ബ്രഹ്മണോ ദിവസേ ബ്രഹ്മന്മനവസ്തു ചതുര്ദശ । ഭവന്തി പരിമാണം ച തേഷാം കാലകൃതം ശ്രൃണു
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു പകലിൽ പതിനാലു മനുക്കൾ ഉണ്ടാവുന്നു, ബ്രാഹ്മണാ. അവരുടെ കാലാവധി എത്രയാണെന്ന് ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
സപ്തര്ഷയഃ സുരാഃ ശക്രോ മനുസ്തത്സൂനവോ നൃപാഃ । ഏകകാലേ ഹി സൃജ്യന്തേ സംഹ്രിയന്തേ ച പൂര്വവത്
ഏഴു ഋഷിമാർ, ദേവന്മാർ, ഇന്ദ്രൻ, മനു, മനുവിന്റെ പുത്രന്മാരായ രാജാക്കന്മാർ — ഇവർ എല്ലാവരും ഒരേ സമയത്ത് സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും, മുമ്പുപോലെ തന്നെ, ഒരുമിച്ച് ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ചതുര്യഗുണാം സംഖ്യാതാ സാധികാ ഹ്രോകാസപ്തതിഃ । മന്വന്തരം മനോഃ കാലഃ സുരാദീനാം ച സത്തമ
നാലു ഗുണം ചേർത്ത എഴുപത്തൊന്ന് കൂടിയ അളവാണ് മനുവിന്റെയും ദേവന്മാരുടെയും കാലം, അതാണ് മന്വന്തരം എന്ന് മഹാനുഭവാ.
അഷ്ടൌ ശത സഹസ്ത്രാണി ദിവ്യയാം സംഖ്യയാ സ്മൃതമ് । ദ്വിപത്രചാശത്തഥാന്യാനി സഹസ്ത്രാണ്യധികാനി തു
എണ്ണത്തിൽ എട്ടു ലക്ഷം എഴുപത്തിരണ്ടായിരം ദൈവവർഷങ്ങൾ എന്നാണു പറയുന്നത്. അതിനുപുറമെ ഇരട്ടിയിലും അധികവുമായ ആയിരങ്ങൾ വേറെയും ഉണ്ട്.
ത്രിംശത്കോട്യസ്തു സമ്പൂര്ണാഃ സംഖ്യാതാഃ സംഖ്യായാ ദ്വിജ । സപ്തഷഷ്ടിസ്തഥാന്യാനി നിയുതാനി മഹാമുനേ
മൂന്ന് കോടി മുഴുവൻ എണ്ണമാണ്, ദ്വിജാ. അതിനുപുറമേ അറുപത്തേഴു നിയുതങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്, മഹാമുനീ.
വിംശതിസ്തു സഹ്സ്ത്രാണി കാലോഽയമധികം വിനാ । മന്വന്തരസ്യ സഡ്ഖയേയം മാനുഷൈര്വത്സരൈര്ദ്വിജ
ഇരുപതിനായിരം കൂടി, അധികം കൂടാതെ, മന്വന്തരത്തിന്റെ മനുഷ്യവർഷങ്ങളുടെ കണക്കാണിത്, ദ്വിജാ.
ചതുര്ദശഗുണോ ഹ്യോഷ കാലോ ബ്രാഹ്മമഹഃ സ്മൃതമ് । ബ്രാഹ്മോ നൈമിത്തികോ നാമ തസ്യാന്തേ പ്രതിസത്ര്ചരഃ
പതിനാലു ഗുണം ചേർത്ത ആ കാലം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു പകലാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അതിന്റെ അവസാനം 'നൈമിത്തിക' പ്രളയം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലയം വരുന്നു.
തദാ ഹീ ദഹ്രാതേ സര്വം ത്രൈലോക്യം ഭൂര്ഭുവാദികമ് । ജനം പ്രയാന്തി താപാര്ഥാ മഹര്ലോകനിവാസിനഃ
അപ്പോൾ, ആ സമയത്ത്, ഭൂർ, ഭൂവഃ മുതലായ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും എല്ലാം ലയിക്കുന്നു. മഹർലോകത്തിൽ താമസിക്കുന്നവർ ചൂടിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ജനലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഏകാര്ണവേ തു ത്രൈലോക്യേ ബ്രഹ്മ നാരായണാത്മകഃ । ഭോഗിശയ്യാം ഗതഃ ശേതേ ത്രൈലോക്യഗ്രാസബൃംഹിതഃ
മൂന്ന് ലോകങ്ങളും ഒരൊറ്റ സമുദ്രമായപ്പോൾ, നാരായണസ്വരൂപനായ ബ്രഹ്മാവ്, സർപ്പശയ്യയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു; ലോകങ്ങൾ ലയിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹം അത്യന്തം മഹത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.
ജനസ്ഥൈര്യോഗിഭിര്ദേവാശ്ചിന്ത്യമാനോഽബ്ജസമ്ഭവഃ । തത്പ്രമാണാം ഹി താം രാത്രിം തദന്തേ സൃജതേ പുനഃ
ജനലോകത്തിലെ ദേവന്മാരും യോഗികളും കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു. അതേ അളവിലുള്ള രാത്രിയിൽ, അതിന്റെ അവസാനം, അദ്ദേഹം വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ഏവം തു ബ്രഹ്മണോ വര്ഷമേവം വര്ഷശതം ച യത് । ശതം ഹി തസ്യ വര്ഷാണാം പരമായുര്മഹാത്മനഃ
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു വർഷം പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്. അത്തരത്തിൽ നൂറ് വർഷം ആ മഹാത്മാവിന്റെ പരമായുസ്സാണ്.
ഏകമസ്യ വ്യതീതം തു പരാര്ദ്ധ ബ്രഹ്മണോഽനഘ । തസ്യാന്തേഽഭൂന്മഹാകല്പഃ പാദ്യ ഇത്യഭിവിശ്രുതഃ
പാപരഹിതനായവനേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു പരാർദ്ധം കഴിഞ്ഞു. അതിന്റെ അവസാനം പാദ്യ എന്ന മഹാകൽപം ഉണ്ടായി.
ദ്വിതീയസ്യ പരാര്ദ്ധസ്യ വര്തമാനസ്യ വൈ ദ്വിജ । വാരാഹ ഇതി കല്പോഽയം പ്രഥമഃ പരികീര്തിതഃ
ദ്വിജന്മാരേ, ഇപ്പോൾ നടക്കുന്ന രണ്ടാം പരാർദ്ധത്തിൽ, ആദ്യ കൽപം വാരാഹം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്.
ശ്രീമൈത്രേയ ഉവാച । ബ്രഹ്മാനാരായണാഖ്യോഽസൌ കല്പാദൌ ഭഗവാന്യഥാ । സസര്ജ സര്വഭൂതാനി തദാചക്ഷ്വ മഹാമുനേ
ശ്രീമൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: കല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ബ്രഹ്മാ-നാരായണൻ എന്ന ഭഗവാൻ എല്ലായുള്ളതും സൃഷ്ടിച്ചു; മഹാമുനിയേ, അതെന്താണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
ശ്രീപരാശര ഉവാച । പ്രജാഃ സസര്ജ ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ നാരായണാത്മകഃ । പ്രജാപതിപതിര്ദേവോ യഥാ തന്മേ നിശാമയ
ശ്രീപരാശരൻ പറഞ്ഞു: നാരായണസ്വരൂപനായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവാണ് സകല ജീവികളും സൃഷ്ടിച്ചത്; പ്രജാപതികളുടെ തലവനായ ദേവൻ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചുവെന്നത് കേൾക്കൂ.
അതീതകല്പാവസാനേ നിശാസുപ്തോത്ഥിതഃ പ്രഭുഃ । സത്ത്വോദ്രി ക്തസ്തഥാ ബ്രഹ്മാ ശൂന്യം ലോകമവൈക്ഷത
മുൻ കല്പം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, രാത്രിക്ക് ശേഷം ഉണർന്ന ബ്രഹ്മാവ്, സത്ത്വഗുണം നിറഞ്ഞവൻ, ലോകം ശൂന്യമാണെന്ന് കണ്ടു.
നാരായണഃ പരോഽചിന്ത്യഃ പരോഷാമപി സ പ്രഭുഃ । ബ്രഹ്മസ്വരൂപീ ഭഗവാനനാദിഃ സര്വസമ്ഭവഃ
നാരായണൻ പരമൻ, അതിരുകടന്നവൻ, എല്ലാറ്റിനും അതീതനായ ഭഗവാൻ, ബ്രഹ്മാസ്വരൂപിയായ ആദിമൂലവും സകലത്തിന്റെ കാരണവുമാണ്.
ഇമം ചോദാഹരന്ത്യത്ര ശ്ലോകം നാരായണം പ്രതി । ബ്രഹ്മസ്വരൂപിണം ദേവം ജഗതഃ പ്രഭവാപ്യയമ്
ഇവിടെ നാരായണനെ കുറിച്ച് ഒരു ശ്ലോകം പറയുന്നു: ബ്രഹ്മാസ്വരൂപിയായ ദേവൻ ലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും ലയവും ആകുന്നു.
ആപോ നാരാ ഇതി പ്രോക്താ ആപോ വൈ നരസൂനവഃ । അയനം തസ്യ താഃ പൂര്വം തേന നാരായണഃ സ്മൃതഃ
ജലങ്ങൾ 'നാരാ' എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ജലങ്ങൾ നാരന്റെ മക്കളാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അവയുടെ വാസസ്ഥലം ആദ്യം അവനിൽ ആയിരുന്നു. അതുകൊണ്ടു തന്നെ അവനെ നാരായണൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
തോയാന്തഃസ്ഥാം മഹീം ജ്ഞാത്വാ ജഗത്യേകാര്ണവീകൃതേ । അനുമാനാത്തദുദ്ധാരം കര്തുകാമഃ പ്രജാപതിഃ
ലോകം മുഴുവൻ ഒരു സമുദ്രമായി മാറിയപ്പോൾ, ഭൂമി വെള്ളത്തിനകത്താണെന്നു മനസ്സിലാക്കി, സൃഷ്ടികർത്താവായ പ്രജാപതി ഭൂമിയെ ഉയർത്തേണ്ടതിന്റെ മാർഗം ആലോചിച്ചു.
അകരോത്സ്വതനൂമന്യാം കല്പാദിഷു യഥാ പുരാ । സത്സ്യകൂര്മാദികാം തദ്വദ്വാരാഹം വരുരാസ്ഥിതഃ
മുൻകാലങ്ങളിൽ പോലെ തന്നെ, കല്പകാലങ്ങളിൽ, അവൻ മറ്റൊരു രൂപം സ്വീകരിച്ചു. മീൻ, ആമ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങൾ പോലെ തന്നെ, ഈ പ്രാവശ്യവും അവൻ വരാഹരൂപം ധരിച്ചു.
വേദയജ്ഞമയം രൂപമശ്ഷോജഗതഃ സ്ഥിതൌ । സ്ഥിതഃ സ്ഥിരാത്മാ സര്വാത്മാ പരമാത്മാ പ്രജാപതിഃ
വേദവും യജ്ഞവും ചേർന്ന രൂപത്തിൽ, ലോകം നിലനിൽക്കാൻ വേണ്ടി, സകലജീവന്മാരുടെയും ആത്മാവായ, പരമാത്മാവായ പ്രജാപതി അചഞ്ചലനായി നിലകൊണ്ടു.
ജനലോകഗതൈസ്സിദ്ധൈസ്സനകാദ്യൈരഭിഷ്ടുതഃ । പ്രവിവേശ തദാ തോയമാത്മാധാരോ ധരാധരഃ
ജനലോകത്തിൽ വസിക്കുന്ന സിദ്ധന്മാരായ സനകാദികൾ അവനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ഭൂമിയുടെ ആധാരമായ, എല്ലാറ്റിനും അടിസ്ഥാനം ആയ അവൻ അപ്പോൾ വെള്ളത്തിലേക്ക് കടന്നു.
നിരീക്ഷ്യ തം തദാ ദേവീ പാതാലാതലമാഗതമ് । തുഷ്ടാവ പ്രണതാ ഭൂത്വാ ഭക്തിനമ്രാ വസുന്ധരാ
അപ്പോൾ പാതാളത്തിൽ നിന്ന് വന്ന ഭൂദേവി അവനെ കണ്ടു. ഭക്തിഭാവത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു, മനസ്സിൽ സമർപ്പണം നിറച്ച് അവനെ സ്തുതിച്ചു.
ശ്രീപൃഥിവ്യുവാച । നമസ്തേ പുണ്ഡരീകാക്ഷ ശംഖചക്രഗദാധര । മാമുദ്ധരാസ്മാദദ്യ ത്വം ത്വത്തോഽഹം പൂര്വമുത്ഥിതാ
ശ്രീഭൂദേവി പറഞ്ഞു: കമലനയനനായോ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ളവനേ, ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇന്നിവിടെ നിന്നെ ഞാൻ ഉയർത്തണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു.
ത്വയാഹമുദ്ധൃതാ പൂര്വം ത്വന്മയാഹം ജനാര്ദന । തഥാന്യാനി ച ഭൂതാനി ഗഗനാദീന്യശ്ഷോതഃ
ജനാർദ്ദനാ, നീ എന്നെ മുൻപും ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ നിനക്കു തന്നെ ആണു. ആകാശം മുതലായ മറ്റു സകലഭൂതങ്ങളും നിനക്കിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്.
നമസ്തേ പരമാത്മാത്മന്പുരുഷാത്മന്നമോസ്തു തേ । പ്രധാനവ്യക്തഭൂതായ കാലഭൂതായ തേ നമഃ
പരമാത്മാവേ, സകലജീവികളുടെ ആത്മാവേ, നിനക്കു വന്ദനം. അവ്യക്തമായ പ്രധാനം, കാലസ്വരൂപൻ എന്ന നിലയിൽ നിനക്ക് പ്രണാമം.
ത്വം കര്താ സര്വഭൂതാനാം ത്വം പാതാ ത്വം വിനാശകൃത് । സര്ഗാദിഷു പ്രഭോ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുരുദ്രാ ത്മരൂപധൃക്
സകലഭൂതങ്ങളുടെ സൃഷ്ടാവും രക്ഷകനും സംഹാരകനുമാണ് നീ. സൃഷ്ടി മുതലായ കാര്യങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാവായും വിഷ്ണുവായും രുദ്രനായി നീ രൂപം ധരിക്കുന്നു.
സമ്ഭക്ഷയിത്വാ സകലം ജഗത്യേകാര്ണവീകൃതേ । ശ്ഷോഏ! ത്വമേവ ഗോവിംദ ചിന്ത്യമാനോ മനീഷിഭിഃ
ലോകം മുഴുവൻ ഒരു സമുദ്രമായപ്പോൾ, സകലവും ആസ്വദിച്ചശേഷം, ഗോവിന്ദാ, ജ്ഞാനികൾ ചിന്തിക്കുന്നത് നീയെയാണ്.
ഭവതോ യത്പരം തത്ത്വം തന്ന ജാനാതി കശ്ചന । അവതാരേഷു യദ്രൂ പം തദര്ചന്തി ദിവൌകസഃ
നിന്റെ പരമതത്വം ആരും അറിയുന്നില്ല. നിന്റെ അവതാരങ്ങളിൽ നീ സ്വീകരിക്കുന്ന രൂപങ്ങൾ ദേവതകൾ ആരാധിക്കുന്നു.