കാലസ്വരൂപം വിഷ്ണോശ്ച യന്മയോക്തം തവാനഘ । തേന തസ്യ നിബോധ ത്വം പരിമാണോപപാദനമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ കാലസ്വരൂപം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞതുപോലെ, അതനുസരിച്ച് അവന്റെ അളവ് എങ്ങനെ കണക്കാക്കാം എന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
അന്യേഷാം ചൈവ ജന്തൂനാം ചരാണാമചരാശ്ച യേ । ഭൂഭൂഭൃത്സാഗരാദീനാമശേഷാണാം ച സത്തമ
അതുപോലെ, ഭൂപൃഥ്വി, പർവതങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, എല്ലാത്തരം ജന്തുക്കളും ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമൊക്കെ, എല്ലാറ്റിനും ഈ അളവ് ബാധകമാണ്.
കാഷ്ഠാ പത്ര്ചദശാഖ്യാതാ നിമേഷാ മുനിസത്തമ । കാഷ്ഠാ പത്ര്ചദശാഖ്യാതാ നിമേഷാ മനിസത്തമ । കാഷ്ഠാ ത്രിംശത്കലാ ത്രിംശത്കലാ മൌഹൂര്തികോ വിധിഃ
മഹാമുനീവരാ, പതിനഞ്ച് നിമിഷം ചേർന്നതിനെ 'കഷ്ട' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അത്തരത്തിൽ മുപ്പത് കഷ്ടകൾ ചേർന്നാൽ ഒരു 'കല'യും, മുപ്പത് കലകൾ ചേർന്നാൽ ഒരു 'മുഹൂർത്തം' എന്നതും നിയമപ്രകാരം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.
താവത്സംഖ്യൈരഹോരാത്രം മുഹൂര്തൈര്മാനുഷം സ്മൃതമ് । അഹോരാത്രാണി താവാനിത മാസഃ പക്ഷദ്വയാത്മകഃ
അത്തരം മുഹൂർത്തങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിൽ ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഒരു പകലും ഒരു രാത്രിയും കണക്കാക്കുന്നു. അത്തരം പകലും രാത്രിയും ചേർന്ന്, രണ്ട് പക്ഷങ്ങളുള്ള ഒരു മാസം ഉണ്ടാകുന്നു.
തൈഃ ഷഡ്‌ഭിരയനം വര്ഷ ദ്വേഽയനേം ദക്ഷിണോത്തരേ । അയനം ദക്ഷിണം രാത്രിര്ദേവാനാമുത്തരം ദിനമ്
അത്തരം ആറു മാസങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു വർഷം ആകുന്നു, അത് ദക്ഷിണയാനവും ഉത്തരയാനവും ആയി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ദക്ഷിണയാനം ദേവന്മാർക്ക് രാത്രി, ഉത്തരയാനം അവർക്കു പകലാണ്.
ദിവ്യൈര്വര്ഷസഹസ്ത്രൈസ്തു കൃതത്രേതദിസംജ്ഞിതമ് । ചതുര്യുഗം ദ്വാദശഭിസ്തദ്വിഭാഗം നിബോധ മേ
ആയിരം ദൈവവർഷങ്ങൾ കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം മുതലായ യുഗങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ആ നാലു യുഗങ്ങളുടെ പന്ത്രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായുള്ള വിഭജനം എന്നിൽ നിന്ന് അറിയുക.
ചത്വാരി ത്രീണി ദ്വൈ ചൈകം കൃതാദിഷു യഥാക്രമമ് । ദിവ്യാബ്ദാനാം സഹസ്ത്രാണി യുഗേഷ്വാഹുഃ പുരാവിദഃ
നാലും, മൂന്നും, രണ്ടും, ഒന്ന് എന്നിങ്ങനെയാണ് കൃതയുഗം മുതലായ യുഗങ്ങളുടെ ക്രമം. ഓരോ യുഗത്തിനും ദൈവവർഷങ്ങളുടെ ആയിരങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ പുരാതന ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
തത്പ്രമാണൈഃ ശതൈഃ സന്ധ്യാ പൂര്വാ തത്രാഭിധീയതേ । സന്ധ്യാംശശ്ചൈവ തത്തുല്യോ യുഗസ്യാനന്തരോ ഹി സഃ
അത്തരം അളവുകളുടെ നൂറുകൾ കൊണ്ട് യുഗത്തിന് മുമ്പുള്ള സന്ധ്യയെ വിവരിക്കുന്നു. യുഗത്തിന് ശേഷം വരുന്ന സന്ധ്യാംശവും അതേ അളവിലാണ്.
സന്ധ്യാസധ്യാംശയോരന്തര്യഃ കാലോ മുനിസത്തമ । യുഗാഖ്യഃ സ തു വിജ്ഞേയഃ കൃതത്രേതാദിസംജ്ഞിതഃ
സന്ധ്യയും സന്ധ്യാംശവും തമ്മിലുള്ള ഇടവേളയാണ് കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം മുതലായ യുഗങ്ങൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്, മഹാമുനീവരാ.
കൃതം ത്രേതാ ദ്വാരരശ്ച കലിശ്ചൈവ ചതുര്യുഗമ് । പ്രോച്യതേ തസ്തഹസ്ത്ര ച ബ്രഹ്മണോ ദിവസം മുനേ
കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം, ദ്വാപരയുഗം, കലിയുഗം — ഈ നാലു യുഗങ്ങളാണ് പറയുന്നത്. അത്തരത്തിൽ ആയിരം ചക്രങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു പകലാണ്, മഹാമുനീ.
ബ്രഹ്മണോ ദിവസേ ബ്രഹ്മന്മനവസ്തു ചതുര്ദശ । ഭവന്തി പരിമാണം ച തേഷാം കാലകൃതം ശ്രൃണു
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു പകലിൽ പതിനാലു മനുക്കൾ ഉണ്ടാവുന്നു, ബ്രാഹ്മണാ. അവരുടെ കാലാവധി എത്രയാണെന്ന് ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
സപ്തര്ഷയഃ സുരാഃ ശക്രോ മനുസ്തത്സൂനവോ നൃപാഃ । ഏകകാലേ ഹി സൃജ്യന്തേ സംഹ്രിയന്തേ ച പൂര്വവത്
ഏഴു ഋഷിമാർ, ദേവന്മാർ, ഇന്ദ്രൻ, മനു, മനുവിന്റെ പുത്രന്മാരായ രാജാക്കന്മാർ — ഇവർ എല്ലാവരും ഒരേ സമയത്ത് സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും, മുമ്പുപോലെ തന്നെ, ഒരുമിച്ച് ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ചതുര്യഗുണാം സംഖ്യാതാ സാധികാ ഹ്രോകാസപ്തതിഃ । മന്വന്തരം മനോഃ കാലഃ സുരാദീനാം ച സത്തമ
നാലു ഗുണം ചേർത്ത എഴുപത്തൊന്ന് കൂടിയ അളവാണ് മനുവിന്റെയും ദേവന്മാരുടെയും കാലം, അതാണ് മന്വന്തരം എന്ന് മഹാനുഭവാ.
അഷ്ടൌ ശത സഹസ്ത്രാണി ദിവ്യയാം സംഖ്യയാ സ്മൃതമ് । ദ്വിപത്രചാശത്തഥാന്യാനി സഹസ്ത്രാണ്യധികാനി തു
എണ്ണത്തിൽ എട്ടു ലക്ഷം എഴുപത്തിരണ്ടായിരം ദൈവവർഷങ്ങൾ എന്നാണു പറയുന്നത്. അതിനുപുറമെ ഇരട്ടിയിലും അധികവുമായ ആയിരങ്ങൾ വേറെയും ഉണ്ട്.
ത്രിംശത്കോട്യസ്തു സമ്പൂര്ണാഃ സംഖ്യാതാഃ സംഖ്യായാ ദ്വിജ । സപ്തഷഷ്ടിസ്തഥാന്യാനി നിയുതാനി മഹാമുനേ
മൂന്ന് കോടി മുഴുവൻ എണ്ണമാണ്, ദ്വിജാ. അതിനുപുറമേ അറുപത്തേഴു നിയുതങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്, മഹാമുനീ.
വിംശതിസ്തു സഹ്സ്ത്രാണി കാലോഽയമധികം വിനാ । മന്വന്തരസ്യ സഡ്ഖയേയം മാനുഷൈര്വത്സരൈര്ദ്വിജ
ഇരുപതിനായിരം കൂടി, അധികം കൂടാതെ, മന്വന്തരത്തിന്റെ മനുഷ്യവർഷങ്ങളുടെ കണക്കാണിത്, ദ്വിജാ.
ചതുര്ദശഗുണോ ഹ്യോഷ കാലോ ബ്രാഹ്മമഹഃ സ്മൃതമ് । ബ്രാഹ്മോ നൈമിത്തികോ നാമ തസ്യാന്തേ പ്രതിസത്ര്ചരഃ
പതിനാലു ഗുണം ചേർത്ത ആ കാലം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു പകലാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അതിന്റെ അവസാനം 'നൈമിത്തിക' പ്രളയം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലയം വരുന്നു.
തദാ ഹീ ദഹ്രാതേ സര്വം ത്രൈലോക്യം ഭൂര്ഭുവാദികമ് । ജനം പ്രയാന്തി താപാര്ഥാ മഹര്ലോകനിവാസിനഃ
അപ്പോൾ, ആ സമയത്ത്, ഭൂർ, ഭൂവഃ മുതലായ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും എല്ലാം ലയിക്കുന്നു. മഹർലോകത്തിൽ താമസിക്കുന്നവർ ചൂടിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ജനലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഏകാര്ണവേ തു ത്രൈലോക്യേ ബ്രഹ്മ നാരായണാത്മകഃ । ഭോഗിശയ്യാം ഗതഃ ശേതേ ത്രൈലോക്യഗ്രാസബൃംഹിതഃ
മൂന്ന് ലോകങ്ങളും ഒരൊറ്റ സമുദ്രമായപ്പോൾ, നാരായണസ്വരൂപനായ ബ്രഹ്മാവ്, സർപ്പശയ്യയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു; ലോകങ്ങൾ ലയിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹം അത്യന്തം മഹത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.
ജനസ്ഥൈര്യോഗിഭിര്ദേവാശ്ചിന്ത്യമാനോഽബ്ജസമ്ഭവഃ । തത്പ്രമാണാം ഹി താം രാത്രിം തദന്തേ സൃജതേ പുനഃ
ജനലോകത്തിലെ ദേവന്മാരും യോഗികളും കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു. അതേ അളവിലുള്ള രാത്രിയിൽ, അതിന്റെ അവസാനം, അദ്ദേഹം വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ഏവം തു ബ്രഹ്മണോ വര്ഷമേവം വര്ഷശതം ച യത് । ശതം ഹി തസ്യ വര്ഷാണാം പരമായുര്മഹാത്മനഃ
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു വർഷം പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്. അത്തരത്തിൽ നൂറ് വർഷം ആ മഹാത്മാവിന്റെ പരമായുസ്സാണ്.
ഏകമസ്യ വ്യതീതം തു പരാര്ദ്ധ ബ്രഹ്മണോഽനഘ । തസ്യാന്തേഽഭൂന്മഹാകല്പഃ പാദ്യ ഇത്യഭിവിശ്രുതഃ
പാപരഹിതനായവനേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു പരാർദ്ധം കഴിഞ്ഞു. അതിന്റെ അവസാനം പാദ്യ എന്ന മഹാകൽപം ഉണ്ടായി.
ദ്വിതീയസ്യ പരാര്ദ്ധസ്യ വര്തമാനസ്യ വൈ ദ്വിജ । വാരാഹ ഇതി കല്പോഽയം പ്രഥമഃ പരികീര്തിതഃ
ദ്വിജന്മാരേ, ഇപ്പോൾ നടക്കുന്ന രണ്ടാം പരാർദ്ധത്തിൽ, ആദ്യ കൽപം വാരാഹം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്.
ശ്രീമൈത്രേയ ഉവാച । ബ്രഹ്മാനാരായണാഖ്യോഽസൌ കല്പാദൌ ഭഗവാന്യഥാ । സസര്ജ സര്വഭൂതാനി തദാചക്ഷ്വ മഹാമുനേ
ശ്രീമൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: കല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ബ്രഹ്മാ-നാരായണൻ എന്ന ഭഗവാൻ എല്ലായുള്ളതും സൃഷ്ടിച്ചു; മഹാമുനിയേ, അതെന്താണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
ശ്രീപരാശര ഉവാച । പ്രജാഃ സസര്ജ ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ നാരായണാത്മകഃ । പ്രജാപതിപതിര്ദേവോ യഥാ തന്മേ നിശാമയ
ശ്രീപരാശരൻ പറഞ്ഞു: നാരായണസ്വരൂപനായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവാണ് സകല ജീവികളും സൃഷ്ടിച്ചത്; പ്രജാപതികളുടെ തലവനായ ദേവൻ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചുവെന്നത് കേൾക്കൂ.
അതീതകല്പാവസാനേ നിശാസുപ്തോത്ഥിതഃ പ്രഭുഃ । സത്ത്വോദ്രി ക്തസ്തഥാ ബ്രഹ്മാ ശൂന്യം ലോകമവൈക്ഷത
മുൻ കല്പം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, രാത്രിക്ക് ശേഷം ഉണർന്ന ബ്രഹ്മാവ്, സത്ത്വഗുണം നിറഞ്ഞവൻ, ലോകം ശൂന്യമാണെന്ന് കണ്ടു.
നാരായണഃ പരോഽചിന്ത്യഃ പരോഷാമപി സ പ്രഭുഃ । ബ്രഹ്മസ്വരൂപീ ഭഗവാനനാദിഃ സര്വസമ്ഭവഃ
നാരായണൻ പരമൻ, അതിരുകടന്നവൻ, എല്ലാറ്റിനും അതീതനായ ഭഗവാൻ, ബ്രഹ്മാസ്വരൂപിയായ ആദിമൂലവും സകലത്തിന്റെ കാരണവുമാണ്.
ഇമം ചോദാഹരന്ത്യത്ര ശ്ലോകം നാരായണം പ്രതി । ബ്രഹ്മസ്വരൂപിണം ദേവം ജഗതഃ പ്രഭവാപ്യയമ്
ഇവിടെ നാരായണനെ കുറിച്ച് ഒരു ശ്ലോകം പറയുന്നു: ബ്രഹ്മാസ്വരൂപിയായ ദേവൻ ലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും ലയവും ആകുന്നു.
ആപോ നാരാ ഇതി പ്രോക്താ ആപോ വൈ നരസൂനവഃ । അയനം തസ്യ താഃ പൂര്വം തേന നാരായണഃ സ്മൃതഃ
ജലങ്ങൾ 'നാരാ' എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ജലങ്ങൾ നാരന്റെ മക്കളാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അവയുടെ വാസസ്ഥലം ആദ്യം അവനിൽ ആയിരുന്നു. അതുകൊണ്ടു തന്നെ അവനെ നാരായണൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
തോയാന്തഃസ്ഥാം മഹീം ജ്ഞാത്വാ ജഗത്യേകാര്ണവീകൃതേ । അനുമാനാത്തദുദ്ധാരം കര്തുകാമഃ പ്രജാപതിഃ
ലോകം മുഴുവൻ ഒരു സമുദ്രമായി മാറിയപ്പോൾ, ഭൂമി വെള്ളത്തിനകത്താണെന്നു മനസ്സിലാക്കി, സൃഷ്ടികർത്താവായ പ്രജാപതി ഭൂമിയെ ഉയർത്തേണ്ടതിന്റെ മാർഗം ആലോചിച്ചു.