ഷോഽസൃജത്തദാ । ദേവാനൃഷീന്സഗന്ധര്വാനസുരാന്പന്നഗാംസ്തഥാ ॥ ൧,൧൫.
ആദ്യം ദക്ഷൻ മനസ്സിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരെയും, ഋഷിമാരെയും, ഗന്ധർവന്മാരെയും, അസുരന്മാരെയും, പാമ്പുകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
യദാസ്യ സൃജമാനസ്യ ന വ്യവര്ധന്ത താഃ പ്രജാഃ । തതഃ സംചിന്ത്യ സ പുനഃ സൃഷ്ടിഹേതോഃ പ്രജാപതിഃ ॥ ൧,൧൫.
അവൻ സൃഷ്ടിച്ച ജീവികൾ വർദ്ധിച്ചില്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, സൃഷ്ടി തുടരാൻ പ്രജാപതി വീണ്ടും ആലോചിച്ചു.
മൈഥുനേനൈവ ധര്മേണ സിസൃക്ഷുര്വിവിധാഃ പ്രജാഃ । അസക്നീമാവഹത്കന്യാം വീരണസ്യ പ്രജാപതേഃ । സുതാം സുതപസാ യുക്താം മഹതീം ലോകധാരിണീമ് ॥ ൧,൧൫.
വിവിധ ജീവികളെ ധർമ്മപ്രകാരമുള്ള സംയോഗത്തിലൂടെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, പ്രജാപതിയായ വീരണന്റെ പുത്രിയായ, മഹത്തായ തപസ്സുള്ള, ലോകങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്ന അസിക്നിയെ ദക്ഷൻ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
അഥ പുത്രസഹസ്രാണൈ വൈരുണ്യാം പഞ്ച വീര്യവാന് । അസിക്ന്യാം ജനയാമാസ സര്ഗഹേതോഃ പ്രജാപതിഃ ॥ ൧,൧൫.
അതിനുശേഷം, സൃഷ്ടിക്കായി, പ്രജാപതി ദക്ഷൻ അസിക്നിയിൽ അഞ്ച് സഹസ്രം ശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
താന്ദൃഷ്ട്വാ നാരദോ വിപ്ര സംവിവര്ധയിഷൂന്പ്രജാഃ । സംഗമ്യ പ്രിയസംവാദോ ദേവര്ഷിരിദമബ്രവീത് ॥ ൧,൧൫.
ബ്രാഹ്മണാ, അവരെ കണ്ടു, പ്രജകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച നാരദൻ അവരോടു ചേർന്ന് സ്നേഹപൂർവ്വം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഹേ ഹര്യശ്വാ മഹാവീര്യാഃ പ്രജാ യൂയം കരിഷ്യഥ । ഈദൃശോ ദൃശ്യതേ യത്നോ ഭവതാം ശ്രൂയതാമീദമ് ॥ ൧,൧൫.
ശക്തിയുള്ള ഹര്യശ്വന്മാരേ, നിങ്ങൾ സന്തതികൾ സൃഷ്ടിക്കും; നിങ്ങളുടെ ഈ ശ്രമം കാണുമ്പോൾ ഞാൻ പറയുന്ന കാര്യം കേൾക്കൂ.
ബാലിശ ബത യൂയം വൈ നാസ്യാ ജാനീത വൈ ഭുവഃ । അന്തരൂര്ധ്വമധശ്ചൈവ കഥം സൃക്ഷ്യഥ വൈ പ്രജാഃ ॥ ൧,൧൫.
നിങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ബാലിശരാണ്; ഈ ഭൂമിയുടെ സ്വഭാവം നിങ്ങൾക്കറിയില്ല. മുകളിൽ, താഴെ, ഉള്ളിൽ എന്താണ് എന്ന് അറിയാതെ നിങ്ങൾ എങ്ങനെ സന്തതികൾ സൃഷ്ടിക്കും?
ഊര്ധ്വം തിര്യഗധശ്ചൈവ യദാപ്രതിഹതാ ഗതിഃ । തദാ കസ്മാദ്ഭുവോ നാന്തം സര്വേ ദ്രക്ഷ്യഥ ബാലിശാഃ ॥ ൧,൧൫.
മുകളിൽ, അങ്ങോട്ടും, താഴോട്ടും തടസ്സമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുമ്പോൾ, ബാലിശരേ, ഭൂമിയുടെ അന്ത്യം നിങ്ങൾ കാണുന്നില്ലേ?
തേ തു തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പ്രയാതാഃ സര്വതോ ദിശമ് । അദ്യാപി നോ നിവര്തന്തേ സമുദ്രേഭ്യ ഇവാപഗാഃ ॥ ൧,൧൫.
അവർ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പോയി; നദികൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നതുപോലെ, അവർ ഇന്നുവരെ മടങ്ങിയെത്തിയിട്ടില്ല.
ഹര്യ ശ്വേഷ്വഥ നഷ്ടോഷു ദക്ഷഃ പ്രാചേതസഃ പുനഃ । വൈരുണ്യാമഥ പുത്രാണാം സഹസ്രമസൃജത്പ്രഭുഃ ॥ ൧,൧൫.
വെള്ളയാനകൾ നഷ്ടമായപ്പോൾ, പ്രചേതസിന്റെ മകൻ ദക്ഷൻ വീണ്ടും വൈരുണിയിലൂടെ ആയിരം പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
വിവര്ധയിഷവസ്തേ തു ശബലാശ്വാഃ പ്രജാഃ പുനഃ । പൂര്വോക്തം വചനം ബ്രഹ്മന്നാരദേനൈവ നോദിതാഃ ॥ ൧,൧൫.
ജനസംഖ്യ വർദ്ധിപ്പിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, ആ പുത്രന്മാർ വീണ്ടും പുള്ളിയാനകളുമായി ജനിച്ചു. എന്നാൽ, നാരദൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ അവർ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല.
അന്യോന്യമൂചുസ്തേ സര്വേ സമ്യഗാഹ മഹാമുനിഃ । ഭ്രതൄണാം പദവീ ചൈവ ഗന്തവ്യാ നാത്ര സംശയഃ ॥ ൧,൧൫.
അവരൊക്കെയും തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു; മഹാമുനി അവർക്കു വ്യക്തമായി പറഞ്ഞു: 'സഹോദരന്മാരുടെ വഴിയാണ് നമുക്ക് പിന്തുടരേണ്ടത്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.'
ജ്ഞാത്വാ പ്രമാണം പൃഥ്വ്യാശ്ച പ്രജാഃസൃജ്യാമഹേ തതഃ ॥ ൧,൧൫.
'ഭൂമിയുടെ അളവ് മനസ്സിലാക്കി, പിന്നെ നമുക്ക് സന്തതികൾ സൃഷ്ടിക്കാം,' അവർ പറഞ്ഞു.
തേപി തേനൈവ മാര്ഗേണ പ്രയാതാഃ സര്വതോമുഖമ് । അദ്യാപി ന നിവര്തന്തേ സമുദ്രേഭ്യ ഇവാപഗാഃ । തതഃ പ്രഭൃതി വൈ ഭ്രാതാ ഭ്രാതുരന്വേഷണേ ദ്വിജ । പ്രയാതോ നശ്യതി തഥാ തന്ന കാര്യം വിജാനതാ ॥ ൧,൧൫.
അവരും അതേ വഴിയിലൂടെ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും പോയി; ഇന്നുവരെ അവർ തിരികെ വരുന്നില്ല, സമുദ്രത്തിലേക്കു ഒഴുകുന്ന നദികളെപ്പോലെ. അതിനുശേഷം, ദ്വിജ, ഒരു സഹോദരൻ മറ്റൊരുത്തനെ അന്വേഷിച്ച് പോയാൽ അവനും അങ്ങനെ നശിക്കും; അതുകൊണ്ട് ഇതറിയുന്നവൻ അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്.
താം ശ്ചാപി നഷ്ടാന് വിജ്ഞായ പുത്രാന് ദക്ഷഃ പ്രജാപതിഃ । ക്രോധം ചക്രേ മഹാഭാഗോ നാരദം സ ശശാപ ച ॥ ൧,൧൫.
പുത്രന്മാർ നഷ്ടമായതായി മനസ്സിലാക്കിയ ദക്ഷപ്രജാപതി അത്യന്തം കോപിച്ചു, നാരദനെ ശപിച്ചു.
സര്ഗകാമസ്തതോ വിദ്വാന്സ മൈത്രേയ പ്രജാപതിഃ । ഷഷ്ടിം തക്ഷോഽസൃജത്കന്യാ വൈരുണ്യാമിതി നഃ ശ്രുതമ് ॥ ൧,൧൫.
സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, ജ്ഞാനിയുമായ പ്രജാപതി, മൈത്രേയ, വൈരുണിയിൽ നിന്ന് അറുപത് പുത്രിമാരെ ജനിപ്പിച്ചു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ദദൌ സ ദശ ധര്മായ കശ്യപായ ത്രയോദശ । സപ്തവിംശതി സോമായ ചതസ്ത്രോഽരിഷ്ടനേമിനേ ॥ ൧,൧൫.
അവരിൽ പത്ത് ധർമ്മനു, പതിമൂന്ന് കശ്യപനു, ഇരുപത്തേഴു സോമനു, നാലു അരിഷ്ടനേമിക്കു ദക്ഷൻ നൽകി.
ദ്വേ ചൈവ ബഹുപുത്രായ ദ്വേ ചൈവാങ്ഗിരസേ തഥാ । ദ്വേ കൃശാശ്വായ വിദുഷേ താസാം നാമാനി മേ ശൃണു ॥ ൧,൧൫.
രണ്ടു ബഹുപുത്രനു, രണ്ടെണ്ണം അങ്ങിരസനു, രണ്ടെണ്ണം കൃഷ്ണാശ്വനു ദക്ഷൻ നൽകി; അവരുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയാം.
അരുന്ധതീ വസുര്ജാമിര്ലങ്ഘാ ഭാനുമരുത്വതീ । സംകല്പാ ച മുഹൂര്താ ച സാധ്യാ വിശ്വാ ച താദൃശീ । ധര്മപത്ന്യോ ദശത്വേതാസ്താസ്വപത്യാനി മേ ശൃണു । വിശ്വേദേവാസ്തു വിശ്വായാഃ സാധ്യാ സാധ്യാനജായത । മരുത്വത്യാം സരുത്വന്തോ വസോശ്ച വസവഃ സ്മൃതാ ॥ ൧,൧൫.
അരുന്ധതി, വസു, ജാമി, ലഘ്ന, ഭാനു, മരുത്വതി, സംകല്പ, മുഹൂർത്ത, സാധ്യ, വിശ്വ — ഇവരാണ് ധർമ്മന്റെ പത്ത് ഭാര്യമാർ. അവരിൽ ജനിച്ചവരുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയുന്നു: വിശ്വയിൽ നിന്ന് വിശ്വദേവന്മാർ, സാധ്യയിൽ നിന്ന് സാധ്യർ, മരുത്വതിയിൽ നിന്ന് മരുതുകൾ, വസുവിൽ നിന്ന് വസുക്കൾ ജനിച്ചു.
ഭാനോസ്തു ഭാനവഃ പുത്രാ മുഹൂര്തായാം മുഹൂര്തജാഃ ॥ ൧,൧൫.
ഭാനുവിൽ നിന്ന് ഭാനവന്മാർ, മുഹൂർത്തയിൽ നിന്ന് മുഹൂർത്തജന്മാർ ജനിച്ചു.
ലങ്ഘായാശ്ചൈവ ഘോഷോഥ നാഗവീഥീ തു ജാമിതാ ॥ ൧,൧൫.
ലഘ്നയിൽ നിന്ന് ഘോഷൻ ജനിച്ചു; ജാമിയിൽ നിന്ന് നാഗവീഥി ജനിച്ചു.
പൃഥിവീവിഷയം സര്വമരുന്ധത്യാമ ജായത । സംകല്പായാസ്തു സര്വാത്മാ ജജ്ഞേ സംകല്പ ഏവ ഹി ॥ ൧,൧൫.
ഭൂമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അരുന്ധതിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; സംകല്പയിൽ നിന്ന് സർവ്വാത്മാവായ സംകല്പൻ തന്നെ ജനിച്ചു.
യേ ത്വനേകവസുപ്രാണദേവാ ജ്യോതിഃ പുരോഗമാഃ । വസവോഷ്ടൌ സമാഖ്യാതാസ്തേഷാം വക്ഷ്യാമി വിസ്തരമ് ॥ ൧,൧൫.
ഏകദേശം എട്ടു വസുക്കൾ, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ള ദേവന്മാർ, പ്രകാശം മുഖ്യമായവ — ഇവരെ ഞാൻ വിശദമായി പറയും.
ആപോ ധ്രുവശ്ച സോമശ്ച ധര്മശ്ചൈവാനിലോഽനലഃ । പ്രത്യൂഷശ്ച പ്രഭാസശ്ച വസവോ നാമഭിഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൧,൧൫.
ജലം, ധ്രുവൻ, സോമൻ, ധർമ്മൻ, അനിലൻ, അനലൻ, പ്രത്യുഷൻ, പ്രഭാസൻ — ഇവരാണ് വസുക്കൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ആപസ്യ പുത്രോ വൈതണ്ഡഃ ശ്രമഃ ശാന്തോഽധ്വനിസ്തഥാ । ധ്രുവസ്യ പുത്രോ ഭഗവാന്കാലോ ലോകപ്രകാലനഃ ॥ ൧,൧൫.
ആപസിന്റെ പുത്രന്മാർ വൈതണ്ഡൻ, ശ്രമൻ, ശാന്തൻ, അധ്വനി; ധ്രുവന്റെ പുത്രൻ ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന കാലൻ.
സോമസ്യ ഭഗവാന്വര്ചോ വര്ചസ്വീ യേന ജായതേ ॥ ൧,൧൫.
സോമന്റെ പുത്രൻ മഹത്വമുള്ള വർചസ്; അവനിൽ നിന്ന് പ്രകാശം ജനിക്കുന്നു.
ധര്മസ്യ പുത്രോ ദ്രവിണോ ഹുതഹവ്യവഹസ്തഥാ । മനോഹരായാം ശിശിരഃ പ്രാണോഥ രവണസ്തഥാ ॥ ൧,൧൫.
ധർമ്മന്റെ പുത്രൻ ദ്രവിണൻ, ഹുതഹവ്യവഹൻ; മനോഹരയിൽ നിന്ന് ശിശിരൻ, പ്രാണൻ, രവണൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു.